Atos 13
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs NTLH
1 Jesucristo ja'apiyá jema'ajeño, Antioquía e i'imacaño, naquiyana ja'apátaño Tupana puráca'alo ajopana naquiyánajlo. Ajopana naquiyana caja jehuíña'ataño necá Tupana puráca'alo nacú. Marí quele nanaquiyana i'imacá: Bernabé, Simón Negro, Lucio, Cirene te'eré eyaje ri'imacá. Apú nanaquiyana i'imari Manaén. Ricá tahuá'aro ne'emacánami, Heródesmi chu hua'até i'imacá. Eyá apú i'imari, Saulo rií i'imacá. Nanaquiyana caja ri'imacá.
1 Na igreja de Antioquia havia os seguintes profetas e mestres: Barnabé; Simeão, chamado “o Negro”; Lúcio, de Cirene; Manaém, que havia sido criado junto com o governador Herodes ; e Saulo.
2 Eyá apú huacajé nahuacó piño, ne'ejnatácaloje napéchuhua Tupana nacú pajhua'atéchaca penaje. Hua'até ne'etacó na'ajné liyá, Tupana nacuja napechu i'imacáloje penaje. Ehuá Tupana Pechu quemacá najló:
2 Certa vez, quando eles estavam adorando o Senhor e jejuando, o Espírito Santo disse: — Separem para mim Barnabé e Saulo a fim de fazerem o trabalho para o qual eu os tenho chamado.
3 Napura'acó Tupana hua'até, ne'etacó caja na'ajné liyá. Ejomi nato'otá Bernabé, Saulo, quele nacojé nayáte'ela, Tupana a'acáloje nañaté penaje. Ejomi nahuacára'a necá reyá Jesucristo yucuna i'imajé ajopánajlo, ajopánajlo que.
3 Então eles jejuaram, e oraram, e puseram as mãos sobre Barnabé e Saulo. E os enviaram na sua missão.
4 Caja Tupana Pechu huacára'ari ne'ejnacá. E na'apá Seleucia pajimila ejé. Reyá nacuhuá'a huapuru chu Chipre te'eré ejo.
4 Barnabé e Saulo, tendo sido enviados pelo Espírito Santo, foram até a cidade de Selêucia e dali embarcaram para a ilha de Chipre.
5 E caja narúca'o napunuma chojé. Pajimila Salamina ejo nephá. Re naqueño'ó Tupana puráca'alo yucuna i'imacana judíonajlo nahuacáca'alo ñacarelana chu. Apú i'ijnari caja najhua'até, nañaté a'ajeri penaje. Rií i'imari Juan Marcos.
5 Quando chegaram à cidade de Salamina, começaram a anunciar a palavra de Deus nas sinagogas . E eles tinham João Marcos para ajudá-los no trabalho missionário.
6 Reyá na'apá piño. Apú eyá, apú eyá que ne'ejnajica Jesucristo yucuna i'imacana nacú. Ají que ne'ejnacá piyuque nate'eré nacuhuá. E caja nephá Pafos ejo. Apú pajimila ií Pafos. Re apú i'imari, Barjesús rií i'imacá. Apú rií i'imari Elimas. Judíona ja'á ri'imacá, mari'ichú ri'imacá. Majopeja ripajlájica ina'uqué hua'até rinacuhuá; rimaqué najló marí que:
6 Eles atravessaram toda a ilha, chegando até a cidade de Pafos. Ali encontraram um judeu que era mágico e falso
7 Ne'emacana hua'ateje ri'imacá. Ne'emacana ií i'imari Sergio Paulo. Capechuni huani ri'imacá. E ne'emacana huá'ari Bernabé, Saulo, quele maná, ne'emacáloje Jesucristo yucuna rijló penaje.
7 Ele era amigo de Sérgio Paulo, o governador da ilha, que era um homem muito inteligente. O Governador mandou chamar Barnabé e Saulo, pois queria ouvir a palavra de Deus.
8 Aú ne'ejná rejo riyucuna i'imajé rijló. E'iyonaja ricá mari'ichú cahuíla'ari Bernabé, Saulo, quele nacú. Ricahuíla'a nanacu ne'emacana pechu i'imacá piyá Jesucristo chojé caphí.
8 Mas o mágico Elimas (este é o nome dele em grego ) era contra os apóstolos . Ele não queria que o Governador aceitasse a fé cristã.
9 Saulo, apú rií Pablo, i'imari Bernabé huáque'ehue. Tupana Pechu huacára'ajica ricá que rila'ajica nacaje. Ne'emajla Jesucristo yucuna ne'emacánajlo. E'iyonaja mari'ichú cahuíla'ari nanacu. Aú Pablo yacá'aro richaje.
9 Então Saulo, também conhecido como Paulo , cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para Elimas
10 E rimá rijló:
10 e disse: — Filho do Diabo! Inimigo de tudo o que é bom! Homem mau e mentiroso! Por que é que você não para de torcer o verdadeiro ensinamento do Senhor?
11 Chuhuata Tupana huajájica picá ta. Pijlú yacájeri; uncá pamálaje mejáma'atani; meque cálaja pi'imajica mejlurú —que rimacá rijló. |src="cn01960B.tif" size="span" copy="© 1978 David C. Cook Publishing Co." ref="Los Hechos 13.11"
11 Agora escute! O Senhor vai castigá-lo. Você ficará cego e não verá a luz do sol por algum tempo. No mesmo instante Elimas sentiu uma nuvem escura cobrir os seus olhos e ele começou a se virar para todos os lados, procurando alguém que o guiasse pela mão.
12 Marí que ne'emacana amaca aú ripechu i'imá: “¡Meque palani huani Tupana puráca'alo!” Ejéchami rila'acá quehuaca Tupana puráca'alo. Rihuata Tupana ja'apiyá jema'acana, ri'imacáloje Ri'imatájeri penaje.
12 Quando o Governador viu isso, creu e ficou muito admirado com os ensinamentos a respeito do Senhor Jesus.
13 E Pablo, rijhuáque'ena, quele huitúca'año huapuru chojé. E nácho'o Pafos eyá; i'ijnaño ají que a'ajná ño'ojó pajimila Perge ejo. Panfilia te'eré nacú ricá pajimila. Rejé nephá. Re najhuáque'ehue, Juan Marcos, ja'apáñari necá, ripa'acóloje ají que Jerusalén ejo penaje.
13 Paulo e os seus companheiros navegaram da cidade de Pafos até Perge, uma cidade da província da Panfília. Porém João Marcos os deixou e voltou para Jerusalém.
14 Ejomi na'apá piño. Nácho'o Perge eyá; i'ijnaño ají que Antioquía ejo. Pisidia te'eré nacú Antioquía. E nale'ejé huatána'acaje huacajé namujlúca'a nahuacáca'alo ñacarelana chojé. E nayá'o.
14 Eles continuaram a viagem, indo de Perge até a cidade de Antioquia, no distrito da Pisídia. No sábado entraram na sinagoga e sentaram-se.
15 E apú pura'aró Tupana puráca'alo lana'aquéjami hua'até najló. Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna lana'acare, hua'até ripura'ó najló. Riñapata najló rijhua'até pura'acano. Rejomi nahuacáca'alo ñacarelana chiyá huacára'ajeño quemaño apujlo:
15 Depois da leitura da Lei de Moisés e dos livros dos Profetas , os chefes da sinagoga mandaram dizer a eles: — Irmãos, se vocês têm alguma palavra para animar o povo, podem falar agora.
16 Raú Pablo tára'aro. Rica'á najló riyáte'ela namanúma'acoloje raú penaje. E rimá najló:
16 Então Paulo se levantou, fez um sinal com a mão, pedindo silêncio, e começou a dizer: — Homens de Israel e todos vocês não judeus que
17 —Israélmi chu laquénami, Tupana ja'apí iphájeño, jema'á numájica ijló me'etení. Israélmi chu laquénami huecá. Huapechu nacuja Tupana. Tupana huá'ari hua'ajútayami chuna ajopana ina'uqué e'iyayá i'imacá. Palá rila'ajica ne'emajica. Aú cajrú namoto'ojica Egipto te'eré nacú. Ajopana te'eré nacú ne'emaqué rihuacajé. Tupana la'aqueri ne'iyohuá cajrú nacaje uncá meño'ojó iná la'alare caje. Marí caje aú ja rihuá'a reyá ne'emacá.
17 O Deus do povo de Israel escolheu os nossos antepassados quando moravam na terra do Egito e fez deles um grande povo. Ele os tirou de lá com grande poder
18 Iyamá ina'uqué le'ejé quele jarechí quetana ne'emacá pu'uteni meñaru e'iyohuá. Pu'uhuaré nala'acare rehuá rihuacajé, Tupana ña'arí panacu.
18 e, no deserto, aguentou aquela gente durante quarenta anos.
19 Tupana capichátari Canaan te'eré ehuájena i'imacá. Iyamá cuhuá'ata quele nanámana i'imacá. Necá piyuque i'imacá, ricapichata ra'acáloje nate'eremi hua'ajútayami chúnajlo penaje.
19 Ele destruiu sete povos na terra de Canaã, e o povo de Israel se tornou dono das terras deles.
20 Cuatrocientos cincuenta jarechí e'iyohuá ra'aqueno ne'iyajena nahuacára'ajeño penaje. Ilé que nahuacára'ajeño i'imacá Samuelmi chu i'imacá ejená. Samuelmi chu i'imari Tupana puráca'alo ja'apátajeri i'imacá.
20 Tudo isso levou uns quatrocentos e cinquenta anos. — Depois disso Deus lhes deu juízes, até o tempo de Samuel.
21 Rihuacajé ina'uqué huátaño Tupana a'acá najló pajluhuaja ne'emacánahua penaje, rihuacára'acaloje necá piyuqueja penaje. Aú Tupana a'arí Saulmi chu ne'emacana penaje. Cismi chu i'irimi Saulmi chu i'imacá. Benjaminmi chu yanimínami naquiyana ri'imacá. Iyamá ina'uqué le'ejé quele jarechí quetana Saulmi chu i'imacá nahuacára'ajeri.
21 Quando o povo pediu um rei, ele lhes deu Saul, filho de Quis, da tribo de Benjamim, para ser rei deles durante quarenta anos.
22 Rejomi Tupana jácho'otari ricá. Ra'á Davidmi chu ne'emacana rapumí chojé. Marí que Tupana quemacá Davidmi chu nacú i'imacá: “Marí Isaí i'irí, David, palá nupechu rinacu, rila'acale piyuque nacaje nuhuátacare caje”.
22 Depois que tirou Saul, Deus pôs Davi como rei e disse isto a respeito dele: “Encontrei em Davi, filho de Jessé, o tipo de pessoa que eu quero e que vai fazer tudo o que eu desejo.”
23 Pajluhuaja Davidmi chu laquemi Jesús. Tupana a'arí Jesús Israelmi chu laquénami i'imatájeri penaje. Tupana arucari ina'uquejlo pajluhuaja, ri'imacáloje Ne'ematájeri penaje. Jesús nacú rimá najló i'imacá.
23 Um dos descendentes de Davi foi Jesus, a quem Deus pôs como Salvador de Israel, como havia prometido.
24 Uncá chiyó Jesús queño'ó ina'uqué jehuíña'atacana Tupana nacú, Juanmi chu i'imari Tupana puráca'alo yucuna najló pamineco. Rimaqué najló, napala'atácoloje napéchuhua pu'uhuaré nala'acare liyá penaje. Ejomi rila'ajica necá bautizar.
24 Antes da vinda de Jesus, João Batista anunciou a sua mensagem a todo o povo de Israel, dizendo que eles deviam se arrepender e ser batizados.
25 Uncá chiyó Juanmi chu ñapata risápaca'ala, rimá najló marí que: “Marí que ca'ajná ipechu nunacu: ‘Ricá Tupana huacára'acare majó, ina'uqué i'imatájeri penaje ricá’. Uncá ricá calé nucá. Nopumí chojé apú ina'uqué iphájeri. Ricá Tupana huacára'acare majó ina'uqué i'imatájeri penaje ricá. Iqui'i huani nuphácare ja'apí ricá. Majopéjari huani nucá nujluhua, nuchaje huani ri'imacale”, que Juanmi chu quemacá najló.
25 Mas, quando João estava terminando a sua missão, disse ao povo: “Quem é que vocês pensam que eu sou? Eu não sou aquele que vocês estão esperando. Mas escutem! Ele vem depois de mim, porém eu não mereço a honra de tirar as sandálias dos pés dele.”
26 Reyá Pablo quemari piño najló:
26 Paulo continuou: — Meus irmãos, descendentes de Abraão, e também vocês não judeus que temem a Deus, escutem! Essa mensagem de salvação foi mandada para todos nós.
27 Jerusalén eruna, nahuacára'ajeño hua'até, uncá hue'epílaño na ina'uqueca Jesús i'imacá. Uncá caja nahue'epila meque quemacánaca Tupana puráca'alo lana'aquéjami. Uncá caja nahue'epila meque quemacánaca Tupana puráca'alo, ra'apátajeñomi chuna lana'acare i'imacá. Huatána'acaje huacajé queja nahuacaco, napura'acóloje ripuráca'alo lana'aquéjami hua'até penaje. E'iyonaja calé uncá nahue'epila rinacojé. Ñaqué i'imacale nahuacára'a surárana noca Jesús. Rinócana aú nala'á Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna quemacá que nanacu.
27 De fato, os moradores de Jerusalém e os seus líderes não entenderam que Jesus é o Salvador. E também não compreenderam as palavras dos livros dos Profetas, que são lidos todos os sábados. Mesmo assim, ao condenarem Jesus, eles estavam cumprindo essas profecias .
28 Uncá na calé Jesús la'arí pu'uhuaré i'imacá, nenócaloje ricá richona penaje. E'iyonaja calé nemá Pilátojlo, rihuacára'acaloje rinócana penaje.
28 E, embora não encontrassem nenhuma razão para condená-lo à morte, pediram a Pilatos que mandasse matá-lo.
29 Tupana puráca'alo lana'aquéjami quemacá que nenoca ri'imacá. Nacúhua'ata ricá a'ahuaná apiyácacanami nacojé. Re ritaca'á i'imacá. Ejomi nahuitúca'ata ritami rinaquiyá. Quéchami najña'á ritami támijimina to'otaquelana ejo. Richojé nato'otá ritami. Marí que nala'acá ri'imacá.
29 Depois de fazerem tudo o que as Escrituras Sagradas falam a respeito dele, eles o tiraram da cruz e o puseram num túmulo.
30 E'iyonaja Tupana macápo'ori Jesús rapumí chuhuá.
30 Mas Deus o ressuscitou,
31 Ejomi ne'iyajena amaño piño Jesús. Ri'imá najhua'até júpija. Ri'ijnacá Galilea eyá Jerusalén ejo huacajé cajrú rijhuáque'ena i'imacá. Necá penájenami amaño ricá rimacápo'oco ejomi. Chuhuaca necá penájenami caja i'imaño riyucuna ajopánajlo, ajopánajlo que.
31 e durante muitos dias ele apareceu às pessoas que o tinham acompanhado da Galileia até Jerusalém. Agora essas pessoas são testemunhas que falam a respeito de Jesus ao povo de Israel.
32 Ñaquele huecá piño ja'apátaño riyucuna ijló me'etení. Palani riyucuna hue'emacare ijló me'etení. Ricá yucuna Tupana i'imari hua'ajútayami chúnajlo i'imacá. Uncá chiyó Tupana huacára'a Jesús majó marí eja'ahuá nacojé i'imacá, piyá ri'imá riyucuna najló i'imacá.
32 — E nós estamos aqui para trazer o evangelho a vocês.
33 Eyá huecá nalaquénamijlo ri'imacá pu'uhuacá. Tupana i'imari méqueca nenójica ricá yucuna najló i'imacá. Rihuacajé rimá Jesús nacú: “Numacápo'oje piño ricá rapumí chuhuá”. Caja richuhuá ri'imá huajhua'até. Júpimi que rimacare nacú najló que rimacápo'oca ricá. Papera Salmo iyamá chu iná iphata riyucuna. Marí que rimacá rinacu: “Chuhua ina'uqué hue'epíjica picá, Nu'urí picá. Nahue'epeje caja nucá Para'apá”.
33 Deus fez agora para nós o que havia prometido aos nossos antepassados: ele ressuscitou Jesus, como está escrito no Salmo número dois: “Você é o meu Filho; hoje eu me tornei o seu Pai.”
34 Tupana quemari Jesús nacú i'imacá. “Uncá rinapona apichálajo; rimacápo'ojo piño”. Marí que rimacá piño rijló i'imacá: “Palá huani nula'ajica picá. Numacá que David nacú, queja nula'ajica picá”, que rimacá rijló i'imacá.
34 — E foi isto o que Deus disse a respeito da ressurreição de Jesus, afirmando que ele nunca seria destruído pela morte: “Eu vou dar a vocês as bênçãos sagradas e certas que prometi a Davi.”
35 Apa'amá papera Salmo quemari méqueca Jesús quemacá Rara'apajlo i'imacá. Rimá marí que: “Uncá piyurílaje nunapona apichaco. Pijhua'até sápajeri nucá, íqui'ija pihuátacare, nucá”, que rimacá rijló i'imacá.
35 E em outra parte das Escrituras lemos também: “Tu não deixarás que o teu dedicado servo apodreça na sepultura.”
36 Uncá ñaqué calé rimacá Davidmi chu nacú. Davidmi chu i'imacá ne'emacana huacajé, rila'aqué Tupana huátaca que. Caja penaje ritajnó. Nato'otá ritami richi'inami chuna tami ahua'ajé. Rejé ritami apicharo.
36 E Paulo disse ainda: — Na verdade, Davi, no seu tempo, cumpriu os planos de Deus. Depois morreu, foi sepultado ao lado dos seus antepassados e apodreceu na sepultura.
37 Eyá Jesús napona uncá apichalo, Tupana macápo'ocale ri'imacá —que Pablo quemacá najló.
37 Mas isso não aconteceu com aquele que Deus ressuscitou. Meus irmãos, todos vocês precisam saber com certeza que é por meio de Jesus que a mensagem do perdão de pecados é anunciada a vocês. Precisam saber também que quem crê é libertado de todos os pecados dos quais a Lei de Moisés não pode livrar.
38 Rimá piño najló:
38 — ausente —
39 Eyá Tupana puráca'alo lana'aquéjami, Moisesmi chu lana'acare i'imacá, uncá meño'ojó ri'imatala iná capichácajo liyá Tupánajlo. Chuhuaca Tupana i'imatari iná capichácajo liyá, caphí iná pechu i'imacachu Ri'irí Jesucristo chojé. Raú ja calé ramó iná chaje pu'uhuaré iná la'acare liyá.
39 — ausente —
40 Ri'imaniya ijló Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna quemacá que ne'iyajena ina'uqué nacú. Marí que nalana'acá riyucuna papera chojé i'imacá. Tupana quemari najló marí que i'imacá:
40 Portanto, tenham cuidado para que não aconteça o que os profetas disseram:
41 Jema'á, icá uncá jema'alaño no'opiyajlo numá.
41 “Prestem atenção, vocês que zombam de Deus! Fiquem espantados e morram. Pois o que vou fazer agora é uma coisa em que vocês não acreditariam, mesmo que alguém explicasse.”
42 Ejomi Pablo jácho'oro rijhuáque'ena hua'até nahuacáca'alo ñacarelana chiyá. E ajopana, uncá judíona calé ne'emacá, quemaño najló:
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da reunião, as pessoas pediram com insistência que eles voltassem no sábado seguinte a fim de falarem sobre o mesmo assunto.
43 E caja ajopana jácho'oño nahuacáca'alo ñacarelana chiyá. Cajrú judíona ja'apaño Pablo, Bernabé, quele ápumi chu. Ñaqué caja ajopana, uncá judíona calé ne'emacá, ja'apaca caja nápumi chu. Uncá judíona calé ne'emacá, e'iyonaja judíona puráca'alo ja'apiyá ne'emá najhua'até. E Pablo, Bernabé, quele pura'añó piño najhua'até nayurica piyá Jesucristo ja'apiyá jema'acana. Nemá caja najló nayurica piyá Tupana palamane ja'apiyá i'imacana.
43 Depois da reunião, muitos judeus e outras pessoas convertidas ao Judaísmo acompanharam Paulo e Barnabé, que falavam com eles e animavam todos para que continuassem firmes na graça de Deus.
44 E apú huatána'acaje huacajé nahuacó piño. Piyuque pajimila eruna jahuacaño richojé najhua'até, nema'acáloje Tupana puráca'alo yucuna penaje. Mequeleja i'imaño uncá jahuacálaño najhua'até.
44 No sábado seguinte quase todos os moradores da cidade foram ouvir a palavra do Senhor.
45 Eyá ajopana judíona amaño cajrú huani ina'uqué jahuacaco i'imacá. Aú chapú nahuó i'imacá Pablo cha. Ñaquele nemá najló rinacu: “Majopeja ta ripajlaca ta.” Napura'ó caja pu'uhuaré rinacu.
45 Quando os judeus viram aquela multidão, ficaram com muita inveja. Então começaram a dizer o contrário do que Paulo dizia e o insultaram.
46 E Pablo, Bernabé, quele i'ijnaño najhua'até pura'ajó. Caphí napechu i'imacá najhua'até pura'acano nacú. Pablo quemari najló:
46 Porém Paulo e Barnabé falaram com mais coragem ainda. Eles disseram: — Era necessário que a palavra de Deus fosse anunciada primeiro a vocês que são judeus. Mas, como vocês não querem aceitá-la e acham que não merecem receber a vida eterna, então agora nós vamos anunciar a palavra aos não judeus.
47 Marí que huala'ajica, Tupana huacára'acale hue'emacá riyucuna ajopánajlo penaje. Marí que rimacá nojló i'imacá:
47 Pois esta é a ordem que o Senhor Deus deu a nós, o seu povo: “Eu coloquei você como luz para os outros povos, a fim de que você leve a salvação ao mundo inteiro.”
48 Ne'iyajena, uncá judíona calé ne'emacá, jema'añó Pablo puráca'alo. Pu'ují napechu la'acó raú, nemá najló:
48 Quando os não judeus ouviram isso, ficaram muito alegres e começaram a dizer que a palavra do Senhor era boa. E creram todos os que tinham sido escolhidos para ter a vida eterna.
49 Ne'emaqué riyucuna i'imacana nacuja. Piyuque nate'eré e'iyohuá ne'ejnajica riyucuna i'imacana nacú cajrú ina'uquejlo.
49 A palavra do Senhor se espalhou por toda aquela região.
50 E'iyonaja judíona naquiyana pura'añó Pablo, Bernabé, quele nacú pu'uhuaré. Peñahuilana, inaana, quele hua'até napura'ó nanacu pu'uhuaré. Palá rehuájena pechu i'imajica ileruna inaana nacú. Cajrú napechu i'imajica judíona puráca'alo nacú. E caja judíona naquiyana ca'átaño ne'iyajé, nayúcha'acoloje najhua'até Pablo, Bernabé, quele cha penaje. Ñaqué caja naca'átaca nahuacára'ajeño e'iyajé najhua'até. Aú rehuájena la'añó chapú necá. Caja ehuaja nácho'ota necá nate'eré eyá.
50 Mas os judeus atiçaram as mulheres não judias da alta sociedade convertidas ao Judaísmo e também os homens mais importantes da cidade. E começaram a perseguir Paulo e Barnabé e os expulsaram daquela região.
51 Ne'ejnacá reyá yámona, Pablo, Bernabé, quele ñaca'añó mu'upé ne'ema'ulá naquiyá najimaje. Nahue'epéjona penaje nala'á ilé que. Raú pajimila eruna hue'epí uncá huani paala nala'acá necá, uncale nahuátala ne'emacá rehuá. E caja ne'ejná reyá ají que apú pajimila ejo. Pajimila ií i'imari Iconio. Rejo ne'ejná.
51 Então os apóstolos sacudiram a poeira das suas sandálias, em sinal de protesto contra eles, e foram para a cidade de Icônio.
52 Pu'ují huani Jesucristo ja'apiyá jema'ajeño pechu i'imajica rehuá. Tupana Péchuja calé i'imaqueri Nahuacára'ajeri rehuá.
52 E os cristãos de Antioquia continuaram muito alegres e cheios do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.