Mateus 23
Õ'âkĩ̶ hɨ yeere uúkũri turi Tukano (TUONT) vs BKJ
1 Beꞌro Jesú masãrẽ, tojo nicã ʉ̃sã cʉ̃ buꞌerãrẽ niwĩ:
1 Então falou Jesus à multidão, e aos seus discípulos,
2 —Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, ãpẽrã fariseo masã Õꞌacʉ̃ dutise Moisére cũuꞌquere wererã nima.
2 dizendo: Na cadeira de Moisés se assentam os escribas e os fariseus.
3 Tojo weerã na weresere tʉꞌo, tere weesirutuya. Na weesetise peꞌere ĩꞌacũuticãꞌña. Na añurõ weremeꞌrĩma, wererã. Tojo weemirã, na nise peꞌere weetima.
3 Tudo, pois, o que vos disserem, isso observai e fazei; porém não façais segundo as suas obras, porque eles dizem, e não fazem.
4 Na dutiwʉaronojõ dutiyʉꞌrʉocãꞌsama. Masã tere põtẽotisama. Na tojo wéérã, wʉapõtẽoña marĩse nʉcʉ̃sere dʉꞌtepeorã weronojõ weesama. Na masãrẽ tere wʉapeorã weronojõ weesama. Na tere wʉadutirã, ne ãpẽrã tãꞌrĩrãrẽ weetamutirã weronojõ weesama. Ne pajañaꞌti, masãrẽ ne cãꞌrõ weetamutisama.
4 Porque eles atam fardos pesados e difíceis de suportar, e os põem nos ombros dos homens; mas eles nem com seu dedo querem movê-los.
5 Nipeꞌtise na weesere masãrẽ añurõ ĩꞌadutirã weetaꞌsasama. Masã narẽ “Õꞌacʉ̃rẽ añurõ ẽjõpeosama” nicã tʉꞌosĩꞌrĩrã, aꞌtiro weesama. Na diapoapʉ, na omocãpʉ Õꞌacʉ̃ ye queti ojáca pũrĩ cjasere pajiri casero meꞌrã ojaꞌquere dʉꞌteõꞌosama. Tojo nicã na ñubuecã ĩꞌadutirã ãpẽrã yʉꞌrʉoro na ñubuewʉari suꞌtiro sumutopʉ opa dari cʉorojore sãñasama.
5 Mas todas as suas obras eles fazem para serem vistos pelos homens; eles fazem os seus filactérios mais largos, e aumentam as orlas das suas vestes,
6 Bosenʉmʉ nicã wiorã na dujiwʉase cũmurĩpʉ dujisĩꞌrĩsama. Na nerẽse wiꞌseripʉ quẽꞌrãrẽ mejãrõta weesama.
6 e amam os lugares mais altos nas festas, e os principais assentos nas sinagogas,
7 Masã narẽ macã decopʉ wiopesase meꞌrã añuduticã ʉasama. Narẽ, “Ʉ̃sãrẽ buꞌerã” pisucã ʉasama.
7 e as saudações nos mercados, e serem chamados pelos homens: Rabi, Rabi.
8 »Mʉsã pũrĩcã ãpẽrãrẽ “Mʉsã ʉ̃sãrẽ buꞌerã niꞌi”, ninoꞌticãꞌña. Aꞌtiro niꞌi. Mʉsã niꞌcʉ̃ põꞌrãta niꞌi. Yʉꞌʉ niꞌcʉ̃ta mʉsãrẽ buꞌegʉ niꞌi.
8 Mas vós não sereis chamados de Rabi, porque um só é o vosso Mestre, o Cristo, e todos vós sois irmãos.
9 Mʉsã ne niꞌcʉ̃rẽ aꞌti nucũcãpʉre “Ʉ̃sã pacʉ”, niticãꞌña. Mʉsã niꞌcʉ̃ta pacʉtiꞌi. Cʉ̃ Õꞌacʉ̃ ʉꞌmʉsepʉ nimi.
9 E a nenhum homem na terra chameis de vosso pai, porque um só é o vosso Pai, o qual está no céu.
10 Diacjʉ̃ta mʉsã pũrĩcã “Ʉ̃sã wiogʉ”, ni pisunoꞌticãꞌña. Yʉꞌʉ Cristo Õꞌacʉ̃ beseꞌcʉ niꞌcʉ̃ta mʉsã wiogʉ niꞌi.
10 Nem vos chameis de mestres, porque um só é o vosso Mestre, o Cristo.
11 Noꞌo ãpẽrãrẽ weetamugʉ̃, cʉ̃́ta nimi ãpẽrã yʉꞌrʉoro buꞌipʉ niyʉꞌrʉnʉꞌcãgʉ̃.
11 Mas o que for maior dentre vós será o vosso servo.
12 Noꞌo “Yʉꞌʉ ãpẽrã yʉꞌrʉoro niyʉꞌrʉnʉꞌcãꞌa” ni tʉꞌoñaꞌgʉ̃nojõ Õꞌacʉ̃ cʉ̃rẽ mejõ nigʉ̃acã waro tojacã weegʉsami. Noꞌo “Yʉꞌʉ ãpẽrã yʉꞌrʉoro niꞌi” ni tʉꞌoñaꞌtigʉ peꞌere Õꞌacʉ̃ ãpẽrã yʉꞌrʉoro tojacã weegʉsami.
12 E aquele que a si mesmo se exaltar será humilhado; e aquele que a si mesmo se humilhar será exaltado.
13 »Mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, tojo nicã fariseo masã weetaꞌsari masã niꞌi. Masã yʉꞌʉre ẽjõpeosĩꞌrĩrãrẽ cãꞌmotaꞌa. Tojo wéérã, yʉꞌʉ pacʉ wiogʉ nirõpʉ waꞌari maꞌarẽ narẽ biꞌarã weeꞌe. Mʉsã basuta yʉꞌʉre ẽjõpeoweꞌe. Ãpẽrã quẽꞌrãrẽ ẽjõpeosĩꞌrĩcã ʉasãweꞌe. Tojo weero ñaꞌabutiaro waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ.
13 Mas ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque fechais o reino do céu aos homens; pois nem vós entrais, nem deixais entrar os que estão entrando.
14 »Mʉsã wapewia numia ye wiꞌserire ẽꞌmasaꞌa. Mʉsã ñaꞌarõ weeꞌquere wãcũdutitirã yoacã ñubuetaꞌsaꞌa. Tojo weerã mʉsã ãpẽrã nemorõ buꞌiri bocayʉꞌrʉnʉꞌcãrãsaꞌa.
14 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque devorais as casas das viúvas, e sob pretexto fazeis longas orações; por isso recebereis a maior condenação.
15 Jesú aꞌtiro ninemowĩ Moisé ojaꞌquere buꞌeri masãrẽ, tojo nicã fariseo masãrẽ:
15 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque percorreis o mar e a terra para fazer um prosélito, e depois de o terdes feito, o fazeis duas vezes mais filho do inferno do que vós.
16 »Ñaꞌarõ waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ. Caperi bajutirãrẽ aꞌmerĩ wejero weronojõ niꞌi. Aꞌtiro ni buꞌeꞌe masãrẽ: “Niꞌcʉ̃ ‘Aꞌtiro weegʉti’, nisami Õꞌacʉ̃rẽ. ‘Õꞌacʉ̃ wiꞌi meꞌrã tojo weegʉti’ níca beꞌro cʉ̃ níꞌquere queoro weeticã, ‘Buꞌiri marĩꞌi’ ”, nisaꞌa. “Cʉ̃ ‘Õꞌacʉ̃ wiꞌi cjase uru meꞌrã tojo weegʉti’ níꞌquere queoro weeticã pũrĩcãrẽ, ‘Ñaꞌa niꞌi’ ”, nisaꞌa.
16 Ai de vós, guias cegos, que dizeis: Quem jurar pelo templo, isso nada é; mas o que jurar pelo ouro do templo, esse é um devedor.
17 Mʉsã tojo nírã, diacjʉ̃ wãcũweꞌe. Tʉꞌomasĩweꞌe. Uru Õꞌacʉ̃ wiꞌipʉ niyuro, Õꞌacʉ̃ ĩꞌorõpʉ añuse tojasaꞌa. Õꞌacʉ̃ wiꞌi, ti wiꞌi cjase uru nemorõ añuyʉꞌrʉnʉꞌcãꞌa.
17 Tolos e cegos! Pois qual é maior, o ouro, ou o templo que santifica o ouro?
18 Mʉsã Õꞌacʉ̃ dutiro weesĩꞌrĩtirã, ucũmeꞌrĩse meꞌrã weetaꞌsaꞌa. Masãrẽ aꞌtiro nisaꞌa: “Mʉsã ‘Õꞌacʉ̃rẽ waꞌicʉrã ʉ̃jʉ̃amorõpeowʉaropʉ meꞌrã tojo weerãti’ níꞌquere weeticã, buꞌiri marĩsaꞌa. Waꞌicʉ Õꞌacʉ̃rẽ oꞌose topʉ peoꞌque meꞌrã pũrĩcãrẽ wapatisaꞌa”, niꞌi.
18 E aquele que jurar pelo altar, isso nada é; mas aquele que jurar pela oferta que está sobre ele, esse é um devedor.
19 Mʉsã tʉꞌomasĩweꞌe. Õꞌacʉ̃rẽ oꞌose nemorõ na waꞌicʉrã ʉ̃jʉ̃amorõpeowʉaro peꞌe wapatiꞌi. Topʉ ʉ̃jʉ̃pesase meꞌrã na Õꞌacʉ̃rẽ oꞌose añuse tojasaꞌa.
19 Tolos e cegos; por que qual é maior, a oferta, ou o altar que santifica a oferta?
20 Tojo weerã mʉsã “Õꞌacʉ̃rẽ waꞌicʉrã ʉ̃jʉ̃amorõpeowʉaropʉ meꞌrã tojo weerãti” nírã, te seꞌsarore nirã weeweꞌe. “Topʉ peoatje quẽꞌrãrẽ mejãrõta weerãti”, nirã weesaꞌa.
20 Portanto, o que jurar pelo altar, jura por ele, e por todas as coisas sobre ele.
21 Õꞌacʉ̃ cʉ̃ ya wiꞌi, Õꞌacʉ̃ wiꞌipʉ nisami. Tojo weerã Õꞌacʉ̃rẽ “Ti wiꞌi meꞌrã tojo weerãti” nírã, “Cʉ̃ meꞌrãta tojo weerãti”, nirã weeꞌe.
21 E, o que jurar pelo templo, jura por ele, e por aquele que nele habita.
22 Mejãrõta “Ʉꞌmʉse meꞌrã tojo weerãti” nírã, “Õꞌacʉ̃ dujiro meꞌrãta, topʉ dujigʉ meꞌrãta” nirã weeꞌe.
22 E, o que jurar pelo céu, jura pelo trono de Deus, e por aquele que está assentado sobre ele.
23 »Ñaꞌarõ waꞌarosaꞌa mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masãrẽ, tojo nicã fariseo masãrẽ. Mʉsã weetaꞌsasebʉjʉrã niꞌi. Mʉsã otese oꞌmajãcã, menta, anís, comino wãmetise baꞌase sãamorẽsere seeneo, opa sʉ̃ꞌʉrĩ weesaꞌa. Diez sʉ̃ꞌʉrĩ cʉorã, niꞌcã sʉ̃ꞌʉ Õꞌacʉ̃ wiꞌipʉ miaa, Õꞌacʉ̃rẽ wãmepeo, paꞌire oꞌosaꞌa. Mʉsã tojo añurõ weemirã, Moisé ojaꞌque apeye pacase peꞌere weeweꞌe. Ãpẽrãrẽ queoro weesere, pajañaꞌsere, Õꞌacʉ̃rẽ ẽjõpeose peꞌere weeweꞌe. Aꞌtiro peꞌe weeya. Mʉsã otesere cʉ̃rẽ oꞌoduꞌutimirã, aꞌte añuyʉꞌrʉnʉꞌcãsere weeya.
23 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque pagam o dízimo da hortelã, do endro e do cominho, e tendes omitido as questões importantes da lei, juízo, misericórdia e fé; essas coisas devíeis ter feito, e não deixar as outras por fazer.
24 »Mʉsã basu diacjʉ̃ weeweꞌe. Ãpẽrã quẽꞌrãrẽ sʉꞌori diacjʉ̃ weeweꞌe. Tojo weerã mʉsã Õꞌacʉ̃ ye cjasere buꞌérã, caperi bajutirã aꞌmerĩ sʉꞌori tʉ̃awãꞌcãrã weronojõ niꞌi. Moisé cʉ̃ ojaꞌque, mejõ niseacã dutise peꞌere wãcũyʉꞌrʉrã, apeye paca peꞌere weeweꞌe.
24 Guias cegos, que coais um mosquito, e engolis um camelo.
25 »Mʉsã weetaꞌsarã aꞌtiro weeꞌe. Bajuyoropʉ diaꞌcʉ̃ añurõ weeꞌe. Baparire buꞌipʉ diaꞌcʉ̃ añurõ coerã weronojõ weetaꞌsaꞌa. Ti pa poꞌpeapʉre peje ñaꞌase mʉsã ãpẽrã yere yajaꞌque, ãpẽrã yere ʉaripejayʉꞌrʉnʉꞌcãꞌque ũꞌirĩ weronojõ wãꞌñasaꞌa. Tojo weero ñaꞌabutiaro waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ.
25 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque limpais o lado de fora do copo e do prato, mas por dentro estão cheios de extorsão e transgressão.
26 Mʉsã fariseo masã tʉꞌomasĩtirã, caperi bajunoꞌtirã weronojõ niꞌi. Ne waro poꞌpeapʉ cjase mʉsã wãcũsere dʉcayumʉꞌtãña. Beꞌro bajuyoropʉ añurã, ñaꞌase moorã tojarã́saꞌa. Bapari poꞌpeapʉ coemʉꞌtãꞌcaro weronojõ buꞌipʉ quẽꞌrã ũꞌirĩ marĩrõ tojaro weronojõ weerãsaꞌa.
26 Tu fariseu cego! Limpa primeiro o que está dentro do copo e do prato, para que também o lado de fora seja limpo também.
27 »Mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, fariseo masã weetaꞌsari masã niꞌi. Tojo weero ñaꞌabutiaro waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ. Wẽrĩꞌcãrã masãperi weronojõ niꞌi. Buꞌipʉre añurõ bajudutirã boꞌre meꞌrã waꞌreꞌque cujirire nʉꞌcõsaꞌa. Ti pe poꞌpeapʉre wẽrĩꞌcãrã õꞌarĩ mejã, tojo nicã dicʉse na upʉ ñaꞌase boaꞌque sãñasaꞌa.
27 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque sois semelhantes aos sepulcros caiados, que por fora realmente parecem formosos, mas por dentro estão cheios de ossos de homens mortos e de toda a impureza.
28 Mʉsã aꞌtiro nisetiꞌi. Masã ĩꞌorõpʉre añurã weronojõ bajuꞌu. Poꞌpeapʉ peꞌere weetaꞌsasebʉjʉrã niꞌi. Mʉsãpʉre ñaꞌase niyʉꞌrʉaꞌa.
28 Assim também vós exteriormente pareceis justos aos homens, mas por dentro estais cheios de hipocrisia e de iniquidade.
29 »Mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, fariseo masã weetaꞌsasebʉcʉrã niꞌi. Mʉsã dʉporocjãrã Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masã masãperi buꞌipʉ añurõ bajudutirã yeenʉꞌcõꞌo. Tojo nicã ãpẽrã masã añurã níꞌcãrãrẽ masãperi buꞌipʉ mejãrõta maꞌmasuꞌanʉꞌcõꞌo.
29 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque edificais os túmulos dos profetas e enfeitam os sepulcros dos justos;
30 Tuꞌajanʉꞌcõ, aꞌtiro ucũsaꞌa. “Ʉ̃sã ñecʉ̃sʉmʉa Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masãrẽ wẽjẽcãrã niwã. Ʉ̃sã na catícateropʉre nírã, narẽ wẽjẽcã, wẽjẽtamutibopã”, niꞌi.
30 e dizeis: Se existíssemos nos dias de nossos pais, não teríamos sido com eles cúmplices no sangue dos profetas.
31 Mʉsã aꞌtere tojo nírã, “Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masãrẽ wẽjẽꞌcãrã pãrãmerã nituriarã niꞌi”, nirã weeꞌe.
31 Assim, testificais contra vós mesmos, pois sois filhos dos que mataram os profetas.
32 Mʉsã, mʉsã ñecʉ̃sʉmʉa weemʉjãtiꞌcaronojõta weeyapaticãꞌña, ni tuꞌtiwĩ.
32 Enchei vós, então, a medida de vossos pais.
33 »Mʉsã weetaꞌsari curuacjãrã aña weronojõ niꞌi. Mʉsã deꞌro wee Õꞌacʉ̃ pecameꞌepʉ buꞌiri daꞌreatjere yʉꞌrʉwetimasĩsome.
33 Serpentes, geração de víboras, como podeis escapar da condenação do inferno?
34 Tojo weegʉ yʉꞌʉ mʉsã tiropʉre Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masã, masĩrĩ masãrẽ, buꞌeri masãrẽ oꞌógʉti. Mʉsã peꞌe na niꞌcãrẽrãrẽ wẽjẽ, ãpẽrãrẽ curusapʉ paabiꞌpenʉꞌcõrãsaꞌa. Ãpẽrãrẽ na nerẽwʉase wiꞌseripʉ paape, na noꞌo waꞌase macãrĩpʉ sirutucusiarãsaꞌa.
34 Portanto, eis que eu vos envio profetas, homens sábios e escribas; a alguns deles matareis e crucificareis; e a outros açoitareis nas vossas sinagogas e os perseguireis de cidade em cidade.
35 Tojo weero nipeꞌtirã masã añurãrẽ wẽjẽꞌque wapa mʉsãrẽ buꞌiri wãꞌaꞌa. Mʉsã ñecʉ̃sʉmʉa añugʉ̃ Abel meꞌrã ne waro wẽjẽ dʉꞌpocã́ticãrã niwã. Téé Zacaría Berequía macʉ̃ meꞌrã yapadaꞌreocãrã niwã. Cʉ̃rẽ na ñubuepeowʉaropʉ Õꞌacʉ̃ wiꞌi decopʉ wẽjẽcãrã niwã.
35 Para que sobre vós possa vir todo o sangue justo, que foi derramado sobre a terra, desde o sangue do justo Abel até o sangue de Zacarias, filho de Baraquias, que matastes entre o templo e o altar.
36 Diacjʉ̃ mʉsãrẽ weregʉti. Tojo weeꞌque wapare niꞌcãrõacã aꞌtocateropʉ nirãrẽ buꞌiri waꞌarosaꞌa, niwĩ Jesú.
36 Na verdade eu vos digo que todas estas coisas sobrevirão sobre esta geração.
37 Fariseo masãrẽ tojo níca beꞌro Jesú Jerusalẽ́cjãrã, tojo nicã todʉporopʉ ti macãpʉ níꞌcãrãrẽ wãcũgʉ̃, aꞌtiro niwĩ:
37 Ó Jerusalém, Jerusalém, que matas os profetas, e apedrejas os que te são enviados, quantas vezes eu quis ajuntar os teus filhos, como a galinha ajunta os seus pintinhos debaixo das asas, e tu não quiseste!
38 Tojo weero mʉsã nimiꞌque wiꞌseri masã marĩrõ tojarosaꞌa.
38 Eis que a vossa casa é deixada desolada.
39 Aꞌtere tʉꞌomasĩña. Yʉꞌʉre apaturi ĩꞌanemosome majã. Beꞌro yʉꞌʉ aꞌti turipʉ apaturi aꞌticãpʉ, mʉsã “Õꞌacʉ̃ dʉporopʉ ‘Oꞌógʉti’ níꞌcʉ añubutiagʉ nimi” nírãpʉ ĩꞌarãsaꞌa tja, niwĩ Jesú.
39 Porque eu vos digo que desde agora não me vereis mais, até que digais: Bendito seja o que vem em nome do Senhor.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.