Mateus 23
Õ'âkĩ̶ hɨ yeere uúkũri turi Tukano (TUONT) vs ARA
1 Beꞌro Jesú masãrẽ, tojo nicã ʉ̃sã cʉ̃ buꞌerãrẽ niwĩ:
1 Então, falou Jesus às multidões e aos seus discípulos:
2 —Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, ãpẽrã fariseo masã Õꞌacʉ̃ dutise Moisére cũuꞌquere wererã nima.
2 Na cadeira de Moisés, se assentaram os escribas e os fariseus.
3 Tojo weerã na weresere tʉꞌo, tere weesirutuya. Na weesetise peꞌere ĩꞌacũuticãꞌña. Na añurõ weremeꞌrĩma, wererã. Tojo weemirã, na nise peꞌere weetima.
3 Fazei e guardai, pois, tudo quanto eles vos disserem, porém não os imiteis nas suas obras; porque dizem e não fazem.
4 Na dutiwʉaronojõ dutiyʉꞌrʉocãꞌsama. Masã tere põtẽotisama. Na tojo wéérã, wʉapõtẽoña marĩse nʉcʉ̃sere dʉꞌtepeorã weronojõ weesama. Na masãrẽ tere wʉapeorã weronojõ weesama. Na tere wʉadutirã, ne ãpẽrã tãꞌrĩrãrẽ weetamutirã weronojõ weesama. Ne pajañaꞌti, masãrẽ ne cãꞌrõ weetamutisama.
4 Atam fardos pesados [e difíceis de carregar] e os põem sobre os ombros dos homens; entretanto, eles mesmos nem com o dedo querem movê-los.
5 Nipeꞌtise na weesere masãrẽ añurõ ĩꞌadutirã weetaꞌsasama. Masã narẽ “Õꞌacʉ̃rẽ añurõ ẽjõpeosama” nicã tʉꞌosĩꞌrĩrã, aꞌtiro weesama. Na diapoapʉ, na omocãpʉ Õꞌacʉ̃ ye queti ojáca pũrĩ cjasere pajiri casero meꞌrã ojaꞌquere dʉꞌteõꞌosama. Tojo nicã na ñubuecã ĩꞌadutirã ãpẽrã yʉꞌrʉoro na ñubuewʉari suꞌtiro sumutopʉ opa dari cʉorojore sãñasama.
5 Praticam, porém, todas as suas obras com o fim de serem vistos dos homens; pois alargam os seus filactérios e alongam as suas franjas.
6 Bosenʉmʉ nicã wiorã na dujiwʉase cũmurĩpʉ dujisĩꞌrĩsama. Na nerẽse wiꞌseripʉ quẽꞌrãrẽ mejãrõta weesama.
6 Amam o primeiro lugar nos banquetes e as primeiras cadeiras nas sinagogas,
7 Masã narẽ macã decopʉ wiopesase meꞌrã añuduticã ʉasama. Narẽ, “Ʉ̃sãrẽ buꞌerã” pisucã ʉasama.
7 as saudações nas praças e o serem chamados mestres pelos homens.
8 »Mʉsã pũrĩcã ãpẽrãrẽ “Mʉsã ʉ̃sãrẽ buꞌerã niꞌi”, ninoꞌticãꞌña. Aꞌtiro niꞌi. Mʉsã niꞌcʉ̃ põꞌrãta niꞌi. Yʉꞌʉ niꞌcʉ̃ta mʉsãrẽ buꞌegʉ niꞌi.
8 Vós, porém, não sereis chamados mestres, porque um só é vosso Mestre, e vós todos sois irmãos.
9 Mʉsã ne niꞌcʉ̃rẽ aꞌti nucũcãpʉre “Ʉ̃sã pacʉ”, niticãꞌña. Mʉsã niꞌcʉ̃ta pacʉtiꞌi. Cʉ̃ Õꞌacʉ̃ ʉꞌmʉsepʉ nimi.
9 A ninguém sobre a terra chameis vosso pai; porque só um é vosso Pai, aquele que está nos céus.
10 Diacjʉ̃ta mʉsã pũrĩcã “Ʉ̃sã wiogʉ”, ni pisunoꞌticãꞌña. Yʉꞌʉ Cristo Õꞌacʉ̃ beseꞌcʉ niꞌcʉ̃ta mʉsã wiogʉ niꞌi.
10 Nem sereis chamados guias, porque um só é vosso Guia, o Cristo.
11 Noꞌo ãpẽrãrẽ weetamugʉ̃, cʉ̃́ta nimi ãpẽrã yʉꞌrʉoro buꞌipʉ niyʉꞌrʉnʉꞌcãgʉ̃.
11 Mas o maior dentre vós será vosso servo.
12 Noꞌo “Yʉꞌʉ ãpẽrã yʉꞌrʉoro niyʉꞌrʉnʉꞌcãꞌa” ni tʉꞌoñaꞌgʉ̃nojõ Õꞌacʉ̃ cʉ̃rẽ mejõ nigʉ̃acã waro tojacã weegʉsami. Noꞌo “Yʉꞌʉ ãpẽrã yʉꞌrʉoro niꞌi” ni tʉꞌoñaꞌtigʉ peꞌere Õꞌacʉ̃ ãpẽrã yʉꞌrʉoro tojacã weegʉsami.
12 Quem a si mesmo se exaltar será humilhado; e quem a si mesmo se humilhar será exaltado.
13 »Mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, tojo nicã fariseo masã weetaꞌsari masã niꞌi. Masã yʉꞌʉre ẽjõpeosĩꞌrĩrãrẽ cãꞌmotaꞌa. Tojo wéérã, yʉꞌʉ pacʉ wiogʉ nirõpʉ waꞌari maꞌarẽ narẽ biꞌarã weeꞌe. Mʉsã basuta yʉꞌʉre ẽjõpeoweꞌe. Ãpẽrã quẽꞌrãrẽ ẽjõpeosĩꞌrĩcã ʉasãweꞌe. Tojo weero ñaꞌabutiaro waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ.
13 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque fechais o reino dos céus diante dos homens; pois vós não entrais, nem deixais entrar os que estão entrando!
14 »Mʉsã wapewia numia ye wiꞌserire ẽꞌmasaꞌa. Mʉsã ñaꞌarõ weeꞌquere wãcũdutitirã yoacã ñubuetaꞌsaꞌa. Tojo weerã mʉsã ãpẽrã nemorõ buꞌiri bocayʉꞌrʉnʉꞌcãrãsaꞌa.
14 [Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque devorais as casas das viúvas e, para o justificar, fazeis longas orações; por isso, sofrereis juízo muito mais severo!]
15 Jesú aꞌtiro ninemowĩ Moisé ojaꞌquere buꞌeri masãrẽ, tojo nicã fariseo masãrẽ:
15 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque rodeais o mar e a terra para fazer um prosélito; e, uma vez feito, o tornais filho do inferno duas vezes mais do que vós!
16 »Ñaꞌarõ waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ. Caperi bajutirãrẽ aꞌmerĩ wejero weronojõ niꞌi. Aꞌtiro ni buꞌeꞌe masãrẽ: “Niꞌcʉ̃ ‘Aꞌtiro weegʉti’, nisami Õꞌacʉ̃rẽ. ‘Õꞌacʉ̃ wiꞌi meꞌrã tojo weegʉti’ níca beꞌro cʉ̃ níꞌquere queoro weeticã, ‘Buꞌiri marĩꞌi’ ”, nisaꞌa. “Cʉ̃ ‘Õꞌacʉ̃ wiꞌi cjase uru meꞌrã tojo weegʉti’ níꞌquere queoro weeticã pũrĩcãrẽ, ‘Ñaꞌa niꞌi’ ”, nisaꞌa.
16 Ai de vós, guias cegos, que dizeis: Quem jurar pelo santuário, isso é nada; mas, se alguém jurar pelo ouro do santuário, fica obrigado pelo que jurou!
17 Mʉsã tojo nírã, diacjʉ̃ wãcũweꞌe. Tʉꞌomasĩweꞌe. Uru Õꞌacʉ̃ wiꞌipʉ niyuro, Õꞌacʉ̃ ĩꞌorõpʉ añuse tojasaꞌa. Õꞌacʉ̃ wiꞌi, ti wiꞌi cjase uru nemorõ añuyʉꞌrʉnʉꞌcãꞌa.
17 Insensatos e cegos! Pois qual é maior: o ouro ou o santuário que santifica o ouro?
18 Mʉsã Õꞌacʉ̃ dutiro weesĩꞌrĩtirã, ucũmeꞌrĩse meꞌrã weetaꞌsaꞌa. Masãrẽ aꞌtiro nisaꞌa: “Mʉsã ‘Õꞌacʉ̃rẽ waꞌicʉrã ʉ̃jʉ̃amorõpeowʉaropʉ meꞌrã tojo weerãti’ níꞌquere weeticã, buꞌiri marĩsaꞌa. Waꞌicʉ Õꞌacʉ̃rẽ oꞌose topʉ peoꞌque meꞌrã pũrĩcãrẽ wapatisaꞌa”, niꞌi.
18 E dizeis: Quem jurar pelo altar, isso é nada; quem, porém, jurar pela oferta que está sobre o altar fica obrigado pelo que jurou.
19 Mʉsã tʉꞌomasĩweꞌe. Õꞌacʉ̃rẽ oꞌose nemorõ na waꞌicʉrã ʉ̃jʉ̃amorõpeowʉaro peꞌe wapatiꞌi. Topʉ ʉ̃jʉ̃pesase meꞌrã na Õꞌacʉ̃rẽ oꞌose añuse tojasaꞌa.
19 Cegos! Pois qual é maior: a oferta ou o altar que santifica a oferta?
20 Tojo weerã mʉsã “Õꞌacʉ̃rẽ waꞌicʉrã ʉ̃jʉ̃amorõpeowʉaropʉ meꞌrã tojo weerãti” nírã, te seꞌsarore nirã weeweꞌe. “Topʉ peoatje quẽꞌrãrẽ mejãrõta weerãti”, nirã weesaꞌa.
20 Portanto, quem jurar pelo altar jura por ele e por tudo o que sobre ele está.
21 Õꞌacʉ̃ cʉ̃ ya wiꞌi, Õꞌacʉ̃ wiꞌipʉ nisami. Tojo weerã Õꞌacʉ̃rẽ “Ti wiꞌi meꞌrã tojo weerãti” nírã, “Cʉ̃ meꞌrãta tojo weerãti”, nirã weeꞌe.
21 Quem jurar pelo santuário jura por ele e por aquele que nele habita;
22 Mejãrõta “Ʉꞌmʉse meꞌrã tojo weerãti” nírã, “Õꞌacʉ̃ dujiro meꞌrãta, topʉ dujigʉ meꞌrãta” nirã weeꞌe.
22 e quem jurar pelo céu jura pelo trono de Deus e por aquele que no trono está sentado.
23 »Ñaꞌarõ waꞌarosaꞌa mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masãrẽ, tojo nicã fariseo masãrẽ. Mʉsã weetaꞌsasebʉjʉrã niꞌi. Mʉsã otese oꞌmajãcã, menta, anís, comino wãmetise baꞌase sãamorẽsere seeneo, opa sʉ̃ꞌʉrĩ weesaꞌa. Diez sʉ̃ꞌʉrĩ cʉorã, niꞌcã sʉ̃ꞌʉ Õꞌacʉ̃ wiꞌipʉ miaa, Õꞌacʉ̃rẽ wãmepeo, paꞌire oꞌosaꞌa. Mʉsã tojo añurõ weemirã, Moisé ojaꞌque apeye pacase peꞌere weeweꞌe. Ãpẽrãrẽ queoro weesere, pajañaꞌsere, Õꞌacʉ̃rẽ ẽjõpeose peꞌere weeweꞌe. Aꞌtiro peꞌe weeya. Mʉsã otesere cʉ̃rẽ oꞌoduꞌutimirã, aꞌte añuyʉꞌrʉnʉꞌcãsere weeya.
23 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque dais o dízimo da hortelã, do endro e do cominho e tendes negligenciado os preceitos mais importantes da Lei: a justiça, a misericórdia e a fé; devíeis, porém, fazer estas coisas, sem omitir aquelas!
24 »Mʉsã basu diacjʉ̃ weeweꞌe. Ãpẽrã quẽꞌrãrẽ sʉꞌori diacjʉ̃ weeweꞌe. Tojo weerã mʉsã Õꞌacʉ̃ ye cjasere buꞌérã, caperi bajutirã aꞌmerĩ sʉꞌori tʉ̃awãꞌcãrã weronojõ niꞌi. Moisé cʉ̃ ojaꞌque, mejõ niseacã dutise peꞌere wãcũyʉꞌrʉrã, apeye paca peꞌere weeweꞌe.
24 Guias cegos, que coais o mosquito e engolis o camelo!
25 »Mʉsã weetaꞌsarã aꞌtiro weeꞌe. Bajuyoropʉ diaꞌcʉ̃ añurõ weeꞌe. Baparire buꞌipʉ diaꞌcʉ̃ añurõ coerã weronojõ weetaꞌsaꞌa. Ti pa poꞌpeapʉre peje ñaꞌase mʉsã ãpẽrã yere yajaꞌque, ãpẽrã yere ʉaripejayʉꞌrʉnʉꞌcãꞌque ũꞌirĩ weronojõ wãꞌñasaꞌa. Tojo weero ñaꞌabutiaro waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ.
25 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque limpais o exterior do copo e do prato, mas estes, por dentro, estão cheios de rapina e intemperança!
26 Mʉsã fariseo masã tʉꞌomasĩtirã, caperi bajunoꞌtirã weronojõ niꞌi. Ne waro poꞌpeapʉ cjase mʉsã wãcũsere dʉcayumʉꞌtãña. Beꞌro bajuyoropʉ añurã, ñaꞌase moorã tojarã́saꞌa. Bapari poꞌpeapʉ coemʉꞌtãꞌcaro weronojõ buꞌipʉ quẽꞌrã ũꞌirĩ marĩrõ tojaro weronojõ weerãsaꞌa.
26 Fariseu cego, limpa primeiro o interior do copo, para que também o seu exterior fique limpo!
27 »Mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, fariseo masã weetaꞌsari masã niꞌi. Tojo weero ñaꞌabutiaro waꞌarosaꞌa mʉsãrẽ. Wẽrĩꞌcãrã masãperi weronojõ niꞌi. Buꞌipʉre añurõ bajudutirã boꞌre meꞌrã waꞌreꞌque cujirire nʉꞌcõsaꞌa. Ti pe poꞌpeapʉre wẽrĩꞌcãrã õꞌarĩ mejã, tojo nicã dicʉse na upʉ ñaꞌase boaꞌque sãñasaꞌa.
27 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque sois semelhantes aos sepulcros caiados, que, por fora, se mostram belos, mas interiormente estão cheios de ossos de mortos e de toda imundícia!
28 Mʉsã aꞌtiro nisetiꞌi. Masã ĩꞌorõpʉre añurã weronojõ bajuꞌu. Poꞌpeapʉ peꞌere weetaꞌsasebʉjʉrã niꞌi. Mʉsãpʉre ñaꞌase niyʉꞌrʉaꞌa.
28 Assim também vós exteriormente pareceis justos aos homens, mas, por dentro, estais cheios de hipocrisia e de iniquidade.
29 »Mʉsã Moisé ojaꞌquere buꞌeri masã, fariseo masã weetaꞌsasebʉcʉrã niꞌi. Mʉsã dʉporocjãrã Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masã masãperi buꞌipʉ añurõ bajudutirã yeenʉꞌcõꞌo. Tojo nicã ãpẽrã masã añurã níꞌcãrãrẽ masãperi buꞌipʉ mejãrõta maꞌmasuꞌanʉꞌcõꞌo.
29 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque edificais os sepulcros dos profetas, adornais os túmulos dos justos
30 Tuꞌajanʉꞌcõ, aꞌtiro ucũsaꞌa. “Ʉ̃sã ñecʉ̃sʉmʉa Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masãrẽ wẽjẽcãrã niwã. Ʉ̃sã na catícateropʉre nírã, narẽ wẽjẽcã, wẽjẽtamutibopã”, niꞌi.
30 e dizeis: Se tivéssemos vivido nos dias de nossos pais, não teríamos sido seus cúmplices no sangue dos profetas!
31 Mʉsã aꞌtere tojo nírã, “Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masãrẽ wẽjẽꞌcãrã pãrãmerã nituriarã niꞌi”, nirã weeꞌe.
31 Assim, contra vós mesmos, testificais que sois filhos dos que mataram os profetas.
32 Mʉsã, mʉsã ñecʉ̃sʉmʉa weemʉjãtiꞌcaronojõta weeyapaticãꞌña, ni tuꞌtiwĩ.
32 Enchei vós, pois, a medida de vossos pais.
33 »Mʉsã weetaꞌsari curuacjãrã aña weronojõ niꞌi. Mʉsã deꞌro wee Õꞌacʉ̃ pecameꞌepʉ buꞌiri daꞌreatjere yʉꞌrʉwetimasĩsome.
33 Serpentes, raça de víboras! Como escapareis da condenação do inferno?
34 Tojo weegʉ yʉꞌʉ mʉsã tiropʉre Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masã, masĩrĩ masãrẽ, buꞌeri masãrẽ oꞌógʉti. Mʉsã peꞌe na niꞌcãrẽrãrẽ wẽjẽ, ãpẽrãrẽ curusapʉ paabiꞌpenʉꞌcõrãsaꞌa. Ãpẽrãrẽ na nerẽwʉase wiꞌseripʉ paape, na noꞌo waꞌase macãrĩpʉ sirutucusiarãsaꞌa.
34 Por isso, eis que eu vos envio profetas, sábios e escribas. A uns matareis e crucificareis; a outros açoitareis nas vossas sinagogas e perseguireis de cidade em cidade;
35 Tojo weero nipeꞌtirã masã añurãrẽ wẽjẽꞌque wapa mʉsãrẽ buꞌiri wãꞌaꞌa. Mʉsã ñecʉ̃sʉmʉa añugʉ̃ Abel meꞌrã ne waro wẽjẽ dʉꞌpocã́ticãrã niwã. Téé Zacaría Berequía macʉ̃ meꞌrã yapadaꞌreocãrã niwã. Cʉ̃rẽ na ñubuepeowʉaropʉ Õꞌacʉ̃ wiꞌi decopʉ wẽjẽcãrã niwã.
35 para que sobre vós recaia todo o sangue justo derramado sobre a terra, desde o sangue do justo Abel até ao sangue de Zacarias, filho de Baraquias, a quem matastes entre o santuário e o altar.
36 Diacjʉ̃ mʉsãrẽ weregʉti. Tojo weeꞌque wapare niꞌcãrõacã aꞌtocateropʉ nirãrẽ buꞌiri waꞌarosaꞌa, niwĩ Jesú.
36 Em verdade vos digo que todas estas coisas hão de vir sobre a presente geração.
37 Fariseo masãrẽ tojo níca beꞌro Jesú Jerusalẽ́cjãrã, tojo nicã todʉporopʉ ti macãpʉ níꞌcãrãrẽ wãcũgʉ̃, aꞌtiro niwĩ:
37 Jerusalém, Jerusalém, que matas os profetas e apedrejas os que te foram enviados! Quantas vezes quis eu reunir os teus filhos, como a galinha ajunta os seus pintinhos debaixo das asas, e vós não o quisestes!
38 Tojo weero mʉsã nimiꞌque wiꞌseri masã marĩrõ tojarosaꞌa.
38 Eis que a vossa casa vos ficará deserta.
39 Aꞌtere tʉꞌomasĩña. Yʉꞌʉre apaturi ĩꞌanemosome majã. Beꞌro yʉꞌʉ aꞌti turipʉ apaturi aꞌticãpʉ, mʉsã “Õꞌacʉ̃ dʉporopʉ ‘Oꞌógʉti’ níꞌcʉ añubutiagʉ nimi” nírãpʉ ĩꞌarãsaꞌa tja, niwĩ Jesú.
39 Declaro-vos, pois, que, desde agora, já não me vereis, até que venhais a dizer:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.