Mateus 13
ANUTUNING MIDI TOTANGAKA INGA'NI (UVH) vs ARIB
1 Ka kama ka wara'ganangsa' ka Jisas wari yong u kabinga amanga gwang gaga ganang u mareiagu'.
1 No mesmo dia, tendo Jesus saído de casa, sentou-se à beira do mar;
2 Ka aming arantagim kabi' kabi'mo' wari adining midi u nakonga anga adiganang bak girii tiging. Ka Jisas wari midi adenga tutugu ning kama guk mokngang waraga' tanga adi bot ganang aranga mera gwang ganang naro' dokning anga mareiagu'. Ning tinga ami taming adi gwang gaga u mera yareging.
2 e reuniram-se a ele grandes multidões, de modo que entrou num barco, e se sentou; e todo o povo estava em pé na praia.
3 Ka Jisas wari adining midi kareng u yanggeronga nakeda titi waraga' napa'napa' kabi'mo' u yora sireng sini' mo' yanggu'. Mokngang adi midi tipfara sa' tanga ina yaregu'. Ka adi ning yanggu', aming nua'ni wari nana wit mindip u manggara fonga feng ganang igura yarota'.
3 E falou-lhes muitas coisas por parábolas, dizendo: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Ka wit beng udi feng ganangsa' mo' mangfanting, fam ka gaga sige kadapmang ganang mangfanting. Mangfanga sirengsa' marekiinga yang wari yora nanting.
4 e quando semeava, uma parte da semente caiu à beira do caminho, e vieram as aves e comeram.
5 A wit mindip fam wa kama pamparangeng uningkim guk wara'ganang mangfanting.
5 E outra parte caiu em lugares pedregosos, onde não havia muita terra: e logo nasceu, porque não tinha terra profunda;
6 Mangfanga kama fafageng kabi'guk waraga' tanga kagadofi udi giri urapsa' tinting. Ka kama kareng sini' mo' wara' fini tangkunang guk mokngang. Ka inga' mayam girii wari kama u danga wa tubobu urapsa' kaforanting.
6 mas, saindo o sol, queimou-se e, por não ter raiz, secou-se.
7 A wit mindip fam ka feng ganang gaga sini' mangfanting undu' ningsa'. Adi kagadofi udi giri tinting ka munggwak garas kusung guk wari kadofinga farafiabinga kirida tanga beng guk mo' tinting.
7 E outra caiu entre espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 A mindip beng ka feng bining kama kareng ganang didimeng mangfanting wa kareng giri kadofinga giranga fam ka beng karesi sini' kabi'mo' ka nambani 100 ning tinting a fam ka karesi ging ka nambani 60 ning tinting.
8 Mas outra caiu em boa terra, e dava fruto, um a cem, outro a sessenta e outro a trinta por um.
9 Ka Jisas wari midi tipfara u tanga ina ning tanga ami taming u ning yanggu', aming ka sasuk guk wa midi u torik wara'ning ki u sura nakedanting ning yanggu'.
9 Quem tem ouvidos, ouça.
10 Ka Jisas ananing arantagim adi Jisas wari midi tipfara sa' tanga yanggu' waraga' tanga inga' Jisas u ning anigaging, ai girii gu ami taming yanggeronga wa midi tipfara sa' wa indining tanga fainarang.
10 E chegando-se a ele os discípulos, perguntaram-lhe: Por que lhes falas por parábolas?
11 — ausente —
11 Respondeu-lhes Jesus: Porque a vós é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas a eles não lhes é dado;
12 — ausente —
12 pois ao que tem, dar-se-lhe-á, e terá em abundância; mas ao que não tem, até aquilo que tem lhe será tirado.
13 Ka aming arantagim girii adisining kadapmang wa ning titing, na kane tangkunang adisining dasi'ganang titik ka adi kaga wa giri titing ka wara'ning ki sini' guk mo' kigedating. Abanga na naganing midi kareng ituatik ka adi ninak wa giri titing, ka mokngang midi wara'ning ki sini' guk mo' nakedating waraga' tanga na adisita' midi ituaimonga wa na midi tipfara sa' tanga fainarik.
13 Por isso lhes falo por parábolas; porque eles, vendo, não vêem; e ouvindo, não ouvem nem entendem.
14 Ning tinga midi kareng ka tim profet Aisaia wari ituagu' wari beng guk kadofigu'. Midi ka wa ning togu',
14 E neles se cumpre a profecia de Isaías, que diz: Ouvindo, ouvireis, e de maneira alguma entendereis; e, vendo, vereis, e de maneira alguma percebereis.
15 Abanga aming arantagim ka wara'sining sasuksi' wa midi ka ning u bema dasi ning guk mokngang, adi maasi' kuma' isefing a dasi' undu' kuma' deguring. A adi ning guk mo' tianing ganang wa adi ki wa dasi' wari sireng sini' kuma' kigedianing. Ning tanga midini undu' maasi' wari naknga nakeda sini' tianing, a kabaksi' undu' midi ka u kuma'sa' bema dasianing. Ning tanga adi nagaganang tubobu faranga abuinga na kafakafa tiamarok ning togu'.”
15 Porque o coração deste povo se endureceu, e com os ouvidos ouviram tardiamente, e fecharam os olhos, para que não vejam com os olhos, nem ouçam com os ouvidos, nem entendam com o coração, nem se convertam, e eu os cure.
16 Ka naganing arantagim sidi kafakafa sini' ka dasi' wari sireng sini' kanga kigeda sini' tanga a maasi' wari midi u naknga kini nakedanga ning kuma' ting.
16 Mas bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem, e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Beng guk sini' sanirik tim profet arantagim kabi'mo' a Anutuning sasuk aming karesi kabi'mo' adi napa' girii ka sidita' i tasaminga kaing a midi kareng ka i saninga naking i kanga a ninak waraga' siamo' naknga tanga ira fabaiaging. Ka mokngang adi kaga a ninak kabi'guk mo' tanga kumoinga kami yara'ganangsa' kaga tanga a ninak tanga ning wa sidisa' ting.
17 Pois, em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes, e não o viram; e ouvir o que ouvis, e não o ouviram.
18 Ka naganing arantagim sidi naga midi ka aming wari feng ganang wit mindip iyuguk ga' tongak waraga' nangkanging wara'ning ki wa ning sanotik,
18 Ouvi, pois, vós a parábola do semeador.
19 ka wit mindip fam ka kadapmang ganang mangfuinga yang wari yora nating ning tongak wara'ning ki wa ning, naga Anutuning bining ning midi kareng ituainga aming wari u kuma' nakiting de ka aming kadagang Setan wari Anutuga' naktangka ma tini' ning tonga adining sasuk kadagang wari ufafeim tita'.
19 A todo o que ouve a palavra do reino e não a entende, vem o Maligno e arrebata o que lhe foi semeado no coração; este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 A wit mindip ka kama uningkim kuguru' guk wara'ganang mangfanga kadofakirida titing ning tongak wara'ning kini wa ning, aming fam adi naganing midi kareng u naknga o beng guk ning tonga mesisiringa urapsa' titing.
20 E o que foi semeado nos lugares pedregosos, este é o que ouve a palavra, e logo a recebe com alegria;
21 Ka adi midi ka wari kabaksi'ganang mang sini' mo' amota', usingsa' irota'. Ka inga' midi kareng waraga' tanga mamareng fam kadofingamonga titi wa ma aming fam wari kadagang ni taramikinga ganang wa adi mamareng waraga' mutu tanga midi kareng u urapsa' kabota'.
21 mas não tem raiz em si mesmo, antes é de pouca duração; e sobrevindo a angústia e a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 A wit mindip ka feng gaga mangfuinga munggwak kadagasi wari kadofinga ipmusinga girakirida tanga beng guk mo' titing ning tongak wara'ning kini wa ning, aming fam ka Anutuning midi kareng u naknga sasukni ganang kuma' naktangkauta' ka inga' adi sasuk mimeng ka napa' mamareng adining iikni ganang kadofingamota' a sasuk ka kamaganangning napa' kangasi iikga' surota' wari mandaga' taramikinga adi wara'ning kanesa' tota' wari Anutuning midi kareng u ugamusinga adining naktangka wari beng guk mo' kadofota'.
22 E o que foi semeado entre os espinhos, este é o que ouve a palavra; mas os cuidados deste mundo e a sedução das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 A wit mindip fam ka feng bining kama marang guk kareng ganang sini' mangfanga kadofiting ning urang tongak wara'ning kini wa ning, aming fam adi Anutuning midi kareng u naknga kabaksi'ganang beng sini' bema dasinga naktangka tanga ira kane karesi kuni' kuni' tanga yaranting wa wit ka beng karesi usap sini' tanga yaranting ning urang tongak wang ning yangtuanga yaregu'.
23 Mas o que foi semeado em boa terra, este é o que ouve a palavra, e a entende; e dá fruto, e um produz cem, outro sessenta, e outro trinta.
24 Ka Jisas wari kadapmang ka aming wari Anutuning bining ganang iikning waraga' midi tipfara kabi' nua'bu tanga ami taming u ning yanggu', aming wari wit mindip feng ganang ipmonga wa adi mindip iri karesi unggungsa' ipmota'.
24 Propôs-lhes outra parábola, dizendo: O reino dos céus é semelhante ao homem que semeou boa semente no seu campo;
25 Ipminga ning tanga kabinga anga kane aming arantagim guk adi dama kuma' dekinga adisining digirapsi' nua'ni wari tiim ganang kapmo' abanga feng u tipkadaunga wit baseni kiptasi mindip u manggara fabanga feng wara'ganang u igura yarota'.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou joio no meio do trigo, e retirou-se.
26 Ka inga' wit wari kadofinga giranga beng tonga tinga kane aming wari wit baseni wa wara'ganangsa' yapkedanting.
26 Quando, porém, a erva cresceu e começou a espigar, então apareceu também o joio.
27 Ning tanga anga feng wara'ning tuang u ning aninting, ai girii gu wit mindip karesisa' ba niminga ipmigum, ka wit kadagasi guk wa indining tanga kadofinga yabem.
27 Chegaram, pois, os servos do proprietário, e disseram-lhe: Senhor, não semeaste no teu campo boa semente? Donde, pois, vem o joio?
28 Ka feng tuang adibu ning inota', o kuma' nakedarik naganing digirap ni wari kapmo' inga' unda' abanga tanamgu', ning touta'. Ka arantagimni wari ning aninting, ka gu indining sutang wit kadagasi u kadofing wa anga tamara iguk tantam wa.
28 Respondeu-lhes: Algum inimigo é quem fez isso. E os servos lhe disseram: Queres, pois, que vamos arrancá-lo?
29 Ka feng tuang wari ning inota', mo' wit karesi guk ma tamakni' wara' ningsa' kureng adeing.
29 Ele, porém, disse: Não; para que, ao colher o joio, não arranqueis com ele também o trigo.
30 Inga' wit wari beng tanga kuraga sini' tinga kane aming wit beng dudop ning unggungsa' ka ning kuma' inok, sidi tim ka wit kadagasi u tamara manggara kudip sasa waraga' bak naro' tini'. Ning tanga wit karesi unggungsa' dopma manggara fonga naganing wit yak ganang u dasanting ning kuma' inotik ning touta'.
30 Deixai crescer ambos juntos até a ceifa; e, por ocasião da ceifa, direi aos ceifeiros: Ajuntai primeiro o joio, e atai-o em molhos para o queimar; o trigo, porém, recolhei-o no meu celeiro.
31 Ka Jisas wari midi nua'ni ubu inonga midi tipfara nua'ni nua'bu ning tanga yanggu', ka Anutuning bining wari kagadofi ning wa kadapmang ka aming nua'ni wari firi mindip kabasi'sini' ka mastet u ipmiinga kagadofi ning ningda'ning tota'. Ka firi mastet mindip wa firi mindip fam ka girisi da'ning urang yating ningwara' mo', mokngang wa kababi'sini' ka didik fam ning mindip da'ning, kururusa' kautang.
31 Propôs-lhes outra parábola, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda que um homem tomou, e semeou no seu campo;
32 Ka u bema tonga feng ganang ipmotang wa mindip kabasi'sini' ka wari kadofinga girii sini' ubu giranga nana fam ka feng ganang adenting u irafira firi da'ning ikinga yang wari wara'ganang yori udi girisa' manting ning yanggu'.
32 o qual é realmente a menor de todas as sementes; mas, depois de ter crescido, é a maior das hortaliças, e faz-se árvore, de sorte que vêm as aves do céu, e se aninham nos seus ramos.
33 Ning tanga Jisas wari midi tipfara nua'bu tanga ning yanggu', Anutuning bining wari kagadofi u nakeda wara'ning wa kadapmang nua'ni ka ning, ka sidi kuma'sa' yabiting napa' yis ka nana tanga sana ning wa napa' girisi mo', kururusa' yating. Ka taming wari baret tanga saunga wa adi palaua wa mimeng gira ning tanga yis wa kabi'sini'sa' karapnanga ipmating. Ning tanga palaua wara'guk tipfara tipfara tanga kamiinga baret anasa' girii bekinga wara'ganang seting ning titing waraga' sukni', ning yanggu'.
33 Outra parábola lhes disse: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e misturou com três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Ka Jisas wari ami taming u midi ka Anutuning bining ning kadapmang wara'ning u ituaima abugu' wa adi midi sireng sini' ka ni guk mo' yanggu', mokngang adi midi tipfara sa' tanga yanggu'.
34 Todas estas coisas falou Jesus às multidões por parábolas, e sem parábolas nada lhes falava;
35 Ka midi ka Jisas wari tipfara sa' u tanga yanggu' waraga' ka tim profet wari tuguinga yoking wa ning,
35 para que se cumprisse o que foi dito pelo profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a fundação do mundo.
36 Ka Jisas adi aming arantagim ka midi kura fianggu' u ibinga yak ganang ubu amogu'. Amoinga Jisas ananing arantagim sini' wari mandang yaranga amanga ning anigaging, ai girii gam gu midi ka tim aming wari wit baseni feng ganang ipminga kagadofi waraga' tongang wara'ning kini wa indining.
36 Então Jesus, deixando as multidões, entrou em casa. E chegaram-se a ele os seus discípulos, dizendo: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Ka Jisas wari ning yanggu', midi ka u tongak wara'ning kini wa ning, aming ka wit mindip karesi ipmota' wa Amingning Tim Iyak wari Anutuning midi kareng u ipmira'.
37 E ele, respondendo, disse: O que semeia a boa semente é o Filho do homem;
38 A feng ning tongak wa kamaganang yara'ning aming yong yong iking waraga' tongak. A wit mindip karesi wa aming karesi ka Anutuning bining ganang sini' iking wang. A wit mindip kadagasi baseni wa aming ka kadagang titisi aming kadagang Setan ning arantagim ka aming karesi ning bining ganang dabik ikiting waraga' tongak.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 A aming ka feng tuang wara'ning digirap wa aming kadagang Setan waraga'sa' tongak. A feng wari kuraga tinga wit beng u dopma manggak ga' tongak wa kama ka kunim a kama yari bibi' wara'ning kama ari' wari kadofiinga Anutu wari naktangka aming inagikna waraga' sura tongak. A wit beng u mamanggak ning kane aming arantagim wa Anutuning kunung aming arantagim ensel waraga' tongak.
39 o inimigo que o semeou é o Diabo; a ceifa é o fim do mundo, e os celeiros são os anjos.
40 Ka aming wari wit kadagasi u tamara kudip ganang kurasa ga' tongak wa inga' kama ari' wari kadofiinga
40 Pois assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Amingning Tim Iyak naga naganing kunung aming ensel u yangkareinga anga aming kadagasi ka aming fam wari kadagang titiga' yangdidenga abanga aming ka kadagang titing ka kami yara'ganang aming arantagim karesi ka Anutuning bining ganang ikiting wara'guk dabik iking u yapma tagagarenga
41 Mandará o Filho do homem os seus anjos, e eles ajuntarão do seu reino todos os que servem de tropeço, e os que praticam a iniqüidade,
42 manggara fonga kudip kadagang ganangsa' igukinga dani'. Ning tinga adi kagaya girii bema maksa' kara ira ani'ga'.
42 e lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Ning tinga aming karesi Anutuning arantagim adi anga babangsi' Anutuning bining ganang gi'sa' ira aming ka kadagang ni guk mokngang fafa' sini' ka mayam de ning diok urang katam ningda'ning ikinga yapni'ga'. Aming ka sasukni kareng guk wa midi ka u torik u kafakafa sura naknga tanga irota'.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos, ouça.
44 Ka aming wari Anutuning bining kareng u kataunga karengsa' naknga iik wara'ning midi tipfarani nua'ni wa ning, aming nua'ni wari feng tanonga kama u dininga fauta'. Anganga kama wara'ning mang ganang napa' tangkunang nua'ni ka aming fam wari timinggi' sepma kayonting unggung dininga katua sa' tota'. Napa' ka u katuauta' wa moni girii a mambong karesi sini' ka moni girisi warisa' toning u bokis ganang dasinga kamaganang unafarafiinga defarota' u katuauta'. Kataunga de danga ning tanga anata' bemna ga'sa' sura ning touta', ai feng ya aming nua'nining kamaganang fatarik. Ka na indining da' tanga napa' tangkunang ya nagata' bemnotik ning tonga mambong bokis u tubobu ningsa' farafanga sepma anga kane girii tanga adining napa'napa' mambong u manggaksasu'nanga fonga kama tuang waraga' aminga ning tanga kama wa anata' ubu bemnota'. Ning tinga moni bokis u katuauta' wa ananing sa' ubu irota'.
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem, ao descobri-lo, esconde; então, movido de gozo, vai, vende tudo quanto tem, e compra aquele campo.
45 Ka Anutuning bining kareng u kataunga karengsa' naknga iik wara'ning midi tipfara nua'ni undu' ning, aming nua'ni wari kaneni ka kungkum karesi sini' u manggara fonga aming fam ga' ima uningkim mambong manggakna ning tanga irota'.
45 Outrossim, o reino dos céus é semelhante a um negociante que buscava boas pérolas;
46 Ka adi fiking ni ganang aming nua'nining kungkum tangkunang sini' u kauta'. Kungkum ka ningwara' wa nua'ni guk mokngang, kubanik warisa' ka kareng sini' wara' adi kungkum ka u kanga kaba marara bemna titi ga'sa' nakota'. Ning tanga adi ananing mambong tangkunasi tangkunasi a kungkum karesi fam u manggara bak girii dabiksa' tanga fonga aming ka kungkum kareng sini' bemnota' wara'ning tuang waraga' amota'. Ning tinga adibu kungkum kareng sini' u amota'.
46 e encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo quanto tinha, e a comprou.
47 Ka Anutuning bining wara'ning midi tipfara wa nua'ni ka ning, ka sidi ama ging mamanggak ning ari' girisi umben wara'ning kane undu' kuma'sa' tanga kating. Adi ama ging fis u manggaronga wa umben u manggara bot ganang mera anga umben wa gwang bining do ipmating.
47 Igualmente, o reino dos céus é semelhante a uma rede lançada ao mar, e que apanhou toda espécie de peixes.
48 Ning tinga ama ging kuni' kuni' wari umben wara'ganang amanga toneinga adi u wengbema tonga gaga do kadofinga kamaganang u kwasineting. Ning tanga mera tagagare tanga karesi wa manggara kama naro' kukna a kadagasi wa manggara iguk ning titing.
48 E, quando cheia, puxaram-na para a praia; e, sentando-se, puseram os bons em cestos; os ruins, porém, lançaram fora.
49 Ka kama yari ari' biunga to' ganang undu' ningsa', Anutuning kunung aming ensel arantagim wari kama kama u yangara didimesi karesi yapma mamanggak a kadagasi yapma tarayap ningsa' tanga yarani'ga'.
49 Assim será no fim do mundo: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 Ning tanga aming kadagasi ka u tarayapni' wa manggara kudip kagaya girii ganang kura ipmainga danga kagaya kadagang sini' naknga kugwak ningsa' tonga ira ani'ga'.
50 e lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Ka Jisas wari arantagimni u ning yangkagu', ma' sidi midi ka u tonga yararik wara'ning ki guk u nakeding. Ka arantagimni adibu ning aniging, weng una kuma' nakedem.
51 Entendestes todas estas coisas? Disseram-lhe eles: Entendemos.
52 Ka Jisas wari ning yanggu', weng kuma' naking wara' sidi aming wa indining da'ning ubu iking waraga' ubu sangdidimotik. Beng sini' tim wa sidi Moses ning midi tang u naknga wara'ning sasuk guksa' ikiting. Ka inga' yara'ganang wa naga naning midi karesi fam ubu saminga naknga ning tanga sidi Anutuning bining ning kane aming arantagim kigineng guk ning ubu kadofinga iking. Wara' sidi aming kangasi sini' ka napa' mambong tangkunang timini a inga'ni ga' nafek guk mo' urang titing ningda'ning kuma' iking ning yanggu'.
52 E disse-lhes: Por isso, todo escriba que se fez discípulo do reino dos céus é semelhante a um homem, proprietário, que tira do seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Ka Jisas wari midi u ina ina ning tanga biinga yong ka u kabinga marara
53 E Jesus, tendo concluído estas parábolas, se retirou dali.
54 ananing yong ki Nasaret waraga' ubu agu'. Anga Nasaret yong u kadofinga anasining siring yak ganang amanga midi kareng u ituaimgu'. Ning tinga aming ka ananing yong ki wari adining midi wa kuni' nua'ni sini' naknga iguk areging. Ning tanga ning tonga yareging, ai adining sasukni wa kabasi' mo' kayam. Adi sasuk ka wa indeng bema tora'. Abanga napa' kane tangkunang mirakel u tanga fiarara' wa adi tangkunang wa indeng bemgu' wari tanga fiarara'.
54 E, chegando à sua terra, ensinava o povo na sinagoga, de modo que este se maravilhava e dizia: Donde lhe vem esta sabedoria, e estes poderes milagrosos?
55 Adi aming yong nua'nining mo' wara' indi nafek tonga, mokngang adi kamanda ning mindingni sa' urang udi. A adining mengni iibe tugu' wa Maria yang a adining kuyane wa Jems Josep Saimon a Judas ning urang udi.
55 Não é este o filho do carpinteiro? e não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos Tiago, José, Simão, e Judas?
56 Abanga adining kuyane taming undu' i fengaking yang. Ka adi sasuk ka wa indeng kanga bema tabanga tara'.
56 E não estão entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Ning tonga adita' bibi' nakngama manda ukngamging. Ka Jisas adi adisining kabaksi' u kuma' yapkedanga ning yanggu', beng sini' aming girii profet wa yong fam warisa' adining midi ga' naknga kafakafa tangamiting. A aming ka ananing yong dabik a arantagimni sini' adi mokngang, adining midi u naknga tara naknga bibi' nakngamiting.
57 E escandalizavam-se dele. Jesus, porém, lhes disse: Um profeta não fica sem honra senão na sua terra e na sua própria casa.
58 Ka Jisas ananing yong ki aming adi bibi' nakngama adining midi guk mo' nakngamging waraga' tanga Jisas adi kane tangkunang mirakel wa yong ka wara'ganang wa mimeng sini' mo' tugu', kubanik kubaniksa' tugu'.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.