Mateus 13
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs ARA
1 Variryundamu ji̱ta saya̱da Jesús, sama̱sanuvejada jmityo̱jiniy variy.
1 Naquele mesmo dia, saindo Jesus de casa, assentou-se à beira-mar;
2 Riintye̱ryadeda ji̱ta nijya̱nvajyuuvedabay simuyu. Pariche su̱musa̱da cartyevimu, sama̱sanuvejada ravimu variy. Nijya̱nvajyuuvedabay ji̱ta rañi radeda ti̱cha̱ncha varidye.
2 e grandes multidões se reuniram perto dele, de modo que entrou num barco e se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Satu̱choda ji̱tara rajuura datyadoda, dityadoda niquejadata. Su̱teda jidyetyadodamu ruuva:
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas e dizia: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Santa̱damu ji̱ta raju̱u̱ya̱jada ratesiy nú̱va, riibyesumiñuvi̱jada ji̱ta nipya̱tavay varirya.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Ratesiy jarye ju̱u̱yada ravichu̱ cabyiva, jiryatimyu̱ ne vatanuco ravicha̱da mucadi jasiy. Varicha̱ra̱ju̱ radipuvesubeda variy jasiy, jiryatimyu̱ ne vatanuco mucadi jasiy.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Na̱vapyunumatiy savicha̱da jiñi̱ variy, ramu̱mya̱ variy sadára nutasara, jiryatimyu̱ ne jnutityara ravicha̱da daryaju̱, ramuni̱tiy ramu̱yada variy.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Tasiñi̱ ju̱u̱yada cariitujnutincha day, rani̱ cariitu jo̱ta̱da ja̱vyeda ra̱jisiy nutasara day, radiryo̱doda variy jasirya.
7 Outra caiu entre os espinhos, e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Tasiñi̱ ju̱u̱yada samiy mucadimu day, jasiñi̱ ji̱ta rasinteda samirya. Raja̱vyedanumatiy, ra̱sa̱yada ji̱ta variy, tarani̱ jayada day ra̱sa̱yada taraqui pachasijyu̱, tarantiy jasa̱yada taraquinijyate vu̱yaju̱chijyu̱, tarantiy jasa̱yada mumuri̱ vu̱yaju̱chijyu̱ntidye.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Jiryetyuva̱chuta̱ta tu̱yutavay.”
9 Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
10 Rityuudiyada ji̱ta sisa̱ datyavay variyu, ru̱teda ji̱ta variy siva: “¿Nu̱tyuraju̱ jiñique dityadoda niquejadata ruuva, nu̱tyuraju̱?”
10 Então, se aproximaram os discípulos e lhe perguntaram: Por que lhes falas por parábolas?
11 Su̱mutya̱jada ji̱ta variryi: “Jiryejyu̱ ji̱ta sasa̱yada Ju̱denu darya datya̱da day, jiryatiy mityamusiy datya̱da Jarichumuvichi̱ nusu̱yadanchirya, rijyu̱ ji̱ta ne sasa̱yada darya.
11 Ao que respondeu: Porque a vós outros é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas àqueles não lhes é isso concedido.
12 Tapi simu jiryatiy tarati̱ni̱, sa̱sa̱y Ju̱denu variy ju̱na̱ntyiñi̱, rajuura ra̱cha simu variy. Simusiy ji̱ta jiryatimyu̱ ne tarati̱ni̱, sa̱so̱vay Ju̱denu variy simusintyirya jiryatiy simuntidyerya.
12 Pois ao que tem se lhe dará, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Ramuni̱ rañiquesara dityadoda niquejadata ruuva, jiryatiy dañuma ru̱nu̱y, ne ridyi variy tariva; dañuma rityuva̱chu, ne ridyetya varirya, dantyamu̱y ne ridyetyaru̱y.
13 Por isso, lhes falo por parábolas; porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 — ausente —
14 De sorte que neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 — ausente —
15 Porque o coração deste povo está endurecido, de mau grado ouviram com os ouvidos e fecharam os olhos; para não suceder que vejam com os olhos, ouçam com os ouvidos, entendam com o coração, se convertam e sejam por mim curados.
16 Jiryeñi̱ ji̱ta Ju̱denu jmu̱tyasavay, jiryatiy jiryedyi jiñi̱sitya, jiryetyuva̱chuntiy jityu̱yuta.
16 Bem-aventurados, porém, os vossos olhos, porque veem; e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Ri̱tatye si̱tenu jiryiva: Rajuu Ju̱denuju̱ tu̱chuvabe, vase vichavabe jarye, riñi diryu̱yada riva jiryatiy jiryedyi diye riva, tama̱ ridyiyada riva, tama̱; daryantya, riñi tuva̱churu̱yadantidyerya jiryatiy jiryetyuva̱chura, tama̱ rityuva̱choda nu̱nrya, tama̱, mitya.”
17 Pois em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não viram; e ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 “Jirya̱numa tuva̱chu varirya dityadoda niquejada nuti̱nchiy.
18 Atendei vós, pois, à parábola do semeador.
19 Satuva̱chunumatiy ti̱ra Ju̱denu nusu̱yada datyadoda, netimyu̱ ne sadatya didyerya, su̱nichara ji̱ta bayantu nicyara̱y variy, saso̱vacharara jiryatiy nutasara sajachimyura. Jiryatirya rasiy jiryatiy nutasara nú̱vara.
19 A todos os que ouvem a palavra do reino e não a compreendem, vem o maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Rasiy ji̱ta jiryatiy ravichu̱ cabyiva nutasarara, rani̱ ji̱ta nu̱tyu nijya̱mi̱, satuva̱chunumatirya Ju̱denu niquejada, su̱mutya̱sara variy jichana̱yadamura.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e a recebe logo, com alegria;
21 Jiryatimyu̱ ne jnutityi̱ daryaju̱ni̱, sajachi̱nichara vinu taraquideju̱yu. Sadatyasaranumatirya paru̱tyasa̱da Ju̱denu niquejadiva, ti̱ jiyasantasara Ju̱denu niquejadiva risa̱ju̱ntiñi̱, ramutiy saparu̱ryu̱chara variy riva.
21 mas não tem raiz em si mesmo, sendo, antes, de pouca duração; em lhe chegando a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Jiryatiy nutasara cariitujnutiy cabyiva, rani̱ ji̱ta nu̱tyu nijya̱mi̱, sani tuva̱chura Ju̱denu niquejada, sajachipiya̱sara jaryi variy taranijyu̱, jirya vicha̱divasiy, jaryi su̱canucharara tarati̱ vicha̱da jarye variy. Ramuni̱tiy radiryo̱nusara jasirya Ju̱denu niquejada, ne vana̱y rajay satuva̱chodamu variy.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém os cuidados do mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera.
23 Rani̱ ji̱ta jiryatiy nutasara samiy mucadivara, rani̱ ji̱ta nu̱tyu nijya̱mi̱ jiryatiy rañi tuva̱chura Ju̱denu niquejada, sadatyasara varirya. Ni̱ni̱ ji̱ta nu̱tyu samiy nutasarasiy nta sajachara, sa̱sa̱chara ji̱ta variy. Ti̱ni̱ jasa̱yada taraqui pacha sa̱ra̱ju̱ day, nu̱ntiy taraquinijyate vu̱yaju̱cha̱ra̱ju̱, tamityi̱ntiy jasa̱yada mumuri̱ vu̱yaju̱cha̱ra̱ju̱ntidye.”
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Satu̱choda ji̱ta Jesúsra ratarya dityadoda niquejada:
24 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um homem que semeou boa semente no seu campo;
25 Nijya̱nvay ma̱yadamu, su̱deda ji̱ta samityasiy, santa̱da samiy nutasarasiy cabyivara vachutyadi, sata̱rya̱da ji̱ta variy rivasintyi.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e retirou-se.
26 Radipuvañumatiy ravi̱, rasivyeda varintyi, ramu̱ti̱jada vachuy variy risa̱ju̱ntiy.
26 E, quando a erva cresceu e produziu fruto, apareceu também o joio.
27 Ru̱deda ji̱ta nudijya̱mi̱ muchechimyi yimu, ru̱teda variy siva: ¿Neviy yinta̱da nutasarasiy samichiy yindimyu day, Patru̱? ¿Nu̱tyuramusiy variy vachuy ramu day, nu̱tyuramusiy?
27 Então, vindo os servos do dono da casa, lhe disseram: Senhor, não semeaste boa semente no teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Ni̱ni̱ ji̱ta jteda ruuva: Jirya ji̱ta mityasiy jvaayada day. Ru̱teda ji̱ta samuchechimyi variy yiva: ¿Jivya̱taviy nu̱ña̱sipyatara vachuy?
28 Ele, porém, lhes respondeu: Um inimigo fez isso. Mas os servos lhe perguntaram: Queres que vamos e arranquemos o joio?
29 Su̱mutya̱jada ji̱ta variryi: Ne, jiryeñuma tiirya jaruusiy risa̱ju̱ vachuy.
29 Não! Replicou ele, para que, ao separar o joio, não arranqueis também com ele o trigo.
30 Ra̱ma̱ ja̱vye vatajuu, ra̱tosa̱da rundasa̱ra̱ju̱. Ra̱tosa̱da rundamu ji̱ta ra̱tu̱chosiy ruuva jvaavye, rirya̱jato munatyara vachuy, rirya̱puchu mityatuuju̱ rupedaju̱ra. Jaruusiy ji̱ta rirya̱jato rábajyovimuju̱ day.”
30 Deixai-os crescer juntos até à colheita, e, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ajuntai primeiro o joio, atai-o em feixes para ser queimado; mas o trigo, recolhei-o no meu celeiro.
31 Satu̱choda ji̱ta Jesúsra ratarya dityadoda niquejadantiy: “Jarichumuvichi̱ nusu̱yada ji̱ta rañi̱cha nu̱tyu quica̱tadi nta day, jiryatiy sireda vanura, santa̱da variy yindimyuntirya.
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda, que um homem tomou e plantou no seu campo;
32 Dañuma pasityadidera rani̱cha ratadi, raja̱vyeñumatiy ravicha ja̱mura tiquiraju̱ tara nutasaramusiy. Raja̱vye ja̱muqui jiiqui nipya̱ti̱jiju̱ntiy, jasityi saruuvyeñuvi̱ rajiica̱mu variy.”
32 o qual é, na verdade, a menor de todas as sementes, e, crescida, é maior do que as hortaliças, e se faz árvore, de modo que as aves do céu vêm aninhar-se nos seus ramos.
33 Saniquejada ji̱tara ratarya dityadoda niquejada ruuvantiy: “Jarichumuvichi̱ nusu̱yada ji̱ta rani̱cha nu̱tyu pa̱ cari̱vatya̱ nta, jiryatiy nanubayada vaturu̱y mumuri̱ quinu pa̱jurudinubera, jasicha̱ra̱ju̱tiy racari̱vay ti̱ta̱ju̱ variy.”
33 Disse-lhes outra parábola: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e escondeu em três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Jirya datyadoda ti̱ta̱ju̱ saniquejada Jesús dityadoda niquejadata ruuva nijya̱nvajyuuvedabay. Saniquejada ji̱ta ruuva vinu dityadoda niquejadamu.
34 Todas estas coisas disse Jesus às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia;
35 Rani̱ ji̱ta rani̱cha sa̱tidye jto̱tanirya Ju̱denuju̱ tu̱chu̱bay jteda:
35 para que se cumprisse o que foi dito por intermédio do profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a criação [do mundo].
36 Jadchiy ji̱ta satocheda Jesús riy nijya̱nvajyuuvedabay, sajayada ji̱ta rorivyimu. Rityuudiyadanumatiy sisa̱ datyavavyedabayu, ru̱teda variy siva: “Ya̱datyanu nu̱rya raniquejada tu̱choda vachunchiy nta, jiryatiy nutasara nta nudimyura.”
36 Então, despedindo as multidões, foi Jesus para casa. E, chegando-se a ele os seus discípulos, disseram: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Ni̱ni̱ ji̱ta jmutya̱jada variryi: “Ni̱ni̱ ji̱ta jiryatiy santa̱da ntara nutasarasiy samichiy, ni̱day sani̱cha Nijya̱mi̱denu.
37 E ele respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem;
38 Nudiy nta ji̱ta rani̱cha jirya mucadi. Nutasarasiy samichiy nta ji̱ta riñi̱cha Ju̱denu nusu̱yadamuju̱ javye. Vachuchiy nta ji̱ta rani̱cha bayantu nicyara̱y quivu̱chuvay.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 Mityasiy ji̱ta jiryatiy santa̱da ntara vachutyadi, bayantu nutyityu̱ daryaju̱ dañi̱. Ra̱tosa̱da runda ji̱ta rani̱cha jiryatiy tamitya runda darya. Ra̱tovay ji̱ta Ju̱denu jpa̱vadye.
39 o inimigo que o semeou é o diabo; a ceifa é a consumação do século, e os ceifeiros são os anjos.
40 Daryatiy rirya̱tora vachuy jiidamyu rupedaju̱, daryaday ra̱cha̱siy tamitya rundamuntiy.
40 Pois, assim como o joio é colhido e lançado ao fogo, assim será na consumação do século.
41 Sa̱jpa̱ Nijya̱mi̱denu riy yipa̱vay, rirya̱tidye jatosara sansu̱yadamusirya ti̱ta̱ju̱ jiryatiy juuchanuvaryi, Ju̱denu jiyaro̱nuvay jarye ruusa̱ju̱.
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, que ajuntarão do seu reino todos os escândalos e os que praticam a iniquidade
42 Rirya̱jatya ri̱pa̱vay jiidatyo̱muju̱ variryi. Jasiñi̱ ji̱ta rirya̱jna̱vya̱ nijya̱nvay variy, rirya̱su̱y ji̱ta jijya̱dajchantiy.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Jadchiy ji̱ta rirya̱viiday vase vichavay, nu̱tyu jiñi̱ nta, Vu̱jye̱ Ju̱denu nusu̱jyomu. Jiryetyuva̱chuta̱ta tu̱yutavay.”
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
44 “Jarichumuvichi̱ nusu̱yada ji̱ta nu̱tyu tara nta jiryatiy jaryi murichevarya, jiryatiy ravichanu̱yada dutyasara nudivya. Sasaryejadanumatiy ti̱qui nijya̱mi̱ra, samutadodantirya. Si̱chana̱yadamu, saya̱da ji̱ta variy, sata̱ryu̱tya̱dara jiberya ti̱ta̱ju̱ jiryatiy simura, sa̱tidye ta̱ryu̱y variy ramurichiryatara nudiy.”
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro oculto no campo, o qual certo homem, tendo-o achado, escondeu. E, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 “Ju̱na̱ntyi, Jarichumuvichi̱ nusu̱yada ji̱ta nu̱tyu ricyatu̱ nta jiryatiy sava̱tanumaya̱jada rana̱cho̱ pérda samichiy.
45 O reino dos céus é também semelhante a um que negocia e procura boas pérolas;
46 Sasaryejadanumatirya tasiqui jaryi ja̱mura murichevarya, saya̱da variy, sata̱ryu̱tya̱dara ti̱ta̱ju̱ jiryatiy simura, sa̱tidye ta̱ryu̱y varirya pérda.”
46 e, tendo achado uma pérola de grande valor, vende tudo o que possui e a compra.
47 “Ju̱na̱ntyi, Jarichumuvichi̱ nusu̱yada ji̱ta vichasara nu̱tyu ja̱mu riicya nta, jiryatiy rijetya̱da jmityo̱mura. Rireda ji̱ta ja̱mu riicya variñi̱ quiva̱juu jaryedo.
47 O reino dos céus é ainda semelhante a uma rede que, lançada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Rámu̱cha̱danumatiy riicya quiva̱ju̱, rityiiyada nijya̱nvay variy ti̱cha̱nchaju̱ra. Rimya̱sa̱da riicyanuvay quiva̱ jaryeta̱daju̱ variy jasiy. Ribeyada ji̱ta jtyuvimuni̱ quiva̱ jiryatiy jmyichi̱ dañi̱; jiryatimyu̱ ne jmyichi̱ dañi̱, rijetya̱da variy ja̱a̱muntiñi̱.
48 E, quando já está cheia, os pescadores arrastam-na para a praia e, assentados, escolhem os bons para os cestos e os ruins deitam fora.
49 — ausente —
49 Assim será na consumação do século: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 — ausente —
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Sitaja̱doda Jesús variryi yisa̱ datyavavyedabay: “¿Jiryedyetyama̱virya jirya ti̱ta̱ju̱ day?” Ru̱teda ji̱ta siva: “Joonu.”
51 Entendestes todas estas coisas? Responderam-lhe: Sim!
52 Ni̱ni̱ ji̱ta jteda variy ruuva: “Ramuni̱ nu̱ñi Ju̱denu niquejada datyanuvay tenu jiryatiy datyasi̱ Jarichumuvichi̱ nusu̱yadamu jayadaju̱ni̱, sani̱cha nu̱tyu rorijya̱mi̱ nta ni̱tiy rañi sipyatasara rabachajomusirya vadi datya̱da, ta̱riy datya̱da jarye risa̱ju̱.”
52 Então, lhes disse: Por isso, todo escriba versado no reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu depósito coisas novas e coisas velhas.
53 Satu̱chumu̱yadanumatiy Jesúsra jirya dityadoda niquejada, saya̱da ji̱ta jadchiy.
53 Tendo Jesus proferido estas parábolas, retirou-se dali.
54 Siti̱jadanumatiy jivyichajomuntiy, sadatyadoda variy riintye̱ryanijyomu nijya̱nvabeyu. Rityi̱tta̱da ji̱tara sadatyadoda, riñiquejada variy: “¿Tesiy sadatya jiñu vanura darya datya̱da day, tesiy? darya mityamusiy jvaayada jarye.
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de tal sorte que se maravilhavam e diziam: Donde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 ¿Ni̱ni̱ta jiiray jvaañu denuday? ¿Neviy su̱no̱da Maríya jtyatanu̱y, sataryi̱veda jarye Santiyácu, Jusíy, Siimyó̱, Judásiy jarye sisa̱ju̱ day?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas?
56 ¿Va̱ si̱tyamutuveda cay, nu̱tyi jiyu jtaday riñi̱cha vuryisa̱ day? ¿Tesiy ji̱ta sadatya jiñura jirya ti̱ta̱ju̱, tesiy?”
56 Não vivem entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Ne samirya ridyiyada variy sivanu̱day. Su̱teda ji̱ta Jesús variy ruuva: “Vinu taji vichavañi̱ tuva̱chu simu Ju̱denuju̱ tu̱chu̱, satuunuvichi̱ ji̱tamu̱y ne tuva̱churu̱y yimu day, sarorimyu vichavay jarye ne tuva̱churu̱y yimu.”
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, senão na sua terra e na sua casa.
58 Ne sivaañu̱yada Jesús rajuura mityamusiy tara jasiy, jiryatimyu̱ ne rityuva̱churu̱ñu̱yada daryaju̱ simu.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.