João 6
Tzotzil de Chenalhó NT (TZO_TZE) vs NVT
1 Ts'acal to ibat Jesús ta jot nab Galilea sbi. La jchi'incutic batel, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique. Chib sbi li nabe, nab yu'un Tibérias noxtoc.
1 Depois disso, Jesus atravessou o mar da Galileia, conhecido também como mar de Tiberíades.
2 Ep cristianoetic la xchi'inuncutic batel xchi'uc li Jesuse yu'un laj yilic ep sq'uelubil stsatsal la spas li Jesuse, ja' ti la scoltaan jchameletique.
2 Uma grande multidão o seguia por toda parte, pois tinham visto os sinais que ele havia realizado ao curar os enfermos.
3 Li Jesuse laj yic'uncutic muyel ta jun biq'uit vits. Tey ic'ot chotluc jech tey lichoticutic ec, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique.
3 Então Jesus subiu a um monte e sentou-se com seus discípulos.
4 Jutuc xa sc'an sta yorail q'uin coltael cu'uncutic, vu'uncutic li israeluncutique.
4 Era quase tempo da festa judaica da Páscoa.
5 C'alal laj yil Jesús ti ta xtal ta stojol epal cristianoetique, jech la sjac'be li Felipee: ―¿Bu ta xbat jmantic tal pan yu'un ta xcac'betic sve'ic li epal cristianoetic li'oyique? ―xi li Jesuse.
5 Jesus logo viu uma grande multidão que vinha a seu encontro. Voltando-se para Filipe, perguntou: “Onde podemos comprar pão para alimentar toda essa gente?”.
6 Ti jech la sjac'be li Felipee, ja' no'ox ta sq'uelbe c'u x'elan yo'nton. Li Jesuse sna'oj ono'ox c'usi ta spas.
6 Disse isso para pôr Filipe à prova, pois já sabia o que ia fazer.
7 Itac'ov li Felipee: ―Ti oyuc lajunvinic (200) denario taq'uin sventa ta jmantic o pane, ac'o me jutuc no'ox ta xcac'betic, pero mu xloc' o ―xi.
7 Filipe respondeu: “Mesmo que trabalhássemos vários meses, não teríamos dinheiro suficiente para dar alimento a todos!”.
8 Li Jesuse jech i'albat yu'un yan jchi'ilcutic ta abtel, ja' li Andrese, ja' yits'in li Simón Pedroe:
8 Então um de seus discípulos, André, irmão de Simão Pedro, falou:
9 ―Oy jun querem li'i yich'oj tal vo'ob pan ja' pasbil ta cebada trigo. Yich'oj cha'cot choy noxtoc. Pero mu xloc' o, yu'un toj ep li cristianoetique ―xi.
9 “Aqui está um rapaz com cinco pães de cevada e dois peixes. Mas que adianta isso para tanta gente?”.
10 Li Jesuse jech laj yalbuncutic: ―Albeic li cristianoetique ac'o chotiicuc ―xiyutuncutic. Tey ti bu oyuncutique puro c'unil jobeltic no'ox jech tey ichotiic. Oy van vo'miluc li viniquetique. Yan li antsetique xchi'uc li ololetique mu'yuc atbil.
10 Jesus respondeu: “Digam ao povo que se sente”. Todos se sentaram na grama que cobria o monte. Só os homens eram cerca de cinco mil.
11 Li Jesuse la stsac li pane, la stojbe ta vocol Dios, la svoq'uilan, laj yac'buncutic, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique. Vu'uncutic laj cac'becutic li boch'otic tey chotajtique. Jech noxtoc li choye laj cac'becutic ti c'u yepal la sc'anique.
11 Então Jesus tomou os pães, agradeceu a Deus e os repartiu entre o povo. Em seguida, fez o mesmo com os peixes. E todos comeram à vontade.
12 C'alal inoj xch'utic scotol cristianoetique, li Jesuse jech laj yalbuncutic, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique: ―Tsobic scotol li scomelal pane xchi'uc li scomelal choye. Mu me jcomtsantic ―xiyutuncutic.
12 Depois que todos estavam satisfeitos, Jesus disse a seus discípulos: “Agora juntem os pedaços que sobraram, para que nada se desperdice”.
13 Jech tey la jtsobcutic scotol. Inoj cu'uncutic lajcha'moch li scomelal vo'ob pan ti pasbil ta cebada trigoe.
13 Eles juntaram o que restou e encheram doze cestos com as sobras.
14 Li cristianoetique, c'alal laj yilic sq'uelubil ti scotol xu' yu'un li Jesuse, jech laj yalbe sbaic: ―Ta melel ja' yaj'alc'op Dios li vinic li'i, ja' li boch'o sc'oplal ono'ox chtal li' ta banamile ―xut sbaic.
14 Quando o povo viu Jesus fazer esse sinal, exclamou: “Sem dúvida ele é o profeta que haveria de vir ao mundo!”.
15 Li Jesuse la sna' ti tsc'an ta stsacate yu'un ta sujat ti ja' ac'o ochuc ta ajvalilal cu'uncutic, vu'uncutic li israeluncutique. Jech stuc iloc' batel, ibat ta vits.
15 Jesus sabia que pretendiam obrigá-lo a ser rei deles, de modo que se retirou, sozinho, para o monte.
16 Vu'uncutic li yajchanc'opuncutique ta xa x'ic'ub ti c'alal liyalcutic batel ta ti' nabe.
16 Ao entardecer, os discípulos de Jesus desceram à praia,
17 Tey li'ochcutic batel ta tenalte' canova yu'un tey chibatcutic ta lum Capernaum tey ta jot nab. C'alal ic' xa'ox osile, tey jbats'ilcutic xanubal ta canova ta ba nab. Mu'yuc to'ox laj quilcutic li Jesuse.
17 entraram no barco e atravessaram o mar em direção a Cafarnaum. Quando escureceu, porém, Jesus ainda não tinha vindo se encontrar com eles.
18 Tey ital tsots ic'. Tsots lic syuq'uilan sba li nabe.
18 Logo, um vento forte veio sobre eles, e o mar ficou muito agitado.
19 C'alal oy xa van o'loluc xchibal reva lixanovcutic batel ta ba nabe, ja' o laj quilcutic ta xanov tal ta yacan ta ba nab li Jesuse. Tey inoch'aj tal ta sts'el li canovae. Toj xi'el lic'otcutic.
19 Depois de remarem cinco ou seis quilômetros, de repente viram Jesus caminhando sobre o mar, em direção ao barco. Ficaram aterrorizados,
20 Li Jesuse jech laj yalbuncutic: ―Mu me xaxi'ic, ja' vu'un ―xiyutuncutic.
20 mas ele lhes disse: “Sou eu! Não tenham medo”.
21 Jech xcuxet xa co'ntoncutic laj quic'cutic ochel ta canova li Jesuse. Ta ora no'ox liloc'cutic ta jot nab ti bu jnopoj chibatcutique.
21 Eles o receberam no barco e, logo em seguida, chegaram a seu destino.
22 Li cristianoetic tey icomic ta jot nabe laj yilic ti mu'yuc yan canovae, ja' no'ox jun ti bu li'ochcutic batele. Laj yilic noxtoc ti mu'yuc x'och ta canova li Jesuse, ja' no'ox jtuccutic li'ochcutic, vu'uncutic li yajchanc'opuncutique. Ta yoc'omal to ital yan canovaetic tey liquemic tal ta lum Tibérias. Ja' tey noch' i'ech' yo' bu la sve'ic pan li cristianoetique ti c'alal la stojbe ta vocol Dios li Cajvaltique.
22 No dia seguinte, a multidão que tinha ficado do outro lado do mar viu que os discípulos haviam pegado o único barco dali e que Jesus não fora com eles.
23 — ausente —
23 Alguns barcos de Tiberíades se aproximaram do lugar onde o povo tinha comido os pães depois que o Senhor os abençoou.
24 Li cristianoetique laj yilic ti mu'yuc xa tey oy li Jesuse xchi'uc mu'yuc xa tey oyuncutic ec. Jech tey i'ochic tal ta canova ec. Tey italic ta Capernaum, ja' tal sa'ic li Jesuse.
24 Quando a multidão viu que nem Jesus nem os discípulos estavam ali, todos entraram nos barcos e atravessaram para Cafarnaum, a fim de procurá-lo.
25 C'alal tey la staic ta jot nab li Jesuse, jech la sjac'beic: ―Jchanubtasvanej, ¿c'uxi ora lavul tal li'i? ―xutic.
25 Encontraram-no do outro lado do mar e lhe perguntaram: “Rabi, quando o senhor chegou aqui?”.
26 Itac'ov li Jesuse: ―Melel li c'usi chacalboxuque. Yu'un ti tal asa'icune, mu yu'unuc ja' ta sventa laj avilic ti scotol xu' cu'une. Ja' no'ox ta sventa ti lec inoj ach'utic yu'un pane.
26 Jesus respondeu: “Eu lhes digo a verdade: vocês querem estar comigo não porque entenderam os sinais, mas porque lhes dei alimento.
27 Mu me ja'uc no'ox xbat avo'ntonic ta sa'el li ave'elic ti sna' xlaje. Ja' tsc'an chasa'beic sve'el ec li avo'ntonique, ja' ti mu sna' xlaj sbatel osile. Vu'un ta xcac'boxuc, vu'un ti co'ol cristianoutique, yu'un jech ac'bilun cabtel yu'un li Diose, ja' li Jtote ―xi li Jesuse.
27 Não se preocupem tanto com coisas que se estragam, como a comida, mas usem suas energias buscando o alimento que permanece para a vida eterna, o qual o Filho do Homem pode lhes dar. Pois Deus, o Pai, colocou em mim seu selo de aprovação”.
28 Jech la sjac'beic li Jesuse: ―¿C'uxi chcut ta jpasbecutic yabtel Dios ec li vu'uncutique? ―xiic.
28 “Nós também queremos realizar as obras de Deus”, disseram eles. “O que devemos fazer?”
29 Itac'ov li Jesuse: ―Ja' yabtel Dios ta xc'ot me chach'unic ti vu'un Jcoltavanejun avu'unic ti tacbilun tal yu'une ―xut.
29 Jesus lhes disse: “Esta é a única obra que Deus quer de vocês: creiam naquele que ele enviou”.
30 Jech la sjaq'uic yan velta: ―¿C'usi sq'uelubil chavac'bun quilcutic ti ta melel tacbilot tal yu'un Diose yu'un jech xu' ta jch'uncutic o li c'usi chavale? ¿C'usi abtelal chavac'bun quilcutic?
30 Eles responderam: “Se deseja que creiamos no senhor, mostre-nos um sinal. O que o senhor pode fazer?
31 Li jmoltot jyame'cutic ta vo'onee i'ac'bat manavaj sve'ic yu'un Moisés tey ta xocol banamil. Jech ts'ibabil sc'oplal ta sc'op Dios: “Li Moisese laj yac'be sve'ic vaj ti liquem tal ta vinajele”, xi ts'ibabil. Ac'buncutic jech ec li vo'ote ―xutic.
31 Afinal, nossos antepassados comeram maná no deserto! As Escrituras dizem: ‘Moisés lhes deu de comer pão do céu’”.
32 Li Jesuse jech laj yalbe: ―Melel li c'usi chacalboxuque, mu ja'uc Moisés laj yac' li vaj ti la sve'ic amoltot ayame'ic ta vo'onee. Ja' no'ox i'ac'bat sventain li Moisese. Ja' Dios laj yac' tal li vaje. Li vaj la sve'ic amoltot ayame'ique ja' no'ox sventa icuxiic li' ta banamil. Yan li vaj ta xac'boxuc Jtot li' ta orae, ja' sventa chacuxiic o sbatel osil.
32 Jesus disse: “Eu lhes digo a verdade: não foi Moisés quem lhes deu pão do céu. É meu Pai quem dá o verdadeiro pão do céu a vocês.
33 Li vaj ta xac'boxuque ja' tey liquem tal ta vinajel. Ja' sventa chacuxiic o sbatel osil, vo'oxuc ti li' oyoxuc ta banamile ―x'utatic.
33 O verdadeiro pão de Deus é aquele que desce do céu e dá vida ao mundo”.
34 Jech laj yalic: ―Cajval, aq'uilanbuncutic scotol c'ac'al li vaj chavale ―xiic.
34 “Senhor, dê-nos desse pão todos os dias”, disseram eles.
35 Itac'ov li Jesuse: ―Jech chac c'u cha'al ta sventa vaj cuxuloxuc li' ta banamile, ja' no'ox jech vu'un ta jventa chacuxiic o sbatel osil. Li boch'otic ta xtal ta jtojole, me ta xch'unic ti vu'un ta jcoltaique, mu'yuc xa c'usi yan tsc'anic o yu'un xcuxet no'ox yo'ntonic.
35 Jesus respondeu: “Eu sou o pão da vida. Quem vem a mim nunca mais terá fome. Quem crê em mim nunca mais terá sede.
36 Laj xa calboxuc ti altic chavilicune, mu xac'an xach'unic ti vu'un chajcoltaoxuque.
36 Mas vocês não creram em mim, embora me tenham visto.
37 Scotol ti c'u yepal t'ujbilic ono'ox yu'un Jtot ti chiyich'icun ta muq'ue ja' ta xtalic ta jtojol. Li boch'otic ta xtalic ta jtojole xcuxet no'ox co'nton ta xquic'an o. Mu xcac' baticuc ta ch'ayel.
37 Contudo, aqueles que o Pai me dá virão a mim, e eu jamais os rejeitarei.
38 Yu'un ti liyal tal li' ta banamile, mu ja'uc tal jpas li c'usi ta jc'ane. Ja' tal jpasbe c'usi ta sc'an li Jtot ti la stacun tale.
38 Pois desci do céu para fazer a vontade daquele que me enviou, e não minha própria vontade.
39 Li Jtote tsc'an mu xch'ay junuc cu'un ti c'u yepal t'ujbilic ono'ox yu'un ti chiyich'icun ta muq'ue. Me ichamique, ta jcha'cuxesan scotol ta slajebal c'ac'al.
39 E esta é a vontade de Deus: que eu não perca um sequer de todos que ele me deu, mas que ressuscite todos no último dia.
40 Yu'un jech tsc'an Jtot ti ac'o cuxiicuc sbatel osil scotol li boch'otic ta xal ti vu'un Xnich'onune xchi'uc ta xch'unic ti vu'un ta jcoltae. Me ichamique, ta jcha'cuxes scotol ta slajebal c'ac'al ―xi li Jesuse.
40 Pois é a vontade de meu Pai que todo aquele que olhar para o Filho e nele crer tenha a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia”.
41 Li jchi'iltaccutic ta israelale muc xch'unic c'alal laj yal Jesús ti ja' stuc li vaj liquem tal ta vinajele.
41 Então os judeus começaram a criticá-lo, pois ele havia afirmado: “Eu sou o pão que desceu do céu”.
42 Jech laj yalbe sbaic: ―Ja' xnich'on José li Jesús li'i. Xcotquinbetic stot sme'. Ta xal ti tey liquem tal ta vinajele pero altic chal ―xut sbaic.
42 Diziam: “Este não é Jesus, filho de José? Conhecemos seu pai e sua mãe. Como ele pode dizer: ‘Desci do céu?’”.
43 Itac'ov li Jesuse: ―¿C'u yu'un mu xach'unic li c'usi laj cale?
43 Jesus, porém, respondeu: “Parem de me criticar.
44 Mu'yuc boch'o xu' yu'un ta xtal ta jtojol me muc tijbiluc tal yo'nton yu'un li Jtot ti la stacun tale. Li boch'otic ta xtal ta jtojole, me ichamique, ta jcha'cuxesan ta slajebal c'ac'al.
44 Pois ninguém pode vir a mim se o Pai, que me enviou, não o trouxer a mim; e no último dia eu o ressuscitarei.
45 Jech ts'ibabil comel ta svunic li yaj'alc'optac Dios ta vo'onee: “Scotolic ta x'ac'bat sna'ic yu'un Dios li boch'o chcoltavane”, xi ono'ox. Jech scotol li boch'otic tsc'an tsna'ique ja' ta x'ac'bat sbijilic yu'un li Jtote, jech ta xtalic ta jtojol.
45 Como dizem as Escrituras: ‘Todos eles serão ensinados por Deus’. Todo aquele que ouve o Pai e aprende dele vem a mim.
46 ’Mu'yuc boch'o yiloj li Diose. Jtuc no'ox quiloj yu'un tey liquemun tal ta stojol.
46 Não que alguém tenha visto o Pai; somente eu, que fui enviado por Deus, o vi.
47 Melel li c'usi chacalboxuque, boch'o ta xch'un ti tacbilun tal yu'un Diose ja' ta xcuxiic sbatel osil.
47 “Eu lhes digo a verdade: quem crê tem a vida eterna.
48 Vu'un vaj c'otemun yu'un vu'un ta jventa chacuxiic sbatel osil.
48 Sim, eu sou o pão da vida!
49 C'alal la sve'ic manavaj tey ta xocol banamil li amoltot ayame'ic ta vo'onee, muc xcuxiic o sbatel osil.
49 Seus antepassados comeram maná no deserto, mas morreram;
50 Li vaj ta xcale ja' tey liquem tal ta vinajel. Li boch'otic ta sve'e ja' chcuxiic o sbatel osil.
50 quem comer o pão do céu, no entanto, jamais morrerá.
51 Vu'un li vajune yu'un vu'un liquemun tal ta vinajel. Vu'un ta jventa chacuxiic sbatel osil. Scotol boch'o ta sve' li vaj ta xcale, ja' chcuxiic sbatel osil. Li vaj ta xcaq'ue ja' li jbec'tale. Ta xcac' ta sventa ti xu' ta xcuxiic sbatel osil cristianoetic ta sbejel banamil ―xi li Jesuse.
51 Eu sou o pão vivo que desceu do céu. Quem comer deste pão viverá para sempre; e este pão, que eu oferecerei para que o mundo viva, é a minha carne”.
52 Li jchi'iltaccutic ta israelele jech laj yalbe sbaic: ―¿C'uxi xu' ta xac'butic jve'tic li sbec'tale? ―xut sbaic.
52 Então os judeus começaram a discutir entre si a respeito do que ele queria dizer. “Como pode esse homem nos dar sua carne para comer?”, perguntavam.
53 Li Jesuse jech laj yalbe: ―Melel li c'usi chacalboxuque, me mu'yuc ave'ojbicun jbec'tal, vu'un ti co'ol cristianoutique, me mu'yuc avuch'ojbicun li jch'ich'ale, mu xacuxiic sbatel osil.
53 Então Jesus disse novamente: “Eu lhes digo a verdade: se vocês não comerem a carne do Filho do Homem e não beberem o seu sangue, não terão a vida em si mesmos.
54 Boch'o ta sve'bun jbec'tale xchi'uc ta xuch'bun jch'ich'ale ta xcuxi sbatel osil. Me ichame, ta jcha'cuxes ta slajebal c'ac'al.
54 Mas quem come minha carne e bebe meu sangue terá a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
55 Li jbec'tale ja' lequil ve'lil ta xc'ot. Li jch'ich'ale ja' lequil vo' ta xc'ot jech chacuxiic o yu'un sbatel osil.
55 Pois minha carne é a verdadeira comida, e meu sangue é a verdadeira bebida.
56 Boch'o ta sve'bun jbec'tale xchi'uc ta xuch'bun jch'ich'ale, ja' tey oy o ta jtojol, jech tey oyun ta yo'nton ec.
56 Quem come minha carne e bebe meu sangue permanece em mim, e eu nele.
57 Li Jtot ti la stacun tale cuxul o sbatel osil. Ja' no'ox jechun ec li vu'une, cuxulun o sbatel osil ta sventa li Jtote. Ja' no'ox jech ec li boch'otic ta sve'une, vu'un ta jventa ta xcuxiic o sbatel osil.
57 Eu vivo por causa do Pai, que vive e me enviou; da mesma forma, quem se alimenta de mim viverá por minha causa.
58 Li vaj ta xcale ja' tey liquem tal ta vinajel. Mu co'oluc jech chac c'u cha'al li manavaj la sve'ic amoltot ayame'ic ta vo'onee. C'alal la sve'ic manavaj li amoltot ayame'ic ta vo'onee, muc xcuxiic o sbatel osil. Yan li boch'otic ta sve'ic li vaj ta xcale ja' ta xcuxiic sbatel osil ―xi li Jesuse.
58 Eu sou o verdadeiro pão que desceu do céu. Seus antepassados comeram maná e morreram; quem comer este pão não morrerá, mas viverá para sempre”.
59 Ja' jech laj yal Jesús ta nail tsobobbail yu'un jchi'iltac ta israelal tey ta Capernaum ti c'alal ichanubtasvane.
59 Ele disse essas coisas quando ensinava na sinagoga de Cafarnaum.
60 Oy ep jchi'iltac ta israelal ep c'ac'al la xchi'inic li Jesuse. Ac'o me ep c'ac'al la xchi'inic pero muc xch'unic c'alal laj yal ti tey liquem tal ta vinajele.
60 Muitos de seus discípulos disseram: “Sua mensagem é dura. Quem é capaz de aceitá-la?”.
61 Li Jesuse la sna' ta yo'nton ti oy chopol laj ya'yic li c'usi laj yale. Jech la sjac'be: ―¿Me ta xchibaj avo'ntonic yu'un li c'usi laj cale?
61 Jesus, sabendo que seus discípulos reclamavam, disse: “Isso os ofende?
62 ¿C'usi chavalic me laj avilic chitoy batel yo' bu liquemun tal, vu'un ti co'ol cristianoutique?
62 Então o que pensarão se virem o Filho do Homem subir ao céu, onde estava antes?
63 Ja' tsots sc'oplal ac'o ach'unic yu'un jech chacuxiic sbatel osil. Ja' jech smelol li c'usi laj calboxuque. Ma'uc yu'un laj cal oy c'usi ac'o apasic ti jech chacuxiic sbatel osile.
63 Somente o Espírito dá vida. A natureza humana não realiza coisa alguma. E as palavras que eu lhes disse são espírito e vida.
64 Pero muc acotolicuc chach'unic ―x'utatic yu'un li Jesuse. C'alal lic stsac yabtel li Jesuse, sna'oj ono'ox li boch'otic mu xch'unic ti ja' Jcoltavaneje xchi'uc li boch'o ta x'ac'at ta c'abale.
64 Mas alguns de vocês não creem em mim”. Pois Jesus sabia, desde o princípio, quem não acreditava nele e quem iria traí-lo.
65 Li Jesuse jech laj yalbuncutic jcotolcutic: ―Laj calboxuc ava'yic ti mu'yuc boch'o xu' ta xtal ta jtojol me muc tijbiluc yo'nton yu'un Jtote ―xiyutuncutic.
65 E acrescentou: “Por isso eu disse que ninguém pode vir a mim a menos que o Pai o dê a mim”.
66 Jech ep isutic batel, ja' li boch'otic co'ol to'ox la jchi'incutic li Jesuse. Muc xa sc'an xchi'inic li Jesuse.
66 Nesse momento, muitos de seus discípulos se afastaram dele e o abandonaram.
67 Li Jesuse jech la sjac'buncutic, vu'uncutic li lajchabuncutique: ―Li vo'oxuque ¿c'u x'elan avo'ntonic? ¿Me chasutic batel ec? ―xiyutuncutic.
67 Então Jesus se voltou para os Doze e perguntou: “Vocês também vão embora?”.
68 Itac'ov li Simón Pedroe: ―Cajval, mu'yuc boch'o yan ta xbat jc'opancutic yu'un vo'ot no'ox chavalbuncutic ti c'u x'elan chicuxicutic sbatel osile.
68 Simão Pedro respondeu: “Senhor, para quem iremos? O senhor tem as palavras da vida eterna.
69 Li vu'uncutique jch'unojotcutic. Ta jna'cutic ti vo'ot Cristoot, ti t'ujbilot yu'un Dios chaventainuncutique. Vo'ot Xnich'onot li cuxul Diose ―xi li Pedroe.
69 Nós cremos e sabemos que o senhor é o Santo de Deus”.
70 Itac'ov li Jesuse: ―Vu'un la jt'ujoxuc li lajchaboxuque pero oy jun ti ja' ventainbil yu'un pucuje ―xiyutuncutic.
70 Então Jesus disse: “Eu escolhi vocês doze, mas um de vocês é um diabo”.
71 Ja' Judas ti laj yalbe sc'oplale, ja' li xnich'on Simón Iscariotee, yu'un ja' ta x'ac'van ta c'abal. Li Judase ja' co'ol lajchab yajchanc'opuncutic li Jesuse.
71 Ele se referia a Judas, filho de Simão Iscariotes, um dos Doze, que mais tarde o trairia.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.