Lucas 9
Yucuna NT (YCN_WBT) vs NAA
1 E caja Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo, nahuacácoloje rinacojé penaje. Iyamá iphata ji'imaji nacojé quele ne'emacá. E nahuacó rinacojé. E ra'á najló pechuji, naca'acáloje jiñana pechu ina'uqué e'iyayá raú penaje. Raú caja natejmo'ótacaloje natámina que'iyapejé nayaripune chiyá penaje.
1 Tendo Jesus convocado os doze, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios e para curar doenças.
2 Rihuacára'a necá, ne'emacáloje Tupana yucuna ajopánajlo penaje, Tupana i'imacáloje nahuacára'ajeri penaje. Rihuacára'a caja necá, natejmo'ótacaloje natámina penaje.
2 Também os enviou a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Rimá najló: —Majopeja i'ijnajica. Ijña'aniya inane ijhua'ató, icutihuare, itulané, a'ajné, liñeru, caje. Pajluhuaja a'arumacá chuja i'ijnajé.
3 E disse-lhes:
4 Pajimila e iyuró apú hua'até riñacaré chu. Rijhua'ateja iyurejo re i'imajica quetana.
4 Na casa em que vocês entrarem, fiquem ali até saírem daquele lugar.
5 Uncájica ee pajimila eruna huátaño icá re, iñaca'á ji'ima'ulá naquiyá mu'upé najimaje jácho'ojico reyá huacajé. Nahue'epícaloje raú pu'uhuaré la'ajéñoca necá, uncale nahuátala icá —que rimacá najló. —Je —que nemacá.
5 E onde quer que não receberem vocês, ao saírem daquela cidade sacudam o pó dos pés em testemunho contra eles.
6 Aú nácho'o reyá. Ne'ejná ají que a'ajná ño'ojó apú eyá, apú eyá que. Ne'emá Tupana i'imataca ina'uqué capichácajo liyá yucuna najló. Natejmo'óta caja natámina.
6 Então, saindo, percorriam todas as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 Piyuque nacaje Jesús la'acare rehuá yucuna jema'acó cajrú rehuá. Nahuacára'ajeri Herodes jema'arí caja riyucuna. Ne'iyajena quemaño Jesús nacú: —Juan ca'ajná ricá. Caja rimacápo'o rapumí chuhuá piño.” Marí caje aú uncá Herodes hue'epila na huánica Jesús i'imacá.
7 Ora, o tetrarca Herodes soube de tudo o que se passava e ficou perplexo, porque alguns diziam: “João ressuscitou dentre os mortos.”
8 Ajopana piño quemaño Jesús nacú: —Tupana puráca'alo ja'apátajeri, Elíasmi chu, macápo'ocaro penájemi ricá. Ricá quele iphari majó. Ajopana piño quemaño rinacu: —Pajluhuaja Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna naquiyana ricá, macápo'ocaro.
8 Outros diziam: “Elias apareceu.” E ainda outros diziam: “Um dos antigos profetas ressuscitou.”
9 Eyá Herodes quemari rinacu: —Nucá huacára'ari Juanmi chu núru'upi mata'acana i'imacá. Eta, ¿nata quele nemá nacú: “Piyuque huani la'acá ricá”? Ñaqué i'imacale rihuata huani Jesús amácana.
9 Herodes, porém, disse: — Eu mandei decapitar João. Quem, então, é este a respeito do qual tenho ouvido tais coisas? E se esforçava para vê-lo.
10 E caja necá, Jesús huacára'acarena i'imacá, pa'añó piño napumí chuhuá. Piyuqueja nacaje nala'acare rehuá yucuna ne'emá Jesusjlo. E rihuá'a necá ají que pajimila Betsaida ejo, ne'emacáloje necó re penaje.
10 Ao regressarem, os apóstolos relataram a Jesus tudo o que tinham feito. Ele, levando-os consigo, retirou-se à parte para uma cidade chamada Betsaida.
11 E'iyonaja ajopana ina'uqué hue'epiño meño'ojoca ri'ijnacá. Aú ne'ejná nápumi chu, iphaño nanacu. Re rehuíña'ata necá Tupana nacú, nahuátacaloje ricá nahuacára'ajeri penaje. Ritejmo'óta caja natámina i'imacaño.
11 Mas as multidões souberam disso e o seguiram. Acolhendo-as, Jesus lhes falava a respeito do Reino de Deus e socorria os que tinham necessidade de cura.
12 E caja najúhua'a. E ra'apiyatéjena, iyamá iphata ji'imaji nacojé quele, i'ijnaño Jesús ahua'ajé. Nemá rijló: —Pihuacára'a necá pajimila ejo, ajopana ñacaré ejo hua'até, nahuarúhua'acaloje a'ajnejí najluhua reyá penaje, naculácaloje camátacajo pucuna rejo penaje. Maare ta uncá na i'imalá najló —que nemacá rijló.
12 Mas o dia estava chegando ao fim. Então os doze se aproximaram de Jesus e disseram: — Despeça a multidão, para que, indo às aldeias e campos ao redor, se hospedem e encontrem alimento; pois estamos aqui em lugar deserto.
13 E'iyonaja rimá najló: —Icá a'ajeño najló a'ajnejí. Nemá rijló: —Pajluhua té'ela ca'alá pan maare iyajmela jíñana hua'até, queleja calé maare. ¿E pihuátaca hue'ejnacá a'ajnejí huarúhua'aje najló? ¡Iqui'iruna huani ina'uqué maare! —que nemacá rijló.
13 Jesus, porém, lhes disse: Os discípulos responderam: — Não temos mais que cinco pães e dois peixes, a não ser que nós mesmos vamos e compremos comida para todo este povo.
14 Cinco mil ca'ajná achiñana i'imaño re. Inaana, yuhuaná, quele i'imaño caja re najhua'até. E Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo: —Imá najló, nayá'acoloje pajhua'atéchaca cincuéntano, cincuéntano queja penaje.
14 Porque estavam ali cerca de cinco mil homens. Então Jesus disse aos seus discípulos:
15 —Je —que nemacá rijló. E nemá najló, nayá'acoloje penaje.
15 Eles atenderam, fazendo com que todos se assentassem.
16 Ejomi Jesús ña'arí ricápojo pajluhua té'ela ca'alá pan, iyajmela jíñana hua'até. E riyacá'o je'echú chojé, rimá Tupánajlo: —Palá pila'acá huecá marí a'ajnejí aú. Ejomi ritupa'atá najló pan. Riyupa'atá caja jiña jepo'oná najló. Ra'á ra'apiyatéjenajlo ricá, natamáca'atacaloje najló ricá penaje.
16 E Jesus, pegando os cinco pães e os dois peixes, erguendo os olhos para o céu, os abençoou, partiu e deu aos discípulos para que os distribuíssem entre o povo.
17 Piyuqueja necá ajñaño na'ajnehuá namano'ocá ejé. Ejomi ra'apiyatéjena jahuacátaño rijlupemí yurícaro. Iyamá iphata ji'imaji nacojé ca'alá cuhuá'ala namano'otá pu'uteno raú.
17 Todos comeram e se fartaram; e dos pedaços que sobraram foram recolhidos doze cestos.
18 E apú huacajé piño Jesús i'imari ra'apiyatéjena hua'até necámica que. Re ripura'ó Tupana hua'até. Ejomi rimá najló: —¿Meque ajopana ina'uqué quemacá nunacu? Nemá rijló:
18 E aconteceu que, enquanto Jesus estava orando em particular, achavam-se presentes os discípulos, a quem perguntou:
19 —Ne'iyajena quemaño pinacu: “Juan Bautizar la'ajeri ricá” que. Ajopana piño quemaño pinacu “Elías ricá” que. Ajopana piño quemaño pinacu: “Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna naquiyánami macápo'ocaro ricá”, que nemacá pinacu.
19 Eles responderam: — Uns dizem que é João Batista; outros dizem que é Elias; e ainda outros dizem que um dos antigos profetas ressuscitou.
20 E Jesús quemari najló: —Eta icá ta, ¿meque imacá nunacu? Pedro quemari rijló: —Tupana huacára'acare majó ina'uqué i'imatájeri penaje picá.
20 Então Jesus perguntou: Respondendo, Pedro disse: — O Cristo de Deus.
21 Jesús quemari najló: —A'a. Pa. Imaniya ajopánajlo nuyucuna naca nucá.
21 Jesus, porém, advertindo-os, mandou que a ninguém declarassem tal coisa,
22 Quéchami rimacá najló: —Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Nujña'ajé cajrú chapú caje yajhué panacu. Peñahuilana, sacerdótena huacára'ajeño, Tupana nacú jehuíña'atajeño, quele uncá huani huátalaño nucá. Chapú nala'ajica nucá. Nahuacára'aje nonócana. E'iyonaja hueji que cala i'imajemi ejomi numacápo'ojo piño nopumí chuhuá —que rimacá najló.
22 dizendo:
23 E rimá piyuque najló: —Marí que ricá ijló, huátaño nujhua'atéjena i'imacana. Nenoje ca'ajná icá, nujhua'atéjena i'imacale. Hue'echú ca'alá queja ca'ajná ri'imajica ijló marí que. Ihue'epíniya inacuhuá; jácho'oniyo caja nujhua'atéjena i'imacana chiyá rijimaje.
23 Jesus dizia a todos:
24 Re ina'uqué naquiyana nahue'epí caí nanacuhuá. Uncá nahuátala ajopana la'acá necá chapú. Ñaquele uncá ne'emalá nujhua'atéjena. Marí que i'imacaño capichájeño Tupana liyá. Eyá uncá hue'epílaño caí nanacuhuá, ne'emacáloje nujhua'atéjena penaje, i'imajeño matajnaco je'echú chu.
24 Pois quem quiser salvar a sua vida a perderá; e quem perder a vida por minha causa, esse a salvará.
25 Iná ña'aquela inajluhua piyuque nacaje eja'ahuá chu i'imacare, uncá na penaje calé ri'imajla inajlo, iná capichácojla Tupana liyá rilanaquiya.
25 De que adianta uma pessoa ganhar o mundo inteiro, se vier a perder-se ou causar dano a si mesma?
26 Re ina'uqué, napáña'o no'opí ajopana ina'uqué e'iyá. Ñaqué caja napáña'aco nupuráca'alo ja'apí ne'iyá. Nupa'ajico je'echú chiyá majó huacajé, ñaqué caja nopáña'ajico na'apí. Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Piyuque ina'uqué huacára'ajeri penaje nuphájica je'echú chiyá majó. Nora'apá hua'atéjena, je'echú chu i'imacaño, quele hua'até nuphaje. Cajrú mejáma'atani i'imajica huanacu.
26 Pois quem se envergonhar de mim e das minhas palavras, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e na glória do Pai e dos santos anjos.
27 Tupana i'imajeri ina'uqué naquiyana huacára'ajeri. Re e'iyajena maare, amájeño rijhua'atéjena la'acá rihuacára'aca que. Ri'imajica penaje ejo'ocaja inaquiyana i'imajica marí eja'ahuá chu rihuacajé —que rimacá najló.
27 Em verdade lhes digo que alguns dos que aqui se encontram não passarão pela morte até que vejam o Reino de Deus.
28 Marí que rimacá najló i'imacá. E caja hueji que cuhuá'ata que cala quetana ca'ajná ne'emacá re. Ejomi Jesús jácho'oro ipuré i'ihuátaje Tupana hua'até pura'ajó. Rihuá'a rijhua'ató Pedro, Santiago, Juan, quele.
28 Cerca de oito dias depois de proferidas estas palavras, Jesus levou consigo Pedro, João e Tiago e subiu ao monte com o propósito de orar.
29 E caja nephá rejo. Jesús pura'acó Tupana hua'até ee rijimá apiyácaro. Jareni huani, sereni que ra'arumacá apiyácaco rijhua'ató.
29 E aconteceu que, enquanto ele orava, a aparência do seu rosto se transfigurou e a roupa dele ficou de um branco brilhante.
30 Mana'í chiyó iyamá ina'uqué ja'acó rejé pu'uhuacajé cajrú mejáma'atani hua'até. Pajluhuaja i'imari Moisesmi chu, apú i'imari Elíasmi chu. E napura'ó Jesús hua'até chapú caje yajhué rijña'ajícare panacu Jerusalén e. Méqueca nenójica ricá re Tupana pechu nacú ri'imacá que, nacú napura'ó pajhua'atéchaca.
30 E eis que dois homens falavam com ele: eram Moisés e Elias,
31 — ausente —
31 que apareceram em glória e falavam da morte de Jesus, que ele estava para cumprir em Jerusalém.
32 A'apona que tapú chá'ataca Pedro, rijhua'atéjena quele. E'iyonaja uncá nacamátalo. Aú namá cajrú mejáma'atani Jesús nacú. Ñaqué caja namaca mejáma'atani iyamá ina'uqué tára'aco rijhua'até nacú.
32 Pedro e seus companheiros estavam caindo de sono; mas, conservando-se acordados, viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Ejéchami ina'uqué, iyamá i'imacaño, capichaco Jesús ahua'ayá sujhuí que. Ejéchami Pedro quemacá Jesusjlo: —Huehuíña'atajeri ¡meque palá huecá maare! I'ijná huala'achí hueji quele ca'apejé maare, pajluhuala pijló, apalá caja Moisesjlo, apalá caja Elíasjlo —que rimacá rijló. Majopeja rimacáchojonaja calé rimacá. Uncá rihue'epila na penájeca rimacá marí que.
33 Quando estes começaram a se afastar de Jesus, Pedro lhe disse: — Mestre, bom é estarmos aqui. Façamos três tendas: uma para o senhor, outra para Moisés e outra para Elias. Porém, Pedro não sabia o que estava dizendo.
34 Marí que Pedro quemacá. Ejéchami juni suhuáca'ala itaca nachá. E naquero'ó.
34 Enquanto assim falava, veio uma nuvem e os envolveu. E ficaram com medo ao entrar na nuvem.
35 Re'iyá caja Tupana quemari najló: —Ilé nu'urí, íqui'ija nuhuátacare ricá. Jema'á ra'apiyá —que rimacá najló.
35 E dela veio uma voz que dizia: — Este é o meu Filho, o meu eleito; escutem o que ele diz!
36 Marí que rimacá najló ejomi Jesusja calé namá. E napa'ó. Uncá ne'emaqué ajopánajlo riyucuna. Napechu nacuja ri'imaqué.
36 Depois daquela voz, perceberam que Jesus estava sozinho. Eles ficaram calados e, naqueles dias, não contaram nada a ninguém a respeito do que tinham visto.
37 Nahuitúca'a ipuré naquiyá i'imacá. E muní que cajrú ina'uqué iphaño Jesús nacú.
37 No dia seguinte, quando eles desceram do monte, uma grande multidão veio ao encontro de Jesus.
38 E pajluhuaja nanaquiyana quemari caphí Jesusjlo marí que: —Huehuíña'atajeri, pila'á nojló nacaje. Pamicha caji nu'urí. Pajluhuaja ñani ricá.
38 E eis que, do meio da multidão, surgiu um homem, dizendo em alta voz: — Mestre, peço que o senhor olhe o meu filho, porque é o único que tenho.
39 Re jiñá pechu re'iyá. Richá'atacachu ricá, cajrú rahuíyo'oca. Hua'ató que ritaca'ataco. Raú quemu'ureni jeño'ocá rinuma chiyá. Quehuí huani jiñá pechu la'acá ricá. Uncá rihuatána'atala ricá quehuini chiyá.
39 Um espírito se apodera dele, e, de repente, o menino grita, e o espírito o convulsiona até espumar; e dificilmente o deixa, depois de o ter maltratado.
40 Caja numíchajla pa'apiyatéjenajlo, naca'acáloje jiñá pechu re'iyayá penaje. E'iyonaja uncá meño'ojó naca'alacha ricá re'iyayá —que rimacá Jesusjlo.
40 Pedi aos seus discípulos que o expulsassem, mas eles não puderam.
41 E Jesús quemari najló: —¡Meque uncá huani ipechu i'imalá nochojé caphí! Pu'uhuaré la'acaño icá. ¿Me quetana júpica nujña'ajica panacu icá? ¿Me quetana júpica nu'umacajla ijhua'até, ihue'epícaloje rinacojé nuliyá penaje? E rimá rara'apajlo: —Majó pihuá'icha pi'irí. —Je —que.
41 Jesus exclamou:
42 Rihuá'a ri'irí Jesús jimajo. Eja jiñá pechu cojno'ótari pajimó yuhuají te'erí e'iyajé. Hua'ató que ritaca'ataco. Eyá Jesús aca'arí jiñá pechu. Rica'á re'iyayá ricá. Ejomi palánija ri'imacá. E rimá rara'apajlo: —Marí pi'irí.
42 Quando o menino estava se aproximando, o demônio o atirou no chão e o convulsionou; mas Jesus repreendeu o espírito imundo, curou o menino e o entregou ao pai.
43 Ramájeño pechu i'imá Jesús nacú: “¡Meque piyuque huani rila'acá Tupana Pechu aú!” Jesús i'imacá ritaca'ajica yucuna najló yucuna marí: (Mt 17.22-23; Mr 9.30-32) Ina'uqué i'ijnataño napéchuhua Jesús la'acare nacú. E Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo:
43 E todos ficaram maravilhados com a majestade de Deus. Como todos estavam admirados com tudo o que Jesus fazia, ele disse aos seus discípulos:
44 —Jema'á marí palá. Ipechu capicháñaniya marí: ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Na'ajé ajopana ina'uquejlo nucá, nala'acáloje chapú nucá nahuátaca que penaje —que rimacá najló.
44 — Prestem bem atenção nas seguintes palavras: o Filho do Homem está para ser entregue nas mãos dos homens.
45 E'iyonaja uncá nahue'epila meque quemacánaca rimacare rinacuhuá najló. Me'echuje ri'imacá najló. Uncá caja naquejá'ala riliyá riyucuna, nahuó la'acole ra'apejé.
45 Eles, porém, não entendiam isso, e lhes foi encoberto para que não o compreendessem. E temiam fazer perguntas a Jesus a respeito deste assunto.
46 E caja ra'apiyatéjena aca'ácaño pajhua'atéchaca naca chá'atari ne'iyayó nacaje la'acana aú. Rijimaje naca'ácaco pajhua'atéchaca.
46 Surgiu entre os discípulos uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 Jesús hue'epiri méqueca napechu i'imacá. Aú rihuá'a pajluhuaja yuhuají rejo. Ritára'ata ricá rahua'ajó.
47 Mas Jesus, sabendo o que se passava no coração deles, pegou uma criança, colocou-a junto de si
48 E rimá najló: —Re ca'ajná apú, ra'á marí caje yuhuají ñaté, nujhua'ateje ri'imacale. Raú iná hue'epí íqui'ija rihuátaca caja nucá Nora'apá hua'até. Ilé huacára'ari nucá majó. Re ina'uqué naquiyana, uncá la'alaño nanacuhuá hue'epiño que. “Ajopana ñaté a'ajeño huecá”, que napechu nanacuhuá. Palani nojló ilé que péchuruna. Necá chá'ataño ajopana nujhua'atéjena.
48 e lhes disse:
49 E Juan quemari rijló: —Huehuíña'atajeri, a'ajná ño'ojó huamá apú ca'acá jiñana pechu ajopana ina'uqué e'iyayá. Pipuráca'alo aú rica'á ne'iyayá jiñana pechu. Uncá huanaquiyana calé ricá. Aú huahuíyo'o rijló richá.
49 João tomou a palavra e disse: — Mestre, vimos certo homem que expulsava demônios em seu nome, mas nós o proibimos de fazer isso, porque não segue conosco.
50 Jesús quemari rijló: —Uncá paala imacá rijló ñaqué. Uncachu apú la'alá huecá chapú, rila'á huecá palá. Huanaquiyana ricá.
50 Mas Jesus lhe disse:
51 Yehuicha riphaca rená chojé, Jesús jácho'ocoloje je'echú chojé penaje. Ñaquele rila'á caphí ripéchuhua, ri'ijnacáloje Jerusalén ejo penaje.
51 E aconteceu que, ao se completarem os dias em que seria elevado ao céu, Jesus manifestou, no semblante, a firme resolução de ir para Jerusalém.
52 Ñaquele rihuacára'a ajopana iyamá ritucumó Samaria te'eré ejo, ne'ejnacáloje pají culaje najluhua pajimila ejo penaje. Nacamátacoloje richu rapunana chu penaje.
52 E enviou mensageiros que fossem na frente. Indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos para lhe preparar pousada.
53 Aú ne'ejná rejo pají culaje. E'iyonaja uncá re i'imacaño huátalaño Jesús. Rihuátaca pachá Jerusalén ejo i'ijnacana uncá nahuátala ricá.
53 Mas não o receberam, porque o aspecto dele era de quem, decisivamente, ia para Jerusalém.
54 E napa'ó. Ne'emá najló riyucuna. Aú Santiago, Juan, quele, ra'apiyatéjena ne'emacá, quemaño Jesusjlo: —Huahuacára'ajeri, ¿e pihuátaca huacapichátaca necá quera'atani je'echú chiyaje aú? Júpimi Elíasmi chu huacára'ari quera'atani ja'acó je'echú chiyá ajopana cha. ¿Ñaqué caja chi pihuátaca huacapichátaca necá?
54 Vendo isto, os discípulos Tiago e João perguntaram: — Senhor, quer que mandemos descer fogo do céu para os consumir?
55 Raú Jesús yacá'aro nachaje. Raca'á necá, rimá najló: —Uncá ihue'epila méqueca ipechu apojó huani.
55 Mas Jesus, voltando-se, os repreendeu.
56 Uncá ilé caje penaje calé nu'ujná majó. Uncá nucapichátacaloje ina'uqué penaje calé nu'ujná majó. Nu'umatácaloje ina'uqué capichácajo liyá penaje nu'ujná majó. Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá —que Jesús quemacá najló: E ne'ejná apú pajimila ejo.
56 E seguiram para outra aldeia.
57 Na'apá ají que iñe'epú chuhuá ajopana hua'até. E apú quemari Jesusjlo: —Huahuacára'ajeri, nuhuata pijhua'até i'ijnacana meño'ojoca pi'ijnajica ejo. Jesús quemari rijló:
57 Enquanto seguiam pelo caminho, alguém disse a Jesus: — Vou segui-lo para onde quer que o senhor for.
58 —Re camejérinajlo pucunaji, nacamátacoloje richu penaje. Cuphira'apánajlo re caja nañacaré najló. Eyá nojló, uncá pucunaji i'imalá, nuhuatána'acaloje richu penaje. Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá —que rimacá rijló.
58 Mas Jesus lhe respondeu:
59 E Jesús quemari apujlo: —Pi'ijná nujhua'até. Aú rimá rijló: —Nuhuata nuñacaré ejo pa'acano pamineco. Nuhuata nora'apá tami sa'acana ritaca'ajica ejomi —que rimacá Jesusjlo.
59 A outro Jesus disse: Mas ele respondeu: — Senhor, deixe-me ir primeiro sepultar o meu pai.
60 Jesús quemari rijló: —Uncá hue'epílaño Tupana nacojé, necá sa'ajeño caja taca'acaño tami. Pijló numá, pi'ijná, pi'imacáloje Tupana yucuna ajopana ina'uquejlo penaje, ne'emacáloje rijhua'atéjena penaje ra'apiyá jema'acana aú penaje.
60 Mas Jesus insistiu:
61 E apú piño quemari Jesusjlo: —Nuhuata pijhua'até i'ijnacana. Pamineco piyurí nupa'acó nuñacaré ejo, nu'umacáloje nuyucuno nojénajlo penaje.
61 Outro lhe disse: — Senhor, quero segui-lo, mas permita que antes disso eu me despeça das pessoas da minha casa.
62 Jesús quemari rijló: —Apú ca'ajná queño'orí nuhuátaca que la'acana hue'epícana ritucumó. E'iyonaja pajñacani rihuata jo'ó nacaje la'acana rijluhua rihuátaca que. Ilé que i'imacaño uncá i'imalájeño Tupana hua'atéjena naquiyana.
62 Mas Jesus lhe respondeu:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.