Atos 17
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs NVT
1 Nanuramiryi̱jada riva Anjípodisiy, Apodóniya jarye, nadito̱jada Tesadónicamuntiy, ravichanu̱yada Judíyuveda ju̱tye̱ryanijyo jasiy.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Saviche̱chi̱numa Pávuru daryaju̱ dayu, sajañuvejada jasiy ravimu ju̱tye̱ryanijyo. Mumuri̱ jiituyada runda sa̱ra̱ju̱ saniquetta̱da Judíyuvedata riva catera nu̱charayu.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Sani datyadoda ji̱ta Pávururiy, sani dityadoda risa̱ju̱riy: “Jiryatiy Ju̱denu jaryeti̱ni̱, saparu̱tya̱damusiy jiryi mi̱sa pariche jidyiiyadamusiy. Ni̱ni̱ Jesús jiryatiy rañi tu̱chu sanchiy jiryiva, ni̱ni̱ Ju̱denu jaryeti̱ sani̱cha.”
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Tavañi̱ tuva̱choda ramu day, riintye̱ryadeda ji̱ta variy nadimu Pávuruju̱yu. Daryaday jiryatimyu̱ ne Judíyuveda rivyicha̱da day, jiryatiy rityuva̱choda daryaju̱ simu Ju̱denu, jadchintyi rivyicha̱da ma̱tyodaveda ruusa̱.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Judíyuveda ji̱ta jnunu̱tya variy siva Pávurura, rijeryeta̱da ji̱ta riy va̱cha vichavay, jiryatiy va̱cha rivyicha̱numucha jasiy. Riintye̱ryadeda riy nijya̱nvay ruusa̱ju̱, rirya̱tidye sa̱ñe̱ya̱ variy rajuumusiy. Rata ni̱day rirya̱tachoda variryi vicha̱da ja̱nvay. Richiijeñuvejada ji̱ta nijya̱mi̱juu Jasó̱ rorimyu, riñi jteda ya̱sipyata nada Pávuruju̱y jadchiy, riñi jteda ya̱sa̱y nijya̱mi̱juumu variñada.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Ne ridyiñuvejada jasiy nadiva, ni̱numa Jasó̱ jtyati̱ rityiicheda variy nanumirya̱damu, sataryi̱veda jarye. Ru̱toda ji̱ta japumuju̱riy. Riche̱ñe̱ya̱jada variy rimyo̱musiy: “Nada ni̱day vanuju̱y jaryenunumaya̱ra niquejada ti̱ta̱ju̱ vicha̱diva, naditi̱ma̱ jiyu jirya vicha̱damuntiy, Jasó̱ rorimyu nanuma̱cho̱nuvi̱ntiy.
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 Riñi̱ jivye vaduy jarupanura Róma ja̱mu nutyityu̱ datyadoda, ¿nu̱tyu riñi jtay, nu̱tyu? Jasiñi̱ ja̱mu nutyityu̱ntiy, jiryatiy Jesús jtyati̱ni̱.”
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Rityuva̱chodanumatiy nijya̱mi̱juura, japuveda jarye, rirya̱tachoda variyu.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Rime̱cho̱tadeda ji̱tara Jasó̱veda barya, rirya̱tidye ta̱rya variy rana̱cho̱ntiy. Ru̱mu̱rya̱da ji̱ta variryi.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Variy nupora day ru̱pa̱jada nanutaryi̱veda Pávuruju̱y, Beréyamuju̱yu. Nadito̱jadanumatiy nadaya̱da variy Judíyuveda ju̱tye̱ryanijyomuju̱.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Jasiñi̱ ji̱ta riñi̱cha Judíyuveda samirya vichavay ruumusiy, Tesadónica ja̱nvay Judíyuvedamusiy; samirya ru̱mutya̱jada daryaju̱ra niquejada day. Ti̱ta̱ju̱ rundamu riñi va̱ta̱da rana̱cho̱ sadatyadoda nu̱chara: “Vurya̱jnu̱y si̱tenuni̱viy jiryatiy su̱tay daryá.”
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Rajuu rañi tuva̱choda ramu, jivye jarye, jiryatimyu̱ ne Judíyuveda daryi, jadchiy ji̱ta rivyicha̱da ma̱tyodavedantiy, rajuu vanujuu jarye.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Rityuva̱choda ji̱ta Tesadónicamu vichavay Judíyuveda: “Mu̱y sadatyanu Pávurura Ju̱denu niquejada Beréyamuntiy,” riya̱da variy rumuntidye rirya̱tidye jatachu riy nijya̱nvay variy jasiy, rirya̱tidye nique̱ttaniy varintyiryi.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Jadchiy ji̱ta ru̱pa̱jada sataryi̱veda Pávuruyu, ja̱mu na̱va jiinijyu̱. Vinu Sídasiy, Timutévuta nanuma̱cho̱jada jasiy, Beréyamu.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Rityi jnu̱tyanu̱yadani̱ Pávuru, riyata̱da ji̱ta jadchiy Aténasimyuju̱ni̱. Su̱pa̱jada ji̱ta Pávurura jiñiquejada variy nadimuntiy, Sídasijyu̱myuntiy: “Varenunuma sa̱na̱jniy rimuju̱.”
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Jasiy sani nutuyada variñada Aténasimyu, paru̱cha̱riy savicha̱da su̱ntu variy simusiy jasiy vicha̱damu, jiryatiy sadiyada daryaju̱ siva rajuu ravichu̱ tera jvaachi̱, sa̱tuvicha̱.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Ramuni̱tiy saniquetta̱da Pávururiy Judíyuveda ravimu ju̱tye̱ryanijyo, jivyetya jarye jiryatiy riñi tuva̱chu simu Ju̱denu. Ti̱ta̱ju̱ rundamu saniquettanu̱yada riy jasiy vichavay, jmyichara ta̱ryu̱tyajomu.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Jadchiy ji̱ta riñiquétta̱da jaryi datyavañi̱, ti̱ni̱ datyanunu̱yada darya Epicurévuveda datyadoda day, ti̱ ni̱day datyanunu̱yadantidyerya Estóvicuveda datyadodantidye. Ti̱ni̱ jteda darya sanijyu̱ day: “¿Ta̱ra sani jtay jiñique jiñu tu̱chodacanuy, ta̱ra?” Ti̱ni̱ jtedantidye: “Nu̱tyu ni̱numa tavicha̱da ja̱mi̱ ju̱denu, sani jatichetyani̱dyeyu.” Darya ni̱day ru̱teda variy, jiryatiy Pávuru datyadoda daryaju̱ra samitu̱choda Jesúsnchiy, sami̱sa̱subedanchiy jarye.
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Rirya̱ra̱cheda ji̱ta jadchiy ju̱tye̱ryanijyomuju̱ni̱, jasityi sa̱datyanu riy. Ru̱teda ji̱ta variy jasiy siva: “¿Vana̱y datyasaravidye rani̱cha jiryatiy jidyetyanu vadirara?
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Jiryatiy yitay taji nta, ne nu̱tyuva̱chu ta̱riy daryaday. Nu̱dyetyaru̱rya nu̱tyura ranique jirya day, nu̱tyura.”
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Jiryatiy jasiy vichavadyeryi, Aténasiy ja̱nvay, taji vicha̱da ja̱nvay jarye, jiryatiy rime̱cho̱jada ta̱ripyuju̱ jasiy ruusa̱ntiy, ne ruuvaañu̱yada tara ranchiy. Vadi tu̱chodana̱cho̱ rityuva̱chunu̱yada daryaju̱ day, rityu̱chutityiyada varirya, rityuva̱choda variy risa̱ju̱ darya.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Saradeda ji̱ta Pávuru ju̱tye̱ryanijyojache variy, su̱teda variy ruuva: “Vaduy, jiryatiy Aténasiy ja̱nvay jirye, nu̱tyu ri̱nu̱y, jaryiñumate jiryeñi jachipi̱ya̱ sanijyu̱ sa̱tu day.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Rajeñu̱ji radiñumaya̱ siva sa̱tuvicha̱, jiñunijyu̱ vitya jiryejechipiya̱sara day, jiñunijyu̱. Jadchiy ji̱ta radyi riva saroriy sa̱tuntiy, jasiy radyi riva niquejada nu̱chara variy raniy: Ne nu̱dyetya̱dani̱ ju̱denu day. Ray ji̱ta ra̱datyanu Ju̱denu si̱tenu jirye, dajitya jiryetyuva̱chunumaya̱ jidyetyi̱sa̱damu simu sa̱tu.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 Ju̱denu, ni̱tiy ju̱dejadara mucadi, ti̱ta̱ju̱ jiryatiy mucadivara, ne savichasara Ju̱denu jirya rorimyu day, jiryatiy sivaay nijya̱mi̱ saju̱ra, tapi ni̱tya Nutyityu̱ jarichumu day, mucadimu jarye.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Dantyamu̱y ne sava̱ta sa̱sa̱y nijya̱mi̱ tarayu; ni̱ni̱ ji̱ta sa̱dyerya vuryi̱nu̱yada day, vu̱ñe̱rye̱ya̱jada jarye, ti̱ta̱ju̱ jiryatiy vuryimura.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 — ausente —
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 — ausente —
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 Su̱tedamuju̱ vuryi̱nu̱jeya̱sara, vu̱chiquityaja̱ntiy, vu̱vyichasarantiy. Daryani̱ su̱teda jasidyeñi̱ murra̱yada datyi̱ jiryetyenu: Vu̱y ji̱ta Ju̱denu dadyeñu day.
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 Jiryatiy Ju̱denu dadyeñu vu̱y ¿nu̱tyichitya vurya̱jachipiya̱ Ju̱denunchiy órutera jvaachi̱ nijyu̱ day, nu̱tyichiy? dantyamu̱y ne pupadatyera jvaachi̱ nijyu̱, dantyamu̱y ne ravichu̱tera jvaachi̱ nijyu̱, jiryatiy sivaay vanu jidyetya̱datara, sajachipiya̱jadata jarye.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Tama̱ sani baya̱ Ju̱denu riñijyu̱ nijya̱nvarya jiryatimyu̱ ne ridyetyanu̱yada variy didyerya, tama̱. Diye ji̱ta su̱tay Ju̱denu ruuva nijya̱nvay: Jirya̱paru̱y riva va̱cha jachipiya̱jada, jirya̱tidye siityari̱ varirye. Daryani̱ su̱tay Ju̱denu ti̱ta̱ju̱ nijya̱mi̱ju̱, ti̱ta̱ju̱ mucadiva vichavajyu̱.
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Sabamya̱ Ju̱denu daryaju̱ra tarundaqui ji̱tyaju̱ day, sa̱tidye dityanu riy nijya̱nvay chi̱ra ra̱chajaya̱sara tanuvu̱nusi̱, chi̱; chi̱ra ra̱chajaya̱sara risa̱ju̱ntiy, chi̱. Sajaryeti̱mu ya̱dityanu vasera. Sami̱sadeda diibyimusiñi̱ jijeryeti̱, rirya̱tidye datya ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvay variy si̱tenuni̱ sa̱cha.”
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Rityuva̱chodanumatiy nijya̱nvay jiryatiy sami̱sadeda diibyimusiñi̱ Jesús, ti̱ni̱ todiye̱yada mitya raniya̱re day, ti̱ni̱ jteda tajintyidye: “Tarundamu nu̱ña̱jatyi tuva̱chodantirya darya niquejadantiy.”
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Ramuni̱tiy sasipyateda Pávuru variy riquebyimusiy.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Tavay nijya̱nvay ju̱tye̱ryadeda simu Pávuruyu, rityuva̱choda ji̱ta variy simu Ju̱denu. Jiryatiy rityuva̱choda simu, ravicha̱da si̱tya rityenu Diyunísiyu, Areyópacu ja̱mi̱, tanu̱qui vaturu̱y jarye, jiryatiy nani̱tya Damarísa, ti̱juunuma variy ruusa̱ju̱ day.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.