Lucas 12

Ŋwàk Nwì Ma Rʉ̀k Nə̀ Fi (YAM) vs BKJ

Sair da comparação
1 Ghà ànə à ye ŋga bwìŋ kə̀ benə vɛ'ɛ ncùhù ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ, nə sə nəŋ ca mok mʉ ni'ì bə kù fana Jisòs ye ŋgòtsə̀' to fa ŋgàa fàak ye wèŋ də, <<Wèeŋ jəŋ ŋkərə̀ bə yis bʉ̀ʉ Faràsi wèŋ. Mʉ̀ sə dʉk yè'sə mʉmvə̀'nə̀ wo gʉ̀ basə kɛ'gə̀ bum awo yà'a.
1 Enquanto isso ajuntou-se uma multidão de inúmeras pessoas, de tal modo que pisoteavam umas as outras, e ele começou a dizer primeiro aos seus discípulos: Cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Yumok ka sə̀ də bwìŋ à sè'lə lok yà' də wo nə kà yà' yə yeŋ. Yumok ka sə̀ wo a swìhi yà' də bwìiŋ nə kà yà' rìŋ yuk sə̀' yeŋ.
2 Porque não há nada encoberto que não seja revelado, nem oculto que não venha a se tornar conhecido.
3 Ye də yusə̀ wu cèp-a yà' ndzə ndzəmə̀, yà'a nə̀ kə̀ yuhu mvwe' marɛŋ. Yusə̀ ŋwè làrə swìhi yà' mà mbwèndap fana wo nə̀ fu yà' ma mʉ ndùndap.
3 Porquanto tudo o que em trevas falastes, será ouvido na luz, e o que nos quartos tiverdes falado nos ouvidos, será proclamado dos telhados.
4 <<Ŋge' am wèŋ, mʉ tsok weŋ də kà də wèeŋ wəp bʉ̀ʉ sə̀ wo zə-a ŋgùpni' fana wo kà yumok ŋgògʉ̀ fe'lə bohòwù tse' yà'a dʉk.
4 E eu vos digo meus amigos: Não tenham medo dos que matam o corpo e depois não têm mais o que fazer.
5 Mʉ tsok fa weŋ ŋwə̀ nə̀ aco wèŋ wəp yi nə. Wəp Nwì nə̀ yi zə wes fana yi tse' mali ŋàŋ ŋgògèsə wu mvwe' ŋgə' nə̀ sə misə̀ nà'a. Mʉ̀ sə tsə̀' weŋ zìnə də wəp yi ànə.
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer: Temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, eu vos digo, a esse temei.
6 Wo kà ləŋbu tàŋ dolà ba sèŋgə̀ à? Nwìi kà nə̀ mò'fis swìgə̀.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses e nenhum deles fica esquecido diante de Deus?
7 Nʉ̀əmtu sə̀ mʉ tuhù wèŋ yè'e, yi a ta yà' ta. Ye də wu kà yumok wəp, bʉ̀ʉsə̀ wù yam ghak ləŋbu kɛ̀' ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ laŋ.
7 Mas até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, porque valeis mais do que muitos pardais.
8 <<Mʉ tsok fa weŋ də ŋwə̀ nə̀ yi cèp fis-a jəja mvwe' bwìŋ də yi ŋwə̀ àm fana mʉ̀ mo ŋwè, mʉ nə̀ kə̀ dʉk fa yi sə̀' vɛ'nə mantombì masinjàa Nwì wèŋ.
8 Eu também vos digo: Todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ŋwə̀ nə̀ yi bɛ̀ŋ-a mʉ mantombìi bwìŋ fana mʉ nə̀ kə̀ bɛ̀ŋ yi sə̀' mantombì masinjàa Nwì wèŋ.
9 mas quem me negar diante dos homens, será negado diante dos anjos de Deus.
10 Ŋwə̀ nə̀ yi bʉpsə liŋ am, nə̀ mʉ mo ŋwè fana wo nə̀ swì fa yi yà'; ŋwə̀ nə̀ yi bʉpsə-a liŋ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə fana kaco wo nə̀ swì fa yuk yi yeŋ.
10 E a todo aquele que falar uma palavra contra o Filho do homem, lhe será perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 A ye-a ŋga wo jə lo wu mʉmvwe' ndap pìriyà, nə ye bohòbʉ̀ ŋkəŋkum nə ye bə bʉ̀ʉ sə̀ wo sakgə̀ bum wo fana wù kà də wu sə jik də wu nə cep fəsə yàlɛ, kè də wu nə dʉk yè'sə dalɛ dʉk.
11 E, quando eles vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e poderosos, não cuideis de como ou o que respondereis, ou o que direis;
12 Bʉsə̀ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə, nə tsok fa wu yusə̀ wu cep sə sə̀ ghà nà'nə.>>
12 porque o Espírito Santo vos ensinará na mesma hora o que deveis dizer.
13 Ŋwə̀ nəmòk à ye mʉtsətsə'rəə bʉ̀ʉ sə̀ wo à benə wùriŋ sə, nə dʉk vesə fa nà' də, <<Cicà, dʉk fa moma am də yi gapsə bum mfə tɛ̀' am vesi.>>
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, fala ao meu irmão que ele divida comigo a herança.
14 Jisòs dʉk fəsə fa nà' də, <<Ŋgàta, ŋwə̀ nə̀ yi a gʉ̀ mʉ də mʉ sak fa weŋ nzak kè mʉ gapsə fa weŋ bum yè'sə ndà?>>
14 E ele lhe disse: Homem, quem me fez por juiz ou um divisor entre vós?
15 Ànə geŋ yi dʉk fa bʉ̀ʉ sə̀ fo' sə wèŋ də, <<Wèeŋ jəŋ ŋkərə̀ ŋgòwa bum bwìŋ, bʉ̀ʉsə̀ yòŋsə̀ ŋwè ka bʉ̀ʉ bum sə̀ də yi tse' yà' ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ yeŋ.>>
15 E ele disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da cobiça; porque a vida do homem não consiste na abundância das coisas que ele possui.
16 Fana yi mak fa wo gbʉ' nè'e də, <<Ŋgà ghàk mòk ànə tse' nzum sə̀ bum ànə tesə mbwa wùriŋ.
16 E ele falou-lhes uma parábola, dizendo: A terra de um certo homem rico produziu com abundância;
17 Yi ye ŋgòtsərə də, <Mʉ̀ ka mvwe' sə̀ co mʉ noŋsə wes zʉzʉʉ am yè'e tse'. Mʉ nə gʉ kok yè'sə valɛ-ò?>
17 e ele pensava consigo mesmo, dizendo: O que eu farei pois não tenho espaço para guardar os meus frutos?
18 Yi dʉk də, <Mʉ nə gʉ lɛ vɛ': mʉ nə kʉəmsə mak tàap am, nə ci sə̀ ghaŋ, ya mʉ gesə zʉzʉʉ am bə bum am pwe' mbwa.
18 E ele disse: Eu farei isto: derrubarei os meus celeiros, e edificarei maiores, e ali eu colocarei todos os meus frutos e os meus bens.
19 Fana mʉ nə dʉk fa ni' àm dʉk də, mʉ̀ tse' zʉzʉ nduk co mʉ̀ zʉ yà' lùumŋgòŋ ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ; cum yoŋsə yuyo, zʉ, no, nə sə roŋ.>
19 E eu direi à minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens, para muitos anos; descansa, come, bebe e alegra-te.
20 Ànə geŋ Nwì dʉk fa yi də, <Ləm yu ènə, yòŋsə̀ yòo nə me bə ndzəm nə̀ ntinə nè'e. Bum sə̀ wù fʉ̀hʉ yà'sə nə ye mok sə̀ ndà?> >>
20 Mas Deus lhe disse: Tolo, esta noite te requisitarão tua alma, e de quem serão estas coisas que tu preparaste?
21 Jisòs dʉk ləsə də, <<Yà'a mʉmvə̀'nə̀ yà' cu vɛ'nə bohòŋwə̀ nə̀ yi kotse' bum ghàk, nə kà ŋgà ghàk bohòma nə̀ Nwì ye.>>
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Jisòs à dʉk fa bwe ye wèŋ dʉk də, <<Kà də wèeŋ sə jik bə yòŋsə̀ə awèŋ də mʉ nə zʉ kok yàlɛ, kènə bə ni' yòdə wu nə ni kok yàlɛ-òdʉk.
22 E ele disse aos seus discípulos: Por isso eu vos digo: Não sejais cuidadosos quanto à vossa vida, pelo que haveis de comer, nem quanto ao vosso corpo, pelo que haveis de vestir.
23 Bʉsə̀ yòŋsə̀ ghak bɛŋ fana ŋgùpni' ghak cə̀k sə̀'.
23 A vida é mais do que a comida, e o corpo é mais do que o vestuário.
24 Wèeŋ kʉk ja'a na ŋwə̀ŋwɛ', wo kà bìgə̀ nə kà sə̀' kʉp loksə̀. Wo ka tàp tse', nə kà zok sə̀' tse', fana Nwì sə fa wo zʉzʉ. Ghak yè'sə wèŋ kè swiŋ ɛ?
24 Considerai os corvos, que não semeiam, nem colhem, nem têm despensa, nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais sois vós mais valiosos do que as aves?
25 A mʉŋgorə̀ wèŋ ndà, nə̀ də aco yi naaŋ gesə nùumbu mok mʉnə nùumbu ye də bʉ̀ʉsə̀ yi jìk ɛ?
25 E qual de vós poderá, com os seus cuidados, acrescentar um côvado à sua estatura?
26 A ye-a də kaco wù gʉ to yumok bə nə̀ nà'a jo nà'nə yeŋ, ye də wù sə jik bə mok bʉ̀ʉ yà?
26 Então se não sois capazes de fazer as coisas mínimas, por que andais cuidadosos com o restante?
27 Tsərə-a bə nzàamŋgaŋ sə̀ yà'a fomgə̀ yè'e mʉmvə̀'nə̀ yà'a kùkgə̀ ɛ̀. Wo kà ndàp caŋsə̀gə̀, nə kà cə̀k sə̀' ba'. Mʉ tsok fa weŋ də a mègù-a sə̀ Sòlomù, nə̀ yi à tse' bum maŋgəŋgèŋ nà'a, yi à ka cə̀k co mòk nə̀ mò'fis vɛ'nə ni yuk.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; eles não trabalham, nem fiam; e eu vos digo que Salomão em toda a sua glória não se vestiu como um deles.
28 A ye-a ŋga Nwìi ni fagə̀ ŋgaŋ sə̀ yà'a təəŋ fə ŋgəà ntinə, a ye zòŋ ŋga wo tɛ̀ŋ səsə yà' laŋ sə vɛ'nə, ye də aco yi ni fa wesə weŋ cə̀ək yàwèŋ yè'sə nsàp nə̀ fò? Bʉ̀ am a, dzədzəm àwèeŋ momjo!
28 Então se Deus assim veste a erva, que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais vestirá a vós, Oh pequena fé?
29 Kà də wèeŋ sə tsərə də mʉ nə zʉ yà, mʉ nə no yà? Kà də wu sə jik dʉk.
29 E não busqueis o que comer, ou o que beber, nem sejais de mente duvidosa.
30 Bʉ̀ʉ sə̀ sə nzeŋgònə làpgə̀ yàwo nsàap bum yà'sə; fana Tɛ̀' awèŋ rìŋ dʉk də wèŋ tse' ŋgòtse' bum yè'sə sə̀'.
30 Porque todas estas coisas as nações do mundo buscam; mas vosso Pai sabe que necessitais destas coisas.
31 Yusə də wèeŋ lap lɛ gaŋ ye sə, ya bum yè'sə nə ye sə̀' sə̀ yàwèŋ.
31 Mas antes, buscai o reino de Deus, e todas essas coisas vos serão acrescentadas.
32 <<Bwe sə̀ mʉ gʉ̀msəgə̀ weŋ, wèeŋ kà wəp bʉ̀ʉsə̀ Tɛ̀' àwèŋ nə sə dzəm bòŋsə wùriŋ ŋgòfa weŋ gaŋ ŋkum sə̀ ye sə.
32 Não temas, ó pequenino rebanho, porque é aprazível a vosso Pai dar-vos o reino.
33 Wèeŋ seŋ bum awèŋ, nə fa mbàam sə bohòŋgàa jìŋ wèŋ. Wèeŋ tse' posàa sə̀ kaco yà' reŋ yuk yeŋ, nə loksə ghàak awèŋ mʉbu mvwe' sə̀ kaco yumok gʉ yà' yeŋ; mvwe' sə̀ kaco ŋgà yə̀ kə dzeŋ to fo' yeŋ, nzək kà yà' sə̀' zʉ bʉpsə̀.
33 Vendei o que tendes, e dai esmolas; provei para vós bolsas que não envelheçam, tesouro inesgotável nos céus, aonde não chega ladrão, nem a traça corrói.
34 Bʉsə̀ mʉmvwe' nə̀ ghàak yo cu fana ntʉm yòo nə ye sə̀' fo'.
34 Porque onde estiver o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 <<Wèeŋ cum fə̀fʉhʉ̀, swi' cə̀ək awèŋ sə gamə̀ bə̀boŋ, nə bwe' tse' laàm awèŋ.
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e as vossas lâmpadas acesas,
36 Wèeŋ ye co bʉ̀ʉ sə̀ masà àwo nə lo mvwe' ŋkàha gù ŋgòbwìŋ və̀ə, fana wo sə tək nà' də ya nà'a kùm ncù ntɛ̀ŋ, wo muk fa yi mvèsə̀.
36 e sede vós semelhantes aos homens que esperam que o seu senhor retorne das bodas, para que, quando ele vier e bater, eles possam abrir-lhe imediatamente.
37 A rɛŋsi bohòbwe fàak sə̀ masà nə bwìŋ və̀ə, fana yi tseŋ yà'wèŋ ŋga wo cu nca. Mʉ tsok fa weŋ zìnə də masà nə nə kiŋ tsə'rə cə̀k ye, yà'wèŋ cum nze fana yi fa wo zʉzʉ.
37 Abençoados são aqueles servos que, quando vier o senhor, os ache vigiando; em verdade eu vos digo que ele se cingirá, e os fará assentar à mesa, e, chegando-se, os servirá.
38 A rɛŋsi bohòŋgàa fàak sə̀ yi və-a sə̀ ndzəmə̀ kè tsətsə'rəə tsok àlɛ', nə tseŋ wo ŋga wo cu fə̀fʉhʉ̀.
38 E, se ele vier na segunda vigília, ou vier na terceira vigília, e assim os encontrar, abençoados são estes servos.
39 Wèeŋ riŋtse' yumòk nè' sə̀' də, a ye-a ŋga tà ŋgà ndàp nə riŋ-a ghà nə̀ ŋgà yə̀ə nə və, bwɛ̀rɛ yi kà ndap ye də nà'a ni mbwa mè'rə̀ nòŋsə̀.
39 Mas sabei isto: que se o dono da casa soubesse a que hora viria o ladrão, ele teria vigiado, e não teria permitido que arrombasse a sua casa.
40 Wèeŋ nə sə kʉk yàwèŋ sə̀' kʉ̀'ʉ, bʉ̀ʉsə̀ mʉ̀ʉ mo ŋwè, mʉ nə və ghà nə̀ wèŋ ka vɛ'nə tsərə.>>
40 Por isso, estai vós prontos também; porque o Filho do homem vem em uma hora que não penseis.
41 Pità à fek də, <<Tà, wù sə màk fa gbʉ' nè'e yè'sə bohòvès kè bohòbwìŋ pwe' ɛ?>>
41 Então, Pedro lhe disse: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Fana Tà cep də, <<Mofàk nə̀ yi zìnə nə tse' ŋkərə̀ə yè'sə nə̀ fò? A nə̀ masà ye nə a fa bum sə̀ mʉ nda'à yi pwe' bohònà', nə dʉk də, nà'a nə sə fa bwe fàak mok wèŋ bum zʉzʉ bə mvə̀k nə̀ kə̀kʉrə̀.
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, que seu senhor fará governante sobre os servos, para lhes dar uma porção de alimento na estação devida?
43 A rɛŋsi bohòmofàk nə̀ masà ye bwìŋ və̀ə, nà' tseŋ yi ŋga yi sə gʉ̀ mvə̀'nə̀ nà' anə dʉk noŋsə lo yi sə.
43 Abençoado é aquele servo, a quem o senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Mʉ tsok weŋ zìnə də, masà nə nə fa nsàp mofàk ànə ŋàŋ ŋgòkotse' bum ye sə̀ yi tse' pwe'fo' nà'.
44 Em verdade eu vos digo que ele o fará governante sobre tudo o que ele tem.
45 A ye-a ŋga mofàk nə dʉk-a də, <Masà àm nə nə kà ntə̀ntɛ̀ŋ bwìŋ fohòvə̀,> nə yeto ŋgòlə̀p bwe fàak sə̀ mbəmbam bə sə̀ bə̀ba sə wèŋ, nə zʉ, nə no jʉhʉ rùk,
45 Mas, e se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor atrasa em sua vinda, e começa a espancar os servos e servas, e a comer e a beber, e a embriagar-se,
46 fana masà ye nə bwìŋ foho və̀ nùmbu mòk nə̀ mofàk nə nə sə ka tsərə fʉk, nə ye bə mvə̀k nə̀ yi ka sə̀' riŋ, fana masà nə nə gbɛ' ci'lə nà' ba, nə noŋsə be'lə yi bə bʉ̀ʉ sə̀ wo ka zìnə tse'.
46 o senhor daquele servo virá em um dia quando ele não espera, e em uma hora quando ele não estiver ciente, e açoitá-lo-á severamente e irá designar-lhe sua porção com os incrédulos.
47 Mofàk nə̀ yi riŋ yusə̀ masà ye dzəm də yi gʉ yà', nə kà də yi yeto ŋgògʉ̀ yà' dʉk fana wo nə ləp yi cùu ŋkwɛ̀s ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ.
47 E o servo que sabia a vontade do seu senhor e não se preparou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites.
48 Ŋwə̀ nə̀ yi anə ka ye riŋ, nə gʉ yumok sə̀ co wo ləp yi bʉ̀ʉ zeŋ nə̀ bʉp fana wo nə ləp ghasə yi ye ŋgwàŋ. Ŋwə̀ nə̀ Nwì a fa bohòyi ŋkʉ̀ʉŋ fana Nwìi nə dzəm bohòyi sə̀' ŋkʉ̀ʉŋ. Ŋwə̀ nə̀ Nwì a nòŋsə ndzə bohòyi ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ fana Nwìi nə kʉk bohòyi sə̀' ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ anə.
48 Mas, o que a não sabia e fez coisas dignas de açoites, será castigado com poucos açoites. Porque a quem quer que muito for dado, muito será requerido dele; e para o homem que muito foi confiado, muito mais se exigirá dele.
49 <<Mʉ̀ a və̀ ŋgòkə̀ tɛ̀ŋ gèsə mis sənə nzeŋgònə. Yà' sə bòmʉ də anə ye co mis nə kʉə ŋga'a laŋ.
49 Eu vim para lançar fogo na terra; e o que eu quero, se este já está aceso?
50 Mʉ̀ tse' bàptɛ nə̀ ŋgòbàptɛsə nà', tse'ŋga mʉ bàptɛsə wes nà' ŋkuŋ ntʉm fi mʉ!
50 Mas eu tenho um batismo para ser batizado; e como estou afligido até que venha a cumprir-se!
51 Wèŋ tsəm də mʉ̀ a və̀ sə nzeŋgòŋ anə ŋgòjə və̀ fifi à? Hai' ka vɛ'nə yeŋ, mʉ tsok weŋ də mʉ̀ a jə və̀ gə̀gàpsə̀.
51 Suponhas que eu vim dar paz à terra? Eu vos digo: Não; mas antes divisão.
52 Bʉsə̀ ye jəŋ ŋga'a nə lo mantombì, bwìŋ tàŋ sə̀ wo cugə̀ ndap mò'fis nə ga'a. Bwìŋ tɛ' nə tse' cùu sə̀ zok bə bʉ̀ʉ sə̀ ba, sə̀ ba tse' bwi yàwo zok bə sə̀ tɛ'.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos em uma casa; três contra dois, e dois contra três.
53 Wo nə ga'a, tɛ̀' wèŋ sə dzeeŋ yusə̀ bwe mbəmbaam awo wèŋ sə tsərə fana bwe mbəmbam sə, sə dzeeŋ sə̀ tɛ̀' wèŋ. Ma sə dzeeŋ sə̀ mo ye nə̀ ŋwàŋwè, mo ŋwàŋwè sə dzeeŋ sə̀ ma. Maligù sə dzeeŋ sə̀ ŋgwegù, ŋgwegù sə dzeeŋ maligù nə sə̀'.>>
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho contra o pai; a mãe contra a filha, e a filha contra a mãe; a sogra contra a sua nora, e a nora contra sua sogra.
54 Jisòs à dʉk fa bwìŋ dʉk də, <<Wèeŋ yəgə̀ ŋga mbàk yəəŋ ma nconùm fana wèŋ də, <Mbʉ̀ʉŋ nə li>, nà' li sə̀'.
54 E ele também dizia à multidão: Quando vedes subir uma nuvem do oeste, imediatamente dizeis: Lá vem chuva; e assim acontece.
55 Wèeŋ yuk ŋga fə̀fə̀ bwìŋ nə̀ kəkok fana wèŋ dʉk də, <Lùm lòo>, lùm nə lo sə̀'.
55 E quando vedes soprar o vento sul, dizeis: Haverá calor; e assim acontece.
56 Wèŋ ŋgàa tè'èŋkup! Wèŋ rìŋ mègù ŋgòkʉ̀k gèsə mʉbu, nə ye nzeŋgònə, nə sə cep də anə ye ŋga'a vɛ'ɛ, nə kà bum sə̀ yà'a niè' yè'e rɛɛŋ bʉ̀ʉ yà?
56 Hipócritas, podeis discernir a face da terra e do céu; mas, como não discernis este tempo?
57 <<Kaco wèŋ bə tu awèŋ sak yusə̀ yà'a kə̀kʉrə̀ yeŋ yè'sə bʉ̀ʉ yà?
57 Sim, e por que vós mesmos não julgam o que é certo?
58 A ye-a ŋga ŋwə̀ nəmòk somsə wu mʉ kot fana wù lap mandzə̀ gʉgʉŋ də wenə mesə nzak nə ŋga wèŋ cu ntòmandzə̀. Ya ŋga yi kà wu bohòŋgà sak nzak jə lò. Bʉsə̀ ŋgà sak nzak nə fa wu bohòŋgàa tàm wèŋ, fana ŋgàa tàam sə nisə wu ndapndzəm.
58 Porque, quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para pôr em ordem o assunto com ele no caminho, para que ele não te arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao oficial, e o oficial te lance na prisão.
59 Mʉ tsok fa weŋ də kaco wù tesə yeŋ, tse'ŋga wù làk wes mbàm nə̀ wo tiŋ fa wu nə pwe'fo'.>>
59 Eu te digo que não sairás de lá enquanto não pagares o último ceitil.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.