Lucas 6
Tutu ii - Kaꞌan ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu (XTN) vs ARA
1 In kiuu ndatutu ni yaꞌa Jesús in nuu kaa triu, te ni ka tnoꞌo tee ka skuaꞌa jin ya yoko triu yun, ni ka yokin de nuu ndaꞌa de, te ni ka jaa de.
1 Aconteceu que, num sábado, passando Jesus pelas searas, os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Te ka jiñaꞌa sava tee ka kuu fariseo:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito aos sábados?
3 Te jiñaꞌa Jesús:
3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Te ni kiuu de veꞌe maa Dios, te ni kiꞌin de xtaa vixin ii ni ka jaa de ja oo ii ja ma kuu vi kaa de, ni maa de, te ni tee ka oo jin de, chi maintnoꞌo sutu guaa kuu vi kaa.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, e os deu aos que com ele estavam, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Te jiñaꞌa ka ya:
5 E acrescentou-lhes: O Filho do Homem é senhor do sábado.
6 Suni in kiuu ndatatu kuu tuku na ni kiuu Jesús veꞌe ii sinagoga, te ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu. Te yun oo in tee ni yichi ndaꞌa kuaꞌa de.
6 Sucedeu que, em outro sábado, entrou ele na sinagoga e ensinava. Ora, achava-se ali um homem cuja mão direita estava ressequida.
7 Te ka ndiaꞌa yuꞌu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo, kondioꞌni a ndasaꞌa ya ñayiu kiuu ndatatu, nagua ja kuu vi kaꞌan kuechi de ja jaꞌa ya.
7 Os escribas e os fariseus observavam-no, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Su ni jini Jesús ja siun ka ndakani ini de, te jiñaꞌa ya nuu tee kuꞌu ndaꞌa yun:
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem da mão ressequida: Levanta-te e vem para o meio; e ele, levantando-se, permaneceu de pé.
9 Te jiñaꞌa ya nuu sava ka tee yun:
9 Então, disse Jesus a eles: Que vos parece? É lícito, no sábado, fazer o bem ou o mal? Salvar a vida ou deixá-la perecer?
10 Yun te ni ndakoto ya nuu ndiꞌi ñayiu ni ka jionduu ña jin ya, te jiñaꞌa ya nuu tee kuꞌu ndaꞌa yun:
10 E, fitando todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Su ni ka kiti ndevaꞌa ini tee ka ndiaꞌa yuꞌu yun, te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo de naxa vi saꞌa de ja vi kaꞌan kuechi de siki Jesús.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam a Jesus.
12 Te yatni kiuu saa ni kee Jesús kuaꞌan ya in yuku ja ndakuatu ya. Te yun ni oo ya in jakuaa ndakuatu ya nuu ia Dios.
12 Naqueles dias, retirou-se para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Te nuu ni tuu inka kiuu, te ni ndakana ya tee ka skuaꞌa jin ya, te ni kaji ya uxi uu de ja ni chitniuu ña ya ja vi xtutenuu de tnoꞌo ya.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Te tee yaꞌa ka kuu de: Simón, tee ni xnani ya Pedro, vi ñani de Andrés, vi Jacobo vi Juan, vi Felipe vi Bartolomé,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo vi Tomás jin inka Jacobo seꞌe Alfeo, jin inka Simón tee yinduu nuu ñayiu ka kuu Zelote,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Judas ñani Jacobo, vi Judas Iscariote tee ni sinotuu Jesús nuu kuee ka.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Yun te ni nukuei Jesús yuku yun jin ndiꞌi de, te ni ndajakuei ya in yoso. Te yun ni ka kututu kuaꞌa ñayiu ka skuaꞌa jin ya, vi ñayiu vajikuei ndiꞌi ñuu ja tnii Judea vi Jerusalén, vi ñayiu vajikuei ichi ñuu ka oo yatni yuꞌu ndute mar, ñuu nani Tiro vi ñuu nani Sidón. Te ndiꞌi ñayiu yun ni jinokuei ja vi konini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya vi ja ndasaꞌa ya ñayiu ka kuꞌu.
17 E, descendo com eles, parou numa planura onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Te taka ñayiu ka ñuꞌu ña espíritu kueꞌe ni ka nduvaꞌi.
18 que vieram para o ouvirem e serem curados de suas enfermidades; também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Te vi ndiꞌi ñayiu ni ka nduku ja vi keꞌe ñai jin ya, chi ni ka jini ja oo jakaꞌnu ya ja ndasaꞌa ya ñayiu.
19 E todos da multidão procuravam tocá-lo, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Yun te ni ndakondiaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya:
20 Então, olhando ele para os seus discípulos, disse-lhes:
21 ’Na taꞌu na ndetu maa ni ja ka jiꞌi ni soko vitna, chi koo in kiuu te vi kuꞌun chitu chii ni.
21 Bem-aventurados vós, os que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 ’Na taꞌu na ndetu maa ni nuu ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu ja jaꞌa sein ja kuu san Seꞌe Teyii nuu vi keneꞌe ndaꞌa ñai, te vi nani ñai jin ni, te vi skexiko ñai jin ni na kuinio ja ñayiu kueꞌe ka kuu ni.
22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos expulsarem da sua companhia, vos injuriarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Su vi kosii ndevaꞌa ini ni kiuu saa, chi kaꞌnu in ja vi kutaꞌu ni nuu jinokuei ni nuu ia Dios oo ndee andivi, chi suni siun ni ka saꞌa ndi tata velu ñayiu yun jin tee ni kikuei ja ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
23 Regozijai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois dessa forma procederam seus pais com os profetas.
24 ’Su ndaꞌu ni ka maa ni, ñayiu kuika. ¡Naka tnundoꞌo vi kuni ni! Chi ja ni ka niꞌi ni jasii ini nuu ñuyiu yaꞌa.
24 Mas ai de vós, os ricos! Porque tendes a vossa consolação.
25 ’Ndaꞌu ni ka maa ni, ñayiu ja ka ñuꞌu chitu chii vitna, chi koo in kiuu vi kusoko ni.
25 Ai de vós, os que estais agora fartos! Porque vireis a ter fome.
26 ’Ndaꞌu ni ka maa ni nuu ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ndiꞌi ñayiu ja jaꞌa ni vitna. ¡Naka tnundoꞌo vi kuni ni! Chi suni saa ni ka okaꞌan ndi tata velu ñayiu yun jin tee tnoꞌo ja ka kaꞌan ja tnoꞌo ia Dios ka ndakani.
26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! Porque assim procederam seus pais com os falsos profetas.
27 ’Te maa ni ja ka nini ni tnoꞌo kaxtnoꞌo san, te na kachi san: Vi kaꞌan too ni ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Te vi saꞌa vaꞌa ni jin ñayiu ka skexiko ña jin ni.
27 Digo-vos, porém, a vós outros que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam;
28 Vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni jin ñayiu ka xtau tniaꞌa ña. Vi ndakuatu ni nuu ia Dios ja jaꞌa ñayiu ka nani ña.
28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos caluniam.
29 Te nuu ja na in ñayiu na kani in lado jiki nuu ni, te kuñaꞌa ni inka lado na kani; axi nuu ja na in ñayiu kindee soo suꞌnu ni, te suni kuñaꞌa ni ndee suꞌnu ni na kiꞌin jin.
29 Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que tirar a tua capa, deixa-o levar também a túnica;
30 Te nani kuu ñayiu jikan na in guaa kuu, te kuñaꞌa ni. Te nuu ja na in kindee ja nevaꞌa ni, te ma ndakan ni ja ndajioneꞌi.
30 dá a todo o que te pede; e, se alguém levar o que é teu, não entres em demanda.
31 Vi saꞌa ni javaꞌa jin ñayiu, nuu ja ka kuini ni ja vi saꞌi javaꞌa jin ni.
31 Como quereis que os homens vos façam, assim fazei-o vós também a eles.
32 ’Chi nuu ja ka kaꞌan too ni maa ni ñayiu ka kaꞌan too ña jin ni, ja saa, ¿ndenu oo javaꞌa ka saꞌa ni? Chi vi ndee ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka saꞌa siun.
32 Se amais os que vos amam, qual é a vossa recompensa? Porque até os pecadores amam aos que os amam.
33 Te nuu ja ka saꞌa vaꞌa ni jin maa ni ñayiu ka saꞌa vaꞌa ña jin ni, ja saa, ¿ndenu oo javaꞌa ka saꞌa ni? Chi vi ndee ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka saꞌa siun.
33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, qual é a vossa recompensa? Até os pecadores fazem isso.
34 Te nuu ja ka jiñaꞌa nuu ni nuu maa ni ñayiu ka jini ni ja ndatniuyaꞌui, ja saa, ¿ndenu kuu nuu oo javaꞌa ka saꞌa ni? Chi vi ndee ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka jiñaꞌa nui nuu inka ñayiu saꞌa yika kuechi, nagua ja ndaniꞌi ja ni jiñaꞌi yun.
34 E, se emprestais àqueles de quem esperais receber, qual é a vossa recompensa? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Su maa ni, ma vi saꞌa ni siun. Chi vi kaꞌan too ni ndee ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Vi saꞌa ni javaꞌa, te vi kuñaꞌa nuu ni, su ma vi kondetu ni ja nagua vi ndaniꞌi ni. Chi kaꞌnu in ja vi kutaꞌu ni, te vi kokuu ni seꞌe ia Dios oo ndee sukun, chi kundaꞌu ini ya ndee ñayiu tu ka jini ja vi ndakuantaꞌu nuu ya vi ñayiu kueꞌe.
35 Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, sem esperar nenhuma paga; será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo. Pois ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Te vi kokuu ni ñayiu ndaꞌu ini nagua ndaꞌu ini Tata Dios.
36 Sede misericordiosos, como também é misericordioso vosso Pai.
37 ’Te ma vi xtavi kuechi ni inka ñayiu nagua ja ma xtavi kuechi ña ia Dios jin maa ni. Ma vi kaꞌan kuechi ni ja jaꞌa ñayiu, nagua ja ma kaꞌan kuechi ia Dios ja jaꞌa in in maa ni. Vi konekaꞌnu ini ni, nagua ja na konekaꞌnu ini ia Dios ja jaꞌa ni.
37 Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; perdoai e sereis perdoados;
38 Vi kuñaꞌa ni nuu inka ñayiu, te na ndataa ia Dios nuu maa ni, chi taa ya in kostal ja ni chitu guaꞌa, te kisi ya ja vi ñuꞌu tnutnuu, te vi chitu xini xini taa ya nuu ni. Chi vi nagua ka chikuaꞌa maa ni, suni saa ni ndachikuaꞌa ia Dios ja ndataa ya nuu ni, ―jiñaꞌa Jesús.
38 dai, e dar-se-vos-á; boa medida, recalcada, sacudida, transbordante, generosamente vos darão; porque com a medida com que tiverdes medido vos medirão também.
39 Yun te ni kaꞌan ya in tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya:
39 Propôs-lhes também uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar a outro cego? Não cairão ambos no barranco?
40 Te suni saa nuu ja in tee ja vi inka ni kejaꞌa de skuaꞌa de, ma kuu kokuu kaꞌnu ka de nuu tee kaxtnoꞌo nuu de. Su nuu na xndiꞌi de skuaꞌa guaguaꞌa de, te kokuu inuu de jin tee ni kaxtnoꞌo nuu de.
40 O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 ’¿Te nau ja ka ndiaꞌa ni miꞌi inee nuu in ñani in tnaꞌa ni? Te tu ka ndakondiaꞌa ni vitu ja ndesi nuu maa ni.
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu próprio?
42 Te ¿naxa kuu vi kuñaꞌa ni nuu in ñani in tnaꞌa ni: “Ñani, kuandetu ni na tau san joo miꞌi inee nuu ni”, te tu ka ndakondiaꞌa ni vitu ja ndesi nduchi nuu maa ni? Seꞌe ndijani ini, xtnañuꞌu ka vi xtajioo ni vitu ja ndesi nduchi nuu maa ni jian, nagua ja kuu vi kondiaꞌa guaꞌa ni ja vi tau ni miꞌi inee nuu in ñani in tnaꞌa ni.
42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 ’Tu na in yutnu guaꞌa ja kuun kiti vixin kueꞌe, te ni tu na yutnu kueꞌe ja kuun kiti vixin guaꞌa.
43 Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Chi jin kiti vixin mamaa tnu, te kunio na yutnu kuu tnu. Chi tu kuun tichi iuu nuu tnu iñu, te ni uva ma vi ndaxtutuo nuu tnu iñu kanchu.
44 Porquanto cada árvore é conhecida pelo seu próprio fruto. Porque não se colhem figos de espinheiros, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Te suni saa ni kuu jin in tee vaꞌa: Ndimaa tnoꞌo vaꞌa kaꞌan de, chi oo javaꞌa ini anu de. Su tee saꞌa jakueꞌe, chi maa ni tnoꞌo kueꞌe kaꞌan de, chi ni kaya ndevaꞌa jakueꞌe ini anu de. Chi nagua kaya ini anu ñayiu, te makana yuꞌi ja kaꞌin ―jiñaꞌa Jesús.
45 O homem bom do bom tesouro do coração tira o bem, e o mau do mau tesouro tira o mal; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Yun te jiñaꞌa ya:
46 Por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando?
47 Na kaꞌan san na in kintnaꞌa inuu jin ndiꞌi ñayiu vajikuei ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo san, te ka skunkui.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Ka kintnaꞌa inui jin in tee ni saꞌa in veꞌe. Xtnañuꞌu ka ni jate kunu de ndee ni katuu yuu kaji, te yun ni sama de ja ni sonee de veꞌe de. Te nuu ni ndachitu ndute, te ni tee suaꞌa ni tee suaꞌa de veꞌe yun, su tu ni skanda ña de, chi nukuiin guaꞌa siki kava.
48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha; e, vindo a enchente, arrojou-se o rio contra aquela casa e não a pôde abalar, por ter sido bem-construída.
49 Su ñayiu ni onini tnoꞌo kaxtnoꞌo san, te tu ni skunkui, chi kintnaꞌa inui jin in tee ni sonee in veꞌe nuu ñuꞌu vita, te tu ni sama de jaꞌa veꞌe yun. Te nuu ni ndachitu ndute, te ni tee suaꞌa ni tee suaꞌa de veꞌe yun. Yun te ni ndonso, te ni naa ndiꞌi veꞌe yun ―jiñaꞌa ya.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, e, arrojando-se o rio contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.