Lucas 6
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs ARA
1 Huatána'acaje huacajé Jesús ja'apari ají que iñe'epú chuhuá ra'apiyatéjena hua'até. Iñe'epú ja'apari ajopana mená e'iyohuá. Re'iyá cajrú trigo i'imacá. Na'apaca re'iyohuá nacuhuaja ra'apiyatéjena chíra'año huejapa trigo naquiyana. Natojro'ó nacápihua ricá, najñácaloje penaje.
1 Aconteceu que, num sábado, passando Jesus pelas searas, os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Fariséona naquiyana ja'apaño caja najhua'até. Ra'apiyatéjena chíra'año trigo naquiyana. Eyá nemá najló:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito aos sábados?
3 E Jesús quemari najló:
3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 A'acuhuaná Davidmi chu mujlúca'ari Tupana ñacaré chojé pan ajñaje. Tupánajlo a'acanami ri'imacá. Moisesmi chu puráca'alomi quemari rinacu, ajopana ajñaca piyá ricá. Necaja calé, sacerdótenaja calé ajñaño ricá. E'iyonaja Davidmi chu ajñari ricá. Ra'á caja rijhua'até i'imacáñojlo rinaquiyana. Marí que David la'acá i'imacá.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, e os deu aos que com ele estavam, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Tupana quemari nunacu, numacáloje méqueca iná la'acá huatána'acaje huacajé penaje —que Jesús quemacá fariséona naquiyánajlo.
5 E acrescentou-lhes: O Filho do Homem é senhor do sábado.
6 Apú huatána'acaje huacajé piño Jesús mujlúca'ari nahuacáca'alo ñacarelana chojé. Re rehuíña'ata necá Tupana nacú. Re caja najhua'até pajluhuaja ina'uqué i'imari. Caja riyáte'ela ca'añá ejo pitá a'amitaró rijló i'imacá.
6 Sucedeu que, em outro sábado, entrou ele na sinagoga e ensinava. Ora, achava-se ali um homem cuja mão direita estava ressequida.
7 Re caja Tupana nacú puráca'alo jehuíña'atajeño, fariséona, quele i'imacá. Necá quejíla'año Jesús, namácaloje rilamá'ataca ricá ca'ajná, uncá ca'ajná, huatána'acaje huacajé. Rilamá'atacana aú nemajla rinacu: “Pu'uhuaré la'ajeri ricá.”
7 Os escribas e os fariseus observavam-no, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Jesús hue'epiri méqueca napechu i'imacá rinacu. Aú rimá yáte'ela a'amitárojlo:
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem da mão ressequida: Levanta-te e vem para o meio; e ele, levantando-se, permaneceu de pé.
9 E rimá ajopánajlo:
9 Então, disse Jesus a eles: Que vos parece? É lícito, no sábado, fazer o bem ou o mal? Salvar a vida ou deixá-la perecer?
10 Raú Jesús yacá'aro nachaje, rahua'á i'imacaño tujlá que chaje. E rimá rijló:
10 E, fitando todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Raú ajopana yúcha'año cajrú Jesús cha. Naqueño'ó rinacu pura'acano, nahue'epícaloje méqueca nala'ajica ricá penaje.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam a Jesus.
12 E caja Jesús jácho'oro yenuri i'ihuata nacojé, reyá i'imajemi ripura'acóloje Tupana hua'até penaje. Re ripura'ó Tupana hua'até pajluhuaja lapí quetana.
12 Naqueles dias, retirou-se para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Najme'etaca ee rihuá'a ra'apiyatéjenajlo, ne'ejnacáloje richaje penaje. Ejomi ri'ihuapá ne'iyayá iyamá iphata ji'imaji nacojé quele achiñana, ne'emacáloje rihuacára'acarena penaje.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Marí quele ne'emacá ri'ihuapacárena rijluhua: Simón. Ra'á rijló apú rií Pedro. Apú ií i'imari Andrés. Simón e'ehué ri'imacá. Ajopana i'imaño: Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo, Tomás, Santiago, quele. Apú Santiago ri'imacá. Alféomi chu i'irimi ri'imacá. Apú i'imari Simón. Ricá i'imari cananista naquiyana.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Apú i'imari Judas. Santiago e'ehué ri'imacá. E caja penaje i'imacá Judas Iscariote. Nenoca Jesús i'imacá huacajé, ricá huá'ari ripinana Jesús i'imacá ejo, napatacáloje ricá penaje. Marí quele ne'emacá ri'ihuapacárena rijluhua ne'iyayá, ne'emacáloje ra'apiyatéjena penaje.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 E caja Jesús huitúca'ari yenuri i'ihuata naquiyá ra'apiyatéjena hua'até. Tajnaño paláma'atani chojé. Re cajrú ina'uqué i'imacá ajopana, ajopana que. Nanaquiyana i'imaño Judea te'eré eyájena. Ajopana piño i'imaño pajimila Jerusalén eyájena, quele ne'emacá. Juni cha re iyamá pajimila. Apú ií Tiro, apú ií Sidón. Ricá pajimila i'ihuami chu ñacajélaruna i'imaño caja re najhua'até. Piyuque necá i'ijnaño rejo Jesús puráca'alo jema'ajé. Natámina i'imacaño i'ijnaño caja richaje, ra'apátacaloje nayaripune naliyá penaje.
17 E, descendo com eles, parou numa planura onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Ne'iyajena e'iyá jiñana pechu i'imacá. Rica'á ne'iyayá jiñana pechu.
18 que vieram para o ouvirem e serem curados de suas enfermidades; também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Ajopana natámina sápaño rinacu. Necá ritejmo'óta ripechu aú ja. Ñaquele piyuque natámina i'imacaño huátaño Jesús nacú sápacana, natejmo'otácoloje raú penaje.
19 E todos da multidão procuravam tocá-lo, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Jesús iphari palámatani chojé. E riyacá'o ra'apiyatéjena chaje. Rimá najló:
20 Então, olhando ele para os seus discípulos, disse-lhes:
21 Palani huani inajlo, huechi iná huátacachu Tupana huátaca que la'acana. Aú Tupana a'ajeri iná ñaté rila'acana aú. Palani huani ina'uqué camu'ují napechu i'imacachu me'etení, necá i'ichajeño i'imajica.
21 Bem-aventurados vós, os que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 ’Apala chapú ca'ajná ajopana ina'uqué pechu inacu, no'opiyá jema'ajeño i'imacale. Rijimaje ca'ajná nala'ajé itejena. Pu'uhuaré ca'ajná napura'ajico inacu. “Uncá ina'uquélaruna necá,” que ca'ajná nemájica inacu, no'opiyá jema'ajeño i'imacale. Palani ri'imajica ijló marí que nala'ajica ee icá chapú, no'opiyá jema'ajeño i'imacale. Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá.
22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos expulsarem da sua companhia, vos injuriarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Marí que nala'ajica ee icá, ipechu i'imá pu'ují ijluhua. Aú arápa'aje jeño'oqueja, palani huani nacaje i'imajícale ijló je'echú chu. Ñaqué caja a'ajútayami chuna naquiyana la'ajica chapú Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna i'imajica.
23 Regozijai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois dessa forma procederam seus pais com os profetas.
24 ’Chapú huani ri'imajica ijló, cajrú le'ejepelájerunajlo. Marí eja'ahuá chu i'imacá quetánaja calé pu'ují ipechu i'imajica.
24 Mas ai de vós, os ricos! Porque tendes a vossa consolação.
25 ’Chapú huani ri'imajica ijló, cajrú a'ajnejí i'imacárenajlo. Icá ña'ajeño me'epejí panacu.
25 Ai de vós, os que estais agora fartos! Porque vireis a ter fome.
26 Apala cajrú ina'uqué pura'añó inacu palá me'etení, uncale jema'alá no'opiyá. Chapú huani ri'imajica ijló Tupana huajájica ina'uqué huacajé. Ñaqué caja ichi'inami chuna naquiyana pura'acó palá pajlácachina nacú. Majopeja ne'iyajena quemájica nanacuhuá: “Tupana puráca'alo ja'apátajeño huecá” que. Necá nacú ichi'inami chuna pura'aqueño palá.
26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! Porque assim procederam seus pais com os falsos profetas.
27 ’Nupuráca'alo jema'ajéñojlo numá: Ihuata íqui'ija chapú péchuruna inacu. Ila'á caja palá necá.
27 Digo-vos, porém, a vós outros que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam;
28 “Uncá ina'uquélaruna necá”, que ca'ajná nemájica inacu. Ipura'ó Tupana hua'até chapú la'acaño icá nacú.
28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos caluniam.
29 Naña'ajica ee icá pajimaya pajluhuáta'ama, ipajno'otá najló apojó pitari, naña'achí icá reyá ñaqué caja. Najña'ajica ee icamichare iliyá, ra'apejé hua'ató a'á najló ricá.
29 Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que tirar a tua capa, deixa-o levar também a túnica;
30 Nemájica ee ijló, iyurícaloje najló nacaje penaje, iyurí najló ricá. Najña'ajica ee iliyá nacaje, imaniya najló, napa'atácaloje ijló ricá penaje.
30 dá a todo o que te pede; e, se alguém levar o que é teu, não entres em demanda.
31 Ila'á ajopana ina'uqué palá, ihuátaca nala'acá icá que caja.
31 Como quereis que os homens vos façam, assim fazei-o vós também a eles.
32 Ihuátacachu íqui'ija necaja calé, huátaño caja icá íqui'ija, uncá Tupana a'alaje ijló rihuemí, uncale ila'alá palá raú. Ñaqué caja uncá ina'uquélaruna huátaca íqui'ija palá péchuruna nanacu.
32 Se amais os que vos amam, qual é a vossa recompensa? Porque até os pecadores amam aos que os amam.
33 Palá ca'ajná ila'acá ina'uqué, la'añó caja icá palá. Necaja calé ila'acachu palá, uncá Tupana a'alaje ijló rihuemí, uncale ila'alá palá. Uncá ina'uquélaruna necá caja la'añó ñaqué caja.
33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, qual é a vossa recompensa? Até os pecadores fazem isso.
34 Iya'atájica ee liñeru najloja calé, pa'atájeño ijló ricá rapumí chojé, uncá Tupana a'alaje ijló rihuemí, uncale ila'alá palá. Uncá ina'uquélaruna caja la'añó ñaqué.
34 E, se emprestais àqueles de quem esperais receber, qual é a vossa recompensa? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Ihuata íqui'ija chapú péchuruna inacu. Ila'á necá palá. Iya'atá najló liñeru. Ipechu i'imaniya nanacu: “¿Napa'ataje chi nojló ricá rapumí chojé?” Marí que nala'acana aú Tupana a'ajeri ijló palá ila'acare huemí. Ajopana chaje huani huacára'ajeri ricá Tupana. Ricá la'arí palá necá, uncá quemalaño rijló: “Palá pila'acá nucá” que. Rila'á caja palá chapú péchuruna rinacu. Ñaqué la'acaño i'imaño riyani.
35 Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, sem esperar nenhuma paga; será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo. Pois ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Ihue'epí ajopana ina'uqué mu'ují, Tupana hue'epica namu'ují que caja.
36 Sede misericordiosos, como também é misericordioso vosso Pai.
37 ’Imaniya majopeja ina'uqué nacú: “Pu'uhuaré la'acaño necá” que. Raú uncá caja Tupana quemalaje inacu: “Pu'uhuaré la'acaño necá” que. Amó ajopana chaje, pu'uhuaré nala'acare icá liyá. Raú Tupana amájero caja ichaje pu'uhuaré ila'acare liyá.
37 Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; perdoai e sereis perdoados;
38 A'á ajopánajlo nacaje. Raú Tupana a'ajeri caja ijló nacaje. Cajrú ra'ajica ijló, uncá huejapaja calé ra'ajica ijló. Uncá rinaquiyánaja calé ra'ajé ijló, piyuque ra'ajé ijló nacaje. Ajopánajlo a'acá nacaje, que caja Tupana a'ajica ijló nacaje —que Jesús quemacá najló.
38 dai, e dar-se-vos-á; boa medida, recalcada, sacudida, transbordante, generosamente vos darão; porque com a medida com que tiverdes medido vos medirão também.
39 Ri'imá piño marí yucu najló:
39 Propôs-lhes também uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar a outro cego? Não cairão ambos no barranco?
40 Uncá huajé jehuíña'acaño iphátala nehuíña'atajeri pechu. Riñapátacaja nehuíña'atacana ejomi nephátaca nehuíña'atajeri pechu —que rimacá najló.
40 O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 Rimá piño najló marí que:
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu próprio?
42 Pu'uhuaré huani la'ajeri pi'imacachu, ¿meque ta pimacajla apú pinaquiyánajlo: “Piyurí pu'uhuaré pila'acare piliyó” que? ¡Pajlácachi huani picá! Piyurí pu'uhuaré pila'acare piliyó pamineco. Ejéchami pihue'epíjica méqueca apú inaquiyánajlo quemacana, riyurícaloje huejapa ñani pu'uhuaré rila'acare riliyó penaje.
42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 ’Uncá meño'ojó palani inarí a'ahuaná arúca'ala pu'uhuaré inarí icha que caja. Uncá meño'ojó caja pu'uhuaré inarí a'ahuaná arúca'ala palani inarí icha que caja.
43 Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Richa aú iná hue'epí mecajeca a'ahuaná palani, mecajeca pu'uhuareni. Uncá meño'ojó cucuná icha arúca'ala pipirí icha que caja. Uncá caja lucú arúca'ala cajmú icha que caja.
44 Porquanto cada árvore é conhecida pelo seu próprio fruto. Porque não se colhem figos de espinheiros, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Ñaqué caja iná hue'epica mecajenaca ina'uqué napuráca'alo aú. Palá péchuri pura'aró palani puráca'aloji nacú. Ri'ijnataca ripéchuhua palani nacaje nacú, que caja rimacá palá nacaje nacú. Eyá pu'uhuaré péchuri pura'aró pu'uhuaré puráca'aloji nacú. Ri'ijnataca ripéchuhua pu'uhuaré caje nacú que caja rimacá pu'uhuaré nacaje nacú.
45 O homem bom do bom tesouro do coração tira o bem, e o mau do mau tesouro tira o mal; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Jesús quemari piño najló:
46 Por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando?
47 Ne'iyajena i'ijnaño nuchaje nupuráca'alo jema'ajé. Nupuráca'alo a'ajeño nanacojó i'imajeño palá. Chuhua nu'umajica ijló yucu, ihue'epícaloje méqueca no'opiyá jema'ajeño la'acá palá najluhua raú penaje.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Capechuni la'ari riñacaró i'imacá que caja no'opiyá jema'ajeño la'acá palá nanacuhuá raú. Marí que rila'acá riñacaré i'imacá: Pamineco jipa naquiyá ritára'ata riñacaré pana, ritára'acoloje camachá penaje. Ricá nacú rila'á riñacaré i'imacá. Cajrú juni ja'acó huacajé, ta'aqueni riñaaca'alá iphaca riñacaré ja'apejé. Ta'aqueni huani ra'apaca riñacaré ja'apiyá. E'iyonaja uncá riñacaré cojno'olá raú, jipa nacú riñacaré pana tára'acole. Marí que rila'acale ricá palá, uncá ricapichalo raú. Ñaqué caja nupuráca'alo a'ajeño nanacojó la'acá palá nanacuhuá, no'opiyá jema'ajeño ne'emacale.
48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha; e, vindo a enchente, arrojou-se o rio contra aquela casa e não a pôde abalar, por ter sido bem-construída.
49 Eyá ajopana piño jema'añó nupuráca'alo. E'iyonaja uncá na'alá nanacojó ricá. Uncá paala ne'emajica, uncá pachá nema'alá no'opiyá. Apú la'acá riñacaré i'imacá que caja nala'acá chapú necó raú. Marí que rila'acá riñacaré i'imacá: que'epé e'iyaja ritára'ata riñacaré pana. Rinácuja rila'á riñacaré. Cajrú juni ja'acó huacajé, ta'aqueni riñaaca'alá iphaca riñacaré ja'apejé. Raú riñacaré cojno'orí queee junápeje. Chapú huani ricapichaco raú. Caja quetana riyucuna.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, e, arrojando-se o rio contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.