Lucas 7
Mbeɗe sáka kuni fie (XUO) vs VC
1 Falɛ ká Zezu ɓaa ɓay ɓe ɔ riw bele ha̰ ruɔ nzoɓri ká zaɗɛ ku na báyḭi lɛ, ka zɔl ká ɗi, a se Kapɛrnayum.
1 Tendo Jesus concluído todos os seus discursos ao povo que o escutava, entrou em Cafarnaum.
2 Lɛɛ, ŋgɛrɛnzoɓ yṵm mbḭw munu ká Rɔm ɗo ɓáy leɗ káw káʼa hii ni ɓamba naa sɛm ká ɗi. Sɛmke na ɗaa ni ha̰ huɗ ɓe tɔ̀ŋ ndḭi mini.
2 Havia lá um centurião que tinha um servo a quem muito estimava e que estava à morte.
3 Zaɗka ŋgɛrɛnzoɓ yṵm na laa soro ɓay Zezu na báyḭi lɛ, ka ɗi ŋgɛrɛ Ziɓ ha̰nɛri, a pie ri se luo Zezu ɓay haŋa ni ka vi ɓo, a váa leɗ káw ɓeri na ha̰ ɓeri.
3 Tendo ouvido falar de Jesus, enviou-lhe alguns anciãos dos judeus, rogando-lhe que o viesse curar.
4 Lɛɛ, ɓari na i se luo Zezu í koɗ ni kpṵru kpṵru í ɓaa mii: «Ŋgɛrɛnzoɓ yṵm key na, ndaɗ ɓay haŋa mù sɔ ni,
4 Aproximando-se eles de Jesus, rogavam-lhe encarecidamente: Ele bem merece que lhe faças este favor,
5 ɓay ḭi lɛ, ka hii sa̰w naari Ziɓri ɓamba. Ɓa ɓe ze ka ɗaa *hul mbṵ́ kḭ naari key.»
5 pois é amigo da nossa nação e foi ele mesmo quem nos edificou uma sinagoga.
6 Báyḭi lɛ, Zezu uru siya a se ziŋ ri. Zaɗka i se í tɔ̀ŋ ɗi ya deɓ ɓáy puo ɓe na báyḭi lɛ, ŋgɛrɛnzoɓ yṵm na pie nzoɓ buɔ-ɛri ha ri ɓaa ha̰ Zezu mii: «Mbay, mu yɔklɔ sùo-ɔ gɔr hɔy ya, ɓay ḭi lɛ, ɓi hɔy mì maa ɓay haŋa mù ɗaa tul-a nduo ɓil hul ɓi ya.
6 Jesus então foi com eles. E já não estava longe da casa, quando o centurião lhe mandou dizer por amigos seus: Senhor, não te incomodes tanto assim, porque não sou digno de que entres em minha casa;
7 Sa̰wke mini ze, mì kɔ sùo-i maa ɓay séke luo-ɔ sùo-i ya. Roo lɛ, mu ɓaa ɓay mbḭw ɓo, ha̰ sùo leɗ káw ɓi na ka vaa.
7 por isso nem me achei digno de chegar-me a ti, mas dize somente uma palavra e o meu servo será curado.
8 Mì ɓaa munu, ɓay ḭi lɛ, ɓi hɔy kara mì ɗo ɓáy gaŋ tul-iri ká mì ɗaa bol nzaa-ri, a mí ɗo ɓáy nzoɓ yṵm ɓiri ká i ɗaa bol nzaa-i nda̰w. Zaɗka mì ɓaa ha̰ nzoɓ mbḭw mii: “Mu se,” lɛ, ka se na kḭ. A mí ɓaa ha̰ nzoɓ kḭ mii: “Mu vi,” lɛ, ka vi. A mí yḭ̀i mí ɓaa ha̰ leɗ káw ɓi mii: “Ɗaa fe key,” lɛ, ka ɗaa feke.»
8 Pois também eu, simples subalterno, tenho soldados às minhas ordens; e digo a um: Vai ali! E ele vai; e a outro: Vem cá! E ele vem; e ao meu servo: Faze isto! E ele o faz.
9 Zaɗka Zezu laa ɓaykeri na munu báyḭi lɛ, tuku ni ha̰ ni fɛrɛ kɔ́m ɓa luo ruɔ nzoɓri ká i se fal-ɛ na a ɓaa ha ri mii: «Mì ɓaa ha rì ta-taŋ: ká tusiri *Izarayɛl riw bele na, kḭri ɗáa law ɓo tul-i mini key na, mì ziŋ ká ɗi ya mgbaŋ!»
9 Ouvindo estas palavras, Jesus ficou admirado. E, voltando-se para o povo que o ia seguindo, disse: Em verdade vos digo: nem mesmo em Israel encontrei tamanha fé.
10 Zaɗka nzoɓri ká ŋgɛrɛnzoɓ yṵm pie ri na, i yḭ̀i í tḭi puɔ na báyḭi lɛ, i kɔ leɗ káw ká sùo-ɛ sɛ ni na vaa ɓáy kere.
10 Voltando para a casa do centurião os que haviam sido enviados, encontraram o servo curado.
11 Falɛ ku báyḭi lɛ, Zezu zɔl a se ɓa puo mbḭw munu ká riŋ-ɛ ɓa Na̰yi. Lɛɛ, leɗ nduoɓal-ɛri ɓáy ruɔ nzoɓri ŋgḭi ɓamba, i se faa ziŋ ni mbḭw hɔy.
11 No dia seguinte dirigiu-se Jesus a uma cidade chamada Naim. Iam com ele diversos discípulos e muito povo.
12 Zaɗka i se ɗi ya deɓ ɓáy nzaa puɔ na báyḭi lɛ, nzoɓri mbi huɗ ɓáy hiike dukuku, í tḭ́ike saa ɓil puɔ ɓa zaɗ vóro huɗ. Ka ɓa leɗ wa̰ra nzoɓ keklek a ɓa vu má̰y síe. Lɛɛ, nzoɓri ká puoke ku na ŋgḭi ɓamba tasiri, i mgba ni í se ziŋ ni ɓa zaɗ vóro huɗ na.
12 Ao chegar perto da porta da cidade, eis que levavam um defunto a ser sepultado, filho único de uma viúva; acompanhava-a muita gente da cidade.
13 Zaɗka Ŋgɛrɛmbay mbi nun-ɛ a kɔ má̰y síe na munu báyḭi lɛ, ka kɔ nun síe ɓe a ɓaa ha̰ ni mii: «Mu rɛ-rɛw ya!»
13 Vendo-a o Senhor, movido de compaixão para com ela, disse-lhe: Não chores!
14 Báyḭi lɛ, ka soro ɓa lakun huɗ na a zaa daŋni huɗ na, lɛ, nzoɓ sóɓ huɗri na i sìi ɓal-ri zik í ɗo. Lɛɛ, Zezu mbi ɓay a ɓaa ha̰ huɗ na mii: «Kuban, mì mbi nzaa-i ha̰ mù. Úru siya!»
14 E aproximando-se, tocou no esquife, e os que o levavam pararam. Disse Jesus: Moço, eu te ordeno, levanta-te.
15 Lɛɛ, huɗ na kaw siri a tii sa̰w ɓáa ɓay. Falɛ ku lɛ, Zezu mgba ni a ɗaa nduo ndúo mi-ɛ.
15 Sentou-se o que estivera morto e começou a falar, e Jesus entregou-o à sua mãe.
16 Feke ku na mbi hḭɛ ha̰ nzoɓri riw bele ká i ɗo zaɗɛ ku, ha ri písi Ŋgɛrɛwṵru í ɓaa mii: «Bawda nzoɓ ya̰aŋa ɓay saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru mbḭw kḭ laa ro tḭi sakra naari ká vuri key!» Rɔɓay, «Ŋgɛrɛwṵru vi ɓay sɔ́kɔ nzoɓ ɓeri.»
16 Apoderou-se de todos o temor, e glorificavam a Deus, dizendo: Um grande profeta surgiu entre nós: Deus voltou os olhos para o seu povo.
17 Ɓayke ku na ya̰a zaɗ kpol kpol ká kuɗu ká Zude riw bele nda̰w, ɓáy puori riw bele ká i kiri Zude nda̰w pi.
17 A notícia deste fato correu por toda a Judéia e por toda a circunvizinhança.
18 Leɗ nduoɓal Za̰ari vǎa lo soro feri ká kal na riw bele ha̰ ni laa. Báyḭi lɛ, ka ɗi nzoɓri siɗi ká sakra ɓari ku,
18 Os discípulos de João referiram-lhe todas estas coisas.
19 a pie ri ɓa luo Ŋgɛrɛmbay ɓay haŋa ri vbi ni mii: «Wa̰a, ɓa ɓo ze mù ɓa *Krisi, nzoɓ ká Ŋgɛrɛwṵru waa ɓay píe ni ví ya̰a nzoɓri na mase, ɓuru Ziɓri na ɓuru giyaŋ nzoɓ kḭ ɓáy lɛ?»
19 E João chamou dois dos seus discípulos e enviou-os a Jesus, perguntando: És tu o que há de vir ou devemos esperar por outro?
20 Zaɗka nzoɓkeri tḭi luo Zezu na báyḭi lɛ, i ɓaa ha̰ ni mii: «Za̰a Batis pie ɓuru ɓa luo-ɔ ɓay vbika mù ɓay kɔ́kɔ, wa̰a, ɓa ɓo ze mù ɓa Krisi, nzoɓ ká Ŋgɛrɛwṵru waa ɓay píe ni ví ya̰a nzoɓri na mase, ɓuru Ziɓri ɓuru giyaŋ nzoɓ kḭ ɓáy lɛ?»
20 Chegando estes homens a ele, disseram: João Batista enviou-nos a ti, perguntando: És tu o que há de vir ou devemos esperar por outro?
21 Báyḭi lɛ, ká ɓil sa̰w síeke ku na, Zezu vaa nzoɓri ŋgḭi ɓamba ká suosɛrɛm ɓari ɓoɗ ɓoɗ. Ka vaa nzoɓri ká tul feri ká sɛ ri nda̰w, a nii temndayari ká tul nzoɓri nda̰w, rɔɔ a mgbuɗa nun ra̰wri ŋgḭi ɓamba ha ri kɔ zaɗ nda̰w pi.
21 Ora, naquele momento Jesus havia curado muitas pessoas de enfermidades, de doenças e de espíritos malignos, e dado a vista a muitos cegos.
22 Lɛɛ, Zezu yḭiŋra ɓáy ɓay ha̰ leɗ nduoɓal Za̰ari na mii: «Ì yḭ̀i í se ɓo, í vǎa kḭi fal feri ká ì kɔ ɓáy nun-rì, í laa ɓáy suku-rì nda̰w key na ha̰ Za̰a laa. Ra̰wri kɔ-kɔ́m *taŋ kaɗ kaɗ nda̰w, nzoɓ kpɛɗɛri se siya kiyaw kiyaw nda̰w, nzoɓri ká kpḭri ɗo sùo-ri kara, kpḭri ɓari na ɔ a pɔŋ sùo-ri duo mgbereŋ nda̰w, mbikiri laa ɓay nda̰w, nzoɓri ká i hu hɔy kara, i tuma í kaw ɓáy kumnun nda̰w, rɔɔ i ka-káa Ɓay Kere ha̰ nzoɓ kṵkuri nda̰w pi.
22 Respondeu-lhes ele: Ide anunciar a João o que tendes visto e ouvido: os cegos vêem, os coxos andam, os leprosos ficam limpos, os surdos ouvem, os mortos ressuscitam, aos pobres é anunciado o Evangelho;
23 Nzoɓ ká ɗaa law-ɛ ɓo tul-i a pɔŋ mbika law-ɛ ya lɛ, suoriya ɓa taa ɓe.»
23 e bem-aventurado é aquele para quem eu não for ocasião de queda!
24 Zaɗka leɗ nzaapeɗ Za̰ari zɔl báyḭi lɛ, Zezu tii sa̰w ɓáa ɓay se tul Za̰a ha̰ ruɔ nzoɓri mii: «Zaɗka ì se ɓil law kɔr ɓay láa káa ɓay Za̰a ká kaa na wa̰a, fe ḭi ze ì vǎa kɔ lɛ? Wa̰a, ì se í vǎa kɔ nzoɓ ká ɗo tul ɓay ɓe ya munu ká ŋgasikri ká zuu kila ri mgba̰ya mgba̰ya lɛ? Munu ya!
24 Depois que se retiraram os mensageiros de João, ele começou a falar de João ao povo: Que fostes ver no deserto? Um caniço agitado pelo vento?
25 A wa̰a ɓa fe ḭi kḭ rɔɔ ì se í vǎa kɔ lɛ? Ì se í vǎa kɔ nzoɓ ká nduo gari ndṵy zḭriri zḭriri lɛ? Kúy! Nzoɓri ká i nduo gari ká ndṵy mgbilik mgbilik a í kaw ɓil ndaɗi na, ɓil puo mbay luyeri ze ɓa zaɗ káw ɓari.
25 Mas que fostes ver? Um homem vestido de roupas finas? Mas os que vestem roupas preciosas e vivem no luxo estão nos palácios dos reis.
26 A ku wa̰a, fe ḭi kḭ rɔɔ ì se í vǎa kɔ lɛ? Ì se í vǎa kɔ nzoɓ ya̰aŋa ɓay saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru lɛ? Nda ndaɗ! Roo lɛ, mì ɓaa ha rì: ɓe Za̰a na, ka ɓa nzoɓ ya̰aŋa ɓay saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru taa hɔyke ya,
26 Mas, enfim, que fostes ver? Um profeta? Sim, digo-vos, e mais do que profeta.
27 ɓay ḭi lɛ, ɓe Za̰a na, Ŋgɛrɛwṵru ɓaa ɓay se tul-e ká ɓil mbeɗe ɓe mii:
27 Este é aquele de quem está escrito: Eis que envio o meu mensageiro ante a tua face; ele preparará o teu caminho diante de ti {Ml 3,1}.
28 «Mì ɓaa ha rì ta-taŋ: sakra nzoɓri ká má̰yri mboŋ ri ká tusiri key na, nzoɓ mbḭw mini ká kal tul Za̰a kal na tiya. Ze munu hɔy kara, nzoɓ ká ndḭi ká ɓil sew ká Ŋgɛrɛwṵru tii sa̰w réke mbay ká tul nzoɓri na, nzoɓke ɗo ɓáy fe sa̰mi mba tul-e taa Za̰a Batis na pavbaɗ.»
28 Pois vos digo: entre os nascidos de mulher não há maior que João. Entretanto, o menor no Reino de Deus é maior do que ele.
29 Tusuɛke lɛ, nzoɓri riw bele ɓáy *nzoɓ ya̰aŋa larimbuori ká i laa ɓay Za̰a na i kɔ mii, Ŋgɛrɛwṵru ɓa nzoɓ ká ɗaa fe ɓáy zaɗɛ. Ro, í ha̰ Za̰a ɗaa tul-ri nduo mbii.
29 Ouvindo-o todo o povo, e mesmo os publicanos, deram razão a Deus, fazendo-se batizar com o batismo de João.
30 Roo lɛ, *Fariziri ɓáy *nzoɓ fére nzoɓri bol kusolri na, i tuŋ fe ká Ŋgɛrɛwṵru hii ɓay haŋa ri ɗaa na ŋgereŋ í ha̰ Za̰a ɗaa tul-ri nduo mbii ya.
30 Os fariseus, porém, e os doutores da lei, recusando o seu batismo, frustraram o desígnio de Deus a seu respeito.
31 Zezu ɓaa rɔɓay mii: «Nzoɓ ve nda̰w rɔɔ, mì mgbaka ɓay líeke nzoɓri ká timbɛɗɛ key lɛ? Wa̰a i rìi nzoɓ veri lɛ?
31 A quem compararei os homens desta geração? Com quem se assemelham?
32 I rìi leɗri ká i kaw káa í guu fe ká sakra kḭ mii:
32 São semelhantes a meninos que, sentados na praça, falam uns com os outros, dizendo: Tocamos a flauta e não dançastes; entoamos lamentações e não chorastes.
33 Ì kɔ, Za̰a Batis na vi, a saŋ sùo-ɛ a sṵ maapa ya nda̰w, a nzɔ him ya nda̰w. Lɛɛ, ɓaarì na ì ɓaa mii: “Temndaya ze ɗo tul-e.”
33 Pois veio João Batista, que nem comia pão nem bebia vinho, e dizeis: Ele está possuído do demônio.
34 A ɓi *Vu Nzoɓ ká mì vi na laa lɛ, mì sṵ fe nda̰w, a mí nzɔ him nda̰w, lɛ, ɓaarì na ì ɓaa mii, mì ɓa nzoɓ fe sṵm luye nda̰w, mí ɓa nzoɓ buo him nda̰w, a mí mgba buɔ ziŋ nzoɓ ya̰aŋa larimbuori ɓáy nzoɓri ká soro ɓay ɓari mgba ndaya nda̰w, lɛ ḭi maalɛ.
34 Veio o Filho do Homem, que come e bebe, e dizeis: Eis um comilão e beberrão, amigo dos publicanos e libertinos.
35 Roo lɛ, nun nzɛm taa Ŋgɛrɛwṵru na, nzoɓri kɔ ɓa fe ká ɗo ɓáy zaɗɛ ɓáy faa vi-eri riw bele ká i ya̰a ɓayke.»
35 Mas a sabedoria foi justificada por todos os seus filhos.
36 Nam mbḭw munu Farizi mbḭw munu ɗi Zezu ɓay haŋa ni sṵ fe ziŋ ni. Lɛɛ, ka se ɓil puo ɓe na a kaw nzaa fe sṵm ziŋ ni mbḭw hɔy.
36 Um fariseu convidou Jesus a ir comer com ele. Jesus entrou na casa dele e pôs-se à mesa.
37 Lɛɛ, má̰y mbḭw munu ká soro ɓay ɓe mgba ndaya na ɗo ɓil puoke na ku. Zaɗkaʼa laa mii, Zezu kaw nzaa fe sṵm ká ɓil puo Farizike na báyḭi lɛ, ka mbi guma num ká i ɗaa ɓáy tisaw ká riŋ-ɛ ɓa alabastre ká num ká ba̰rɛ fṵ bǔy bǔy mbaa ɗi,
37 Uma mulher pecadora da cidade, quando soube que estava à mesa em casa do fariseu, trouxe um vaso de alabastro cheio de perfume;
38 a ví ɗǒke fal Zezu ká sa̰w ɓal-ɛ. Ka rɛ-rɛw ha̰ mbii nun-ɛ zuu zuɔ ɓal Zezu, a nzṵn ɓáy sṵy tul-e, rɔɔ a a̰w ɓal-ɛri a ɗaa num ká ba̰rɛ fṵ bǔy bǔy na zuɔ ɗi.
38 e, estando a seus pés, por detrás dele, começou a chorar. Pouco depois suas lágrimas banhavam os pés do Senhor e ela os enxugava com os cabelos, beijava-os e os ungia com o perfume.
39 Lɛɛ, Farizi ká ɗi Zezu na kɔ munu báyḭi lɛ, ka ker ɓay ká ɓil law-ɛ a ɓaa mii: «Zaɗka leɗban key na ɓa nzoɓ ya̰aŋa ɓay saa nzaa Ŋgɛrɛwṵru taa tusuɛke lɛ, a kɔ́kɔ kḭri má̰y ká zaa ni na key, a kɔ́kɔ ni ɓa má̰y nzoɓ fe ɗáa ya̰a.»
39 Ao presenciar isto, o fariseu, que o tinha convidado, dizia consigo mesmo: Se este homem fosse profeta, bem saberia quem e qual é a mulher que o toca, pois é pecadora.
40 Báyḭi lɛ, Zezu mbi ɓay a ɓaa ha̰ Farizi na mii: «Simo̰n, mì ɓáa ɓay mbḭw ha̰ mù laa.» Lɛɛ, Simo̰n yḭiŋra ɓáy ɓay ha̰ ni mii: «Mbay, ɓaa ha̰ mì laa.»
40 Então Jesus lhe disse: Simão, tenho uma coisa a dizer-te. Fala, Mestre, disse ele.
41 Lɛɛ, Zezu ɓaa mii: «Nzoɓri siɗi kpaa lari, lɛ, i yḭiŋra ha̰ nzoɓke ya ɓáy. Nzoɓ mbḭwke na, mbɔl ká ɗo tul-e ká ɓay haŋa ni puo na maa lari peɗ mbiimbam siɗi. A nzoɓ siɗike na laa lɛ, maa lari peɗ few siɗi.
41 Um credor tinha dois devedores: um lhe devia quinhentos denários e o outro, cinqüenta.
42 Munu ká i ɗo ɓáy fe mbḭw ká ɓay púoke mbɔl ɓari ya na, ka ha̰ mbɔl ɓari na siɗi bele ɗo tul-e. A ku wa̰a, nzoɓ taa ha̰a rɔɔ, a kɔ́kɔ ni ɓa nzoɓ nun-ɛ mba nzoɓ ha̰w lɛ?»
42 Não tendo eles com que pagar, perdoou a ambos a sua dívida. Qual deles o amará mais?
43 Lɛɛ, Simo̰n yḭiŋra ɓáy ɓay ha̰ ni mii: «Mì kɔ lɛ, nzoɓ ká ya̰a mbɔl ɗo tul-e ɓa bawdake ŋgḭ-ŋgḭi káʼa púo riw bele.» Zezu ɓaa ha̰ ni mii: «Mù yḭiŋra ɓáy zaɗɛ.»
43 Simão respondeu: A meu ver, aquele a quem ele mais perdoou. Jesus replicou-lhe: Julgaste bem.
44 Falɛ ku báyḭi lɛ, ka fɛrɛ nun-ɛ ɓa luo má̰y na a ɓaa ha̰ Simo̰n mii: «Mù kɔ má̰y key na kɔ lɛ? Ɓi na, mì vi ɓil puo ɓo, lɛ, mù ha̰ mì mbii wáa ɓal-i ya. Roo lɛ, ɓe na, ka wàa ɓal-i ɓáy mbii nun-ɛ, rɔɔ a nzṵn ɓáy sṵy tul-e.
44 E voltando-se para a mulher, disse a Simão: Vês esta mulher? Entrei em tua casa e não me deste água para lavar os pés; mas esta, com as suas lágrimas, regou-me os pés e enxugou-os com os seus cabelos.
45 Ɓo na, mù mgba mì girik ya. Roo lɛ, má̰y key na, ɓáy ví ɓi ká ɓil hule key na, ka a̰w ɓal-iri ɓaŋguɔ a pɔŋ nzi-ɛ ya rɔɓay.
45 Não me deste o ósculo; mas esta, desde que entrou, não cessou de beijar-me os pés.
46 Ɓo na, mù kuna num zuɔ tul-i ya. Roo lɛ, ɓe na, ka ɗaa num ká ba̰rɛ fṵ bǔy bǔy zuɔ ɓal-iri.
46 Não me ungiste a cabeça com óleo; mas esta, com perfume, ungiu-me os pés.
47 Sa̰wke mini ze, mì ɓaa ha̰ mù: feya̰a ɓeri ká ŋgḭi ɓamba na, Ŋgɛrɛwṵru nda bumake ziŋ ni ro. Ɓay tul buma káʼa nda ziŋ ni na ku ze, má̰y na kiɛ híi káʼa hii ni ŋgḭi ɓamba. Roo lɛ, nzoɓ ká feya̰a ɓe ndḭi ká Ŋgɛrɛwṵru nda bumake ziŋ ni na, nzoɓke a híi ni ndḭi na laa.»
47 Por isso te digo: seus numerosos pecados lhe foram perdoados, porque ela tem demonstrado muito amor. Mas ao que pouco se perdoa, pouco ama.
48 Lɛɛ, Zezu yḭ̀i a ɓaa ha̰ má̰y na rɔɓay a ɓaa mii: «Feya̰a ɓori na ɔ ká tul-a ro.»
48 E disse a ela: Perdoados te são os pecados.
49 Báyḭi lɛ, ɓari ká i kaw nzaa fe sṵm ziŋ Zezu na, i tii sa̰w kér ɓay ká ɓil law-ri, í ɓaa mii: «Nzoɓ ni key wa̰a, ka ɓa nzoɓ ve rɔɔ, nzoɓ feya̰ari hɔy kara ka nda buma ziŋ ri mgbum key lɛ?»
49 Os que estavam com ele à mesa começaram a dizer, então: Quem é este homem que até perdoa pecados?
50 Falɛ ku lɛ, Zezu ɓaa ha̰ má̰y na mii: «Law-a ká mù ɗaa ɓo tul-i na ya̰a mù ro. Mu se ɓáy kere ɗɛkɛkɛ.»
50 Mas Jesus, dirigindo-se à mulher, disse-lhe: Tua fé te salvou; vai em paz.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.