Atos 19
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs VC
1 Jasityidye savicha̱da Apódosiy Coríntyumu varidye, saramichari̱jadama̱ Pávuru varidyerya ja̱mu musidye. Sito̱jada ji̱ta variy Evésumu day. Jasiy sadiñuvejada ruuva tavay Jesúsmu tuva̱chuvay.
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo atravessou as províncias superiores e chegou a Éfeso, onde achou alguns discípulos e indagou deles:
2 Su̱teda ji̱ta Pávuru variy jasiy ruuva: “¿Jiryeñi tuva̱chodanumatiy simu Jesús, jiryi̱mutya̱jadavidye jasiy variñi̱ Ju̱denu Jnutuntiy?” Ru̱mutya̱jada ji̱ta variñi̱: “Tama̱ nu̱ñi tuva̱choda tarade sanchiy Su̱ntu, tama̱.”
2 Recebestes o Espírito Santo, quando abraçastes a fé? Responderam-lhe: Não, nem sequer ouvimos dizer que há um Espírito Santo!
3 Su̱teda ji̱ta Pávuru variy ruuva: “¿Nu̱tyura jtyu̱yadamu jiryeñi jtyu̱yada varidye?” Ru̱teda ji̱ta day: “Juánbay jtyadodamu nu̱ñi̱tyu̱yada day.”
3 Então em que batismo fostes batizados?, perguntou Paulo. Disseram: No batismo de João.
4 Su̱teda ji̱ta Pávuru variy: “Juánbay jtyanunu̱yada riy nijya̱nvay rityi paru̱ryu̱yada riva taji jachipiya̱jada, su̱teda ji̱ta jasiy ruuvara: Jiryetyuva̱chuta̱ta simu, ni̱tiy ra̱jti̱sara ri̱bivaju̱. Darya niquejadamusiy sadityanunu̱yada Juánbañi̱ Jesús.”
4 Paulo então replicou: João só dava um batismo de penitência, dizendo ao povo que cresse naquele que havia de vir depois dele, isto é, em Jesus.
5 Rityuva̱chodanumatirya raniquesa̱da, riityu̱yada ji̱ta Nutyityu̱ Jesús jtyamu variy.
5 Ouvindo isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Sabayada ji̱ta Pávuru variy rinchara jijyomutu, saju̱u̱jeyada ji̱ta Ju̱denu Jnutu variy ruuvaju̱, riñiquejada ji̱tara taji vicha̱da niquejada variy, ridyetyadodara Ju̱denu niquejada variy.
6 E quando Paulo lhes impôs as mãos, o Espírito Santo desceu sobre eles, e falavam em línguas estranhas e profetizavam.
7 Rivyicha̱da vu̱yaju̱y vaduy, danu̱ju̱y dyetya rinchaju̱.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 Saya̱da ji̱ta Pávuru variy ju̱tye̱ryanijyomuju̱, mu̱nvay jarimyuni̱ sa̱ra̱ju̱ saniquejada jichuvu̱yasa̱damu jasiy ruuva, saniquetta̱da variy jasiryi, sa̱tidye vuunu rata riy nijya̱nvay, Ju̱denu nusu̱yadamu.
8 Paulo entrou na sinagoga e falou com desassombro por três meses, disputando e persuadindo-os acerca do Reino de Deus.
9 Tavañi̱ vichanu̱yada jaryi surra jachityavadye, ne rityuva̱churu̱yada ramu, tajiñi̱ riñiquejada variy ra̱jisiy Ju̱denu nú̱ siityari̱jada day, nijya̱mi̱juu tuunu. Ramuni̱tiy sajiintyeda Pávuru variy ruusa̱siy, sa̱ra̱cheda variryi yimusiy datyavay, Tiránu catera nu̱jyomuju̱, jasiy sariryi̱nu̱yada ti̱ta̱ju̱ rundamu niquejadara.
9 Mas, como alguns se endurecessem e não cressem, desacreditando a sua doutrina diante da multidão, apartou-se deles e reuniu à parte os discípulos, onde os ensinava diariamente na escola de um certo Tirano.
10 Darya ni̱day sadatyanunu̱yada daraju̱y vaata sa̱ra̱ju̱. Jiryatiy rivyichanu̱yada nijya̱nvay Ásiya mucadimu, riñi tuva̱chunu̱yadara Ju̱denu niquejada; jiryatiy Judíyuveda rivyichanu̱yada, jiryatimyu̱ ne Judíyuveda daryi, rijerye tuva̱chunu̱yada varintyidyerya.
10 Isto durou dois anos, de tal maneira que todos os habitantes da Ásia, judeus e gentios, puderam ouvir a palavra do Senhor.
11 Ju̱denu ju̱denu̱yada Pávuruju̱ra mityamusiy ju̱dejada, jiryatiy ti̱ttasara darya.
11 Deus fazia milagres extraordinários por intermédio de Paulo, de modo que lenços e outros panos que tinham tocado o seu corpo eram levados aos enfermos;
12 Rani̱ ji̱ta samirya day, nu̱ñi simusiy riiriya̱nu̱yadara pa̱a̱ñí̱, ricyadnumu puchujajyu̱ jarye, ramusiñi̱ rasipyateda jdiva̱jada variy sivasiy jdiva̱jni̱, bayantuveda jarye bañu̱yada ramusiy.
12 e afastavam-se deles as doenças e retiravam-se os espíritos malignos.
13 — ausente —
13 Alguns judeus exorcistas que percorriam vários lugares inventaram invocar o nome do Senhor Jesus sobre os que se achavam possessos dos espíritos malignos, com as palavras: Esconjuro-vos por Jesus, a quem Paulo prega.
14 — ausente —
14 Assim procediam os sete filhos de um judeu chamado Cevas, sumo sacerdote.
15 Su̱mutya̱jada ji̱ta bayantu variryi: “Daryaday radyetyani̱ Jesúsntidye, Pávuru jarye radyetya, ¿Va̱ jiryeque, chavarya jiryedye, chavay?”
15 Mas o espírito maligno replicou-lhes: Conheço Jesus e sei quem é Paulo. Mas vós, quem sois?
16 Sara̱yada ji̱ta rincha, jiryatiy bayantuti̱ni̱, sapu̱ryi̱jada mucomuju̱ variryi, savuudoda ji̱ta variy jasiryi. Ribeyada ji̱ta variy jadchiy rorimyusiy; sidyavu̱miy ribedye, vatajo̱tavañuma varidyeryi.
16 Nisto o homem possuído do espírito maligno, saltando sobre eles, apoderou-se de dois deles e subjugou-os de tal maneira, que tiveram que fugir daquela casa feridos e com as roupas estraçalhadas.
17 Rityuva̱choda ji̱ta Judíyuveda ti̱ta̱ju̱ varirya, jivye jarye jiryatimyu̱ ne Judíyuveda daryi, rijerye tuva̱chunu̱yada varintyirya, jiryatiy rivyichanu̱yada Evésumu. Nu̱tyu riñi suvu̱yada, ru̱tañu̱yada ji̱ta variy: “Jaryi va̱cha datyarani̱te Nutyityu̱ Jesús.”
17 Este caso tornou-se {em breve} conhecido de todos os judeus e gregos de Éfeso, e encheu-os de temor e engrandeceram o nome do Senhor Jesus.
18 Ti̱quitya tuva̱chunu̱yada simu, rityi tu̱chunu̱yada vijyo̱mujache ruuva: “Nu̱rya nu̱vyichaniñu̱yada ta̱riy.”
18 Muitos dos que haviam acreditado vinham confessar e declarar as suas obras.
19 Tavaquitya rivyichanu̱yada rimyuravedantiy, ruuti̱tanu̱yadara jicyatera padye, rimyu̱yada catera, riryupeda ji̱ta variy rivara. Jiryatiy riryupedara catera padye, ramuricheveda ja̱mura. Ramuricheveda, daraju̱y vu̱yaju̱y vaata jvaayada murichirya.
19 Muitos também, que tinham exercido artes mágicas, ajuntaram os seus livros e queimaram-nos diante de todos. Calculou-se o seu valor, e achou-se que montava a cinqüenta mil moedas de prata.
20 Ju̱denu niquejadamunuma rityuva̱choda jaryi variy rivasidye, ravuudodanuma daryaju̱ daryi.
20 Foi assim que o poder do Senhor fez crescer a palavra e a tornou sempre mais eficaz.
21 Jadchiy ji̱ta rivasiy, sajachipiya̱jada Pávuru: “Ra̱numa jiya Jerusarí̱muju̱, ra̱ramiryi̱tityi riva Masedóniya mucadi, Acáya mucadi jarye. Jadchiy ji̱ta ra̱datyantirya Róma vicha̱dantiy.”
21 Concluídas essas coisas, Paulo resolveu ir a Jerusalém, depois de atravessar a Macedônia e a Acaia. Depois de eu ter estado lá, disse ele, é necessário que veja também Roma.
22 Su̱pa̱jada ji̱ta Pávuru jadchiñada yimu̱tyi̱ju̱y Masedóniya mucadimuju̱, sama̱cho̱jada ji̱ta ta̱ripyu sa̱ra̱ju̱ nani̱biva jasidye, Ásiya mucadimu. Ravicha̱da si̱tya Timutévu, sataryi̱ jtya ji̱ta vicha̱da Erástu.
22 Enviou à Macedônia dois dos seus auxiliares, Timóteo e Erasto, mas ele mesmo se demorou ainda por algum tempo na Ásia.
23 Variryundamu ji̱ta sasa̱ñe̱ya̱tadeda Demétru jtyati̱bay Ju̱denu nú̱ jiyaro̱ju̱ riy nijya̱nvay.
23 Por esse tempo, ocorreu um grande alvoroço a respeito do Evangelho.
24 Jasiy savichanu̱yada jiñu Demétru, jiryatiy sivaañu̱yada pupadatyeramusirya sa̱tu roridye, Diyána jtyati̱ sa̱tu rorivyicha̱. Rivaacha̱da murichirya ricya̱na̱ñu̱yada samiy Demétrusa̱ jvaavyejyuura criquiy.
24 Um ourives, chamado Demétrio, que fazia de prata templozinhos de Ártemis, dava muito a ganhar aos artífices.
25 Jadchiy ji̱ta santye̱ryanityadeda riy, ti̱ta̱ju̱ jivye jarye jiryatiy darya ruuvaañu̱yadantidye. Jadchiy ji̱ta su̱teda ruuva: “Jirya̱tuva̱chu vaduy, jiryedyetyi̱satya rivaacha̱da murichirya vu̱cya̱na̱y samiy.
25 Convocou-os, juntamente com os demais operários do mesmo ramo, e disse: Conheceis o lucro que nos resulta desta indústria.
26 Tajitya jiryi̱nu̱y, jiryetyuva̱chu ti̱ta̱ju̱, ne vinu jiyu Evésumu, Ásiya mucadiva jarye ti̱ta̱ju̱, jadchiñi̱day sa̱tachoda Pávururiy nijya̱nvay quivu̱yadata. Ni̱ni̱ jtay: Jiryatiy ruuvaay jijyomututani̱ jantyasi̱, tama̱ Ju̱denumiy nta riñi̱cha day. Darya niquejadata savuunusara Pávuru riy nijya̱nvay.
26 Ora, estais vendo e ouvindo que não só em Éfeso, mas quase em toda a Ásia, esse Paulo tem persuadido e desencaminhado muita gente, dizendo que não são deuses os ídolos que são feitos por mãos de homens.
27 Rirya̱niquesara variy taji ra̱jisiy vuryivaayada, ne vinurá, temusiy ra̱ma̱cho̱sara mitya sa̱tu rorintyidye, jiryatiy ru̱tañu̱yada si̱tenu ju̱denuni̱, Diyána jtyati̱. Ni̱ jarye ra̱ma̱cho̱ mityantiy, jiryatiy rityuva̱chunu̱yada Ásiya mucadi ja̱nvay simuntiy, ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvay mucadivasiy.”
27 Daí não somente há perigo de que essa nossa corporação caia em descrédito, como também que o templo da grande Ártemis seja desconsiderado, e até mesmo seja despojada de sua majestade aquela que toda a Ásia e o mundo inteiro adoram.
28 Rityuva̱chodanumatiy nijya̱nvarya Demétru niquejada, riñique̱tta̱da varirya, riyaro̱vaya̱jada variy sanijyu̱ Diyána: “Ni̱ni̱ ji̱ta Diyána si̱tenu sami̱ Evésumu vichavajyu̱.”
28 Estas palavras encheram-nos de ira e puseram-se a gritar: Viva a Ártemis dos efésios!
29 Rityuva̱chodanumatiy vicha̱da ja̱nvarya, ru̱nteda variy, riñiquejada varintyi: “¿Nu̱tyura ridyetyá nijya̱mi̱juu vicha̱damu, nu̱tyura?” Ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvay siichiye̱yada ramuju̱ vatapadaquii, rityiicheda variñada Pávurujsa̱ rupiñuju̱y, Cáyu, sataryi̱ntiy, Aristyárucu, Masedóniya mucadi ja̱mi̱ju̱y.
29 A cidade alvoroçou-se e todos correram ao teatro levando consigo Caio e Aristarco, macedônios e companheiros de Paulo.
30 Pávuru jarye rañi jaryu̱yada vatapadaquiimu nijya̱nvamyuju̱, ne rijetyaniryu̱yada Jesúsmu tuva̱chuvay variñi̱.
30 Paulo queria apresentar-se ao povo, mas os discípulos não o deixaram.
31 Jasiy vichavay tevay, jiryatiy Pávuru jaamyicyumiy tevadyeryi, riñi jpa̱jada variy simura jiñiquejada: “Ne samirya ya̱jay rumu.”
31 Até alguns dos asiarcas, que eram seus amigos, enviaram-lhe recado, pedindo que não se aventurasse a ir ao teatro.
32 Varicha̱ra̱ju̱ riyaro̱vaya̱jadamu jiñiquejada variy; ti̱ni̱ jteda tajidye, ti̱ni̱ jteda tajiñe̱cho̱ju̱ day. Ridyeti̱sama̱ nijya̱nvay varidye, ridyetyaru̱yadatya nu̱day, nu̱tyuramura riintye̱ryadedayu, ti̱ni̱ datya̱da ruusa̱sidye.
32 Todos gritavam ao mesmo tempo. A assembléia era uma grande confusão e a maioria nem sabia por que se achavam ali reunidos.
33 Judíyuveda siityenityitiyada nijya̱nvañe̱cho̱ju̱ variñi̱ Adejántru jtyati̱, sa̱tidye jdasaniy variryi nijya̱nvajyuu. Rityenu rañi niquetaniryu̱yada variñi̱. Su̱mu̱ya̱jada jijyomututa variy riñe̱cho̱, sani niqueru̱yada daryaju̱.
33 Então fizeram sair do meio da turba Alexandre, que os judeus empurravam para a frente. Alexandre, fazendo sinal com a mão, queria dar satisfação ao povo.
34 Ridyiyadanuma variy siva day jiryatiy Judíyu sani̱cha, rijyo̱ta̱da ji̱ta jiyaro̱vaya̱jada ti̱ta̱ju̱musiy variy: “Ni̱ni̱ ji̱ta Diyána si̱tenu sami̱ Evésumu vichavajyu̱.” Jadchiñi̱ ririryi̱jada varirya jiyaro̱vaya̱jada daraju̱y jóra sa̱ra̱ju̱.
34 Mas quando perceberam que ele era judeu, todos a uma voz gritaram pelo espaço de quase duas horas: Viva a Ártemis dos efésios!
35 Sandasadeda ji̱ta catera jmu̱tya̱nu variryi nijya̱nvay. Su̱teda ji̱ta variy ruuva: “Jirya̱tuva̱chu munatya, Evésu ja̱nvay. Tama̱ riñi datyi̱sa nijya̱nvay, nu̱tyu vu̱ñi rañi̱cha su̱nu̱tyi̱ Diyána jtyati̱, jarichuvimusiy jmussi̱, jiryatiy sa̱tu vuryi̱tañi̱. Vu̱jerye jnu̱tyasarara sarorintyi.
35 Então o escrivão da cidade {veio} para apaziguar a multidão e disse: Efésios, que homem há que não saiba que a cidade de Éfeso cultua a grande Ártemis, e que a sua estátua caiu dos céus?
36 Ne ti̱dera ra̱jtay: Ne daryaday.” Su̱teda ji̱ta variy ruuvantiy: “Jatye jirye̱cha, ne jirya̱jvaay ji̱ta va̱cha jachipiya̱jadamu tara.
36 Se isso é incontestável, convém que vos sossegueis e nada façais inconsideradamente.
37 Nu̱tyu jiryeñi rañi tiichiñada danu̱ju̱y vanuju̱y, tama̱ nani paranu tara ravimusiy sa̱tu roriy, dantyamu̱y ne nanunique va̱cha sanijyu̱ sa̱tu.
37 Estes homens, que aqui trouxestes, não são sacrílegos nem blasfemadores da vossa deusa.
38 Rityi tu̱chutaru̱y Demétruveda nada vanuju̱y, sa̱tu roriy jvaavye jarye, dañuma rirya̱tu̱chuta nada, tama̱ taji sani̱cha cadnadu sivatiy rirya̱tu̱chuta nada.
38 Mas, se Demétrio e os outros artífices têm alguma queixa contra alguém, os tribunais estão abertos e aí estão os magistrados: institua-se um processo contra eles.
39 Jiryevya̱tati ju̱na̱rya tara niquejada, vanñuma jirya̱datya jiryeñatucha̱damura, sa̱numatiy natuy japu variy jiryentyi.
39 Se tendes reclamação a fazer, a assembléia legal decidirá.
40 Diye jiryatiy jirya̱rupadonumucha jiyu, suvu̱charamusiñuma vu̱ñi̱cha, rirya̱numa tu̱chuta riva vu̱y. Rirya̱jtacharate vu̱ñi jvatya jiyu, nu̱tyichityi vurya̱jtay nu̱tyuramura vu̱ntye̱ryaniy jiyu vu̱y.”
40 Do que se deu hoje, até corremos risco de sermos acusados de rebelião, porque não há motivo algum que nos permita justificar este concurso.
41 Su̱teda ji̱ta variy: “Jirya̱numa jiya jiryorimyuju̱.”
41 A estas palavras, dissolveu-se a aglomeração.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.