Mateus 13

Õ'âkĩ̶ hɨ yeere uúkũri turi Tukano (TUONT) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Ti nʉmʉrẽta tja Jesú wiꞌipʉ níꞌcʉ ditara sumutopʉ waꞌawĩ. Waꞌa, topʉ dujiwĩ.
1 Naquele mesmo dia, saindo Jesus de casa, assentou-se à beira-mar;
2 Masã pãjãrã waro cʉ̃ tiropʉ nerẽcã ĩꞌagʉ̃, yucʉsʉpʉ mʉjãsãjãa, dujiwĩ. Masã peꞌe ditara sumutopʉ nuꞌcũwã.
2 e grandes multidões se reuniram perto dele, de modo que entrou num barco e se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Beꞌro Jesú queose meꞌrã narẽ buꞌewĩ:
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas e dizia: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Cʉ̃ otegʉ wẽestewãꞌcãcã, apeye otese cape maꞌapʉ doquequeꞌasaꞌa. Mirĩcʉ̃a aꞌti, te perire ĩꞌaboca, baꞌapeꞌocãꞌsama.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Apeye ʉ̃tãpaga cãꞌrõacã diꞌta cʉoro buꞌipʉ doquequeꞌasaꞌa. Te diꞌta cãꞌrõacã niyucã, asibusu maata marã, pĩꞌrĩsaꞌa.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Beꞌro mujĩpũ asimʉjãtiri cura diꞌta boposãjãyʉꞌrʉa waꞌasaꞌa. Tojo weero nʉꞌcõrĩ cʉotiꞌcaro nitjĩarõ, maata ñaidija waꞌasaꞌa.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Apeye otese cape pota waꞌteropʉ bʉrʉqueꞌasaꞌa. Pota peꞌe tere pĩꞌrĩyʉꞌrʉa, wẽjẽcãꞌsaꞌa.
7 Outra caiu entre os espinhos, e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Apeye otese cape diꞌta añurõpʉ bʉrʉqueꞌasaꞌa. Te añurõ pĩꞌrĩ, dʉcatisaꞌa. Niꞌcã ño cien peri dʉcatisaꞌa. Ape ño sesenta peri, ape ño treinta peri dʉcatisaꞌa.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Oꞌmeperi cʉorãnojõ aꞌtere añurõ tʉꞌoya, niwĩ Jesú.
9 Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
10 Beꞌro ʉ̃sã cʉ̃ buꞌerã cʉ̃ pʉꞌto waꞌa, cʉ̃rẽ sẽrĩtiñaꞌwʉ̃:
10 Então, se aproximaram os discípulos e lhe perguntaram: Por que lhes falas por parábolas?
11 Jesú ʉ̃sãrẽ yʉꞌtiwĩ:
11 Ao que respondeu: Porque a vós outros é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas àqueles não lhes é isso concedido.
12 Tojo weegʉ yʉꞌʉ buꞌesere ẽjõpeorãrẽ narẽta Õꞌacʉ̃ masĩse oꞌonemogʉ̃sami. Na tʉꞌomasĩse cʉoyʉꞌrʉarãsama. Ãpẽrã yʉꞌʉ buꞌesere ẽjõpeotirã peꞌere na cãꞌrõacã masĩmiꞌquere tʉꞌomasĩticã weegʉsami.
12 Pois ao que tem se lhe dará, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Na yʉꞌʉ weesere ĩꞌamirã, ĩꞌatirã weronojõ nisama. Yʉꞌʉ buꞌesere tʉꞌomirã, tʉꞌomasĩtisama. Tojo weegʉ queose meꞌrã narẽ wereꞌe.
13 Por isso, lhes falo por parábolas; porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 — ausente —
14 De sorte que neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 — ausente —
15 Porque o coração deste povo está endurecido, de mau grado ouviram com os ouvidos e fecharam os olhos; para não suceder que vejam com os olhos, ouçam com os ouvidos, entendam com o coração, se convertam e sejam por mim curados.
16 Ʉ̃sã peꞌere niwĩ:
16 Bem-aventurados, porém, os vossos olhos, porque veem; e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Diacjʉ̃ mʉsãrẽ weregʉti. Pãjãrã Õꞌacʉ̃ ye queti weremʉꞌtãrĩ masã, tojo nicã dʉporocjãrã masã añurã níꞌcãrã niꞌcãrõacã yʉꞌʉ mʉsãrẽ weesere ĩꞌasĩꞌrĩcãrã nimiwã. Yʉꞌʉ mʉsãrẽ weresere tʉꞌosĩꞌrĩcãrã nimiwã. Tojo weesĩꞌrĩꞌcãrã nimirã, ĩꞌati, tʉꞌotiyʉꞌrʉocãꞌcãrã niwã, niwĩ Jesú.
17 Pois em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não viram; e ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 Beꞌro Jesú ʉ̃sãrẽ aꞌtiro werenemowĩ:
18 Atendei vós, pois, à parábola do semeador.
19 Yʉꞌʉ aꞌti turipʉ wiogʉ nigʉ̃saꞌa nisere tʉꞌomirã, tere tʉꞌomasĩtirã, aꞌtiro weronojõ nisama. Otese cape maꞌapʉ bʉrʉqueꞌaꞌque weronojõ nisama. Wãtĩ aꞌti, na tʉꞌomiꞌquere ẽꞌmapeꞌocãꞌsami.
19 A todos os que ouvem a palavra do reino e não a compreendem, vem o maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Ãpẽrã ʉ̃tãpaga waꞌteropʉ doquequeꞌaꞌque peri weronojõ nisama. Yé quetire eꞌcatise meꞌrã tʉꞌosama.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e a recebe logo, com alegria;
21 Tojo tʉꞌomirã, nʉꞌcõrĩ marĩrã weronojõ nisama. Narẽ mejẽcã waꞌacã, o ãpẽrã te quetire ẽjõpeose buꞌiri narẽ tuꞌticã, maata ẽjõpeoduꞌucãꞌsama.
21 mas não tem raiz em si mesmo, sendo, antes, de pouca duração; em lhe chegando a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Ãpẽrã otese cape pota waꞌteropʉ bʉrʉqueꞌaꞌque weronojõ nisama. Yé quetire tʉꞌoma, tʉꞌorã peꞌe. Aꞌti ʉmʉco cjase peꞌere wãcũyʉꞌrʉnʉꞌcãsama. Noꞌo deꞌro nisere ʉaripejayʉꞌrʉasama. Na tojo niseticã, aꞌte narẽ dojorẽcãꞌsaꞌa. Na tʉꞌoꞌquere acobojo, dʉca marĩrã weronojõ nisama.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém os cuidados do mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera.
23 Ãpẽrã diꞌtapʉ añurõpʉ bʉrʉqueꞌaꞌque peri weronojõ nima. Yé quetire tʉꞌo, añurõ ẽjõpeo, yʉꞌʉ dutironojõ weesetirã, añurõ dʉcatirã weronojõ nima. Cien peri dʉcatiꞌcaro weronojõ añusere weesama. Ãpẽrã sesenta peri, ãpẽrã treinta peri dʉcatiꞌcaro weronojõ añusere weesama, niwĩ Jesú.
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Jesú apeye queose meꞌrã ʉ̃sãrẽ werenemowĩ:
24 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um homem que semeou boa semente no seu campo;
25 Beꞌro nipeꞌtirã cã́rĩ́ca beꞌro te oteꞌcʉre ĩꞌatuꞌtigʉ cʉ̃ oteꞌcaropʉ waꞌasami. Waꞌa, trigo cape waꞌteropʉ ñaꞌase capere otesami.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e retirou-se.
26 Trigo pĩꞌrĩmʉjã, te pupiri cura ñaꞌase cʉ̃ oteꞌque peꞌe quẽꞌrã pĩꞌrĩbajuasaꞌa.
26 E, quando a erva cresceu e produziu fruto, apareceu também o joio.
27 Tere ĩꞌarã, cʉ̃rẽ daꞌracoꞌterã na wiogʉpʉre wererã waꞌasama: “Wiogʉ, marĩ oteꞌque añuse cape diaꞌcʉ̃ nimiwʉ̃to”, nisama. “¿Deꞌro wee aꞌte ñaꞌase cape aꞌtipari?” nisama.
27 Então, vindo os servos do dono da casa, lhe disseram: Senhor, não semeaste boa semente no teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Na wiogʉ narẽ yʉꞌtisami: “Niꞌcʉ̃ marĩrẽ ĩꞌatuꞌtigʉ tojo weeapĩ”, nisami. Beꞌro daꞌracoꞌterã na wiogʉre sẽrĩtiñaꞌsama tja: “¿Mʉꞌʉ ʉ̃sã ñaꞌasere cureweerã waꞌacã ʉasari?” nisama.
28 Ele, porém, lhes respondeu: Um inimigo fez isso. Mas os servos lhe perguntaram: Queres que vamos e arranquemos o joio?
29 Cʉ̃ peꞌe narẽ nisami: “Weeticãꞌña. Mʉsã cureweerã, apeye trigore duꞌacõꞌabosaꞌa.
29 Não! Replicou ele, para que, ao separar o joio, não arranqueis também com ele o trigo.
30 Totá trigo meꞌrã bʉcʉacãꞌto. Trigo bʉcʉatuꞌajaca beꞌropʉ daꞌrari masãrẽ oꞌógʉti. Na ñaꞌase pĩꞌrĩꞌquere cureweemʉꞌtãrãsama. Curewee, tere opa dotori dʉꞌte, ʉ̃jʉ̃arãsama. Tuꞌajanʉꞌcõ, trigore na nʉrõwʉaropʉ nʉrõrãsama”, nisami, niwĩ Jesú.
30 Deixai-os crescer juntos até à colheita, e, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ajuntai primeiro o joio, atai-o em feixes para ser queimado; mas o trigo, recolhei-o no meu celeiro.
31 Jesú apeye queose meꞌrã werenemowĩ tja:
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda, que um homem tomou e plantou no seu campo;
32 Mostaza cape cãꞌcaperoacã waro niꞌi. Tócacaperoacã nimirõ, bʉcʉaropʉa pajibutiacjʉ yucʉgʉ pĩꞌrĩsaꞌa. Pajicjʉ waro waꞌacã ĩꞌarã, mirĩcʉ̃a aꞌti, tigʉ dʉpʉripʉ na diepeoatje suꞌtire weesama, niwĩ. Õꞌacʉ̃ wiogʉ nise cãꞌcaperoacã weronojõ nʉꞌcãsaꞌa. Beꞌro pajicjʉ bʉcʉaꞌcaro weronojõ nipeꞌtiropʉ cʉ̃ ye queti seꞌsa waꞌarosaꞌa. Tojo nicã pãjãrã cʉ̃ yarã sãjãrã́sama nígʉ̃, tojo niwĩ.
32 o qual é, na verdade, a menor de todas as sementes, e, crescida, é maior do que as hortaliças, e se faz árvore, de modo que as aves do céu vêm aninhar-se nos seus ramos.
33 Beꞌro apeye queose meꞌrã werenemowĩ tja:
33 Disse-lhes outra parábola: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e escondeu em três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Jesú masãrẽ buꞌégʉ, queose meꞌrã wereticã weetiwĩ.
34 Todas estas coisas disse Jesus às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia;
35 Cʉ̃ tojo weecã, Õꞌacʉ̃ ye quetire weremʉꞌtãrĩ masʉ̃ ojaꞌque queoro waꞌawʉ. Jesú masãrẽ wereatjere aꞌtiro ojanoꞌwʉ̃:
35 para que se cumprisse o que foi dito por intermédio do profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a criação [do mundo].
36 Beꞌro Jesú masãrẽ weꞌeriti, wiꞌipʉ sãjãawĩ. Ʉ̃sã cʉ̃ buꞌerã cʉ̃rẽ sirutusãjãwʉ̃. Topʉ cʉ̃rẽ sẽrĩtiñaꞌwʉ̃:
36 Então, despedindo as multidões, foi Jesus para casa. E, chegando-se a ele os seus discípulos, disseram: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Ʉ̃sã tojo nicã tʉꞌogʉ, Jesú yʉꞌtiwĩ:
37 E ele respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem;
38 Ti wese peꞌe aꞌti turi nisĩꞌrĩrõ weeꞌe. Añuse cape yʉꞌʉre ẽjõpeorã Õꞌacʉ̃ põꞌrã nima, nisĩꞌrĩrõ weeꞌe. Ñaꞌase cape pĩꞌrĩꞌque peꞌe wãtĩ yarã nima, nisĩꞌrĩrõ weeꞌe.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 Ti wese oteꞌcʉre ĩꞌatuꞌtigʉ ñaꞌasere oteꞌcʉ wãtĩ nimi. Trigo bʉcʉatuꞌajaca beꞌro na tʉ̃ꞌrẽse aꞌti ʉmʉco peꞌtiatje niꞌi, nisĩꞌrĩrõ weeꞌe. Trigore tʉ̃ꞌrẽrĩ masã Õꞌacʉ̃rẽ werecoꞌterã ʉꞌmʉsecjãrã weronojõ nima.
39 o inimigo que o semeou é o diabo; a ceifa é a consumação do século, e os ceifeiros são os anjos.
40 Ñaꞌasere curewee ʉ̃jʉ̃acõꞌasama. Na tojo weeꞌcaro weronojõ aꞌti turi peꞌticãpʉre ñaꞌarãrẽ cõꞌarãsama.
40 Pois, assim como o joio é colhido e lançado ao fogo, assim será na consumação do século.
41 Yʉꞌʉ Õꞌacʉ̃ macʉ̃ masʉ̃ weronojõ upʉtigʉ yʉꞌʉre werecoꞌterãrẽ nipeꞌtiropʉ oꞌógʉsaꞌa. “Nipeꞌtirã ñaꞌarõ weerãrẽ, tojo nicã ãpẽrãrẽ ñaꞌarõ weecã weerãrẽ neoña”, nigʉ̃saꞌa.
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, que ajuntarão do seu reino todos os escândalos e os que praticam a iniquidade
42 Narẽ pecameꞌepʉ cõꞌarãsama. Topʉ na pũrĩnoꞌrã, upicari cũꞌrĩdio, utirãsama.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Tojo waꞌari curare Õꞌacʉ̃ ʉaro weerã́ peꞌe aꞌtiro weerãsama. Cʉ̃ tiropʉ waꞌarã, mujĩpũ ʉmʉcocjʉ̃ weronojõ asisterãsama. Topʉ ninuꞌcũcãꞌrãsama. Oꞌmeperi cʉorãnojõ aꞌtere añurõ tʉꞌoya, niwĩ.
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
44 Jesú aꞌtiro werenemowĩ:
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro oculto no campo, o qual certo homem, tendo-o achado, escondeu. E, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 Apeye quẽꞌrãrẽ Jesú werenemowĩ:
45 O reino dos céus é também semelhante a um que negocia e procura boas pérolas;
46 Cʉ̃ wapabʉjʉri pe, niꞌcã pere bocaejagʉ, aꞌtiro weesami. Bocaeja, cʉ̃ cʉosere duapeꞌocãꞌsami. Cʉ̃ duaꞌque wapa meꞌrã ti pe wapabʉjʉri pere duumiicãꞌsami. Õꞌacʉ̃ mʉsã wiogʉ nicã, ti pe wapabʉjʉri pere bocase weronojõ niꞌi.
46 e, tendo achado uma pérola de grande valor, vende tudo o que possui e a compra.
47 »Beꞌropʉ Õꞌacʉ̃ masãrẽ beseatjere weregʉti. Waꞌi wẽjẽrĩ masã niꞌcãgʉ̃ wejecʉjo dia pajiri maapʉ doqueñosama. Tigʉpʉre nirãnʉcʉ̃ waꞌi suꞌriwãꞌsama.
47 O reino dos céus é ainda semelhante a uma rede que, lançada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Tigʉ muꞌmuyʉꞌrʉcã ĩꞌarã, waꞌi wẽjẽrĩ masã dia sumutopʉ wejemajãsama. Topʉ waꞌire besedujisama. Añurãrẽ piꞌipʉ besesãasama. Ñaꞌarãrẽ doqueñocãꞌsama.
48 E, quando já está cheia, os pescadores arrastam-na para a praia e, assentados, escolhem os bons para os cestos e os ruins deitam fora.
49 Aꞌti ʉmʉco peꞌticã, tojota waꞌarosaꞌa. Õꞌacʉ̃rẽ werecoꞌterã ʉꞌmʉsecjãrã aꞌtirãsama. Añurã, ñaꞌarãrẽ dʉcawaanʉꞌcõrãsama.
49 Assim será na consumação do século: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 Ñaꞌarãrẽ pecameꞌepʉ cõꞌarãsama. Topʉ na pũrĩnoꞌrã, upicari cũꞌrĩdio, utirãsama, niwĩ Jesú.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Beꞌro Jesú ʉ̃sãrẽ niwĩ:
51 Entendestes todas estas coisas? Responderam-lhe: Sim!
52 Ʉ̃sã tojo nicã, cʉ̃ niwĩ:
52 Então, lhes disse: Por isso, todo escriba versado no reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu depósito coisas novas e coisas velhas.
53 — ausente —
53 Tendo Jesus proferido estas parábolas, retirou-se dali.
54 — ausente —
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de tal sorte que se maravilhavam e diziam: Donde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Ãꞌrĩ niꞌcʉ̃ capiteru macʉ̃ nimi. Cʉ̃ aꞌti macãcjõ María macʉ̃ nimi. Cʉ̃ acabijirã Santiago, José, Simó, Juda nima.
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas?
56 Cʉ̃ acabijirã numia quẽꞌrã aꞌtopʉta nima. Tojo weegʉ ¿noꞌopʉ masĩmipari cʉ̃ aꞌtere? niwã.
56 Não vivem entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Cʉ̃ tocjʉ̃ nise buꞌiri cʉ̃ weresere ẽjõpeosĩꞌrĩtiwã. Jesú peꞌe narẽ niwĩ:
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, senão na sua terra e na sua casa.
58 Tojo weegʉ ti macãpʉre na ẽjõpeoticã ĩꞌagʉ̃, peje waro narẽ weeĩꞌotiwĩ.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.