Mateus 5
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs NTLH
1 Sadiyadanumatiy Jesús ruuva nijya̱nvajyuu, sa̱subeda ji̱ta variy ja̱mumusivya. Sama̱sanuvejadanumatiy, rityuudiyada sisa̱ datyavay variyu.
1 Quando Jesus viu aquelas multidões, subiu um monte e sentou-se. Os seus discípulos chegaram perto dele,
2 Sajo̱ta̱da datyadoda variy jasiryi.
2 e ele começou a ensiná-los. Jesus disse:
3 “Ju̱denu jmu̱tyasavaryi rityi datya jivyichasara jantyuyani̱miy yintumu, tapitya rijyu̱ ji̱ta ravichasara Jarichumuvichi̱ nusu̱jyo day.
3 — Felizes as pessoas que sabem que são
4 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi nuvavye, jiryatiy sa̱jmu̱tyasara riñuvayadajisiyu.
4 — Felizes as pessoas que choram,
5 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi sabora jachityavay, jiryatiy rirya̱jmutya̱ra mucadi jiyaru̱ryaju̱.
5 — Felizes as pessoas humildes,
6 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jiryatiy rivyichasara jachi̱vay, jchu̱mu̱vye jarye, samirya jachivyeda vichasa̱dajiju̱, jiryatiy rirye̱cha potyadimyi Ju̱denu jtedamuju̱.
6 — Felizes as pessoas que têm fome e sede
7 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jantyutyavay, jiryatiy rirye̱cha jantyutyasavay.
7 — Felizes as pessoas que têm misericórdia
8 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jiryatiy pu̱chara jachityavadyeryi, rirya̱dichara daryaju̱ siva Ju̱denu.
8 — Felizes as pessoas que têm o coração puro,
9 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi rityi datyasara jdutya̱dara nique̱tya̱da, jiryatiy rirya̱jtachara tavay rinchiy: Ju̱denu dadyeñu daryi.
9 — Felizes as pessoas que trabalham pela paz,
10 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jiryatiy rivyichasara jarupantasavay vase vichasa̱da jiyadaju̱, tapitya rijyu̱ ji̱ta ravichasara Jarichumuvichi̱ nusu̱yada day.
10 — Felizes as pessoas que sofrem perseguições
11 Ju̱denu jmu̱tyasavay ji̱ta jiryeñi̱cha rirya̱numatiy javityiye̱ nijya̱nvay rayadasiy jirye, rirya̱numatiy jarupanta jiryentyi, jiryatiy riñiquesara va̱cha tu̱choda quivu̱yadamu jiryeñijyu̱ntiy.
11 — Felizes são vocês quando os insultam, perseguem e dizem todo tipo de calúnia contra vocês por serem meus seguidores.
12 Jirya̱jchana̱yasiy jaryi jchana̱vye, jiryatiy ja̱murasuma ra̱cha jiryemyurichenusa̱da jarichumu. Darya ni̱day rivyichadeda nijya̱nvay daryaju̱riy Ju̱denuju̱ tu̱chuvabe ta̱riy, jiryatiy jiryemyunatyavaryi, rivyicha̱da Ju̱denu jmu̱tyasavay ru̱co̱siy varintyi.”
12 Fiquem alegres e felizes, pois uma grande recompensa está guardada no céu para vocês. Porque foi assim mesmo que perseguiram os
13 “Jiryeñi̱cha nu̱tyu tivyi jirya mucadi ja̱nvajyu̱; varityi ji̱ta raryi baryi̱ rativyijyu̱vyeda, ¿nu̱tyuramusiña̱ vu̱ryi ta̱ryataniy tivyijyu̱ryaju̱ntirya, nu̱tyuramusiy? Ne samirya taraju̱nu̱darya, vinu jatya̱daju̱ra, rirya̱raniye̱chara nijya̱nvay jasirya.
13 — Vocês são o sal para a humanidade; mas, se o sal perde o gosto, deixa de ser sal e não serve para mais nada. É jogado fora e pisado pelas pessoas que passam.
14 Jiryeñi̱cha nu̱tyu no̱no̱da jirya mucadija̱nvajyu̱. Ne vana̱y ridyutya ntara ja̱mu vicha̱da jiryatiy musiquincha jvaacharara.
14 — Vocês são a luz para o mundo. Não se pode esconder uma cidade construída sobre um monte.
15 Dantyamu̱y ne riryupay nijya̱nvarya jiño̱no̱siiy rirya̱tidye mutanu tarata varirya. Ribechara ji̱ta rabajyonchayu, jasityi rano̱no̱nu̱y rijyu̱ rorimyu vichavay ti̱ta̱ju̱.
15 Ninguém acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto. Pelo contrário, ela é colocada no lugar próprio para que ilumine todos os que estão na casa.
16 Ramuni̱ jirya̱no̱no̱nu̱tyanirya jiño̱no̱ nijya̱nvay diya, rirya̱tidye jnu̱rya jiryevyicha̱da samirya, rirye̱jchana̱tya variñi̱ Vu̱jye̱, jiryatiy Jarichumuvichi̱ni̱.”
16 Assim também a luz de vocês deve brilhar para que os outros vejam as coisas boas que vocês fazem e louvem o Pai de vocês, que está no céu.
17 “Ne jirya̱jachipiya̱ raynchiy: Sani jnichara sa̱tidye parutara Ju̱denu jteda, jiryatiy su̱pa̱jada Muyusésibemyusirya, varimyata jijyu̱ tu̱chuvabe jtosiy. Ne ri̱niy paruta̱daju̱ra, ri̱niy ji̱ta ra̱tidye jto̱tanirya.
17 — Não pensem que eu vim para acabar com a
18 Ri̱tatye ji̱ta si̱tenu daryaju̱ jiryiva: Netimyu̱ ne ra̱parutay jarichu, mucadi jarye risa̱ju̱ didye, ne ra̱ramiy mitya Ju̱denu niquejada nu̱chara teradera, mitya, ra̱day jto̱tanimyu̱chara ti̱ta̱ju̱ra.
18 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: enquanto o céu e a terra durarem, nada será tirado da Lei — nem a menor letra, nem qualquer acento. E assim será até o fim de todas as coisas.
19 Ramuni̱ mi̱ni̱tyi raryi rrachura Ju̱denu niquejada teradera jiryatiy pasidyeva̱ju̱ nta darya, saryityi datyanusara darya rrachodariy nijya̱nvantyi, rirya̱jtachara ru̱co̱siy sanchiy: Ni̱day vichasara tamityi̱ Jarichumuvichi̱ nusu̱jyomu. Ni̱ni̱ ji̱ta jiryatiy sito̱tanirya, sadatyanusara varintyirya, rirya̱jtachara sanchiy: Ni̱day vichasara jaryiñu̱ Jarichumuvichi̱ nusu̱jyomu.
19 Portanto, qualquer um que desobedecer ao menor mandamento e ensinar os outros a fazerem o mesmo será considerado o menor no
20 Ri̱tatye daryaju̱ jiryiva: Netimyu̱ jiryevyichasara vase vichavavya̱ju̱ ruumusiy Ju̱denu niquejada datyanuvay, Varyisévuveda jarye ruusa̱ju̱, ne jirya̱jay Jarichumuvichi̱ nusu̱jyomu variñu̱day.”
20 Pois eu afirmo a vocês que só entrarão no Reino do Céu se forem mais fiéis em fazer a vontade de Deus do que os
21 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyura su̱teda Ju̱denu ruuva vu̱myunatyavay, nu̱tyu: Ne vurya̱jvay ti̱. Mi̱ni̱tyi jvay ti̱, saryi jmutya̱ra ramurichirya variy ru̱co̱siy.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: “Não mate. Quem matar será julgado.”
22 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Mi̱ni̱tyi nique̱y riñijyu̱ jityevay nijya̱nvay, saryi jmutya̱ra ramurichirya ru̱co̱siy varintyidye. Ni̱tiy javityiye̱ryi jityevay, saryi nta jiya cadnadumu, sa̱tidye jmutya̱ra ramurichirya; ni̱ jarye jiryatiy sajatyara va̱cha niquejada riñijyu̱ jityevay, saryi nta jmutya̱ra jiidatyo̱mu jatyasa̱da variy ru̱co̱sintyidye.
22 Mas eu lhes digo que qualquer um que ficar com raiva do seu irmão será julgado. Quem disser ao seu irmão: “Você não vale nada” será julgado pelo tribunal. E quem chamar o seu irmão de idiota estará em perigo de ir para o fogo do inferno.
23 — ausente —
23 Portanto, se você estiver oferecendo no altar a sua oferta a Deus e lembrar que o seu irmão tem alguma queixa contra você,
24 — ausente —
24 deixe a sua oferta ali, na frente do altar, e vá logo fazer as pazes com o seu irmão. Depois volte e ofereça a sua oferta a Deus.
25 Ya̱jachipiya̱ samiy, ya̱tidye jdutya sisa̱ jityu̱chuti̱rá, ya̱numatiy jiya sisa̱ cadnadumu, sañuma ju̱rityaniy nu̱tyu jimyityasiy nta cadnaduta ji, cadnadu ji̱ta ra̱pu̱chityaniy jiivu̱setavay variy ji, rirya̱tidye tanuvu̱nu tanuvu̱nujovimu variy ji.
25 — Se alguém fizer uma acusação contra você e levá-lo ao tribunal, entre em acordo com essa pessoa enquanto ainda é tempo, antes de chegarem lá. Porque, depois de chegarem ao tribunal, você será entregue ao juiz, o juiz o entregará ao carcereiro, e você será jogado na cadeia.
26 Ri̱tatye si̱tenu yiva: Ne vana̱y ya̱sipyatay jadchiy netimyu̱ ne ya̱murichenu tamitya jicyuriquitya jiyadaju̱ didye.”
26 Eu afirmo a você que isto é verdade: você não sairá dali enquanto não pagar a multa toda.
27 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyu su̱teda Ju̱denu: Ne jirya̱rupi ti̱ vaturu̱jsa̱.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Mi̱ni̱tyi ra̱jnu̱y vaturu̱ñe̱cho̱ jiñi̱ru̱yadamu, sani rupimya̱ nadisa̱ jijechimyu.
28 Mas eu lhes digo: quem olhar para uma mulher e desejar possuí-la já cometeu adultério no seu coração.
29 Nu̱tyi rani̱day jiñi̱siy nutyityuday rañi care Ju̱denu nú̱jisiy ji, ya̱sitya varirya jiñi̱sityadi, ya̱jatya variy yimusirya. Samiryava̱ju̱ daryaju̱ jiijyu̱ ya̱caretanirya taraqui jivyu̱tera, riñuma jatya miryanuvu̱ jiidatyo̱vimuju̱ riva ji.
29 Portanto, se o seu olho direito faz com que você peque, arranque-o e jogue-o fora. Pois é melhor perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ser atirado no inferno.
30 Nu̱tyi rani̱day jijyomutu nutyityuday rañi care Ju̱denu nú̱jisiy ji, ne jirye̱charaju̱u̱, ya̱jatya variy yimusirya; samiryava̱ju̱ daryaju̱ jiijyu̱ ya̱caretanirya taraqui jivyu̱tera, jiiñuma jti̱ miryanuvu̱ jiidatyo̱vimuju̱ riva.”
30 Se a sua mão direita faz com que você peque, corte-a e jogue-a fora. Pois é melhor perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 “Su̱teda ji̱ta Muyusésibentyi: Mi̱ni̱tyi jatyani̱ jivyatura, sa̱ma̱ sa̱y caterava nu̱charani̱, tochivyi̱.
31 — Foi dito também: “Quem mandar a sua esposa embora deverá dar a ela um documento de divórcio.”
32 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Ti̱ vanu jiryatiy sani jatya nada jivyaturu̱y, netimyu̱ naryi rupi ti̱ vanujsa̱, sa̱jarupanu varirya nanuvicha̱da ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvay diya, jiryatiy rirya̱diy variy nadiva nu̱tyu jmuchanutanu̱ñada. Daryadantyi mi̱nintyi ja̱mu̱ñada jatyasanu̱y, sa̱jarupanu ratantirya jivyicha̱da nijya̱nvay diyantiy jiryatiy rirya̱diy nu̱tyu jmuchanutodati̱ variy siva.”
32 Mas eu lhes digo: todo homem que mandar a sua esposa embora, a não ser em caso de adultério, será culpado de fazer com que ela se torne adúltera, se ela casar de novo. E o homem que casar com ela também cometerá adultério.
33 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱tantiy nu̱tyu su̱teda Ju̱denu ruuva vu̱myunatyavay: Ne jirya̱tu̱chu quivu̱yada Ju̱denu jtyamu tara; ya̱ma̱ jto̱taniy Ju̱denumuju̱ra ti̱ta̱ju̱ jiryatiy yitay si̱tyamura.
33 — Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: “Não quebre a sua promessa, mas cumpra o que você jurou ao Senhor que ia fazer.”
34 — ausente —
34 Mas eu lhes digo: não jurem de jeito nenhum. Não jurem pelo céu, pois é o trono de Deus;
35 — ausente —
35 nem pela terra, pois é o estrado onde ele descansa os seus pés; nem por Jerusalém, pois é a cidade do grande Rei.
36 Daryantyamu̱y ne ya̱nique yino̱nijyu̱, jiryatimyu̱ ne vana̱y ya̱ti̱tunura tajasiqui yino̱jasiy pupajasijyu̱, daryantyamu̱y ne vadacujasijyu̱.
36 Não jurem nem mesmo pela sua cabeça, pois vocês não podem fazer com que um só fio dos seus cabelos fique branco ou preto.
37 Ya̱tiy jtaryu̱y: Jo, mityani̱ ya̱nique: Jo, varimyata ya̱tiy jtaryu̱y Ne, mityani̱ ya̱nique: Ne. Jiryetyi nique ranchaju̱ tara, rani̱ ji̱ta bayantu nicyara̱myusidyerya.”
37 Que o “sim” de vocês seja sim, e o “não”, não, pois qualquer coisa a mais que disserem vem do Maligno .
38 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyu su̱teda Muyusésibe: Ni̱tiy buchara ti̱ ni̱siy, rirya̱ma̱ bucha rivara sani̱sintyidye; ni̱tiy jarupanura ti̱ ja̱da jachejo, rirya̱ma̱ jarupanu rivara sajachejontidye.
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Ne jirya̱vanu̱tya sa̱jisiy nicyara̱y jvaaryayu. Ri̱tatye jiryiva: Saryityi jvay ti̱ jiryentyityuday ma̱yaniy jiryejyu̱, jirya̱janumitya variy sana̱cho̱ju̱ra ratarya ma̱yantiy.
39 Mas eu lhes digo: não se vinguem dos que fazem mal a vocês. Se alguém lhe der um tapa na cara, vire o outro lado para ele bater também.
40 Saryityi ju̱rityaniryu̱y ti̱ jirye, saryi so̱vay jiryimusirya jiryechujay variy, jirya̱sa̱y jicho̱tájay varintyiñi̱.
40 Se alguém processar você para tomar a sua
41 Saryityi tiityataniy taraqui kilometrusa̱ra̱ju̱ ti̱ tara jijyu̱ jirye, jirya̱ma̱ tiitya daraju̱y kilometrusa̱ra̱ju̱ saju̱ra.
41 Se um dos soldados estrangeiros forçá-lo a carregar uma carga um quilômetro, carregue-a dois quilômetros.
42 Jirya̱sa̱ñi̱ ratiy sajachiñu̱y ti̱ jiryiva; daryaday ne jirya̱jbay sa̱jisirya jiryatiy sava̱tatiy ti̱ jiryimusirya tara jitye̱ryatadedaju̱.”
42 Se alguém lhe pedir alguma coisa, dê; e, se alguém lhe pedir emprestado, empreste.
43 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyura ru̱teda: Vurya̱ma̱ va̱tani̱ vu̱tyuunuvichi̱, vu̱myityasiy ji̱ta vurya̱javittyuy.
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame os seus amigos e odeie os seus inimigos.”
44 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Vurya̱ma̱ va̱tasara riy vu̱myityasimyi; vurya̱tu̱chu sisa̱ Ju̱denu riyadaju̱ntiy rityi jarupantasara vu̱y.
44 Mas eu lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Daryamusiy jirye̱cha si̱tenu Vu̱jye̱ dadyeñu, jiryatiy Jarichumuvichi̱ni̱, daryatiy sano̱no̱nu̱tyaniñi̱ jiñi̱ jidchavu̱ ruumu nicyara̱y vichavay, samirya vichavamyu jarye. Daryaday su̱pa̱sarantirya ru̱mura jidchavu̱ rinchaju̱ vase vichavantyi, va̱cha vichavaynchaju̱ jarye ruusa̱ju̱.
45 para que vocês se tornem filhos do Pai de vocês, que está no céu. Porque ele faz com que o sol brilhe sobre os bons e sobre os maus e dá chuvas tanto para os que fazem o bem como para os que fazem o mal.
46 Vu̱ryityi va̱tasara riy, vinu riy, rityi va̱ta̱da munatya vu̱y, ¿ta̱ra vurya̱jmutya̱ ramusiy, ta̱ra? Tapi darya riñi jvaavya̱ criquiy jmutya̱vantyique, jiryatiy juuchatavaryi.
46 Se vocês amam somente aqueles que os amam, por que esperam que Deus lhes dê alguma recompensa? Até os cobradores de impostos amam as pessoas que os amam!
47 Daryadantyi, vu̱ryityi mu̱chuvachara riy vinu vu̱tyeryi̱veda, ¿ta̱ra vuryivaay ruumusiy tavay, ta̱ra? ¿Ne viy ruuvaay munu̱ñumiy daryantiy?
47 Se vocês falam somente com os seus amigos, o que é que estão fazendo de mais? Até os pagãos fazem isso!
48 Ramuni̱ vurye̱cha ja̱myi samiy vichavay, daryaday savichasara Vu̱jye̱ Jarichumuvichi̱ntiy.”
48 Portanto, sejam perfeitos, assim como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.