Mateus 23
Mbeɗe sáka kuni fie (XUO) vs AAI
1 Falɛ ká Zezu ɓaa ɓay ziŋ *Fariziri na, ka ɓaa ɓay ha̰ ruɔ nzoɓri ɓáy leɗ nduoɓal-ɛri mii:
1 Imaibo Jesu sabuw rou’ay gagamin naatu i ana bai’ufununayah isah eo,
2 «Nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy Fariziri na, ɓa peɗ ɓari ká ɓay tína sa̰w ɓay *bol kusol Ŋgɛrɛwṵru munu ká *Moyze ɗaa ká pola lew na.
2 “Ofafar bai’obaiyenayah naatu Pharisee i Moses ana ofafar etei hisora’ub.
3 Munu zu lɛ, feri riw bele ká i ɓaa ɓayke ha rì na, ì ɗaa vu mbom ka ɓo ɗi. Roo lɛ, fe ɗáa ɓari na ì mbóro ya, ɓay ḭi lɛ, feri ká i fere na, i ɗaa feke ya.
3 Imih abistan tibi’obaiyi i kwanabosiyasiyar, baise men kwani’u’urih. Anayabin abisa teo i men na’atube tisisinafumih.
4 Ɓari na i siŋ soɓa ká hii ɓamba tasiri í ɗaa ɓo tul kpa̰a nduo nzoɓri, roo lɛ, vu nduo-rì ŋgɛɗɛŋ mini hɔy kara, i hii záake ya.
4 Ofafar fokarih maiyow sabuw tuwabuh hiyara’ah hi’abar tibi’akir, naatu i men kafa’imo boro umah hina’ofere hinibaisih bit nakereremih.
5 Feri riw bele ká i ɗaa na, i ɗaa ɓay kíɛke sùo-ri ká nun nzoɓri hɔy. Ɓe ze, vu ɓɔl huɔ ká i siŋ ɗo nzaa pol-ri ɓáy puu nduo-ri na, taa ɓari ŋgɔɓ kal taa nzoɓ ha̰wri, í nduo gari ká i tuŋ nzi-ɛ ɓáy sal ha̰ ni pie yul na, kal taa nzoɓ ha̰wri nda̰w.
5 “Sawar etei bebeyanamaim tisisinaf sabuw itihimih. God ana Tur ai kanabihimaim hikirum, ukwarih, umah, hai faifuwamaim hikubabaren sabuw itihimih.
6 I hii káw zaɗ káw riŋ ɗika ká zaɗ fe sṵm suoriya luyeri, í hii zaɗ káw riŋ ɗika ká ɗo pola ká ɓil *hul mbṵ́ kḭ ɓari nda̰w.
6 Hiyuw hai mar tekokok efan gewasih hinabow hinamare hinama, naatu Kou’ay Bar wanawanan tekokok efan gewasih imaim hinama.
7 I hii haŋa nzoɓri hii soko korma korma ha ri ká zaɗ ruɔ ká nun nzoɓri, a í hii haŋa nzoɓri ɗi ri ɓa “mbay, mbay” nda̰w pi.
7 Hai kok gagamin i ahar efanamaim sabuw hinakakafiyih, hai merar hinay hinabora’ara’ahih bai’obaiyenayah gewasih hinarouw.
8 «Roo lɛ, ɓaarì na ì ha̰ nzoɓri ɗi rì ɓa “mbay” ya, ɓay ḭi lɛ, mbay ɓaarì mbḭw hɔy keklek, a ɓaarì riw bele na ì ɓa yṵ kḭ.
8 “Baise kwa men bai’obaiyenayah hinarauw hina’omih. Anayabin kwa etei i ain uf, naatu a Bai’obaiyenayan i ta’imon.
9 Ì ɗi nzoɓ mbḭw mini ká tusiri key ɓa “bǎa” ya, ɓay ḭi lɛ, Bǎa ɓaarì mbḭw hɔy kaw nulue.
9 Men yait ta iti tafaramamaim Tamat kwana’omih, anayabin kwa Tamat i ta’imonamo maramaim ema’am.
10 Ì ha̰ nzoɓri ɗí rì ɓa “gaŋ ɓi” ya nda̰w, ɓay ḭi lɛ, gaŋ tul-rì mbḭw hɔy ɓa *Krisi, nzoɓ ká Ŋgɛrɛwṵru waa ɓay píe ni vi na.
10 Naatu men yait ta kwa isa bai’obaiyenayah narouw nao, anayabin kwa A Bai’obaiyenayan i ta’imon Keriso akisin.
11 Nzoɓ ká ɓa ŋgɛrɛnzoɓ ká tul-rì ká sakra ɓaarì na, a ɗáa sùo-ɛ ɓa nzoɓ peɗ ɓaarì, ɓay ḭi lɛ,
11 Orot gagamin kwa wanawananamaim i orot yait taintuwan isah ebi’akir.
12 nzoɓ ha̰a ha̰a ká ura tul-e ɓa siya lɛ, Ŋgɛrɛwṵru a mgbaka ɗiŋ siri, a nzoɓ ha̰a ha̰a ká ɗiŋ tul-e ɓa siri laa lɛ, Ŋgɛrɛwṵru a úra ɓa siya.»
12 Orot yait taiyuwin ebobora’ah God boro nayare, naatu orot yait taiyuwin eyayare God boro nabora’ah orot gagamin namatar.
13 «Kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì *nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy *Fariziri ká ì ɓa nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri! Nzoɓri ká i hii ɓay haŋa Ŋgɛrɛwṵru re mbay ká tul-ri na, ì gbakra faake ha ri. Ɓaarì kḭ sùo-rì hɔy kara, ì hii ɓay haŋa Ŋgɛrɛwṵru re mbay ká tul-rì ya, a nzoɓri ká i hii ɓayke hɔy kara ì haa ri faake.»
13 “Yababan boro kwanab, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu Pharisee, wanawanah rerekabih! Sabuw mar ana aiwobomaim run isan hai etawan kwahir, naatu kwa run isan kwakwahir, sabuw afa runamih tisisinaftobon baise kwa men kwabibasit boro hinarun.
14 [«Ɓaarì nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy Fariziri: kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì! Ɓaarì nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri! Ì kɔ nun síe má̰y pileri ya, í duku mḭiri feziŋa ɓari ruɗuɗu bele, ɓe nu ku hɔy kara ì ɗaa nzaa ɓay kere pì-pie ká nun nzoɓri ɓay kíɛke sùo-rì ɓa nzoɓ kereri. Sa̰wke mini ze, ɓay ká Ŋgɛrɛwṵru a kúŋ ɓo tul-rì na, a ŋgɔ́ŋ ɓamba tasiri kal taa nzoɓ ha̰wri rɔɓay.»]
14 Yababan boro kanab, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu Pharisee, wanawan rerekabih! Kwafur baibin kwai’a’afiyih hai sawar kwabowabow, naatu iti baifa’i isan kwai’o’orot yoyoban manimanih kwayoyoyoban
15 «Ɓaarì nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy Fariziri: kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì! Ɓaarì nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri! Ì ha̰ari ɓáy zaɗri riw bele, ɓáy faa ɓil mbiiri, ɓáy tusiri buo ɗi ɗi í nzaa nzoɓri ká i ɓa Ziɓ ya ha ri vi ɓa nzoɓ kóɗ Ŋgɛrɛwṵru. A zaɗka ì ziŋ nzoɓ mbḭw lɛ, ì ɗaa ha̰ ni vi ɓa nzoɓ ká ndaya ká maa ɓay kɔ́kɔ sɛkɛ fe, mba rì faa ɓal ba siɗi rɔɓay ká ɓil huu ka ru-ruma ya na!»
15 “Yababan boro kwanab, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu Pharisee, wanawanan rerekabih! Tafaram, tafaram un boy kwabai sabuw dogoroh baikitabirin a kou’ayomaim run isan kwa’u’uwih, naatu orot ta’imon kwabai a kou’ayomaim erur i ana kakafin tafan kwaya’abar kwai’afiy kakafin natun matar kwa bairi kwanan kwani’akiramih.
16 «Ɓaarì ra̰wri ká ì nda faa pol nzoɓri na: kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì! Ì ɓaa mii: “Zaɗka nzoɓ haa huɗ ɓáy riŋ *hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru lɛ, ɓa fe ya ɓáy. A zaɗkaʼa haa huɗ ɓáy riŋ lari ká ndṵy zḭriri zḭriri ká ɗo ɓil hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru na ro lɛ, ɓe nda̰w rɔɔ, ì ɓaa mii ndaɗ ɓay ɗáa ɓáy, ɓay ḭi lɛ, nzoɓke mbi sùo-ɛ a háake huɗ ɓa tusuɛ.”
16 “Yababan boro kwanab! Mata fimih! A bai’obaiyenamaim sabuw kwai’obaiyih kwao, ‘Orot yait Tafaror Bar isan na’obaifaro, nati ana’obaifaro yabin en, baise orot yait Tafaror Bar wanawanan gold isan na’obaifaro, nati anao matanen i nakakafiy.’
17 Ɓaarì ká ì ɓa kɔ̀kɔ, í ɓa ra̰w! Ɓa lari ká ndṵy zḭriri zḭriri na mase, hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru ká ɗaa ha̰ lari na vi ɓa fe ká ɗo ɓoɗ ɓa taa Ŋgɛrɛwṵru na ze ndaɗ mba mbini na ya lɛ woo?
17 Mata hifim kwabobosa! Sawar menatan i gagamin, gold o Tafaror Bar? Baise Tafaror Bar i gagamin anayabin i wanawananamaim gold i kakafiyih himatar ti’inu’in.
18 Ì ɓaa na rɔɓay mii: “Zaɗka nzoɓ haa huɗ ɓáy riŋ *tutakra fe poy Ŋgɛrɛwṵru lɛ, ɓa fe ya rɔɓay. A zaɗkaʼa haa huɗ ɓáy riŋ fe haŋa hɔy ká ɓo tul tutakra fe poy na ku ro lɛ, ɓe nda̰w rɔɔ, ì ɓaa mii ndaɗ ɓay ɗáa ɓáy, ɓay ḭi lɛ, nzoɓke mbi sùo-ɛ a háake huɗ ɓa tusuɛ.”
18 Iban maiye sabuw kwai’obaiyih kwao, ‘Orot yait sibor ana gem kakafiyin isan nao’obaifaro, nati anao baifaro i yabin en, baise gem kakafiyin afe’enamaim siwar isan na’obaifaro nati ana’obaifaro i nakakafiy.’
19 Ɓaarì ra̰wri! Fe haŋa hɔy mase, tutakra fe poy Ŋgɛrɛwṵru ká ɗaa ha̰ fe haŋa hɔy na vi ɓa fe ká ɗo ɓoɗ ɓa taa Ŋgɛrɛwṵru na ze ndaɗ mba mbini na ya lɛ woo?
19 Mata hifim kwabobosa! Sawar menatan i gagamin, siwar o sibor ana gem kakafiyin tafanamaim siwar tena kakafiyin kakafiyin temamatar i gagamin?
20 Ɓe ze, nzoɓ ká haa huɗ ɓáy riŋ tutakra fe poy na, ka haa huɗ ɓáy riŋ tutakra fe poy ɓáy fe haŋa hɔyri riw bele ká zuɔ ɗi zu.
20 Isan imih orot yait sibor ana gem kakafiyin isan eobaifaro, sawar etei nati gem tafaramamaim ti’inu’in auman isah eobaifaro.
21 Nzoɓ ká haa huɗ ɓáy riŋ hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru na, ka haa huɗ ɓáy riŋ hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru ɓáy riŋ Ŋgɛrɛwṵru ká kaw ɓil-e zu.
21 Na’atube orot yait Tafaror Bar isan eobaifaro, i God nati wanawananamaim ema’am auman isan eobaifaro.
22 A nzoɓ ká haa huɗ ɓáy riŋ nulue laa lɛ, ka haa huɗ ɓáy riŋ kariŋgaw káw Ŋgɛrɛwṵru, rɔɔ ɓáy riŋ Ŋgɛrɛwṵru nzoɓ káw ɗi na.»
22 Naatu orot yait mar isan eobaifaro i God ana urama’ama efan isan eobaifaro, anayabin nati i God ana ma’ama efan.
23 «Ɓaarì nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy Fariziri: kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì! Ɓaarì nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri! Vay feri ká ba̰rɛ fṵ bǔy bǔy ká riŋ-ɛ ɓa mante, mase anɛte, mase kumɛ̰ na, duɔ lɛ, ì naa mbḭw ha̰ Ŋgɛrɛwṵru ɓáy zaɗɛ zaɗɛ. Roo lɛ, fe ká ɗo ɓil bol kusol ká ɗo nun ɗáa, munu ká ɓa ɗáa fe ká ɗo ɓáy zaɗɛ ká nun Ŋgɛrɛwṵru nda̰w, kɔ́kɔ nun síe nzoɓri nda̰w, rɔɔ ɗoko tul Ɓay Ŋgɛrɛwṵru nda̰w na, ì yḭiŋra ɗáake. Ɓe ze, ɓa feri ká ndaɗ ɓay ɗáa nun-rì ɓo ɗi taŋ yḭiŋra ɓie fe ha̰wri.
23 “Yababan boro kwanab, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu Pharisee, wanawanan rerekabih! Kwa i fiyow yamurih gewasih, bay hai momon, bay matah haibaib gewasih i roumukur kwayai God kwabitin, baise ofafar gagamih ma gewas isan, kabeber, bosunusunub isan eo i kwakwahiren. Ofafar iti i gagamih, gewasin i kwatabosiyasiyar ofafar afa auman.
24 Ɓaarì ra̰wri ká ì nda faa pol nzoɓri! Mbii ɓaarì ká fe hoy ká ndḭi ɗo ɗi na ì ɗu-ɗuɔ rɔɔ í nzɔ, roo lɛ, ì tṵu zambal ɓáy kukre malak ɓa ɓil-rì taŋ kɔ́kɔke!»
24 Bonawiyenayah mata fim! Ofafar rimiyafof totomar i kwarurububuna, baise camel koun butun i kwatotonan.
25 «Ɓaarì nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy Fariziri: kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì! Ɓaarì nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri! Fal tuŋguo tɔy ɓáy tuŋguo ŋgaw ze ì wàa ha̰ ni *taŋ kaɗ kaɗ, roo lɛ, fe ká mbaa ɓil-e ká ì sṵ í nzɔ na, ì ziŋ ɓáy faa riiɓa ɓáy kɔ́kɔ nun fe.
25 “Yababan boro kwanab, Ofafar Bai’obaiyenayah, naatu Pharisee wanawanan rerekabih! A kerowas naatu a tew ufuhine i kwasasouwen, baise wanawanah i kato rabirabih, bain, bai’o’orot, kabat, gamin baiyow awan karatan inu’in.
26 Ɓo Farizi, nzoɓ nun ra̰w! Mu wáa ɓil tuŋguo tɔy ɓáy tuŋguo ŋgaw pola ha̰ ni ka táŋ kaɗ kaɗ ro lɛ, fal-ɛ kara a táŋ kaɗ kaɗ ɓáy.»
26 Mata hifim kwabobosa Pharisee! Gewasin a tew naatu a kerowas wanawanahine wan kwanasouwen, saise ufuhine auman boro hinigewasih.
27 «Ɓaarì nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy Fariziri: kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì! Ɓaarì nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri! Ì rìi tupalri ká i rɔŋ ɓáy pɔr ha̰ ni puu kpa̰a kpa̰a a ndaɗ ká fal-ɛ kɛlɛ key hɔy, roo lɛ, ɓil-e ká nziiya na ɓa hṵru huɗ nzoɓri ɓáy fe púŋkeri ká kḭri ɓoɗ ɓoɗ.
27 “Yababan boro kwanab, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu Pharisee. wanawan rerekabih! Kwa a’itinin i rah ufunane tewowab gewas ebatabat na’atube, baise wanawanan i orot babin hai rarik awan karatan masin kakafin.
28 Ɓaarì hɔy kara ì ɗo faa mbḭw munu nda̰w. Ká nun nzoɓri ká kɛlɛ na, i kɔ rì ɓa nzoɓri ká i ɗaa fe ɓáy zaɗɛ ká nun Ŋgɛrɛwṵru, roo lɛ, ká ɓil law-rì nziiya na, nzaa rúɔ ɓayri ɓáy fe ɗáa ka̰ayari ze mbaa ɗi nzḭi nzḭi.»
28 Imih kwa ayumat i nati na’atube, ufunane sabuw matahimaim a’itinin i gewasin, baise wanawananamaim a kakafin naatu a tafasar i ra’at.
29 «Ɓaarì *nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri ɓáy *Fariziri, ɓaarì nzoɓ nzaa rúɔ ɓayri, kɔ́kɔ sɛkɛ fe ɓa taa ɓaarì. Ɓaarì na ì mbuo tupal *nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru ɓáy kere, a í ɗaa tupal nzoɓri ká i ɗaa fe ɓáy zaɗɛ ká nun Ŋgɛrɛwṵru na vur vur
29 “Yababan boro kwanab, Ofafar Bai’obaiyenayah, naatu Pharisee, wanawan rerekabih! dinab oro’orot hai yawas gewasih naatu sabuw hai yawas mutufurih himomorob hai rah i kwabobuna’en kwama kwabi’aburen.
30 a í ɓaa mii: “Ɓa fe ká ɓuru ɗo ziŋ bulu ɓuru ká piɛɗke lew na lɛ, ɓuru ti zúɔ ziŋ ri ɓay ɗáa sím nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru na zuɔ siri ya.”
30 Naatu kwao, aki ai a’agir hima’am hai veya’amaim bairi ata ma’am aki boro men dinab oro’orot ata rauw hitamorobomih.
31 Ɓe ze, ɓáy ɓay ɓáa ɓaarì kḭ ì kɔ́ke sùo-rì mii, ì ɓa vu bulu nzoɓri ká i i nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru.
31 Imih nati turamaim kwa taiyuw kwao’orereb kwa uwatanah i dinab oro’orot hi’asbunubunuw himorob.
32 Munu zu lɛ, ì se nun-rì ɓa pola í ɔ́rɔ ɓie peɗ ká bulu ɓaarì tii sa̰w ɗáake na!
32 Imih abisa uwatanah hibubusuruf hisisinaf i kwaisawar nuhi efot.
33 Ɓaarì sɔyri! Mḭiri kuɔtɔlri! Ì ɗáa mina í tḭi ɗul ká ɓil kɔ́kɔ sɛkɛ fe ká ɓil huu ká ru-ruma ya káʼa tḭ́i tul-rì na lɛ woo?
33 “Kok hai yumat! naatu kok natunatun! God ana baimakiy boro kwanahaiw?
34 Ì laa key: mì píe ɓáy nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru nda̰w, nzoɓ nun nzɛmri nda̰w, rɔɔ ɓáy nzoɓri ká i fére ri *bol kusol Ŋgɛrɛwṵru nda̰w pi. Ì ika nzoɓ ha̰nɛri, a í ɓer nzoɓ ha̰nɛri ha ri hu ká tul puu say huɗ. Ì ndáka nzoɓ ha̰nɛri ɓáy ndoy dɔŋ ká ɓil *hul mbṵ́ kḭ ɓaarì, rɔɔ í nii ri puo ɓáy puo munu ká bulu ɓaarì ɗaa na,
34 Isan imih a tur ao’owen, dinab oro’orot, bai’obaiyenayah naatu orot not wairafih boro aniyafarih hinan. Baise boro kwanabow kwanarauw hinamorob, afa boro kwana’onafih, naatu boro kwanarouw hinamorob, afa boro Kou’ay bar wanawanan kwanawabirih, naatu bar merar ta ta’amaim kwaninunih kwanaremor.
35 ɓay haŋa ɓay sím nzoɓri riw bele ká ɓaarì Ziɓri ì i ri gɔr hɔy taŋ ka̰aya ká i ɗaa ziŋ nzoɓ na, ka mgba tul-rì, tii sa̰wke saa tul sím *Abɛl ká ɓa nzoɓ fe ɗáa ɓáy zaɗɛ, kpṵru tḭ́ike tul-e taa Zakari, vu Baraki ká ì i ni ká sikɗa *hul ka̰ni Ŋgɛrɛwṵru ɓáy zaɗ ká *tutakra fe poy ɓo ɗi na.
35 Sinaf ana an nati isan, sabuw gewasih himorob hai rara susuwa anabit etei boro kwa tafa nayen baimakiy kwanab. Abel orot gewasin momorob ana veya’ika re na Berakiah natun Zechariah, iti Tafaror Bar naatu sibor kakafiyin hai founamaim kwarab momorob i ana veya’amaim tit.
36 Mì ɓaa ha rì ta-taŋ ɓa tusuɛ kḭ: ɓay sím nzoɓ niri key riw bele na, a mgbaka tul sa̰w nzoɓri ká timbɛɗɛ key.»
36 Imih tur anababatun a tur ao’owen, Sabuw himorob hai rara re’er hai bit etei kwa iti boun yawasih kwama’am boro kwanab.
37 «Zuruzalɛm, Zuruzalɛm! Ɓaarì nzoɓri ká Zuruzalɛm ká ì i *nzoɓ ya̰aŋa ɓayri saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru, a í vbuku nzoɓri ká Ŋgɛrɛwṵru pie ri ha rì na ɓáy tisawri í i ri. Wa̰a, faa ɓal ba mina ze, mì hii ɓay mbṵ́ nzoɓ ɓaarì na ɗo sa̰w ɓal-i, munu ká máa ka̰y mbṵ́ke vi-eri ɗo sa̰w ɓal-ɛ a guɓa tul-ri ɓáy ta̰y bar-ɛ na lɛ! Roo lɛ, ɓaarì na ì hii puu ɓayke ya.
37 “O Jerusalem, Jerusalem! dinab oro’orot etei i’asbunuw himorob, naatu kob abarayah hiyunih hinan etei kabayamaim irauw himorob. Mar etei a kok kwanekwan umau’umaim natunat atabuwih hitan ta’imon hitamatar. Kokorere natunatun ita’imonih ebaba’afuwih na’atube, baise o men kafa’imo baibasit itu.
38 Ì kɔ, Ŋgɛrɛwṵru a pɔ́ŋ hul ka̰ni ɓaarì na bavbaw ha rì.
38 Isan imih a bar a merar boro hinakwahir naowarar.
39 Mì ɓaa ha rì ta-taŋ: úru saa vuri key na, ì ti kɔ́kɔ mì mbǎa kpṵru maa ɓáy síeke ká ì ɓáa mii: “Ndaɗ ɓay haŋa Ŋgɛrɛwṵru ka sá̰m fe zúɔ tul nzoɓ ká vi ɓáy riŋ Ŋgɛrɛmbay!”»
39 A tur ao’owen ayu boro men kwana’itu maiye’emih. Ana maramaim kwanao, ‘Yait Regah wabinamaim enan boro baigegewasin nab.’”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.