Atos 17
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs NTLH
1 Nanuramiryi̱jada riva Anjípodisiy, Apodóniya jarye, nadito̱jada Tesadónicamuntiy, ravichanu̱yada Judíyuveda ju̱tye̱ryanijyo jasiy.
1 Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga .
2 Saviche̱chi̱numa Pávuru daryaju̱ dayu, sajañuvejada jasiy ravimu ju̱tye̱ryanijyo. Mumuri̱ jiituyada runda sa̱ra̱ju̱ saniquetta̱da Judíyuvedata riva catera nu̱charayu.
2 Conforme o seu costume, Paulo foi lá e nos três sábados seguintes falou sobre as Escrituras Sagradas com as pessoas que estavam ali na sinagoga.
3 Sani datyadoda ji̱ta Pávururiy, sani dityadoda risa̱ju̱riy: “Jiryatiy Ju̱denu jaryeti̱ni̱, saparu̱tya̱damusiy jiryi mi̱sa pariche jidyiiyadamusiy. Ni̱ni̱ Jesús jiryatiy rañi tu̱chu sanchiy jiryiva, ni̱ni̱ Ju̱denu jaryeti̱ sani̱cha.”
3 Paulo lhes explicava e provava que o Messias precisava sofrer e que, depois de morrer, tinha de ressuscitar. Ele dizia: — Este Jesus que estou anunciando a vocês é o Messias.
4 Tavañi̱ tuva̱choda ramu day, riintye̱ryadeda ji̱ta variy nadimu Pávuruju̱yu. Daryaday jiryatimyu̱ ne Judíyuveda rivyicha̱da day, jiryatiy rityuva̱choda daryaju̱ simu Ju̱denu, jadchintyi rivyicha̱da ma̱tyodaveda ruusa̱.
4 Paulo e Silas conseguiram convencer disso algumas daquelas pessoas, as quais se juntaram a eles. Um grande número de não judeus convertidos ao Judaísmo e muitas senhoras da alta sociedade também se juntaram ao grupo.
5 Judíyuveda ji̱ta jnunu̱tya variy siva Pávurura, rijeryeta̱da ji̱ta riy va̱cha vichavay, jiryatiy va̱cha rivyicha̱numucha jasiy. Riintye̱ryadeda riy nijya̱nvay ruusa̱ju̱, rirya̱tidye sa̱ñe̱ya̱ variy rajuumusiy. Rata ni̱day rirya̱tachoda variryi vicha̱da ja̱nvay. Richiijeñuvejada ji̱ta nijya̱mi̱juu Jasó̱ rorimyu, riñi jteda ya̱sipyata nada Pávuruju̱y jadchiy, riñi jteda ya̱sa̱y nijya̱mi̱juumu variñada.
5 Mas os judeus ficaram com inveja. Eles foram buscar alguns homens maus entre os malandros das ruas e formaram um grupo de desordeiros. Estes fizeram muita confusão na cidade e atacaram a casa de Jasão, procurando Paulo e Silas a fim de os levar para o meio do povo.
6 Ne ridyiñuvejada jasiy nadiva, ni̱numa Jasó̱ jtyati̱ rityiicheda variy nanumirya̱damu, sataryi̱veda jarye. Ru̱toda ji̱ta japumuju̱riy. Riche̱ñe̱ya̱jada variy rimyo̱musiy: “Nada ni̱day vanuju̱y jaryenunumaya̱ra niquejada ti̱ta̱ju̱ vicha̱diva, naditi̱ma̱ jiyu jirya vicha̱damuntiy, Jasó̱ rorimyu nanuma̱cho̱nuvi̱ntiy.
6 Mas, como não os encontraram, levaram à força Jasão e alguns outros irmãos até a presença das autoridades da cidade, gritando: — Aqueles homens têm provocado desordens em todos os lugares! Agora chegaram até a nossa cidade,
7 Riñi̱ jivye vaduy jarupanura Róma ja̱mu nutyityu̱ datyadoda, ¿nu̱tyu riñi jtay, nu̱tyu? Jasiñi̱ ja̱mu nutyityu̱ntiy, jiryatiy Jesús jtyati̱ni̱.”
7 e Jasão os hospedou na casa dele. Eles estão desobedecendo às leis do Imperador romano, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Rityuva̱chodanumatiy nijya̱mi̱juura, japuveda jarye, rirya̱tachoda variyu.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas quando ouviram essas palavras.
9 Rime̱cho̱tadeda ji̱tara Jasó̱veda barya, rirya̱tidye ta̱rya variy rana̱cho̱ntiy. Ru̱mu̱rya̱da ji̱ta variryi.
9 E as autoridades soltaram Jasão e os outros, depois que eles pagaram a quantia exigida para isso.
10 Variy nupora day ru̱pa̱jada nanutaryi̱veda Pávuruju̱y, Beréyamuju̱yu. Nadito̱jadanumatiy nadaya̱da variy Judíyuveda ju̱tye̱ryanijyomuju̱.
10 Logo que anoiteceu, os irmãos enviaram Paulo e Silas para a cidade de Bereia. Quando chegaram lá, eles foram à sinagoga .
11 Jasiñi̱ ji̱ta riñi̱cha Judíyuveda samirya vichavay ruumusiy, Tesadónica ja̱nvay Judíyuvedamusiy; samirya ru̱mutya̱jada daryaju̱ra niquejada day. Ti̱ta̱ju̱ rundamu riñi va̱ta̱da rana̱cho̱ sadatyadoda nu̱chara: “Vurya̱jnu̱y si̱tenuni̱viy jiryatiy su̱tay daryá.”
11 As pessoas dali eram mais bem-educadas do que as de Tessalônica e ouviam a mensagem com muito interesse. Todos os dias estudavam as Escrituras Sagradas para saber se o que Paulo dizia era mesmo verdade.
12 Rajuu rañi tuva̱choda ramu, jivye jarye, jiryatimyu̱ ne Judíyuveda daryi, jadchiy ji̱ta rivyicha̱da ma̱tyodavedantiy, rajuu vanujuu jarye.
12 Assim muitos judeus naquela cidade creram, e também não judeus, tanto mulheres da alta sociedade como também muitos homens.
13 Rityuva̱choda ji̱ta Tesadónicamu vichavay Judíyuveda: “Mu̱y sadatyanu Pávurura Ju̱denu niquejada Beréyamuntiy,” riya̱da variy rumuntidye rirya̱tidye jatachu riy nijya̱nvay variy jasiy, rirya̱tidye nique̱ttaniy varintyiryi.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo tinha anunciado a palavra de Deus também em Bereia, foram até lá e começaram a agitar e atiçar o povo contra eles.
14 Jadchiy ji̱ta ru̱pa̱jada sataryi̱veda Pávuruyu, ja̱mu na̱va jiinijyu̱. Vinu Sídasiy, Timutévuta nanuma̱cho̱jada jasiy, Beréyamu.
14 Então os irmãos enviaram Paulo imediatamente para o litoral; porém Silas e Timóteo ficaram em Bereia.
15 Rityi jnu̱tyanu̱yadani̱ Pávuru, riyata̱da ji̱ta jadchiy Aténasimyuju̱ni̱. Su̱pa̱jada ji̱ta Pávurura jiñiquejada variy nadimuntiy, Sídasijyu̱myuntiy: “Varenunuma sa̱na̱jniy rimuju̱.”
15 Os irmãos que protegiam Paulo o levaram até a cidade de Atenas. Depois voltaram para Bereia, levando um recado de Paulo; ele pedia que Silas e Timóteo fossem encontrá-lo em Atenas o mais depressa possível.
16 Jasiy sani nutuyada variñada Aténasimyu, paru̱cha̱riy savicha̱da su̱ntu variy simusiy jasiy vicha̱damu, jiryatiy sadiyada daryaju̱ siva rajuu ravichu̱ tera jvaachi̱, sa̱tuvicha̱.
16 Enquanto estava esperando Silas e Timóteo em Atenas, Paulo ficou revoltado ao ver a cidade tão cheia de ídolos.
17 Ramuni̱tiy saniquetta̱da Pávururiy Judíyuveda ravimu ju̱tye̱ryanijyo, jivyetya jarye jiryatiy riñi tuva̱chu simu Ju̱denu. Ti̱ta̱ju̱ rundamu saniquettanu̱yada riy jasiy vichavay, jmyichara ta̱ryu̱tyajomu.
17 Ele ia para a sinagoga e ali falava com os judeus e com os não judeus convertidos ao Judaísmo. E todos os dias, na praça pública, ele falava com as pessoas que se encontravam ali.
18 Jadchiy ji̱ta riñiquétta̱da jaryi datyavañi̱, ti̱ni̱ datyanunu̱yada darya Epicurévuveda datyadoda day, ti̱ ni̱day datyanunu̱yadantidyerya Estóvicuveda datyadodantidye. Ti̱ni̱ jteda darya sanijyu̱ day: “¿Ta̱ra sani jtay jiñique jiñu tu̱chodacanuy, ta̱ra?” Ti̱ni̱ jtedantidye: “Nu̱tyu ni̱numa tavicha̱da ja̱mi̱ ju̱denu, sani jatichetyani̱dyeyu.” Darya ni̱day ru̱teda variy, jiryatiy Pávuru datyadoda daryaju̱ra samitu̱choda Jesúsnchiy, sami̱sa̱subedanchiy jarye.
18 Alguns professores epicureus e alguns estoicos discutiam com ele e perguntavam: — O que é que esse ignorante está querendo dizer? Outros comentavam: — Parece que ele está falando de deuses estrangeiros. Diziam isso porque Paulo estava anunciando Jesus e a ressurreição .
19 Rirya̱ra̱cheda ji̱ta jadchiy ju̱tye̱ryanijyomuju̱ni̱, jasityi sa̱datyanu riy. Ru̱teda ji̱ta variy jasiy siva: “¿Vana̱y datyasaravidye rani̱cha jiryatiy jidyetyanu vadirara?
19 Então eles o levaram a uma reunião da Câmara Municipal e disseram: — Gostaríamos de saber que novo ensinamento é esse que você está trazendo para nós.
20 Jiryatiy yitay taji nta, ne nu̱tyuva̱chu ta̱riy daryaday. Nu̱dyetyaru̱rya nu̱tyura ranique jirya day, nu̱tyura.”
20 Pois você diz algumas coisas que nos parecem esquisitas, e nós gostaríamos de saber o que elas querem dizer.
21 Jiryatiy jasiy vichavadyeryi, Aténasiy ja̱nvay, taji vicha̱da ja̱nvay jarye, jiryatiy rime̱cho̱jada ta̱ripyuju̱ jasiy ruusa̱ntiy, ne ruuvaañu̱yada tara ranchiy. Vadi tu̱chodana̱cho̱ rityuva̱chunu̱yada daryaju̱ day, rityu̱chutityiyada varirya, rityuva̱choda variy risa̱ju̱ darya.
21 É que todos os moradores de Atenas e os estrangeiros que viviam ali gostavam de passar o tempo contando e ouvindo as últimas novidades.
22 Saradeda ji̱ta Pávuru ju̱tye̱ryanijyojache variy, su̱teda variy ruuva: “Vaduy, jiryatiy Aténasiy ja̱nvay jirye, nu̱tyu ri̱nu̱y, jaryiñumate jiryeñi jachipi̱ya̱ sanijyu̱ sa̱tu day.
22 Então Paulo ficou de pé diante deles, na reunião da Câmara Municipal, e disse: — Atenienses! Vejo que em todas as coisas vocês são muito religiosos.
23 Rajeñu̱ji radiñumaya̱ siva sa̱tuvicha̱, jiñunijyu̱ vitya jiryejechipiya̱sara day, jiñunijyu̱. Jadchiy ji̱ta radyi riva saroriy sa̱tuntiy, jasiy radyi riva niquejada nu̱chara variy raniy: Ne nu̱dyetya̱dani̱ ju̱denu day. Ray ji̱ta ra̱datyanu Ju̱denu si̱tenu jirye, dajitya jiryetyuva̱chunumaya̱ jidyetyi̱sa̱damu simu sa̱tu.
23 De fato, quando eu estava andando pela cidade e olhava os lugares onde vocês adoram os seus deuses, encontrei um altar em que está escrito: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse Deus que vocês adoram sem conhecer é justamente aquele que eu estou anunciando a vocês.
24 Ju̱denu, ni̱tiy ju̱dejadara mucadi, ti̱ta̱ju̱ jiryatiy mucadivara, ne savichasara Ju̱denu jirya rorimyu day, jiryatiy sivaay nijya̱mi̱ saju̱ra, tapi ni̱tya Nutyityu̱ jarichumu day, mucadimu jarye.
24 — Deus, que fez o mundo e tudo o que nele existe, é o Senhor do céu e da terra e não mora em templos feitos por seres humanos.
25 Dantyamu̱y ne sava̱ta sa̱sa̱y nijya̱mi̱ tarayu; ni̱ni̱ ji̱ta sa̱dyerya vuryi̱nu̱yada day, vu̱ñe̱rye̱ya̱jada jarye, ti̱ta̱ju̱ jiryatiy vuryimura.
25 E também não precisa que façam nada por ele, pois é ele mesmo quem dá a todos vida, respiração e tudo mais.
26 — ausente —
26 De um só homem ele criou todas as raças humanas para viverem na terra. Antes de criar os povos, Deus marcou para eles os lugares onde iriam morar e quanto tempo ficariam lá.
27 — ausente —
27 Ele fez isso para que todos pudessem procurá-lo e talvez encontrá-lo, embora ele não esteja longe de cada um de nós.
28 Su̱tedamuju̱ vuryi̱nu̱jeya̱sara, vu̱chiquityaja̱ntiy, vu̱vyichasarantiy. Daryani̱ su̱teda jasidyeñi̱ murra̱yada datyi̱ jiryetyenu: Vu̱y ji̱ta Ju̱denu dadyeñu day.
28 Porque, como alguém disse: “Nele vivemos, nos movemos e existimos.” E alguns dos poetas de vocês disseram: “Nós também somos filhos dele.”
29 Jiryatiy Ju̱denu dadyeñu vu̱y ¿nu̱tyichitya vurya̱jachipiya̱ Ju̱denunchiy órutera jvaachi̱ nijyu̱ day, nu̱tyichiy? dantyamu̱y ne pupadatyera jvaachi̱ nijyu̱, dantyamu̱y ne ravichu̱tera jvaachi̱ nijyu̱, jiryatiy sivaay vanu jidyetya̱datara, sajachipiya̱jadata jarye.
29 E, já que somos filhos dele, não devemos pensar que Deus é parecido com um ídolo de ouro, de prata ou de pedra, feito pela arte e habilidade das pessoas.
30 Tama̱ sani baya̱ Ju̱denu riñijyu̱ nijya̱nvarya jiryatimyu̱ ne ridyetyanu̱yada variy didyerya, tama̱. Diye ji̱ta su̱tay Ju̱denu ruuva nijya̱nvay: Jirya̱paru̱y riva va̱cha jachipiya̱jada, jirya̱tidye siityari̱ varirye. Daryani̱ su̱tay Ju̱denu ti̱ta̱ju̱ nijya̱mi̱ju̱, ti̱ta̱ju̱ mucadiva vichavajyu̱.
30 No passado Deus não levou em conta essa ignorância. Mas agora ele manda que todas as pessoas, em todos os lugares, se arrependam dos seus pecados.
31 Sabamya̱ Ju̱denu daryaju̱ra tarundaqui ji̱tyaju̱ day, sa̱tidye dityanu riy nijya̱nvay chi̱ra ra̱chajaya̱sara tanuvu̱nusi̱, chi̱; chi̱ra ra̱chajaya̱sara risa̱ju̱ntiy, chi̱. Sajaryeti̱mu ya̱dityanu vasera. Sami̱sadeda diibyimusiñi̱ jijeryeti̱, rirya̱tidye datya ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvay variy si̱tenuni̱ sa̱cha.”
31 Pois ele marcou o dia em que vai julgar o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu prova disso a todos quando ressuscitou esse homem.
32 Rityuva̱chodanumatiy nijya̱nvay jiryatiy sami̱sadeda diibyimusiñi̱ Jesús, ti̱ni̱ todiye̱yada mitya raniya̱re day, ti̱ni̱ jteda tajintyidye: “Tarundamu nu̱ña̱jatyi tuva̱chodantirya darya niquejadantiy.”
32 Quando ouviram Paulo falar a respeito de ressurreição, alguns zombaram dele, mas outros disseram: — Em outra ocasião queremos ouvir você falar sobre este assunto.
33 Ramuni̱tiy sasipyateda Pávuru variy riquebyimusiy.
33 Então Paulo foi embora dali.
34 Tavay nijya̱nvay ju̱tye̱ryadeda simu Pávuruyu, rityuva̱choda ji̱ta variy simu Ju̱denu. Jiryatiy rityuva̱choda simu, ravicha̱da si̱tya rityenu Diyunísiyu, Areyópacu ja̱mi̱, tanu̱qui vaturu̱y jarye, jiryatiy nani̱tya Damarísa, ti̱juunuma variy ruusa̱ju̱ day.
34 Mas algumas pessoas creram e se juntaram a ele. Entre essas estavam Dionísio, que era membro da Câmara Municipal, uma mulher chamada Dâmaris e mais outras pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.