Lucas 6
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs VC
1 Jiituyada rundamu ji̱ta, saramiryi̱jadanumatiy Jesús racabyimu jaruusiñi̱, riryotyatityiyada sisa̱ datyavavyedabay varirya rabi. Riibyeda varirya rasiy, jiryatiy rirya̱sutya jijyomura.
1 Em dia de sábado, Jesus atravessava umas plantações; seus discípulos iam colhendo espigas {de trigo}, as debulhavam na mão e comiam.
2 Ru̱teda Varyisévuvedabay tevay variy siva: “¿Ta̱ju̱ra jiryivaarya jiryatiy ju̱bachara Judíyuvedaju̱ jiituyada rundamu jvaayadaju̱ra, ta̱ju̱?”
2 Alguns dos fariseus lhes diziam: Por que fazeis o que não é permitido no sábado?
3 Su̱mutya̱jada ji̱ta Jesús riy: “¿Ne jiryeñiquettara catera padye didye, nu̱tyura sivaayada Davyíbe sajachi̱jadanumatiy, nu̱tyura? yisa̱ vichavatya.
3 Jesus respondeu: Acaso não tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e os seus companheiros;
4 Varityi sajayada Ju̱denu rorivyimu, sireda ji̱ta varirya pa̱, jiryatiy ribeñu̱yada Ju̱denu jiyadaju̱ra, si̱byeda varirya. Sasa̱yada ji̱ta yisa̱ vichavay ratentiy, jiryatiy ju̱bachara rani̱chanu̱yada riibyedajisiy daryaju̱ra, tapi vinu caserdótevyeda jbyedaju̱ rani̱chanu̱yada day, jiryatiy Ju̱denu nijyu̱ jnutatyasara darya.”
4 como entrou na casa de Deus e tomou os pães da proposição e deles comeu e deu de comer aos seus companheiros, se bem que só aos sacerdotes era permitido comê-los?
5 Su̱teda Jesús variy ruuva: “Nijya̱mi̱denu ji̱ta jiituyada runda ja̱mi̱ day.”
5 E ajuntou: O Filho do Homem é senhor também do sábado.
6 Ratarya jiituyada rundamu ji̱ta, sajayadanumatiy Jesús ju̱tye̱ryanijyovimu jidyetyadodaju̱, savicha̱da nu̱ vanubay jasiy, nutyityuday jomutu susa̱ñu.
6 Em outro dia de sábado, Jesus entrou na sinagoga e ensinava. Achava-se ali um homem que tinha a mão direita seca.
7 Ru̱nu̱choda ji̱ta Ju̱denu niquejada datyanuvabe, Varyisévuvedabatyani̱ Jesús, sa̱vidye mi̱saniy jiituyada rundamuni̱, rirya̱tidye tu̱chuta variy darya jvaayadivani̱.
7 Ora, os escribas e os fariseus observavam Jesus para ver se ele curaria no dia de sábado. Eles teriam então pretexto para acusá-lo.
8 Sadatya̱da ji̱ta varirya rijechipiya̱jada, su̱teda variy siva jomutu susa̱ñu: “Ya̱nubesumiy, ya̱raniy rajache.” Saradesubeda ji̱ta variy.
8 Mas Jesus conhecia os pensamentos deles e disse ao homem que tinha a mão seca: Levanta-te e põe-te em pé, aqui no meio. Ele se levantou e ficou em pé.
9 Su̱teda ji̱ta Jesús variy ruuva: “Ritaja̱nu jirye, ¿Samiryavidye vu̱ryi jvaarya samirya jvaayada jiituyada rundamu, varimyata vu̱ryi jvaay dyetyara javatya̱da? ¿Vu̱ryivyidye jantyuy siva nijya̱mi̱, varimyata vu̱ryi javatyani̱?”
9 Disse-lhes Jesus: Pergunto-vos se no sábado é permitido fazer o bem ou o mal; salvar a vida, ou deixá-la perecer.
10 Su̱nu̱ya̱jada variy jamiryamu riñe̱cho̱, su̱teda ji̱ta siva jomutu susa̱ñu: “Ya̱ratyara jijyomutu.” Saratya̱danumatirya jijyase, rú̱dutyeda sajomutu varicha̱ra̱ju̱ ti̱ta̱ju̱.
10 E relanceando os olhos sobre todos, disse ao homem: Estende tua mão. Ele a estendeu, e foi-lhe restabelecida a mão.
11 Ramu̱chadeda ji̱ta nique̱yada varirya Varyisévuveda jachiy, rityu̱chudoda variy jasiyu: “¿Nu̱tyura vurye̱chaniñi̱ Jesús, nu̱tyura?”
11 Mas eles encheram-se de furor e indagavam uns aos outros o que fariam a Jesus.
12 Variryundamu ji̱ta saya̱da Jesús musimyuju̱, sa̱tidye tu̱chu sisa̱ Ju̱denu jasiy, nuporaca̱ satu̱choda jasiy sisa̱.
12 Naqueles dias, Jesus retirou-se a uma montanha para rezar, e passou aí toda a noite orando a Deus.
13 Ra̱sacha̱danumatiy, sanatuyada yimuju̱ riy yisa̱ datyavay variy, sajaryeta̱da riquebyimusiy taraqui vu̱yaju̱y vadube, danu̱ju̱y rinchaju̱, sabayada variy yinsu̱byimijyu̱ riy.
13 Ao amanhecer, chamou os seus discípulos e escolheu doze dentre eles que chamou de apóstolos:
14 — ausente —
14 Simão, a quem deu o sobrenome de Pedro; André, seu irmão; Tiago, João, Filipe, Bartolomeu,
15 — ausente —
15 Mateus, Tomé, Tiago, filho de Alfeu; Simão, chamado Zelador;
16 — ausente —
16 Judas, irmão de Tiago; e Judas Iscariotes, aquele que foi o traidor.
17 Su̱musa̱da ji̱ta variy ruusa̱, saraniñuvejada vapa̱tyomu. Rivyicha̱da ji̱ta rajuu sisa̱ datyavay jasiy, tavay nijya̱nvajyuu jarye, jiryatiy ruuti̱jada Jesúsmu, rirya̱tidye tuva̱chu saniquejadamu, rirya̱tidye mi̱sa yidiva̱jadamusiy varintyi. Riintye̱ryadeda Judéya ja̱nvabeyu, Jerusarí̱ ja̱nvabe jarye. Jadchintyi ja̱mu na̱vajido vichavay, jiryatiy Tíru tuunu vichavaberyi, Sitú̱ ja̱nvabe jarye ruusa̱ju̱.
17 Descendo com eles, parou numa planície. Aí se achava um grande número de seus discípulos e uma grande multidão de pessoas vindas da Judéia, de Jerusalém, da região marítima, de Tiro e Sidônia, que tinham vindo para ouvi-lo e ser curadas das suas enfermidades.
18 Jarupantasavay ji̱ta, jiryatiy jamirya vichara bayantu ruuva, rimyi̱sa̱da variy.
18 E os que eram atormentados dos espíritos imundos ficavam livres.
19 Rirya̱ntya̱da ja̱tyo̱jada nijya̱nvajyuu saniy Jesús, jiryatiy rasipyateda vanu̱yada simusiy, sami̱sadeda ji̱ta ti̱ta̱ju̱ variryi.
19 Todo o povo procurava tocá-lo, pois saía dele uma força que os curava a todos.
20 Su̱nu̱yada ji̱ta riñe̱cho̱ yisa̱ datyavavyedabay, su̱teda variy ruuva:
20 Então ele ergueu os olhos para os seus discípulos e disse: Bem-aventurados vós que sois pobres, porque vosso é o Reino de Deus!
21 Ju̱denu jmu̱tyasavay ji̱ta jiryeñi̱cha jiryatiy diyedemusiy jachi̱vay jirye, jiryatiy jirye̱chasara potyadimyi variy. Ju̱denu jmu̱tyasavay ji̱ta jiryeñi̱cha jiryatiy diyedemusiy jirye̱cha ju̱na̱vye, jiryatiy jirya̱todiye̱chara rivasintyi.
21 Bem-aventurados vós que agora tendes fome, porque sereis fartos! Bem-aventurados vós que agora chorais, porque vos alegrareis!
22 Ju̱denu jmu̱tyasavay ji̱ta jiryeñi̱cha, rirya̱numatiy javittyuy nijya̱nvay jirye, jiryatiy rirya̱vittyuy Nijya̱mi̱denu jiyadasiy jirye, rirya̱numatiy rrachu variy jiryentyi, rirya̱numatiy javityiye̱ jiryentyi, rirya̱numatiy jatya nu̱tyu nicyara̱y ntara jiryi̱tya variy risa̱ju̱ntiy.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, vos expulsarem, vos ultrajarem, e quando repelirem o vosso nome como infame por causa do Filho do Homem!
23 Jirya̱jchana̱yasiy variryundamu, jirya̱caviñe̱chichesiy yichana̱yadamu varintyi, ne jiryi̱nu̱y, ja̱murasuma ra̱cha jiryemyurichenusa̱da jarichumu; daryaday rivyichadeda ta̱rijye̱myiryi Ju̱denuju̱ tu̱chuvabentyi, rivyicha̱da Ju̱denu jmu̱tyasavay ru̱co̱siy varintyi.
23 Alegrai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu. Era assim que os pais deles tratavam os profetas.
24 Jiii, ta̱ju̱na̱te jirye, ta̱ju̱, jiryatiy jaryi tara tavañuma jirye, jiryi̱mutya̱mu̱mya̱ daryaju̱ra jiyaru̱rya.
24 Mas ai de vós, ricos, porque tendes a vossa consolação!
25 Jiii, ta̱ju̱na̱te jirye, ta̱ju̱, jiryatiy povyeñumate ti̱ta̱ju̱ jirye, jirya̱day jachi̱ tapi rivasintyi.
25 Ai de vós, que estais fartos, porque vireis a ter fome! Ai de vós, que agora rides, porque gemereis e chorareis!
26 Jiii, ta̱ju̱na̱te jirye, ta̱ju̱, rirya̱numatiy baya̱ nijya̱nvay jiryeñijyu̱, rirya̱jvatanu variy rata jirye, darya ni̱day rivyichadeda ta̱rijye̱myiryi, jiryatiy ránubesivye Ju̱denuju̱ tu̱chuvabentyiryi.”
26 Ai de vós, quando vos louvarem os homens, porque assim faziam os pais deles aos falsos profetas!
27 “Ri̱tatye ji̱ta jiryiva tuva̱chuvay: Vurya̱ma̱ va̱tasara riy vu̱myityasimyi; vurya̱ma̱ vichanichara samiryariy jiryatiy rirya̱vittyuvyu̱y.
27 Digo-vos a vós que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Vurya̱ma̱ jachiñu̱y riyadaju̱ jiryatiy ridyeya̱ vu̱ñijyu̱; vurya̱ma̱ tu̱chu sisa̱ Ju̱denu riyadaju̱ jiryatiy rirya̱vatya vu̱y.
28 abençoai os que vos maldizem e orai pelos que vos injuriam.
29 Vurya̱ma̱ janumitya sana̱cho̱ju̱ra ratarya ma̱yantiy, ni̱tiy jvay vu̱me̱yaniy vu̱jyu̱; ne vurya̱ju̱bay sa̱jisintyirya vu̱chujantyi ni̱tiy so̱vay vurya̱jisirya vu̱cho̱tajay.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra. E ao que te tirar a capa, não impeças de levar também a túnica.
30 Vurya̱ma̱ sa̱y tarani̱ ni̱tiy jachiñu̱y tara vuryiva; ne vurya̱jachiñu̱y ju̱na̱y sivantirya vu̱beryantiy, jiryatiy saso̱vay vuryimusirya.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Vurya̱ma̱ vichaniy darya riy tavantyidye, daryatiy vu̱ryivya̱ta rirya̱vichanintyidyevyu̱y.
31 O que quereis que os homens vos façam, fazei-o também a eles.
32 Vu̱ryityi va̱ta riy, vinuriy rityi va̱ta̱da munatya vu̱y, ¿ta̱raju̱ra rirye̱jchana̱tya nijya̱nvay ramusiy vu̱y, ta̱raju̱? Juuchatavay jarye va̱tantiryi rityi va̱ta̱da munatya riy.
32 Se amais os que vos amam, que recompensa mereceis? Também os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Vu̱ryityi vichaniy samiñi̱, ni̱tiy vichaniy samiy munatya vu̱y, ¿ta̱raju̱ra rirye̱jchana̱tya nijya̱nvay riva vu̱y, ta̱raju̱? Juuchatavay jarye vichanichara daryantiy.
33 E se fazeis bem aos que vos fazem bem, que recompensa mereceis? Pois o mesmo fazem também os pecadores.
34 Vu̱ryityi sa̱y tarani̱, vurya̱tidye jmutya̱ tarundamu tara simusintyidye, ¿ta̱raju̱ra rirye̱jchana̱tya nijya̱nvay riva vu̱y, ta̱raju̱? Juuchatavay jarye sa̱chara riy jiryenu juuchatavay tarantidye, rirya̱tidye jmutya̱ darya tara ruumusintyidye.
34 Se emprestais àqueles de quem esperais receber, que recompensa mereceis? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Vurya̱ma̱ va̱tasara riy vu̱myityasimyi, vurya̱ma̱ vichasara samirya jachityavay; vurya̱ma̱ sa̱chara tarani̱ ti̱, dañumamu̱y ne vurya̱jmutya̱ tara simusintyidye. Ja̱murasuma ji̱ta ra̱cha daryaju̱ vu̱myurichenusa̱da variy, vurye̱cha variy Jarichumuvichi̱ dadyeñu; tapi ni̱vitya sani̱cha samirya jachityi̱ riñijyu̱ jiryatimyu̱ ne jchana̱tyavaryi, va̱cha jachipiya̱vañijyu̱ jarye.
35 Pelo contrário, amai os vossos inimigos, fazei bem e emprestai, sem daí esperar nada. E grande será a vossa recompensa e sereis filhos do Altíssimo, porque ele é bom para com os ingratos e maus.
36 Vurye̱cha jantyutyavay, daryani̱ sani̱cha jantyutyi̱ Vu̱jye̱ Ju̱denuntidye.”
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 “Ne vurya̱jachipiya̱ taji ti̱nijyu̱, dantyamu̱y ne vinu ni̱ ra̱jachipiya̱ taji variy vu̱ñijyu̱ntidye. Ne vurya̱tu̱chutani̱ ti̱, dantyamu̱y ne sa̱tu̱chuta ti̱ varintyidyevyu̱y. Vurya̱ramityaniy mityara ti̱ juuchuveda; ramityanichara dyetya ra̱cha̱siy variy vu̱jyu̱ntidye.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados;
38 Vurya̱ma̱ vichasara sa̱yada jachityavay, Sa̱sa̱y saranusara varivyu̱y, samiy mu̱chanichara sa̱sa̱y varivyu̱y, samiy sana̱sara; muchutyasara, nupadaquinusara sa̱sa̱y varivyu̱y. Daryatiy vu̱charanu tavajyu̱ tara, daryaday rirya̱saranu variy vu̱jyu̱ntidye.” Sadatyadoda ji̱ta Jesús darya niquejadata jasiryi.
38 dai, e dar-se-vos-á. Colocar-vos-ão no regaço medida boa, cheia, recalcada e transbordante, porque, com a mesma medida com que medirdes, sereis medidos vós também.
39 Satu̱choda ji̱ta variy ruuvara niquejada datyanusarantiy: “¿Vana̱vyidye sa̱mutay ni̱sipyuryiñi̱ jiryenu ni̱sipyuryi? ¿Neviy nana̱ju̱u̱y mityijyijyu̱y vatajomu day?
39 Propôs-lhes também esta comparação: Pode acaso um cego guiar outro cego? Não cairão ambos na cova?
40 Ne rivyichasara sisa̱ datyavay jaryiñuvay simusiy jidyetyanu̱. Samiy datyanusavañumatiy rirye̱cha, rirye̱cha ji̱ta variy nu̱tyu jidyetyanu̱.
40 O discípulo não é superior ao mestre; mas todo discípulo perfeito será como o seu mestre.
41 ¿Nu̱tyichiy vu̱ryidyi vu̱tyeryi̱ ni̱simyu riva radaryudyera, nu̱tyichiy? netimyu̱ ne vu̱dyetya ravicha jiipudaryuy vu̱ñi̱simyu.
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão e não reparas na trave que está no teu olho?
42 ¿Nu̱tyuramusiy vurya̱jtay siva vu̱tyeryi̱, nu̱tyuramusiy? Pi̱, ra̱day sipyata jiñi̱simyusirya radaryudyera, netimyu̱ ne vu̱dyi vu̱ñi̱simyu riva jiipudaryuy didye. Netimyu̱ ne vuryi̱tu̱yadamu vichavavyu̱y, vurya̱sipyata munatya vu̱ñi̱simyusirya jiipudaryuy, rivasiy ji̱ta vurya̱diy riva vanda, vurya̱tidye sipyata variy vu̱tyeryi̱ ni̱simyusirya radaryudyentidye.”
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Deixa-me, irmão, tirar de teu olho o argueiro, quando tu não vês a trave no teu olho? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e depois enxergarás para tirar o argueiro do olho de teu irmão.
43 “Ne rajontay samiñu darya nicyara̱jyo day, dantyamu̱y ne vana̱y rajontay nicyara̱ñu samijyontidye.
43 Uma árvore boa não dá frutos maus, uma árvore má não dá bom fruto.
44 Vu̱dyetyara ni̱nu nu̱ñi rajonchiy daryaju̱. Ne vu̱chora ramuya̱ ju̱bonumusiy, dantyamu̱y ne vu̱cho cariitunumusirya sámu̱síy.
44 Porquanto cada árvore se conhece pelo seu fruto. Não se colhem figos dos espinheiros, nem se apanham uvas dos abrolhos.
45 Daryaday vuryivaachara samiy nijya̱mi̱ra samiy jvaayadantiy, jiryatiy rajontay vu̱jechiy samirya jachipiya̱jadamusiy. Vuryivaachara jamirya vicharara va̱cha jvaayada, jiryatiy rajontay vu̱jechiy va̱cha jachipiya̱jadamusiy. Vuryi̱tosiy ji̱ta rasipyatachara niquejada daryaju̱ jiryatiy vu̱beyada vu̱jechimyura.”
45 O homem bom tira coisas boas do bom tesouro do seu coração, e o homem mau tira coisas más do seu mau tesouro, porque a boca fala daquilo de que o coração está cheio.
46 “¿Ta̱raju̱ra jiryi̱tay Nutyityu̱ ray, ta̱raju̱? tama̱ jiryeñi tuva̱churu̱y ramu rañiquejada.
46 Por que me chamais: Senhor, Senhor... e não fazeis o que digo?
47 Ra̱dityanu jirye nu̱tyura sani̱cha nijya̱mi̱ ni̱tiy ju̱ti̱ rimu, ni̱tiy tuva̱chusara variy ramu rañiquejada, sasiityesara variy raju̱ntiy.
47 Todo aquele que vem a mim ouve as minhas palavras e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Ni̱ni̱ sani̱cha nu̱tyu vanu roriiñu. Su̱beda ji̱ta nicha̱rijyu̱, sa̱tidye bay surraju̱ra yituvu̱. Ranijye̱yadanumatiy na̱va, raja̱tya̱jada ja̱a̱ saroriñiy, ne vana̱y rasiquityatadedara, jiryatiy samiy jvaachara daryaju̱ra.
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou bem fundo e pôs os alicerces sobre a rocha. As águas transbordaram, precipitaram-se as torrentes contra aquela casa e não a puderam abalar, porque ela estava bem construída.
49 Ni̱ni̱ ji̱ta ni̱tiy tuva̱chura rañiquejada, dantyamu̱y ne sasiityeru̱y variy raju̱, ni̱ni̱ sani̱cha nu̱tyu vanu roriiñuntiy. Su̱sitya̱da vattadera jiryorintuvu̱. Raja̱tya̱jadanumatiy ja̱a̱ raniy roriy, rajottimyu̱yada ti̱ta̱ju̱ varirya, pattaryityera.”
49 Mas aquele que as ouve e não as observa é semelhante ao homem que construiu a sua casa sobre a terra movediça, sem alicerces. A torrente investiu contra ela, e ela logo ruiu; e grande foi a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.