Mateus 5
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs NAA
1 Sadiyadanumatiy Jesús ruuva nijya̱nvajyuu, sa̱subeda ji̱ta variy ja̱mumusivya. Sama̱sanuvejadanumatiy, rityuudiyada sisa̱ datyavay variyu.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Sajo̱ta̱da datyadoda variy jasiryi.
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 “Ju̱denu jmu̱tyasavaryi rityi datya jivyichasara jantyuyani̱miy yintumu, tapitya rijyu̱ ji̱ta ravichasara Jarichumuvichi̱ nusu̱jyo day.
3 — Bem-aventurados
4 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi nuvavye, jiryatiy sa̱jmu̱tyasara riñuvayadajisiyu.
4 — Bem-aventurados
5 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi sabora jachityavay, jiryatiy rirya̱jmutya̱ra mucadi jiyaru̱ryaju̱.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jiryatiy rivyichasara jachi̱vay, jchu̱mu̱vye jarye, samirya jachivyeda vichasa̱dajiju̱, jiryatiy rirye̱cha potyadimyi Ju̱denu jtedamuju̱.
6 — Bem-aventurados
7 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jantyutyavay, jiryatiy rirye̱cha jantyutyasavay.
7 — Bem-aventurados
8 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jiryatiy pu̱chara jachityavadyeryi, rirya̱dichara daryaju̱ siva Ju̱denu.
8 — Bem-aventurados
9 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi rityi datyasara jdutya̱dara nique̱tya̱da, jiryatiy rirya̱jtachara tavay rinchiy: Ju̱denu dadyeñu daryi.
9 — Bem-aventurados
10 Ju̱denu jmu̱tyasavaryi jiryatiy rivyichasara jarupantasavay vase vichasa̱da jiyadaju̱, tapitya rijyu̱ ji̱ta ravichasara Jarichumuvichi̱ nusu̱yada day.
10 — Bem-aventurados
11 Ju̱denu jmu̱tyasavay ji̱ta jiryeñi̱cha rirya̱numatiy javityiye̱ nijya̱nvay rayadasiy jirye, rirya̱numatiy jarupanta jiryentyi, jiryatiy riñiquesara va̱cha tu̱choda quivu̱yadamu jiryeñijyu̱ntiy.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Jirya̱jchana̱yasiy jaryi jchana̱vye, jiryatiy ja̱murasuma ra̱cha jiryemyurichenusa̱da jarichumu. Darya ni̱day rivyichadeda nijya̱nvay daryaju̱riy Ju̱denuju̱ tu̱chuvabe ta̱riy, jiryatiy jiryemyunatyavaryi, rivyicha̱da Ju̱denu jmu̱tyasavay ru̱co̱siy varintyi.”
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 “Jiryeñi̱cha nu̱tyu tivyi jirya mucadi ja̱nvajyu̱; varityi ji̱ta raryi baryi̱ rativyijyu̱vyeda, ¿nu̱tyuramusiña̱ vu̱ryi ta̱ryataniy tivyijyu̱ryaju̱ntirya, nu̱tyuramusiy? Ne samirya taraju̱nu̱darya, vinu jatya̱daju̱ra, rirya̱raniye̱chara nijya̱nvay jasirya.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Jiryeñi̱cha nu̱tyu no̱no̱da jirya mucadija̱nvajyu̱. Ne vana̱y ridyutya ntara ja̱mu vicha̱da jiryatiy musiquincha jvaacharara.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Dantyamu̱y ne riryupay nijya̱nvarya jiño̱no̱siiy rirya̱tidye mutanu tarata varirya. Ribechara ji̱ta rabajyonchayu, jasityi rano̱no̱nu̱y rijyu̱ rorimyu vichavay ti̱ta̱ju̱.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Ramuni̱ jirya̱no̱no̱nu̱tyanirya jiño̱no̱ nijya̱nvay diya, rirya̱tidye jnu̱rya jiryevyicha̱da samirya, rirye̱jchana̱tya variñi̱ Vu̱jye̱, jiryatiy Jarichumuvichi̱ni̱.”
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 “Ne jirya̱jachipiya̱ raynchiy: Sani jnichara sa̱tidye parutara Ju̱denu jteda, jiryatiy su̱pa̱jada Muyusésibemyusirya, varimyata jijyu̱ tu̱chuvabe jtosiy. Ne ri̱niy paruta̱daju̱ra, ri̱niy ji̱ta ra̱tidye jto̱tanirya.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Ri̱tatye ji̱ta si̱tenu daryaju̱ jiryiva: Netimyu̱ ne ra̱parutay jarichu, mucadi jarye risa̱ju̱ didye, ne ra̱ramiy mitya Ju̱denu niquejada nu̱chara teradera, mitya, ra̱day jto̱tanimyu̱chara ti̱ta̱ju̱ra.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ramuni̱ mi̱ni̱tyi raryi rrachura Ju̱denu niquejada teradera jiryatiy pasidyeva̱ju̱ nta darya, saryityi datyanusara darya rrachodariy nijya̱nvantyi, rirya̱jtachara ru̱co̱siy sanchiy: Ni̱day vichasara tamityi̱ Jarichumuvichi̱ nusu̱jyomu. Ni̱ni̱ ji̱ta jiryatiy sito̱tanirya, sadatyanusara varintyirya, rirya̱jtachara sanchiy: Ni̱day vichasara jaryiñu̱ Jarichumuvichi̱ nusu̱jyomu.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Ri̱tatye daryaju̱ jiryiva: Netimyu̱ jiryevyichasara vase vichavavya̱ju̱ ruumusiy Ju̱denu niquejada datyanuvay, Varyisévuveda jarye ruusa̱ju̱, ne jirya̱jay Jarichumuvichi̱ nusu̱jyomu variñu̱day.”
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyura su̱teda Ju̱denu ruuva vu̱myunatyavay, nu̱tyu: Ne vurya̱jvay ti̱. Mi̱ni̱tyi jvay ti̱, saryi jmutya̱ra ramurichirya variy ru̱co̱siy.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Mi̱ni̱tyi nique̱y riñijyu̱ jityevay nijya̱nvay, saryi jmutya̱ra ramurichirya ru̱co̱siy varintyidye. Ni̱tiy javityiye̱ryi jityevay, saryi nta jiya cadnadumu, sa̱tidye jmutya̱ra ramurichirya; ni̱ jarye jiryatiy sajatyara va̱cha niquejada riñijyu̱ jityevay, saryi nta jmutya̱ra jiidatyo̱mu jatyasa̱da variy ru̱co̱sintyidye.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 — ausente —
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 — ausente —
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 Ya̱jachipiya̱ samiy, ya̱tidye jdutya sisa̱ jityu̱chuti̱rá, ya̱numatiy jiya sisa̱ cadnadumu, sañuma ju̱rityaniy nu̱tyu jimyityasiy nta cadnaduta ji, cadnadu ji̱ta ra̱pu̱chityaniy jiivu̱setavay variy ji, rirya̱tidye tanuvu̱nu tanuvu̱nujovimu variy ji.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Ri̱tatye si̱tenu yiva: Ne vana̱y ya̱sipyatay jadchiy netimyu̱ ne ya̱murichenu tamitya jicyuriquitya jiyadaju̱ didye.”
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyu su̱teda Ju̱denu: Ne jirya̱rupi ti̱ vaturu̱jsa̱.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Mi̱ni̱tyi ra̱jnu̱y vaturu̱ñe̱cho̱ jiñi̱ru̱yadamu, sani rupimya̱ nadisa̱ jijechimyu.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 Nu̱tyi rani̱day jiñi̱siy nutyityuday rañi care Ju̱denu nú̱jisiy ji, ya̱sitya varirya jiñi̱sityadi, ya̱jatya variy yimusirya. Samiryava̱ju̱ daryaju̱ jiijyu̱ ya̱caretanirya taraqui jivyu̱tera, riñuma jatya miryanuvu̱ jiidatyo̱vimuju̱ riva ji.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Nu̱tyi rani̱day jijyomutu nutyityuday rañi care Ju̱denu nú̱jisiy ji, ne jirye̱charaju̱u̱, ya̱jatya variy yimusirya; samiryava̱ju̱ daryaju̱ jiijyu̱ ya̱caretanirya taraqui jivyu̱tera, jiiñuma jti̱ miryanuvu̱ jiidatyo̱vimuju̱ riva.”
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 “Su̱teda ji̱ta Muyusésibentyi: Mi̱ni̱tyi jatyani̱ jivyatura, sa̱ma̱ sa̱y caterava nu̱charani̱, tochivyi̱.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Ti̱ vanu jiryatiy sani jatya nada jivyaturu̱y, netimyu̱ naryi rupi ti̱ vanujsa̱, sa̱jarupanu varirya nanuvicha̱da ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvay diya, jiryatiy rirya̱diy variy nadiva nu̱tyu jmuchanutanu̱ñada. Daryadantyi mi̱nintyi ja̱mu̱ñada jatyasanu̱y, sa̱jarupanu ratantirya jivyicha̱da nijya̱nvay diyantiy jiryatiy rirya̱diy nu̱tyu jmuchanutodati̱ variy siva.”
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱tantiy nu̱tyu su̱teda Ju̱denu ruuva vu̱myunatyavay: Ne jirya̱tu̱chu quivu̱yada Ju̱denu jtyamu tara; ya̱ma̱ jto̱taniy Ju̱denumuju̱ra ti̱ta̱ju̱ jiryatiy yitay si̱tyamura.
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 — ausente —
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 — ausente —
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Daryantyamu̱y ne ya̱nique yino̱nijyu̱, jiryatimyu̱ ne vana̱y ya̱ti̱tunura tajasiqui yino̱jasiy pupajasijyu̱, daryantyamu̱y ne vadacujasijyu̱.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Ya̱tiy jtaryu̱y: Jo, mityani̱ ya̱nique: Jo, varimyata ya̱tiy jtaryu̱y Ne, mityani̱ ya̱nique: Ne. Jiryetyi nique ranchaju̱ tara, rani̱ ji̱ta bayantu nicyara̱myusidyerya.”
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyu su̱teda Muyusésibe: Ni̱tiy buchara ti̱ ni̱siy, rirya̱ma̱ bucha rivara sani̱sintyidye; ni̱tiy jarupanura ti̱ ja̱da jachejo, rirya̱ma̱ jarupanu rivara sajachejontidye.
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Ne jirya̱vanu̱tya sa̱jisiy nicyara̱y jvaaryayu. Ri̱tatye jiryiva: Saryityi jvay ti̱ jiryentyityuday ma̱yaniy jiryejyu̱, jirya̱janumitya variy sana̱cho̱ju̱ra ratarya ma̱yantiy.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Saryityi ju̱rityaniryu̱y ti̱ jirye, saryi so̱vay jiryimusirya jiryechujay variy, jirya̱sa̱y jicho̱tájay varintyiñi̱.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Saryityi tiityataniy taraqui kilometrusa̱ra̱ju̱ ti̱ tara jijyu̱ jirye, jirya̱ma̱ tiitya daraju̱y kilometrusa̱ra̱ju̱ saju̱ra.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Jirya̱sa̱ñi̱ ratiy sajachiñu̱y ti̱ jiryiva; daryaday ne jirya̱jbay sa̱jisirya jiryatiy sava̱tatiy ti̱ jiryimusirya tara jitye̱ryatadedaju̱.”
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 “Jiryetyuva̱chuma̱ ji̱ta nu̱tyura ru̱teda: Vurya̱ma̱ va̱tani̱ vu̱tyuunuvichi̱, vu̱myityasiy ji̱ta vurya̱javittyuy.
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Ray ji̱ta jtay jiryiva: Vurya̱ma̱ va̱tasara riy vu̱myityasimyi; vurya̱tu̱chu sisa̱ Ju̱denu riyadaju̱ntiy rityi jarupantasara vu̱y.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Daryamusiy jirye̱cha si̱tenu Vu̱jye̱ dadyeñu, jiryatiy Jarichumuvichi̱ni̱, daryatiy sano̱no̱nu̱tyaniñi̱ jiñi̱ jidchavu̱ ruumu nicyara̱y vichavay, samirya vichavamyu jarye. Daryaday su̱pa̱sarantirya ru̱mura jidchavu̱ rinchaju̱ vase vichavantyi, va̱cha vichavaynchaju̱ jarye ruusa̱ju̱.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Vu̱ryityi va̱tasara riy, vinu riy, rityi va̱ta̱da munatya vu̱y, ¿ta̱ra vurya̱jmutya̱ ramusiy, ta̱ra? Tapi darya riñi jvaavya̱ criquiy jmutya̱vantyique, jiryatiy juuchatavaryi.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Daryadantyi, vu̱ryityi mu̱chuvachara riy vinu vu̱tyeryi̱veda, ¿ta̱ra vuryivaay ruumusiy tavay, ta̱ra? ¿Ne viy ruuvaay munu̱ñumiy daryantiy?
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Ramuni̱ vurye̱cha ja̱myi samiy vichavay, daryaday savichasara Vu̱jye̱ Jarichumuvichi̱ntiy.”
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.