Lucas 6
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs NAA
1 Huatána'acaje huacajé Jesús ja'apari ají que iñe'epú chuhuá ra'apiyatéjena hua'até. Iñe'epú ja'apari ajopana mená e'iyohuá. Re'iyá cajrú trigo i'imacá. Na'apaca re'iyohuá nacuhuaja ra'apiyatéjena chíra'año huejapa trigo naquiyana. Natojro'ó nacápihua ricá, najñácaloje penaje.
1 Aconteceu que, num sábado, Jesus passava pelas searas, e os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Fariséona naquiyana ja'apaño caja najhua'até. Ra'apiyatéjena chíra'año trigo naquiyana. Eyá nemá najló:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: — Por que vocês fazem o que não é lícito aos sábados?
3 E Jesús quemari najló:
3 Jesus tomou a palavra e disse:
4 A'acuhuaná Davidmi chu mujlúca'ari Tupana ñacaré chojé pan ajñaje. Tupánajlo a'acanami ri'imacá. Moisesmi chu puráca'alomi quemari rinacu, ajopana ajñaca piyá ricá. Necaja calé, sacerdótenaja calé ajñaño ricá. E'iyonaja Davidmi chu ajñari ricá. Ra'á caja rijhua'até i'imacáñojlo rinaquiyana. Marí que David la'acá i'imacá.
4 Como entrou na casa de Deus e, pegando os pães da proposição, comeu e deu também aos que estavam com ele, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Tupana quemari nunacu, numacáloje méqueca iná la'acá huatána'acaje huacajé penaje —que Jesús quemacá fariséona naquiyánajlo.
5 Então Jesus lhes disse:
6 Apú huatána'acaje huacajé piño Jesús mujlúca'ari nahuacáca'alo ñacarelana chojé. Re rehuíña'ata necá Tupana nacú. Re caja najhua'até pajluhuaja ina'uqué i'imari. Caja riyáte'ela ca'añá ejo pitá a'amitaró rijló i'imacá.
6 Aconteceu que, em outro sábado, Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita ressequida.
7 Re caja Tupana nacú puráca'alo jehuíña'atajeño, fariséona, quele i'imacá. Necá quejíla'año Jesús, namácaloje rilamá'ataca ricá ca'ajná, uncá ca'ajná, huatána'acaje huacajé. Rilamá'atacana aú nemajla rinacu: “Pu'uhuaré la'ajeri ricá.”
7 Os escribas e os fariseus observavam Jesus, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Jesús hue'epiri méqueca napechu i'imacá rinacu. Aú rimá yáte'ela a'amitárojlo:
8 Mas Jesus, conhecendo os pensamentos deles, disse ao homem da mão ressequida: E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 E rimá ajopánajlo:
9 Então Jesus disse a eles:
10 Raú Jesús yacá'aro nachaje, rahua'á i'imacaño tujlá que chaje. E rimá rijló:
10 Então Jesus, olhando para todos que estavam ao seu redor, disse ao homem: Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Raú ajopana yúcha'año cajrú Jesús cha. Naqueño'ó rinacu pura'acano, nahue'epícaloje méqueca nala'ajica ricá penaje.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam contra Jesus.
12 E caja Jesús jácho'oro yenuri i'ihuata nacojé, reyá i'imajemi ripura'acóloje Tupana hua'até penaje. Re ripura'ó Tupana hua'até pajluhuaja lapí quetana.
12 Naqueles dias, Jesus se retirou para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Najme'etaca ee rihuá'a ra'apiyatéjenajlo, ne'ejnacáloje richaje penaje. Ejomi ri'ihuapá ne'iyayá iyamá iphata ji'imaji nacojé quele achiñana, ne'emacáloje rihuacára'acarena penaje.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Marí quele ne'emacá ri'ihuapacárena rijluhua: Simón. Ra'á rijló apú rií Pedro. Apú ií i'imari Andrés. Simón e'ehué ri'imacá. Ajopana i'imaño: Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo, Tomás, Santiago, quele. Apú Santiago ri'imacá. Alféomi chu i'irimi ri'imacá. Apú i'imari Simón. Ricá i'imari cananista naquiyana.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Apú i'imari Judas. Santiago e'ehué ri'imacá. E caja penaje i'imacá Judas Iscariote. Nenoca Jesús i'imacá huacajé, ricá huá'ari ripinana Jesús i'imacá ejo, napatacáloje ricá penaje. Marí quele ne'emacá ri'ihuapacárena rijluhua ne'iyayá, ne'emacáloje ra'apiyatéjena penaje.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 E caja Jesús huitúca'ari yenuri i'ihuata naquiyá ra'apiyatéjena hua'até. Tajnaño paláma'atani chojé. Re cajrú ina'uqué i'imacá ajopana, ajopana que. Nanaquiyana i'imaño Judea te'eré eyájena. Ajopana piño i'imaño pajimila Jerusalén eyájena, quele ne'emacá. Juni cha re iyamá pajimila. Apú ií Tiro, apú ií Sidón. Ricá pajimila i'ihuami chu ñacajélaruna i'imaño caja re najhua'até. Piyuque necá i'ijnaño rejo Jesús puráca'alo jema'ajé. Natámina i'imacaño i'ijnaño caja richaje, ra'apátacaloje nayaripune naliyá penaje.
17 E, descendo com eles do monte, Jesus parou num lugar plano onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Ne'iyajena e'iyá jiñana pechu i'imacá. Rica'á ne'iyayá jiñana pechu.
18 que vieram para o ouvir e para ser curados de suas doenças. Também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Ajopana natámina sápaño rinacu. Necá ritejmo'óta ripechu aú ja. Ñaquele piyuque natámina i'imacaño huátaño Jesús nacú sápacana, natejmo'otácoloje raú penaje.
19 E todos da multidão procuravam tocar em Jesus, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Jesús iphari palámatani chojé. E riyacá'o ra'apiyatéjena chaje. Rimá najló:
20 Então, olhando para os seus discípulos, Jesus lhes disse:
21 Palani huani inajlo, huechi iná huátacachu Tupana huátaca que la'acana. Aú Tupana a'ajeri iná ñaté rila'acana aú. Palani huani ina'uqué camu'ují napechu i'imacachu me'etení, necá i'ichajeño i'imajica.
21 — Bem-aventurados são vocês
22 ’Apala chapú ca'ajná ajopana ina'uqué pechu inacu, no'opiyá jema'ajeño i'imacale. Rijimaje ca'ajná nala'ajé itejena. Pu'uhuaré ca'ajná napura'ajico inacu. “Uncá ina'uquélaruna necá,” que ca'ajná nemájica inacu, no'opiyá jema'ajeño i'imacale. Palani ri'imajica ijló marí que nala'ajica ee icá chapú, no'opiyá jema'ajeño i'imacale. Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá.
22 — Bem-aventurados são vocês quando as pessoas os odiarem, expulsarem da sua companhia, insultarem e rejeitarem o nome de vocês como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Marí que nala'ajica ee icá, ipechu i'imá pu'ují ijluhua. Aú arápa'aje jeño'oqueja, palani huani nacaje i'imajícale ijló je'echú chu. Ñaqué caja a'ajútayami chuna naquiyana la'ajica chapú Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna i'imajica.
23 Alegrem-se naquele dia e exultem, porque grande é a recompensa de vocês no céu; porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os profetas.
24 ’Chapú huani ri'imajica ijló, cajrú le'ejepelájerunajlo. Marí eja'ahuá chu i'imacá quetánaja calé pu'ují ipechu i'imajica.
24 — Mas ai de vocês, os ricos,
25 ’Chapú huani ri'imajica ijló, cajrú a'ajnejí i'imacárenajlo. Icá ña'ajeño me'epejí panacu.
25 — Ai de vocês
26 Apala cajrú ina'uqué pura'añó inacu palá me'etení, uncale jema'alá no'opiyá. Chapú huani ri'imajica ijló Tupana huajájica ina'uqué huacajé. Ñaqué caja ichi'inami chuna naquiyana pura'acó palá pajlácachina nacú. Majopeja ne'iyajena quemájica nanacuhuá: “Tupana puráca'alo ja'apátajeño huecá” que. Necá nacú ichi'inami chuna pura'aqueño palá.
26 — Ai de vocês, quando todos os elogiarem, porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os falsos profetas!
27 ’Nupuráca'alo jema'ajéñojlo numá: Ihuata íqui'ija chapú péchuruna inacu. Ila'á caja palá necá.
27 — Digo, porém, a vocês que me ouvem: amem os seus inimigos, façam o bem aos que odeiam vocês.
28 “Uncá ina'uquélaruna necá”, que ca'ajná nemájica inacu. Ipura'ó Tupana hua'até chapú la'acaño icá nacú.
28 Abençoem aqueles que os amaldiçoam, orem pelos que maltratam vocês.
29 Naña'ajica ee icá pajimaya pajluhuáta'ama, ipajno'otá najló apojó pitari, naña'achí icá reyá ñaqué caja. Najña'ajica ee icamichare iliyá, ra'apejé hua'ató a'á najló ricá.
29 Ao que lhe bate numa face, ofereça também a outra; e, ao que lhe tirar a capa, deixe que leve também a túnica.
30 Nemájica ee ijló, iyurícaloje najló nacaje penaje, iyurí najló ricá. Najña'ajica ee iliyá nacaje, imaniya najló, napa'atácaloje ijló ricá penaje.
30 Dê a todo o que lhe pedir alguma coisa; e, se alguém levar o que é seu, não exija que seja devolvido.
31 Ila'á ajopana ina'uqué palá, ihuátaca nala'acá icá que caja.
31 Façam aos outros o mesmo que vocês querem que eles façam a vocês.
32 Ihuátacachu íqui'ija necaja calé, huátaño caja icá íqui'ija, uncá Tupana a'alaje ijló rihuemí, uncale ila'alá palá raú. Ñaqué caja uncá ina'uquélaruna huátaca íqui'ija palá péchuruna nanacu.
32 — Se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Porque até os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Palá ca'ajná ila'acá ina'uqué, la'añó caja icá palá. Necaja calé ila'acachu palá, uncá Tupana a'alaje ijló rihuemí, uncale ila'alá palá. Uncá ina'uquélaruna necá caja la'añó ñaqué caja.
33 Se fizerem o bem aos que lhes fazem o bem, que recompensa terão? Até os pecadores fazem isso.
34 Iya'atájica ee liñeru najloja calé, pa'atájeño ijló ricá rapumí chojé, uncá Tupana a'alaje ijló rihuemí, uncale ila'alá palá. Uncá ina'uquélaruna caja la'añó ñaqué.
34 E, se emprestam àqueles de quem esperam receber, que recompensa terão? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Ihuata íqui'ija chapú péchuruna inacu. Ila'á necá palá. Iya'atá najló liñeru. Ipechu i'imaniya nanacu: “¿Napa'ataje chi nojló ricá rapumí chojé?” Marí que nala'acana aú Tupana a'ajeri ijló palá ila'acare huemí. Ajopana chaje huani huacára'ajeri ricá Tupana. Ricá la'arí palá necá, uncá quemalaño rijló: “Palá pila'acá nucá” que. Rila'á caja palá chapú péchuruna rinacu. Ñaqué la'acaño i'imaño riyani.
35 Vocês, porém, amem os seus inimigos, façam o bem e emprestem, sem esperar nada em troca; vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Altíssimo. Pois ele é bondoso até para os ingratos e maus.
36 Ihue'epí ajopana ina'uqué mu'ují, Tupana hue'epica namu'ují que caja.
36 Sejam misericordiosos, como também é misericordioso o Pai de vocês.
37 ’Imaniya majopeja ina'uqué nacú: “Pu'uhuaré la'acaño necá” que. Raú uncá caja Tupana quemalaje inacu: “Pu'uhuaré la'acaño necá” que. Amó ajopana chaje, pu'uhuaré nala'acare icá liyá. Raú Tupana amájero caja ichaje pu'uhuaré ila'acare liyá.
37 — Não julguem e vocês não serão julgados; não condenem e vocês não serão condenados; perdoem e serão perdoados;
38 A'á ajopánajlo nacaje. Raú Tupana a'ajeri caja ijló nacaje. Cajrú ra'ajica ijló, uncá huejapaja calé ra'ajica ijló. Uncá rinaquiyánaja calé ra'ajé ijló, piyuque ra'ajé ijló nacaje. Ajopánajlo a'acá nacaje, que caja Tupana a'ajica ijló nacaje —que Jesús quemacá najló.
38 deem e lhes será dado; boa medida, prensada, sacudida e transbordante será dada a vocês; porque com a medida com que tiverem medido vocês serão medidos também.
39 Ri'imá piño marí yucu najló:
39 Jesus lhes contou também uma parábola:
40 Uncá huajé jehuíña'acaño iphátala nehuíña'atajeri pechu. Riñapátacaja nehuíña'atacana ejomi nephátaca nehuíña'atajeri pechu —que rimacá najló.
40 — O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 Rimá piño najló marí que:
41 — Por que você vê o cisco no olho do seu irmão, mas não repara na trave que está no seu próprio olho?
42 Pu'uhuaré huani la'ajeri pi'imacachu, ¿meque ta pimacajla apú pinaquiyánajlo: “Piyurí pu'uhuaré pila'acare piliyó” que? ¡Pajlácachi huani picá! Piyurí pu'uhuaré pila'acare piliyó pamineco. Ejéchami pihue'epíjica méqueca apú inaquiyánajlo quemacana, riyurícaloje huejapa ñani pu'uhuaré rila'acare riliyó penaje.
42 Como você poderá dizer a seu irmão: “Deixe, irmão, que eu tire o cisco que está no seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave do seu olho e então você verá claramente para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 ’Uncá meño'ojó palani inarí a'ahuaná arúca'ala pu'uhuaré inarí icha que caja. Uncá meño'ojó caja pu'uhuaré inarí a'ahuaná arúca'ala palani inarí icha que caja.
43 — Não há árvore boa que dê mau fruto, nem árvore má que dê bom fruto.
44 Richa aú iná hue'epí mecajeca a'ahuaná palani, mecajeca pu'uhuareni. Uncá meño'ojó cucuná icha arúca'ala pipirí icha que caja. Uncá caja lucú arúca'ala cajmú icha que caja.
44 Porque cada árvore é conhecida pelos frutos que produz. Porque não se colhem figos de ervas daninhas, nem se apanham uvas dos espinheiros.
45 Ñaqué caja iná hue'epica mecajenaca ina'uqué napuráca'alo aú. Palá péchuri pura'aró palani puráca'aloji nacú. Ri'ijnataca ripéchuhua palani nacaje nacú, que caja rimacá palá nacaje nacú. Eyá pu'uhuaré péchuri pura'aró pu'uhuaré puráca'aloji nacú. Ri'ijnataca ripéchuhua pu'uhuaré caje nacú que caja rimacá pu'uhuaré nacaje nacú.
45 A pessoa boa tira o bem do bom tesouro do coração, e a pessoa má tira o mal do mau tesouro; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Jesús quemari piño najló:
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor!”, e não fazem o que eu mando?
47 Ne'iyajena i'ijnaño nuchaje nupuráca'alo jema'ajé. Nupuráca'alo a'ajeño nanacojó i'imajeño palá. Chuhua nu'umajica ijló yucu, ihue'epícaloje méqueca no'opiyá jema'ajeño la'acá palá najluhua raú penaje.
47 Eu vou mostrar a vocês a quem é semelhante todo aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Capechuni la'ari riñacaró i'imacá que caja no'opiyá jema'ajeño la'acá palá nanacuhuá raú. Marí que rila'acá riñacaré i'imacá: Pamineco jipa naquiyá ritára'ata riñacaré pana, ritára'acoloje camachá penaje. Ricá nacú rila'á riñacaré i'imacá. Cajrú juni ja'acó huacajé, ta'aqueni riñaaca'alá iphaca riñacaré ja'apejé. Ta'aqueni huani ra'apaca riñacaré ja'apiyá. E'iyonaja uncá riñacaré cojno'olá raú, jipa nacú riñacaré pana tára'acole. Marí que rila'acale ricá palá, uncá ricapichalo raú. Ñaqué caja nupuráca'alo a'ajeño nanacojó la'acá palá nanacuhuá, no'opiyá jema'ajeño ne'emacale.
48 Esse é semelhante a um homem que, ao construir uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha. Quando veio a enchente, as águas bateram contra aquela casa e não a puderam abalar, por ter sido bem-construída.
49 Eyá ajopana piño jema'añó nupuráca'alo. E'iyonaja uncá na'alá nanacojó ricá. Uncá paala ne'emajica, uncá pachá nema'alá no'opiyá. Apú la'acá riñacaré i'imacá que caja nala'acá chapú necó raú. Marí que rila'acá riñacaré i'imacá: que'epé e'iyaja ritára'ata riñacaré pana. Rinácuja rila'á riñacaré. Cajrú juni ja'acó huacajé, ta'aqueni riñaaca'alá iphaca riñacaré ja'apejé. Raú riñacaré cojno'orí queee junápeje. Chapú huani ricapichaco raú. Caja quetana riyucuna.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que construiu uma casa sobre a terra, sem alicerces, e, quando as águas bateram contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.