Gênesis 37
Rote Tii Alkitab (TXQ) vs NVT
1 — ausente —
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 — ausente —
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Neu bonggi Yusuf, Yakob lasik ena. Huu naa de ana sue nala Yusuf lena heni anan laen nara. Laꞌe esa, Yakob tao badu naruk esa lolen seli fee Yusuf.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Neu kaꞌan nara mete-rita sira aman sue nakalena neu Yusuf, boe ma ara mburuk ralan seli roon, losa ara ta nau kokolak malole roon bali.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 — ausente —
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 — ausente —
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 — ausente —
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Basa boe ma ara ndindia Yusuf rae, “Woi! O duꞌa mae, o nau dadi neu malanggan fo parenda ai, do?” Ara rasakele ralan seli neun ena, nahuu ana nafada ndia meꞌin naa.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 Basa boe ma Yusuf nala meꞌi seluk bali. Boe ma ana nafada kaꞌan nara nae, “Wee! Au ala meꞌi bali. Au mete-ita ledo, bulan, ma nduuk salahunu esa. Basa sara kaur langgan nara no malole mbali au.”
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 Yusuf tui basa meꞌis naa neu ndia aman ma kaꞌan nara ena, boe ma aman nahara nahere neun nae, “Meꞌis matak bee naa! O duꞌa mae, au ma o inam, ma o kaꞌa-fadim mara mai fo ai idu o eim? O neulauk naa ena maa!”
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 De Yusuf kaꞌan nara mbiri ralan seli roon. Tehuu ndia aman duꞌa ta basa-basa no meꞌis naa.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 Faik esa, Yusuf kaꞌan nara foo reni sira aman bibi hien ma bibi lombon nara losa deka nggorok Sikem.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Ta dook ka boe ma aman nae, “Usu, ee! O kaꞌam mara lolo bibi hiek ma bibi lombo deka-deka nai Sikem. De mahehere fo muu tiro sara dei.”
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 De aman nae, “O muu dei, fo tiro sudi o kaꞌam mara ma au bibi hieng ma bibi lombong nggara. Ara talo bee, na, o fali mai fo tui au.”
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 Losak ka boe ma ana sangga sara ndule mook. Basa boe ma ana natonggo no hatahori esa, de hatahori naa natanen nae, “O sangga hata?”
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Yusuf naselu nae, “Toꞌo, au sangga au kaꞌang nggara. Ara foo bibi hiek ma bibi lombo sangga naꞌu deka-deka nai ia. Toꞌo mete-nita sara boe, do?”
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Boe ma hatahori naa nafada nae, “Ara ta rai ia ena. Tehuu ara rae sira sangga reni deka-deka nggorok Dotan reu.”
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Tehuu neu Yusuf bei numa dook ka, te ara mete-ritan ena. Boe ma ara rala harak fo rae tao risan.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 De esa nafada esa nae, “Ei mete dei. Malangga meꞌis mai ena!
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Mai fo ita tao tisan leo. Basa naa ita nggari henin neni oe mata mates esa dale neu. Dei fo ita tafada papa tae, banda fuir raꞌa henin ena. Dei fo ita mete sudik ndia meꞌin nara raa dadi talo bee!”
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 Kaꞌan Ruben namanene nala naa, boe ma ana sangga dalak fo nae fee Yusuf nasoda. De ana kaꞌi-ore fadin nara nae, “Wee! Ita boso tao tisan!
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 Malole lenak ita nggarin neni kada oe mata mates ia dale neu. Nai ia mamana nees, de ta hambu hatahori esa boe na bubuluk. Sadi boso feen nadaa.” Ana kokolak talo naa, nahuu ana nau nakamboꞌik Yusuf, fo nadenun fali neu ngga.
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Neu Yusuf losa kaꞌan nara, boe ma ara toꞌu ralan de ara ruꞌi heni badu malolen naa.
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 Boe ma ara leꞌa rorosok kana, de ara timban maso neni oe matak dale neu.
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Basa boe ma ara fali reu raꞌa-rinu. Ara bei raꞌa-rinu, medak neu ma ara mete-rita hatahori nononggok esa mai. Hatahori nononggok naa, ontan nara fua reni bua-baꞌu neseseꞌok kara, ndia leo ai daa kaboo menik, bumbu-fanir, ma modo-aidoo mata-matak kara. Naa te hatahori nononggok Ismael hatahorin nara raa, ara ruma nggorok Gilead mai, rae reni doon seli reu, nai nusa Masir.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 Basa boe ma Yahuda nafada kaꞌa-fadin nara nae, “Wee! Malole lenak talo kada ia. Ita boso tao tisan. Nanalan hata? Leo mae talo bee oo, ita ta bisa tafuni tala ndia daan boe.
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Malole lenak ita teu seꞌon neu hatahori Ismael asa raa. Leo mae ita taon talo bee oo, ndia bei ita fadi bonggin boe. Huu naa de ita boso takahehedik kana!” Boe ma basa sara rala harak tungga ndia kokolan.
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 Ndaa no hatahori mana danggan nara raa laꞌok tungga naa, boe ma Yusuf kaꞌan nara leꞌan numa oe matak naa dale mai. De ara seꞌo henin neu hatahori Ismael asa raa, no belin doi fulak dua hulu. Basa boe ma ara roo Yusuf neni Masir neu.
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Neu ara seꞌo heni Yusuf naa, Ruben ta bubuluk. Huu naa de neu ana fali neni oe matak naa neu, ana nggengger nalan seli, nahuu Yusuf ta sana ena. De ana sisii nasida bualoꞌa-papaken manai ao-inan, nahuu dalen susa nalan seli.
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 Boe ma ana fali neni fadin nara neu, de nae, “Awii! Kanak naa ta sana ena. Hatematak ia au muste tao hata bali?”
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 Basa boe ma ara hala bibi hiek esa, de haꞌi rala Yusuf badu malolen naa, ara boron neni daak naa neu.
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 Boe ma ara haꞌi rala badu mana lelemu daak naa, de renin fee neu sira aman, ma rafada rae, “Papa! Ai here mala badu ia! Papa mete sudik kana. Fama ko ia fadi Usu badun.”
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Yakob namumula basak ka badu naa, boe ma nalelan tutik ka. De ana naselu nae, “Awii! Ia memak au anang badun. Mitak mae banda fuir sii rakalulutun numa bee. Awii! Au anang maten ena!”
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 Basa boe ma Yakob sii nakalulutu badun, de ana pake bua-loꞌa soka akinaak, nahuu ana susa nalan seli. Boe ma ana buꞌi nakarereu anan ta pake hahae.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Basa ndia ana toun ma ana inan lalaꞌen mai kokoen, tehuu ta rala sana. Ana nae, “Taa! Au bisa susa losa mate, huu au ta bisa lilii kakanak esa ia.” Boe ma Yakob dalen susa nakandoo, nahuu ana nasaneda neu anan Yusuf mana matek naa ena.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Neu Yakob bei susa-sona talo naa, tehuu hatahori danggan nara raa, losa Masir ena. Boe ma reu seꞌo Yusuf neu hatahori ina-huuk esa, nade Potifar. Ndia ia, komedan numa basa soldadu mana manea manek Masir uma manen mai.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.