Mateus 13
wja (WJA) vs AAI
1 A nyanggu̱ kwii Yesu duu laa wii a mwati̱ a si̱n si̱yau̱ gi̱ng kali̱nggu̱.
1 Nati veya ta’imon Jesu bar itumar tit na harew kukuf sisibinamaim sabuw bai’obaiyih isan mara’iy.
2 Nu̱wa tum ku̱ranga bu̱ri̱ bo̱nggo̱ yo̱u̱, di̱ngi̱n to̱no̱ a geero konggoru, a si̱n si̱yau̱ pwii. Nu̱wa pma ka pi̱ti̱ndi̱ gi̱ngu̱.
2 Naatu sabuw moumurih maiyow hiru’ay hi’ar bebera’uh itih, basit wa bai inatait tafan mare, sabuw baise dones yan himarir hima.
3 A sa pma yi̱ri̱ngi̱ tum yi̱ balanggu̱ ci̱ye̱u̱ ki̱n, <<Bu ka twiyau! Ne̱re̱ wu kangge̱ a de̱ duu aara waci̱gu̱ ko̱ndo̱ yo̱u̱.
3 Imaibo ma sawar moumurih na’in oroubonamaim eo hima hinowar. Naatu ana oroubon ta i iti na’atube eo, “Ana veya ta orot masaw bowayan ana ub tanumamih tit in.
4 Pu wo̱o̱ waci̱gu̱ duu kwii, go̱ma bu kangga yaramana dwii nyinou, yidi baa kwama.
4 Ana ub afa tata’asiyen i ef yanamaim hire, naatu mamu hire hibow hi’aa,
5 Bu kangga yaramana pu yi̱ swari̱ngi̱, pu yi̱ swai banyi̱na. A boro ki̱lang ki̱lang di̱ngi̱n swai dwii yaa tum.
5 Ana ub afa i to’ato yan hire’ere ana kamar men gagamin imih saisewat hikubounih hiyen. Anayabin kamar baban i fokarin.
6 Anda pu nyanggu̱ biya a ku̱su̱wa di̱ngi̱n yaa swandi.
6 Baise veya yey ana mar wabuburinamaim ub etei hi’arat, naatu hikimow hire anayabin wairoroh men babanika hire.
7 Go̱ma bu kangga yaramana pu yi̱ tu̱ri̱, tu̱ri̱ twii gi̱ra, a ki̱canga pma.
7 Ub afa kokor wanawanan hire, naatu kokor ana fafa’amaim isuken.
8 Go̱ma bu kangga do̱ng yaramana si̱ma bu nyaa wa, a biyo a gwala tu nu̱wa waci̱ daa kuno kunong yi̱ kun no̱ko̱no̱, yi̱ wo̱o̱n wo̱o̱n.
8 Naatu ub afa i me gewasin yan hire hikuboubunih hiyen gewas ro’oro’oh hiya, afa hibiw 100 na’atube, afa i 60 na’atube, afa i 30 na’atube.
9 Yama ne̱re̱ wii twendi di̱ngi̱n nu̱u̱gu̱, ba ka twiyau.>>
9 Imih o yait tain nama’am tur inanowar.”
10 Kwati̱mba ya baanga pi̱ra yo̱ ki̱n, <<Di̱ngi̱n ca ma ce̱e̱ ci̱ye̱i̱ yi̱ balanggu̱ ci̱ye̱u̱ ka ma pi̱rgu̱ yi̱ri̱ nu̱wa?>>
10 Naatu Jesu ana bai’ufununayah hina hibatiy hi’o, “Aisim oroubonamaim sabuw kubi’obaiyih?”
11 Yesu nyi̱i̱ le̱e̱ ki̱n, <<Mba, Yamba le̱e̱mbi̱ra, bu so̱m tu tukugi tu lau̱ ku diyou, anda bu kangga yaa yi̱to̱.
11 Jesu iyafutih eo, “Orereb ana so’ob wa’iwa’irin mar ana aiwob isan i God kwa it, men iti sabuw itihimih.
12 Kana we̱ wu wo̱o̱ yi̱ to̱no̱ nu̱wa cwatamanu we̱i̱ yo̱ ba ni̱nga tum. Kana we̱ wu yaa yi̱ri̱ do̱ng, kana tu wo̱o̱ yi̱ to̱no̱i̱ nu̱wa yi̱yamanu̱ we̱i̱ yo̱.
12 Imih orot yait orereb ana so’ob biyan ema’am, God boro tafan naya’abar nitin ana so’ob nara’at, baise orot yait nati so’ob men biyan ema’am naatu ana so’ob kikimin nati biyanamaim ema’am God boro nabosair.
13 To̱o̱ tu diinai n ni̱ndi̱ wu̱rai̱ yi̱ ci̱ye̱i̱ du balanggai̱,
13 Ana’an nati ayu oroubonamaim sabuw abi’obaiyih.
14 A twanga tu banabi̱ Icaya ce̱ a dwii pma ki̱n,
14 Dinab orot Isaiah ana Bukamaim eo kikirum i na ibiturobe.
15 Di̱ngi̱n nu̱wa bo̱o̱ gaanggi̱ri̱ pmai cingcing
15 Anayabin ukwarih fokar,
16 <<Anda wuure bo̱nggo̱ nundi mbi̱ri̱ di̱ngi̱n bu kwe̱e̱yi̱ pero twendi mbi̱ri̱ nu̱u̱wi̱.
16 Baise Kwa i kwabiyasisir, anayabin matayan kwa’i’itin naatu tain yan tur kwanonowar.
17 N wo̱o̱ sagu̱mbi̱ru̱ ji̱re̱i̱, banabi̱ndi̱ tum yi̱ nu̱wa bu nyaa wa tum kasa ko̱gu̱ yi̱ri̱ngi̱ tu bu ko̱gu̱ ti̱na anda pma ko̱ bu, a kasa pmai nu̱u̱ yi̱ri̱ngi̱ tu bu nu̱u̱gu̱, anda pma nu̱u̱ bu.
17 Anababatun a tur ao’owen, dinab orot moumurih na’in naatu sabuw gewasih hikok kwanekwan, kwa abisa kwa’i’itin i hita’itin naatu abisa kwanonowar i hitanowar. Baise nati ana maramaim sawar men matar boro hita’itin.”
18 <<Yo̱ko̱ bu ka twiyau pi̱ti̱ndi̱ ci̱ye̱i̱ du balanggai̱ dwii bajo̱o̱me̱ a pi̱gu̱ yi̱ru̱.
18 “Tain kwanarub ub tanumayan ana oroubon ao kwananowar naniyan kwanab, yabin kwanaso’ob.
19 Go̱ma bu yaramana a nyinou wa twii nu̱wa bu nu̱u̱ ci̱ye̱i̱ lau̱ diyou anda yaa ku ku̱rangau̱ . Bur Balaa Buwai ba a yi̱yaman si̱ye̱i̱ a mi̱ri̱nggi̱ gaanggu̱ pma.
19 Sabuw iyab mar ana aiwob isan Tur Gewasin ao tenonowar naatu naniyan men tabaib i ub ef yanamaim orot ta’asiy re’er na’atube, Tur Gewasin tenonowar ana maramaim demon kakafin ena hai not ebikwaris.
20 Go̱ma bu dwii swari̱ngi̱ wa twii nu̱wa bu nu̱u̱ ci̱ye̱i̱ dwii, a yi̱ya yo̱ko̱ yo̱ko̱ yi̱ bu̱ri̱ de̱gde̱g.
20 Naatu orot ana ub afa to yan hire’ere ana itinin i sabuw iyab tur tenonowar ana maramaim i tibiyasisir.
21 Anda yake̱ ku yaa swandi ko̱, yaa ku si̱ya wang. Pu ku̱u̱lu̱ yi̱ cu̱su̱gu̱ bammanu̱we̱ pma di̱ngi̱n ci̱ye̱i̱ dwii, yo̱ko̱ yo̱ko̱ pma ba yaranga.
21 Baise dogoroh wanawanan nati ub wairoron i men re eof barur, imih Tur Gewasin isan hina’uwih hinarurukaukuwih boro mar ta’imonamo hai baitumatum hinihamiy.
22 Go̱ma bu yaramana mi̱ri̱nggi̱ tu̱ri̱ wa twii nu̱wa bu nu̱u̱ ci̱ye̱i̱ Yambai̱, anda dangandi̱ se̱e̱ wu si̱ma yi̱ gi̱na a we̱le̱nga, a gwala di̱mbi̱ri̱ ci̱ye̱i̱ dwii a ja ni̱nggu̱ go̱mau̱.
22 Naatu orot ana ub afa fotan wanawanan hire’er ana itinin i sabuw iyab tur tenonowar, baise iti tafaram ana yasisir isan tibiyababan naatu totobuyoy hai not ebikwaris imih tur ana ro’on men emamatar.
23 Go̱ma bu yaramana swai du nyaayi twii nu̱wa bu nu̱u̱ ci̱ye̱i̱ Yambai̱ a ku̱ranga. Wii wu bi go̱ma kuno kunong yi̱ kun no̱ko̱no̱, yi̱ wo̱o̱ndi̱ a gwala ku nu̱wa pi̱yau̱!>>
23 Baise orot ana ub me gewasin yan ta’asiy hire’ere ana itinin i sabuw iyab Tur Gewasin tenowar naatu naniyan tabai tiw tehahamu, afa ro’oh 100, afa 60, afa 30.”
24 Yesu nyi̱i̱ balanggu̱ ci̱ye̱u̱ ku kanggu̱ ki̱n, <<Lau̱ ku diyou ci̱ka bajo̱me̱ wu pi̱i̱ duu ku nyaau a ko̱ndo̱u̱ yo̱u̱.
24 Jesu oroubon tabo iti na’atube eo, “Mar ana aiwob i iti na’atube, ana veya ta orot ana ub bow in ana masawamaim tanum.
25 Anda ku nu̱wa bo̱o̱ diima yi̱ ku̱me̱, bace̱n yo̱ ba pi̱i̱ ku̱le̱ a mi̱ri̱nggi̱ alkama wii a li̱ya mwati̱.
25 Baise gugumin sabuw etei hi’inu’in ufut, orot ana rakit mowan fotan kakafih bow na sanabey wanawanah tanum naatu bihir.
26 Pu gi̱ra̱u̱ a te̱e̱n go̱ma, ku̱le̱ dwii mwaasi̱ a twiyo.
26 Sanabey hikuboubunih hiyey wanawanahimaim fotan kakafih auman hikubounih bairi hiyen.
27 Ke̱waa ne̱re̱ wu ko̱ndo̱u̱ we̱ yo̱u̱ anda sa yo̱ ki̱n, <Ne̱re̱ wu gi̱ra, tu ma pi̱ya twii duu ku nyaau ne̱ ru? Anda na ku̱le̱ wuna twiiwe pi̱yau̱?>
27 “Orot ana bowayah hina hio, ‘Regah, o ub gewasih a masawamaim itanum, baise aisim fotan kakafih auman hikuboubunih teyey?’
28 <<Bajo̱me̱ wii ce̱ ki̱n, <Twii bace̱nte̱ ni̱nga yi̱to̱!> Pma ce̱ ki̱n, <Yi aanda yi podo ru?>
28 “Orot iyafutih eo, ‘Rakit sabuw afa hisinaf.’ Naatu akir wairafih hibatiy hio, ‘Bo kukokok anan fotan ana uyarir?’
29 A sa pma ki̱n, <Ka bu ni̱ngi̱ yi̱to̱, bu podo we̱i̱ alkama.
29 “Orot iyafutih eo, ‘En. Fotan kakafih kwana’u’uyarir boro sanabey afa auman kwana’uyarir.
30 Bu du pma ba gi̱ranga kem ko̱po̱ nyanggu̱ kaci̱gi̱. N saru we̱i̱ nu̱wa wu̱rai̱ wa a jo̱r kaci̱gi̱ dwii pma ba se̱ka ku̱le̱ wii, ba bwe̱e̱nga gwe̱le̱ndi̱ gwe̱le̱ndi̱ ba taa, ba te̱e̱ni̱ alkama mi a bindou.>>>
30 Imih kwaihamiyih bairi hinayen hiniw naatu tarin ana veya boro tarayah aniyafarih hinan, fotan wan hinatar hinafatum hinabow hinan hina’afusar, imaibo sanabey hinatar hinabow hinan bar hinaya.’”
31 Pero Yesu sa pma balanggu̱ ce̱u̱ du kanggu̱ ki̱n, <<Lau̱ ku diyou ci̱ka go̱n mustad du ne̱re̱ wu kangge̱ de̱ aara pi̱ya a ko̱ndo̱u̱ yo̱u̱.
31 Jesu ana oroubon tabo eo, “Mar ana aiwob ana itinin ta i iti na’atube, orot ana ai momor ro’on kikimin maiyow bai in ana masaw yan tanum.
32 Kana ku to̱o̱ go̱n duu du banyi̱nai̱ a mi̱ri̱nggi̱ duu mwa mwa, anda ka gi̱ri̱ gwali̱ kana ko̱no̱ duu wandi̱ ali̱, pero ba yo̱o̱ sou. Yidi baangai̱ ba cwaani cwaaringi pmai a be̱ti̱ndi̱ ye̱i̱.>>
32 Iti ai ro’on i men ai ro’on afa gagamih na’atube’emih, baise tanum kuboun yey ana veya’amaim ra’at ai gagamin na’in matar naatu mamu hina famefamenamaim hibatar hima.”
33 Yesu pero sagu̱ pma balanggu̱ ce̱u̱ du kanggu̱ ki̱n, <<Lau̱ ku diyou ci̱ka yisti wu nu̱re̱ wu kangge̱ de̱e̱ tuura yi̱ lemine kunong ku miima alkama wa, miima bwii mwa mwa yo̱o̱ yisti.>>
33 Jesu iban oroubon tabo eo maiye, “Mar ana aiwob itinin ta i iti na’atube. Babin yeast ebai ana faraw wanawanan eyai ekamat inu’in era’at eyey na’atube.”
34 Yesu ni̱ng wu̱rai̱ yi̱ balanggi̱ ci̱ye̱i̱, pu sagu̱ mwa mwa to̱o̱ yi̱ri̱ngi̱ nu̱wa bu tum bwii. Manggu yaa sar pma ci̱ye̱i̱ ko̱po̱ yi̱ balanggu̱ ci̱ye̱u̱.
34 Jesu sawar iti etei isah i oroubonamaim eo sabuw rou’ay gagamin bi’obaiyih; ana bai’obaiyenamaim i mar etei oroubonamaim sabuw bi’obaiyih.
35 A twanga tu banabi̱ ci̱ye̱i̱ ki̱n:
35 Iti na’atube sisinaf anayabin abisa dinab orot eo kikirum tan titurobe isan.
36 Bur Yesu du nu̱wa twalange̱, a diiro laa wii. Kwati̱mba ya baanga bo̱nggo̱ yo̱ pma ce̱ ki̱n, <<Kam kam sa yir pi̱ti̱ndi̱ balanggi̱ ci̱ye̱i̱ a dwii ku̱le̱ du ko̱ndo̱u̱ dwii.>>
36 Jesu sabuw rou’ay ihamiyih naatu na bar wanawanan run, ana bai’ufununayah ufun hina hirun hibatiy hio, “Masaw yan fotan kakafin ana oroubon i kukubuna anowar.”
37 Yesu nyi̱i̱ le̱e̱ ki̱n, <<Bo̱l Ne̱re̱ twii bajo̱me̱, wu pi̱i̱ duu ku nyaa kwii.
37 Jesu iyafutih eo, “Orot ub gewasih tatanum i Orot Natun.
38 Ko̱ndo̱u̱ twii si̱ma, mwa mwa, pero duu ku nyaau kwii twii nu̱wa bu lau̱ ku diyou wa. Ku̱le̱ wii, twii kwaraa Balaa Buwai.
38 Masaw ana itinin i tafaram, naatu ub gewasin i sabuw iyab mar ana aiwob isan tebowabow, naatu ub kakafin i Demon Kakafin natunatun.
39 Bace̱nte̱ wu pi̱i̱ ku̱le̱ mi̱ri̱nggi̱ alkama wii Balaa Buwai. Nyanggu̱ kaci̱gu̱ twii nyanggu̱ ku cwata go̱ro̱u̱, nu̱wa bu kacu̱gu̱ wa twii bacamandi.
39 Naatu rakit orot ub kakafin bai na masaw yan tatanum i Demon Mowan. Naatu masaw biyamur i mar yomanin na’atube, masaw fourayah i God ana tounamatar.
40 <<Ci̱ka ku nu̱wa yikiri ku̱le̱ ba taa, ni̱ndu̱ we̱i̱ yi̱to̱ nyanggu̱ ku cwata go̱ro̱u̱.
40 “Imih mar yomanin iti ub kakafih hi’uyarir hifatum hibow hin hi’a’afusar na’atube boro namatar.
41 Bo̱l Ne̱re̱ tu̱mo̱ we̱i̱ bacamandi, pma de̱manu̱ we̱i̱ kana we̱ wu diini nu̱wa ba ni̱nga we̱le̱m wa, yi̱ wu ni̱ng tu bwi̱i̱ a lau̱ yo̱u̱.
41 Orot Natun boro ana tounamatar niyafarih hinatit, sinaf kakafih naatu sabuw iyab bowabow kakafin kura’ahih hima kakafih tisisinaf etei i ana aiwob wanawananamaim boro fotan kakafin na’atube hinatar hinafatum.
42 Pero bacamandi swii parnu we̱i̱ pma par bwalai, pu pma jii we̱i̱ wiindi yi̱ dumonggu nyi̱yau̱.
42 Naatu hinabow hinan wairaf wan hinaya hina’afusar, nati’imaim boro na’arahih wah takitak niwa’an hina’in hinarerey.
43 Anda nu̱wa bu ni̱ngi̱ pi̱su̱ wu nyaau a gawu̱ri̱ Yambai̱ nyi̱lanu̱ we̱i̱ ci̱ka nyanggu̱ a lau̱ Mbaa pmau. Yama ne̱re̱ wii twendi di̱ngi̱n nu̱u̱gu̱, ba ka twiyau.
43 Imaibo God ana sabuw gewasih nabow mar ana aiwobomaim hinarun veya na’atube hinararan. Imih o yait tain nama’am iti tur inanowar.
44 <<Lau̱ ku diyou ci̱ka gi̱na wu tukugi a ko̱ndo̱u̱. Pu ne̱re̱ wu kanggi̱ ki̱nggau̱ a pero tukugu, a ni̱nga bu̱ri̱ de̱gde̱g a aara cuu kana ca tu wo̱o̱ yi̱ to̱no̱i̱ a te̱n kodou wii.
44 “Mar ana aiwob itinin ta i iti na’atube, orot ta nugunug hibun inu’in itin bai, naatu me nati nugunug titita’urimaim kair maiye ibun, naatu yasisir auman in ana sawar etei sabuw hitobon naatu matabir maiye na nati me tutubun na’atube.
45 <<Lau̱ ku diyou ci̱ka, ne̱re̱ wu kasanggu̱ gi̱si̱ tu nyaai,
45 “Naatu mar ana aiwob itinin tabo iti na’atube. Orot sawar tobonayan wakek enunuwet na’atube.
46 anda ku nyi̱ngga gi̱so̱u̱ kiino ku yi̱ pi̱rcu̱ wang, a aara cuu kana ca tu wo̱o̱ yi̱ to̱no̱i̱ a te̱na.
46 Wakek nuwet inan wakek ta gewasin ana baiyan gagamin na’in tita’ur, naatu na ana sawar etei yataiten hitobon kabay bai in nati wakek tutubun na’atube.
47 <<Mwaasi̱, lau̱ ku diyou ci̱ka, le̱mdi̱ su nu̱wa parna you re̱e̱ kana ko̱no̱ du jindu.
47 “Iban maiye mar ana aiwob i buwat na’atube. Orot siy bowayan ana buwat eya ema’am siy i yumatah ta ta te’ona’on.
48 Pu le̱m wii twangwa, pma yikuwe a gi̱ngu̱ a si̱n si̱yandi̱ a se̱ka jindi su nyaayi a parna taci̱ngi̱ pmai, su yaa kundi a par si̱ye̱i̱.
48 Naatu buwat awan ekakaratan ana veya etab erun dones yan ema siy gewasih ikiyarir fetan iwan, naatu kakafih ikiyarir ebow ebis rouruwen na’atube.
49 Ni̱ndu̱ we̱i̱ yi̱to̱ nyanggu̱ ku cwata go̱ro̱u̱. Bacamandi cwanu we̱i̱ nu̱wa bu ni̱ngi̱ pi̱su̱ wu nyaau gawu̱ri̱ Yamba wa yi̱ nu̱wa bu bwi̱i̱ wa.
49 Imih mar yomanin nanan itinin i boro nati na’atube. God boro ana tounamatar niyafarih hinatit hinan sabuw gewasih wanawanahimaim sabuw kakafih hinabow
50 Parnu we̱i̱ pma par bwalai pu pma jii we̱i̱ wiindi yi̱ dumonggu nyi̱yau̱.
50 wairaf wan hiyara’aten na’arahih hina’in hina rerey wah takitak niwa’an.”
51 Yesu pi̱ra ki̱n, <<Bu ku̱ranga to̱o̱ yi̱ri̱ngi̱ ru?>>
51 Jesu ibatiyih eo, “Oroubon iti ao’oban naniyah kwabow?” Ana bai’ufununayah hiya’afut hio, “Naniyah abow.”
52 Anda a sa pma ki̱n, <<To̱o̱ yi̱ri̱ pi̱ti̱ndi̱ twii, kana wo̱no̱ ku̱lu̱m te̱e̱re̱ wu yo̱o̱ bwiyaka wu lau̱ ku diyou, yo̱ ci̱ka ne̱re̱ wu laa wayau, wu yikiwe gi̱na wu pu̱ci̱ yi̱ wu mi̱lgai̱ mi̱ri̱nggi̱ kandi̱ du ruuni se̱e̱ ye̱i̱.>>
52 Naatu Jesu iuwih eo, “Isan imih, ofafar bai’obaiyenayan orot yait mar ana aiwob isan bai’obaiyen hibitin i bar matuwan matar, imih nati bar wanawanan ana sawar boubuh naatu atamanih etei boro nayataiten.”
53 Pu Yesu mata sagu̱ pma ci̱ye̱i̱ du balanggai̱, a du po̱o̱ wii.
53 Jesu iti oroubon eo hinonowar ufunamaim nati efan itumar,
54 A waata bu̱ri̱ gwe̱i̱ ye̱i̱. A toso ju̱ku̱gu̱ yi̱ri̱ngi̱ nu̱wa a gi̱re̱ng ku̱ru̱, nu̱wa bu nu̱u̱gu̱ yo̱ wa pma riyanga bu̱ri̱. Pma ni̱nga pi̱ra ki̱n, <<Ne̱re̱ wo̱o̱ nyi̱ngga to̱o̱ so̱mandi̱ yi̱ yi̱ri̱ngi̱ ri̱yandi̱ bu̱ri̱ to̱o̱ pi̱yau̱?
54 naatu remor na i ana bar meraramaim tit Kou’ay Bar ta wanawanan run, busuruf sabuw i’obaibiyih. Naatu sabuw hima hinonowar hifofor hio, “Iti orot ana ukwar rerekab naatu ina’inanen sinaf isan ana fair i menamaim bow?
55 To̱o̱ bo̱l kapinta wo̱o̱ ne̱ ru? Njaa yo̱ wii Maryam yi̱ ci̱yamba ya Yakubu yi̱ Yusupu yi̱ Simon yi̱ Yahuda ne̱ ru?
55 Iti orot tamah i bar wowabayan naatu hinah i Mary naatu James, Joseph, Simon, Judas i taitin.
56 Ci̱yamba ya bu nu̱ru̱mba wa yaa pi̱si̱ndi̱ pi̱na mwa mwa kem yi̱ yo ru? Ne̱re̱ wo̱o̱ nyi̱ngga to̱o̱ yi̱ri̱ngi̱ pi̱yau̱?>>
56 Naatu taitin baibitar auman bairit iti tama’am, imih iti sawar etei i menamaim bow?”
57 Pma bwiyanga gaanggu̱ a kwaa yo̱.
57 Iti na’atube hio hina’ufut hin. Jesu iuwih eo, “Dinab orot tafaram afa’amaim i tekakafiy, baise i ana bar meraramaim naatu i tain tuwan i men tekakafiy.”
58 Yaa ku ni̱nga yi̱ri̱ngi̱ ri̱yandi̱ bu̱ri̱ tum a pwii, di̱ngi̱n pma le̱e̱ bu ji̱re̱.
58 Naatu nati’imaim men ina’inan moumurih sinafumih, anayabin nati sabuw aurih baitumatum en.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.