Mateus 26
yns (YNS) vs ARIB
1 Mpal kàmay Yɛsu nswɛɛŋ ayi yanswà, nde kàtɛn a alɔŋki ande naa:
1 E havendo Jesus concluído todas estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 « Bɛ làkyàyöb naa un'kyɔm a Pak ayàkal ungö a ilä byeel: Mwan a mbuur bàkyer ayun'yälà, ntɔn bun'bɛɛrà u kulunsi. »
2 Sabeis que de hoje a dois dias celebrar-se-á a páscoa, e o Filho do homem será entregue para ser crucificado.
3 Apan, andweer a angaŋ anà andweer a un'sɛŋ a Ayudà bakyer aköŋ u ndwà a Undweer a angaŋ Kayifa.
3 Depois se reuniram os principais sacerdotes e os anciãos do povo no pátio da casa do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 Ba bàtsül mukɔr Yɛsu u mbwo a loor anà mukun'dwa.
4 e deliberaram prender a Jesus à traição e tirar-lhe a vida.
5 Wɛɛ, ba bàtɛɛnà naa: « Wɛy ya ikɔɔn akal umpal bàkyɔɔmà ba, manà lingyoomà làyàbwà uboo a un'sɛŋ. »
5 Mas diziam: Durante a festa, não; para que não haja tumulto entre o povo.
6 Yɛsu kàkäl u Bɛtani u ndwà a Simɔn ŋabay.
6 Estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Un'kaar mwɛy kàyàsin apà nde anà un'laŋ wàŋàyɔl a may a usɔŋ bàfàbel naa albatre. Ma mà ntal mbɔɔn. Nde kàtyaŋ ma udu a un'tswe a Yɛsu mpal kàkäl nde mudyà.
7 chegou-se a ele uma mulher que trazia um vaso de alabastro com precioso perfume, e lho derramou sobre a cabeça, quando ele estava à mesa.
8 Mpal bàmɛn alɔŋki abun, ba bàmɛn ube mbɔɔn, waa bàtɛn naa: « Ntɔn nkye ubii a tub abà?
8 Vendo isto, seus discípulos indignaram-se e disseram:
9 Yàlàbwaŋ muyälà may a usɔŋ amà u ntal a mbɔɔn, waa ngim ayin bàlàpà aŋàlàmbwà! »
9 Para que este desperdício? Pois o perfume podia ser vendido por muito dinheiro, e ser este dado aos pobres.
10 Mpal kàyöb Yɛsu an'kyän aba, nde kàtɛn a ba naa: « Ntɔn nkye làpà bɛ un'kaar wà mpay? Nde kan'kyer ndaa aŋàbwaŋ ntɔn mɛ.
10 Mas Jesus, percebendo isto, disse-lhes: Por que molestais essa mulher? ela me fez uma boa obra.
11 Ntɔn aŋàlàmbwà bà anà bɛ ilä byanswà, wɛɛ mɛ, mɛ in'wà anki anà bɛ ilä byanswà.
11 Pois os pobres sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 Kan'tyaŋ nde may a usɔŋ mà udu a ndür amɛ, nde kan'lɔɔn ndyee amɛ.
12 derramando ela este perfume sobre o meu corpo, fê-lo para a minha sepultura.
13 Ndandaa mɛ alakyään: mper yanswà bàsàkàkyään Làsaŋ Aŋàbwaŋ, u mɛɛn manswà, bàsakyäänà sye ndaa kan'kyer un'kaar wà, ntɔn mukun'yɔbà. »
13 Em verdade vos digo que onde quer que for pregado em todo o mundo este Evangelho, será também contado para memória sua o que ela fez.
14 Apan, Yudasi Isikalyɔt, umwɛy uboo a alɔŋki kwem aŋiyweel bà Yɛsu, kàkàman andweer a angaŋ,
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi ter com os principais sacerdotes,
15 waa kàtɛn a ba naa: « Ininà bɛ lan'pà, waa mɛ alàpà awà? » Ba bun'pɛ itɛr a ngim an'kwem an'tär.
15 e lhes disse: Que me quereis dar e eu vo-lo entregarei? Eles lhe pesaram trinta moedas de prata.
16 Sɛmà apan, Yudasi kàyileŋà ipöl aŋàbwaŋ ntɔn mukapɛɛl awà.
16 Desde então Judas buscava oportunidade para o entregar.
17 Ilä a tàtwɛb kyà un'kyɔm a mampà màkɔ̈ɔ̈n ful, alɔŋki bàyi akà Yɛsu mukun'fuul naa: « Ngye akwen naa bi ikàlɔn ken ikal adyà ngye Pak? »
17 Ora, no primeiro dia dos pães ázimos, vieram os discípulos a Jesus, e perguntaram: Onde queres que façamos os preparativos para comeres a páscoa?
18 Yɛsu kàtɛn a ba naa: « Làkyen u bul a kölàköl, akà mbuur mwɛy, lun'kyään naa: "Un'lɔɔŋ an'tɛn naa: Taaŋ amɛ là tsütsü, mɛ anà alɔŋki amɛ in'yàdyà Pak u ndwà angye." »
18 Respondeu-lhes: Ide à cidade ter com certo homem, e dizei-lhe que o Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a páscoa com meus discípulos.
19 Alɔŋki bàlɔ̈ɔ̈n Pak asànaa kaswɛŋ Yɛsu.
19 Eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado, e prepararam a páscoa.
20 Mpal a sisye, Yɛsu kàkäl u mɛsà anà Bàkwem Aŋiyweel.
20 À tarde estava ele sentado à mesa com os doze discípulos.
21 Mpal bàkäl ba mudyà, Yɛsu kàtɛn naa: « Ndandaa mɛ alàkyään: umwɛy uboo a bɛ ayan'mɛɛn nku. »
21 Enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um de vós me trairá.
22 Ba bàmɛn ngyɛb mbɔɔn, waa bàsɛmà mukun'fuul umwɛy umwɛy naa: « Mwol, nkye mɛ? »
22 Eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura sou eu, Senhor?
23 Yɛsu kafuur naa: « Mbuur awà kan'biil kɔɔ mbwo mwɛy anà mɛ uboo a làlɔŋà a isaa, mbuur nsil awà ayan'mɛɛn nku.
23 Ele respondeu: O que põe comigo a mão no prato, esse é o que me trairá.
24 Mwan a mbuur wàmukyà asànaa Ndaa Aŋàsɔn ikyäänà ya ntɔn nde. Wɛɛ ngyɛb akà mbuur amɛɛn Mwan a mbuur nku! Yàlàkal ubwaŋ naa mbuur awà bàkɔɔn a un'bɔr! »
24 O Filho do homem vai-se, segundo está escrito a seu respeito, mas ai daquele por quem o Filho do homem é traído! melhor fora para esse homem se não houvesse nascido.
25 Yudasi, mbuur ayun'yälà, kun'fuul naa: « Mwol, nkye mɛ? » Yɛsu kun'fuur naa: « Ngye ŋakwo an'tɛn. »
25 Judas, que o traiu, perguntou: Porventura sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Umpal bàkäl ba mudyà, Yɛsu kàwɛl mampà, ungö kàsaak nde ma, nde kàtsül ma, kàpɛ alɔŋki ande, waa kàtɛn naa: « Mää, làdi, ayi yà ndür amɛ. »
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e, abençoando-o, o partiu e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 Ungö, nde kàwɛl kɔɔb a vin, ungö mufuur an'tɔɔn, nde kàpɛ ba, waa kàtɛn naa: « Lànü la bɛ banswà,
27 Tomando o cálice, rendeu graças e deu-lho, dizendo: Bebei dele todos;
28 ntɔn mamà an'kil amɛ, an'kil a un'tüüb, màpää ntɔn un'kàbɔ a baar, ntɔn ndwääl a nkul a man'be aba.
28 porque este é o meu sangue, o sangue da aliança, que é derramado por muitos para remissão de pecados.
29 Mɛ, mɛ alàkyään naa: sɛmà apanà, mɛ in'fàsànwà anki vin tii ilä in'sànwà mɛ vin akün mbwo mwɛy anà bɛ uboo a Imwol a Taaràmɛ. »
29 Mas digo-vos que desta hora em diante não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber novo convosco no reino de meu Pai.
30 Ungö mutɔl an'diim a un'kyɔm, ba bàtoo ntɔn mukyà mɔŋ a In'te a ɔlive.
30 E tendo cantado um hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
31 Apan, Yɛsu kàtɛn a alɔŋki ande naa: « U mpib a ŋàbà, bɛ banswà làkyer abwà ntɔn mɛ. Ntɔn bàsön naa: "Mɛ, mɛ in'sàdwa un'kyɛɛŋ a in'kɔk, waa in'kɔk a làböl myàsàtà upay."
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós esta noite vos escandalizareis de mim; pois está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho se dispersarão.
32 Wɛɛ, mpal in'sàwiyà mɛ, mɛ in'sàlafweel u Ngalilɛ. »
32 Todavia, depois que eu ressurgir, irei adiante de vós para a Galiléia.
33 Petɔlà kàwɛl ndaa, waa kàtɛn naa: « Itàkal naa ba banswà ban'bwà ntɔn ngye, wɛɛ mɛ, mɛ in'sàbwà anki akà ikikye. »
33 Mas Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos se escandalizem de ti, eu nunca me escandalizarei.
34 Yɛsu kàtɛn a nde naa: « Mɛ, ndandaa mɛ akyään: u mpib nsil ayi, kusà a nkɔɔ mutàbeel, ngye ayan'tɔn mbalà tär. »
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que esta noite, antes que o galo cante três vezes me negarás.
35 Petɔlà kàtɛn a nde naa: « Itàkal naa mɛ in'kyer akwà anà ngye, aay, mɛ in'satɔn anki. » Waa alɔŋki banswà bàtɛn sye mun mwɛy wa.
35 Respondeu-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo algum te negarei. E o mesmo disseram todos os discípulos.
36 Yɛsu kàyàkɔlà anà alɔŋki ande kà ikal mwɛy bàfàbel Ngɛtɛsɛmani, waa kàtɛn a ba naa: « Sàlàbwaayà pà, mpal in'kàyamà mɛ kunà. »
36 Então foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse aos discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Ungö apan nde kàsyen Petɔlà anà baan a Zebeday babaal bàbɔ̈ɔ̈l, waa kàsɛmà muman ngyɛb anà bɔɔmà aŋàdiir.
37 E levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Apan nde kàtɛn a ba naa: « Mpem amɛ yàŋàyɔl a ngyɛb mbɔɔn tsütsü a ukwà. Sàlakälà pà anà làgyɛɛŋ anà mɛ. »
38 Então lhes disse: A minha alma está triste até a morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 Nde kàkyen u kikwɛl, waa kàbü, ntabwey u mɛɛn, waa kàyamà abà: « Taa, kya mbwo isàkal, wɛy kɔɔb là làlyaŋ ukwɛl apà mɛ! Itàkal naa abwɛy, kyer ukwen angye, wɛɛ kà bàmɛ anki. »
39 E adiantando-se um pouco, prostrou-se com o rosto em terra e orou, dizendo: Meu Pai, se é possível, passa de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Nde kan'yà ntsü bàkäl alɔŋki ande batär, waa kàmaman bàŋàbɔ̈ɔ̈n. Nde kan'tɛn a Petɔlà naa: « Abà, nkye bɛ làkal anki anà ngwal mukyɛɛŋ itàkal taaŋ làmwɛy anà mɛ!
40 Voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Assim nem uma hora pudestes vigiar comigo?
41 Làkyɛɛŋ anà làyamà, ntɔn bɛ làkɔ̈ɔ̈n abwà u ndɛb. Dweelà làŋàyɔl a ngwal, wɛɛ ndür ye anà ukwarà. »
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 U mbalà yàyweel, nde kàkyà ukwel, waa kàyamà abà: « Taaràmɛ, isàkal naa ikwe anki naa kɔɔb làlyaŋ, naa mɛ in'kɔ̈ɔ̈n anwà la, wɛy ukwen angye bàkäl! »
42 Retirando-se mais uma vez, orou, dizendo: Pai meu, se este cálice não pode passar sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 U mbalà asin kàfàyà nde apà alɔŋki ande, nde kàfaman bàŋàbɔ̈ɔ̈n, ntɔn mii aba myàkäl myàŋàbwà buur.
43 E, voltando outra vez, achou-os dormindo, porque seus olhos estavam carregados.
44 Yɛsu waa kàsawɛy, waa kàkyen ukwɛl, waa kàyamà mbalà yàtär, wàmufuur ndaa nsil ya.
44 Deixando-os novamente, foi orar terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Apan, kàyi nde apà alɔŋki, nde kàtɛn a ba naa: « Fàlabɔ̈ɔ̈nà, fàlàyöörà! Kyekà taaŋ bàyälà ba Mwan a mbuur kà an'kɔɔ a baar abe lye tsütsü.
45 Então voltou para os discípulos e disse-lhes: Dormi agora e descansai. Eis que é chegada a hora, e o Filho do homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
46 Làmbarà! Tsweenà! Le mbuur kàman'yälà wà tsütsü! »
46 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
47 Umpal kàkäl nde muyäämà, Yudasi, umwɛy uboo a Bàkwem Aŋiyweel kàyàkɔlà anà iköŋ a baar mbɔɔn bàtöm andweer a angaŋ anà andweer a un'sɛŋ. Ba bàkäl anà an'kɔm anà nköl.
47 E estando ele ainda a falar, eis que veio Judas, um dos doze, e com ele grande multidão com espadas e varapaus, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Mbuur kun'yälà, kapɛ idiim ki: « Mbuur wanswà in'kàböbà mɛ, mbuur wa nde awun. Lun'kör. »
48 Ora, o que o traía lhes havia dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é: prendei-o.
49 Taaŋ nsil alan, Yudasi kàsin apà Yɛsu, waa kàtɛn a nde naa: « Un'lɔɔŋ, mbɔr angye! » Waa kun'böbà.
49 E logo, aproximando-se de Jesus disse: Salve, Rabi. E o beijou.
50 Yɛsu kàtɛn a nde naa: « Un'sam, kyer undiir ayeel ngye. » Apan, laa bàsin ba, bun'tɛ ba mpi, waa bun'kör.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, a que vieste? Nisto, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Umwɛy uboo a baar bàkäl a Yɛsu, kàsilà kɔɔ, waa kàtwey kɔm ande, laa kàkäm nde un'syääl a undweer a angaŋ, waa kun'tsül tsü.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou da espada e, ferindo o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe uma orelha.
52 Apan, Yɛsu waa kàtɛn a nde naa: « Fuur kɔm angye kà ikal a la, ntɔn baar banswà bàfàsyääl kɔm, bàsàkwà a kɔm.
52 Então Jesus lhe disse: Mete a tua espada no seu lugar; porque todos os que lançarem mão da espada, à espada morrerão.
53 Nkye ngye ayöb anki naa mɛ an'kwo in'lɔ̈ɔ̈m akà Taaràmɛ, nde sye kan'tööm in'lwaaŋ kwem aŋiyweel myà akyeey làgyägyä?
53 Ou pensas tu que eu não poderia rogar a meu Pai, e que ele não me mandaria agora mesmo mais de doze legiões de anjos?
54 Ndaa Aŋàsön ayà itɛɛnà naa ya ikal abà, yàlàkwo aben? »
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim convém que aconteça?
55 Utaaŋ alan, Yɛsu kàtɛn a iköŋ a baar naa: « Bɛ, bɛ lan'yà anà an'kɔm anà nköl ntɔn muyan'kɔr asànaa mɛ iwà un'dwää baar! Ilä byanswà mɛ kàkäl aŋàbwaay u ndwà a Nzam mulɔŋ, wɛɛ bɛ lan'nkör anki.
55 Disse Jesus à multidão naquela hora: Saístes com espadas e varapaus para me prender, como a um salteador? Todos os dias estava eu sentado no templo ensinando, e não me prendestes.
56 Wɛɛ ayi yanswà yan'yà ntɔn Ndaa Aŋàsɔn a aŋangɔɔm ikwe. » Apan, alɔŋki banswà bàkyer asun'kɔɔb, waa bàtiin.
56 Mas tudo isso aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos, deixando-o fugiram.
57 Baar abà bàkör Yɛsu bun'syen akà undweer a angaŋ Kayifa, ikal bàköŋ alɔɔŋ a Un'kɔɔn anà andweer.
57 Aqueles que prenderam a Jesus levaram-no à presença do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 Petɔlà kàyun'labà ukwɛl tii u làpaŋ a undweer a angaŋ. Nde kàbilà u làpaŋ, waa kàbwaay ikal imwɛy anà aseey ntɔn muler naa ya ikàtsü aben.
58 E Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote; e entrando, sentou-se entre os guardas, para ver o fim.
59 Amfum a angaŋ anà Làbay a nsaŋ a kölàköl lanswà bàleŋà imbäl a loor ntɔn Yɛsu ntɔn bun'tsüül mbar a ukwà.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o sinédrio buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem entregá-lo à morte;
60 Itàkal naa ambäl a loor mbɔɔn bàkyer ayàmɛnà, wɛɛ ba bàmɛn anki akà imbäl mwɛy. Ungöngö, abɔ̈ɔ̈l waa bàyàmɛnà,
60 e não achavam, apesar de se apresentarem muitas testemunhas falsas. Mas por fim compareceram duas,
61 waa bàtɛn naa: « Mbuur wà kàtɛn naa: "Mɛ an'kwo in'bwaab ndwà a Nzam, waa in'fàtɔŋ ya ungö a ilä itär." »
61 e disseram: Este disse: Posso destruir o santuário de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 Undweer a angaŋ laa kàmbarà nde, waa kàtɛn a Yɛsu naa: « Nkye ngye undiir afuur anki unsà ya yanswà bafüünà baar bà? »
62 Levantou-se então o sumo sacerdote e perguntou-lhe: Nada respondes? Que é que estes depõem contra ti?
63 Wɛɛ Yɛsu kàkälà a duu. Waa undweer a angaŋ kàtɛn a nde naa: « Mɛ amaswaŋ kà ikɔb a Nzam a mɔ̈ɔ̈, tɛn a bi, isàkal naa ngye, ngye awà Klistɔ, Mwan a Nzam. »
63 Jesus, porém, guardava silêncio. E o sumo sacerdote disse-lhe: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho do Deus.
64 Yɛsu kun'fuur naa: « Ngye an'tɛn ya. Wɛɛ mɛ, mɛ alàkyään naa semà apanà, bɛ làsàman Mwan a mbuur akyàbwaay u kɔɔ a ibaal a Ngwal anà wàmuyà udu a an'töb a du. »
64 Respondeu-lhe Jesus: É como disseste; contudo vos digo que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do Poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Apan, undweer a angaŋ kàkaam ipfɛy ande, waa kàtɛn naa: « Nde wàmubɛy! Bi ambäl nkye ifàkyer abà! Apanà bɛ lan'wem mbɛɛy ande!
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que agora acabais de ouvir a sua blasfêmia.
66 An'kyän abɛ mà aben? » Ba bàfuur naa: « Nde akyà ukwà. »
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 Apan ba bun'tsül an'te u ntabwey, bun'düb iki, bumwɛy bun'käm an'füm.
67 Então uns lhe cuspiram no rosto e lhe deram socos;
68 Ba bàtɛn a nde naa: « Ɛɛ, Klistɔ, bulà ŋangɔɔm ntɔn bi! Ikyään, nà kàmakam mbar? »
68 e outros o esbofetearam, dizendo: Profetiza-nos, ó Cristo, quem foi que te bateu?
69 Kyekà Petɔlà kàkäl aŋàbwaay u nsà, uboo a làpaŋ. Un'syääl mwɛy wun'kaar kàsin apà nde, waa kàtɛn a nde naa: « Ngye sye, ngye kàkäl anà Yɛsu, un'nsi Ngalilɛ. »
69 Ora, Pedro estava sentado fora, no pátio; e aproximou-se dele uma criada, que disse: Tu também estavas com Jesus, o galileu.
70 Wɛɛ nde kàtön u mii a baar banswà, waa kàtɛn naa: « Mɛ, mɛ in'yöb anki naa ngye ininà atɛɛnà. »
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Nde kàkäl mukyà mper akà munàmbwo a làpaŋ, mpal kun'mɛn un'syääl asin wun'kaar anà kàtɛn nde a baar bàkäl paa: « Mbuur wà kàkäl a Yɛsu un'nazɔrya. »
71 E saindo ele para o vestíbulo, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o nazareno.
72 Nde kàfàtɔn mbalà asin, waa kàdi kyän naa: « Mɛ, mɛ mbuur awà un'yöb anki. »
72 E ele negou outra vez, e com juramento: Não conheço tal homem.
73 Ungö ikye, baar bàkäl paa bàsin apà Petɔlà, waa bàtɛn a nde naa: « Ndandaa, ngye sye awà umwɛy uboo a baar banà, ntɔn ntɛɛn angye ikaswaŋà ubwaŋàbwaŋ. »
73 E daí a pouco, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Certamente tu também és um deles pois a tua fala te denuncia.
74 Apan, nde kàsɛmà mudyà kyän anà muŋan naa: « Mɛ, mɛ un'yöb anki mbuur awà! » Apan sye nkɔɔ mwɛy waa kàbel.
74 Então começou ele a praguejar e a jurar, dizendo: Não conheço esse homem. E imediatamente o galo cantou.
75 Petɔlà kàyɔbà ndaa kàtɛn Yɛsu naa: « Kusà nkɔɔ mutàbel, ngye ayan'tɔn mbalà tär. » Laa kàtoo nde, waa kàlel a un'kwoon wanswà.
75 E Pedro lembrou-se do que dissera Jesus: Antes que o galo cante, três vezes me negarás. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.