Mateus 5
Tnuʼu vaʼa tnuʼu Jesucristo (XTDNT) vs NVT
1 N‑xini Jesús xa kueꞌe ñayiu xyuku nuu‑ia, te n‑xe xee‑ia ɨɨn yuku, te n‑nukoo‑ia ijan. N‑ka xetuꞌa ñaꞌa se dakuaꞌa‑ia.
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 N‑kixeꞌe‑ia xa dakuaꞌa‑ia‑s xiꞌin ñayiu xyuku ijan. Xiaꞌan‑ia:
2 e ele começou a ensiná-los.
3 —Na jaꞌan‑r xa ñayiu ka xani ini xa ma dananitaꞌu ñaꞌa Ianyuux xaxeꞌe xa yo n‑ka kida‑i kuechi, te n‑ka natu ini‑i xa n‑ka kida‑i kuechi, naka taꞌu‑i chi kɨu tnaꞌa‑i nuu ñayiu ka jandixa xa taxnuni Ianyuux nuu‑i.
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 ʼÑayiu ka ndaꞌi xaxeꞌe xa yo ka kukoꞌyo ini‑i xa n‑ka kida‑i kuechi, naka taꞌu‑i chi kundaꞌu ini ñaꞌa Ianyuux, te ma kukoꞌyo ini ka‑i.
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 ʼÑayiu ka xani ini xa ka kuu‑i ñayiu dakuu nga, te dɨuni ka xani ini‑i xa ñatu ndandɨꞌɨ‑i, naka taꞌu‑i chi kendoo‑i xiꞌin ñuꞌu n‑xiaꞌan Ianyuux xa juñaꞌa‑ia.
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 ʼÑayiu io anu xa kada koio‑i xa juini Ianyuux, naka taꞌu‑i chi kada‑i ntdaa xijan, te kudɨ ini‑i.
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 ʼÑayiu kundaꞌu ini ɨnka ñayiu, naka taꞌu‑i chi kundaꞌu ini ñaꞌa Ianyuux.
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 ʼÑayiu n‑kida Ianyuux xa n‑ndunini‑i, naka taꞌu‑i chi jini‑i‑ia.
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 ʼÑayiu kida xa ka ndumani nuu tnaꞌa ɨnka ñayiu, naka taꞌu‑i chi jaꞌan Ianyuux xa kuu‑i daꞌya‑ia.
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 ʼÑayiu kida xa juini Ianyuux te ndaꞌu yaꞌa‑i xaxeꞌe‑ia, naka taꞌu‑i chi jɨꞌɨn‑i nuu taxnuni‑ia.
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 ʼNaka taꞌu kuu koio‑n hora kuiꞌa na jaꞌan ñaꞌa ñayiu te kada uꞌu ñaꞌa‑i te tekuechi neñuu ñaꞌa‑i. Ntdaa xijan kada ñaꞌa‑i xaxeꞌe ruꞌu.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Io xa kuvete‑n. Io xa kudɨ ini koio‑n chi yo kueꞌe xa io andɨu taxi Ianyuux xaxeꞌe xa daa yaꞌa‑n. Duꞌa n‑ka kida uꞌu ñayiu xanaꞌa se n‑ka jaꞌan tnuꞌu Ianyuux nuu ñayiu na ta koo koio ka‑n.
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 ʼKa kuu‑n ná kuu ñɨɨ́. Nux ñatuka ede ñɨɨ́, ma kuu xa nduu ede. Ña xiniñuꞌu ka. Kate‑ro te jueñi niꞌno nga‑ro.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 Dɨuni ka kuu‑n ná kuu ngandii xa datnuni‑ia ñuñayiu. Ná kuu ɨɨn ñuu katuu nuu yuku dujun ka kuu‑n xa ñatu yɨvaꞌa.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Ñayo ñayiu natnuu candil te chindeyu‑i maquila. Ñatu daa kida‑i chi jandodo‑i candil jan ɨɨn nuu dujun na kuaꞌa na kuu kanda nituꞌu xiti veꞌe‑i.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Dani ndoꞌo ɨɨn ɨɨn‑n, kada‑n xa vaꞌa xa na kundeꞌa ñayiu ñuñayiu xa ka kida‑n xavaꞌa na kuaꞌa na ndadakaꞌnu‑i Taa‑ro Ianyuux, Ia tuu andɨu.
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 ʼMaxku kani ini koio‑n xa tniu‑r kuu xa dita‑r ley n‑chidotnuni Moisés xiꞌin xa n‑ka chidotnuni se n‑ka jaꞌan tnuꞌu Ianyuux nuu ñayiu. Ma daa kada‑r, chi kada‑r xa jɨn tnaꞌa xa xyodotnuni.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Xandaa xakuiti na jaꞌan‑r xa nɨni na kavatuu ka ñuñayiu xiꞌin andɨu ma dita Ianyuux ni ɨɨn tnuꞌu n‑chidotnuni Moisés. Ma dita‑ia ni ɨɨn letra, ni ɨɨn parti tnuꞌu‑ia nde na jɨn tnaꞌa ntdaa xa n‑chidotnuni‑s.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Nux ma jandixa‑n idii ni xa jaꞌan ley Ianyuux, juini ɨɨn tnuꞌu luchi kuu‑i, ma jiniñuꞌu vaꞌa‑n nuu taxnuni Ianyuux. Dɨuni ma jiniñuꞌu vaꞌa‑n nuu taxnuni Ianyuux nux jaꞌan‑n nuu ɨnka ñayiu xa maxku jandixa‑i xijan. Nux jandixa koio‑n tnuꞌu n‑chidotnuni‑s te jaꞌan‑n nuu ñayiu xa na jandixa‑i xaꞌa, nduu‑n ñayiu ndandɨꞌɨ andɨu nuu taxnuni Ianyuux.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Nux ka kuxee ini‑n nuu Ianyuux ná ka kuxee ini se dakuaꞌa ñayiu ley n‑chidotnuni Moisés xiꞌin se fariseu nuu‑ia, ma yoo‑n jɨꞌɨn andɨu nuu taxnuni‑ia.
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 ʼKa xini‑n nax n‑ka jaꞌan se xanaꞌa nuu xixitna‑n. N‑ka xiaꞌan‑s: “Maxku kaꞌni‑n ndɨyɨ.” Ndeda ɨɨn‑n na kaꞌni ndɨyɨ, ndadandaa Ianyuux kuechi‑n.
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Ko mee‑r jaꞌan xa nux diko ni na kiti ini‑n nuu ñanitnaꞌa‑n, ndadandaa Ianyuux kuechi‑n. Nux kuiꞌa na jaꞌan‑n ñayiu netnaꞌa xiꞌin‑n, ndadandaa juxtixia Israel kuechi‑n. Nux jaꞌan‑n nuu‑s: “Ku kuꞌu‑n”, jɨꞌɨn‑n nuu nuꞌu koko.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 Nux jɨꞌɨn‑n veñuꞌu te jɨn tuꞌa‑n nuu altar xa doko‑n ɨɨn xa doko‑n nuu IanyuUx te ijan najaꞌan‑n xa n‑tuyɨka ɨɨn ñayiu n‑ndatnuꞌu xiꞌin‑n xaxeꞌe tnuꞌu loko n‑jaꞌan‑n nuu‑i,
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 dandoo‑n xa doko‑n jan yatni altar te jɨn ndatnuꞌu mani‑n xiꞌin ñayiu ijan. Nde na ndvaꞌa anu‑i, ijan dada jɨꞌɨn‑n te doko‑n xa neꞌe‑n juaꞌan nuu altar Ianyuux.
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 Nux kuu ɨɨn ñayiu jantnaꞌa xiꞌin‑n xa kandeka ñaꞌa‑i jɨꞌɨn nuu juxtixia, hora ijan ndumani‑n xiꞌin‑i na ñaꞌa kandeka ñaꞌa‑i jɨꞌɨn nuu‑s, te jɨn ndeka ñaꞌa‑s nuu se xndee ñayiu xyɨndiꞌu vekaa te chindiꞌu ñaꞌa‑s.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Xandaa xakuiti ma kee‑n nde na chiyaꞌu‑n ntdandituꞌu tvini kajan juxtixia jan.
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 ʼKa xini‑n xa n‑jaꞌan xixitna‑n: “Nux io ñadɨꞌɨ‑n maxku kava‑n xiꞌin ɨnka ñadɨꞌɨ. Nux io yɨɨ‑n, maxku kava‑n xiꞌin ɨnka seyɨɨ.”
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Mee‑r jaꞌan xa nux diko ni na kundeꞌa‑n ɨɨn ñadɨꞌɨ te kukajan ini‑n‑ña, xá n‑kida‑n kuechi.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 Nux ɨɨn nduchi nuu‑n kida xa xko kida‑n kuechi, tava‑n te dajane‑n chi vaꞌa ka nux na kuita ɨɨn nduchi nuu‑n dada xa jɨꞌɨn ntdantuꞌu‑n xiꞌin anu‑n andea.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Nux ɨɨn ndaꞌa‑n kida xa ka kida‑n kuechi, kaꞌnde‑n te dajane‑n chi vaꞌa ka nux na kuita ɨɨn ndaꞌa‑n dada xa jɨꞌɨn ntdantuꞌu‑n xiꞌin anu‑n andea.
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 ʼDɨuni n‑jaꞌan xixitna‑n: “Se juini xa dandoo‑s ñadɨꞌɨ‑s, na kadakutu‑s tutu yodotnuni xa n‑dandoo‑s‑ña.”
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Mee‑r jaꞌan xa nux ña n‑kida ɨɨn ñadɨꞌɨ io yɨɨ kuechi xiꞌin ɨnka seyɨɨ, te dandoo ñaꞌa yɨɨ‑ña, kuechi mee‑s kuu xa kada‑ña kuechi xiꞌin ɨnka seyɨɨ. Dani se n‑natnundaꞌa xiꞌin ñadɨꞌɨ n‑dandoo ñaꞌa yɨɨ‑ña, kada‑s kuechi xiꞌin‑ña.
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 ʼDɨuni ka xini‑n xa se xanaꞌa n‑jaꞌan nuu xixitna‑n: “Nux kada‑n uxi dɨkɨ ndaꞌa‑n xa chinaa‑n xa juñaꞌa‑n ɨɨn xa juñaꞌa‑n Ianyuux, juñaꞌa‑n xijan xa na jɨn tnaꞌa xa n‑jaꞌan‑n.”
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Mee‑r jaꞌan xa maxku chinaa koio‑n. Maxku chinaa‑n andɨu, chi andɨu nukoo Ianyuux xa taxnuni‑ia.
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 Maxku chinaa‑n nuu ñuꞌu chi neñi niꞌno xeꞌe Ianyuux nuu ñuꞌu. Maxku chinaa‑n Jerusalén, chi Ia ndadakaꞌnu‑ro taxnuni ñuu ijan.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Maxku kada koio‑n uxi dɨkɨ ndaꞌa‑n xa chinaa‑n, ni maxku chinaa‑n dɨkɨ‑n, chi ni idii idi dɨkɨ‑n, ma ndaku‑n xa ndada kuixi‑n a ndada tnuu‑n.
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Jaꞌan ndaa‑n. Jaꞌan‑n na io na juaꞌan. Nux na kadavaꞌa vete‑n tnuꞌu, Kuiꞌna dajaꞌan ñaꞌa.
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 ʼDɨuni ka xini‑n tnuꞌu n‑jaꞌan xixitna‑n: “Nux na tava ñayiu ɨɨn nduchi nuu‑n, io xa natava naa juxtixia nduchi nuu‑i. Nux na kineꞌe ñayiu nuꞌu‑n, io xa kineꞌe juxtixia nuꞌu‑i.”
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Ko ruꞌu jaꞌan xa maxku kani‑n ñayiu janñaꞌa. Maxku daa kada‑n. Nux na kani ñayiu kuñu nuu‑n lado kuaꞌa, ngoneꞌe‑n xa na kani‑i ɨnka lado.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Nux tekuechi ñaꞌa ñayiu nuu juxtixia ɨɨn xa tekuechi ñaꞌa‑i, te juini‑i xa tnɨɨ‑i duꞌnu‑n, juñaꞌa‑n te juñaꞌa‑n kotona‑n tuku.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Nux ka kidajuexa se taxnuni xa kaneꞌe‑n ɨɨn xa vee jɨꞌɨn ɨɨn yodo kilómetro, uni kilómetro kaneꞌe xijan jɨꞌɨn.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Nux na kajan nuu ñayiu xaxii‑n juñaꞌa nuu‑n, te maxku dangondita duꞌa nga‑n‑yɨ.
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 ʼDɨuni ka xini‑n xa xixitna‑n n‑jaꞌan: “Juemani koio ñayiu io yatni xiꞌin‑n te jini uꞌu koio se xini uꞌu ñaꞌa.”
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Mee‑r jaꞌan juemani koio ñayiu ka xini uꞌu ñaꞌa, te kajan taꞌu koio xa na kutuu vii kutuu vaꞌa ñayiu ka kida uꞌu ñaꞌa xiꞌin ñayiu kuiꞌa ka jaꞌan ñaꞌa.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Daa kada koio, chi daa kida Taa‑ro Ianyuux, Ia tuu andɨu. Kida‑ia xa ndii ngandii nuu io ñayiu loko, nuu io ñayiu vaꞌa. Dɨuni dajuun‑ia dau nuu io ñayiu loko, nuu io ñayiu vaꞌa.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Nux mee ni ñayiu ka xemani ñaꞌa ka xemani‑n, ma niꞌi koio‑n taꞌu‑n. Ntdaa ñayiu duꞌa ka kida, nde se ka xijan tvini nandajan gobierno duꞌa ka kida.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Nux mee ni nuu ñani tnaꞌa‑n xndaxio‑n xañuꞌu, ñatu io vaꞌa xa duꞌa ka kida‑n. Davaꞌa nga ñayiu daa ka kida, nde ñayiu ña ka najaꞌan Ianyuux duꞌa ka kida.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Jandixa koio ntdaa tnuꞌu dijan n‑jaꞌan‑r, te kada‑n xa ndaa na kida Taa‑ro Ianyuux, Ia tuu andɨu.
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.