Gênesis 41
Õ'âkĩ̶ hɨ yeere uúkũri turi Tukano (TUONT) vs VC
1 José na pʉarã quẽꞌeꞌquere wéréca beꞌro pʉa cʉ̃ꞌma yʉꞌrʉcaro niwʉ̃. Niꞌcã nʉmʉ faraṍ aꞌtiro quẽꞌecʉ niwĩ: Dia Nilo wãmetiri maa sumutopʉ nuꞌcũcʉ niwĩ.
1 Dois anos depois, o faraó teve um sonho: encontrava-se ele perto do Nilo,
2 Cʉ̃ tojo weeri cura ti maapʉre siete wecʉa añurã, diꞌitirã wijapaꞌacãrã niwã. Ti maa sumutopʉ aco tiropʉ táre baꞌanuꞌcũcãrã niwã.
2 de onde saíram sete vacas belas e gordas, que se puseram a pastar a verdura.
3 Beꞌro ti maapʉta tja ãpẽrã siete wecʉa ñaꞌarã mejãrã, diꞌi marĩrã wijapaꞌacãrã niwã. Ãpẽrã ʉꞌmʉtãwijaꞌcãrã tiro nʉꞌcãejacãrã niwã.
3 Mas, eis que saíram em seguida do mesmo Nilo sete outras vacas, feias e magras, que vieram e se puseram ao lado das outras na margem do rio.
4 Ãꞌrã wecʉa ñaꞌarã mejãrã, diꞌi marĩrã ãpẽrã añurã siete wecʉa pacarã diꞌitirã peꞌere baꞌapeꞌocãrã niwã. Tere quẽꞌegʉ̃ta, faraṍ wãꞌcãcʉ niwĩ.
4 As vacas feias e magras devoraram as sete vacas belas e gordas. E o faraó despertou.
5 Beꞌro cãrĩa waꞌacʉ niwĩ tja. Apeye quẽꞌenemocʉ niwĩ. Cʉ̃ ĩꞌacã, siete trigo põꞌrãrĩ añubutiase peritise niꞌcã ñopʉreta pĩꞌrĩwijacaro niwʉ̃.
5 Adormeceu de novo e teve outro sonho: sete espigas grossas e belas saíam de uma mesma haste.
6 Beꞌro tja siete ñaꞌase trigo põꞌrãrĩ mejã, ñai bopoaꞌque mejã pĩꞌrĩbajuacaro niwʉ̃. Wĩꞌrõ mujĩpũ mʉjãtiro cjase ʉpʉtʉ asibusu wẽetuuwãꞌcãtise meꞌrã tojo waꞌacaro niwʉ̃.
6 Mas eis que em seguida germinaram sete outras espigas, magras e ressequidas pelo vento do oriente.
7 Aꞌte siete ñaꞌase bopoaꞌque põꞌrãrĩ mejã apeye siete añuse trigo peritise põꞌrãrĩrẽ baꞌapeꞌocãꞌcaro niwʉ̃. Tojo waꞌacã, faraṍ wãꞌcã, “Quẽꞌese niapã”, nicʉ niwĩ.
7 E as espigas magras devoraram as sete espigas grossas e cheias. E o faraó despertou: era um sonho.
8 Ape nʉmʉ ñamiñaꞌcũrõ wãcũqueꞌtiyʉꞌrʉacʉ niwĩ. Tojo weegʉ nipeꞌtirã níbocari masãrẽ, tʉꞌomasĩrĩ masã Egiptopʉ nirãrẽ pijio, cʉ̃ quẽꞌeꞌquere werecʉ niwĩ. Ne niꞌcʉ̃ peꞌeta “Tojo nisĩꞌrĩrõ weeꞌe” ni, weremasĩticãrã niwã.
8 Chegada a manhã, o faraó com o espírito preocupado, mandou chamar todos os mágicos e sábios do Egito. Contou-lhes seus sonhos, mas nenhum deles soube explicá-los.
9 Na weremasĩticã ĩꞌagʉ̃, faraṍrẽ ʉꞌsedʉcaco vino tĩacoꞌtegʉ aꞌtiro nicʉ niwĩ:
9 Então o copeiro-mor disse-lhe: "Vou confessar a minha falta.
10 Wiogʉ, ti nʉmʉpʉ mʉꞌʉ pã́ weeri masã wiogʉ meꞌrã, tojo nicã yʉꞌʉ meꞌrã uácaterore, ʉ̃sã pʉarãpʉreta surara wiogʉ ya wiꞌipʉ ʉ̃sãrẽ buꞌiri daꞌregʉ sõrõwʉ̃.
10 Um dia, tendo-se o faraó irado contra os seus servos, mandou-me meter na prisão em casa do chefe da guarda, com o padeiro-mor.
11 Niꞌcã ñami pã́ weeri masã wiogʉ quẽꞌecʉ niwĩ. Yʉꞌʉ quẽꞌrã mejẽcã bajuse quẽꞌewʉ̃. Ʉ̃sã quẽꞌeꞌquenʉcʉ̃ mejẽcã diaꞌcʉ̃ nisĩꞌrĩrõ weecaro niwʉ̃.
11 Eis que uma noite tivemos nós dois um sonho, cada um o seu.
12 Titare niꞌcʉ̃ hebreo masʉ̃ maꞌmʉacã ʉ̃sã meꞌrã niwĩ. Cʉ̃ mʉꞌʉrẽ coꞌterã surara wiogʉre daꞌracoꞌtegʉ niwĩ. Ʉ̃sã quẽꞌeꞌquere cʉ̃rẽ werewʉ. Cʉ̃ peꞌe ʉ̃sãrẽ “Tojo nisĩꞌrĩrõ weeapã”, ni werewĩ.
12 Ora, estava lá conosco um jovem hebreu, escravo do chefe da guarda. Contamos-lhe nossos sonhos, e ele no-los interpretou, a cada um o seu.
13 Te cʉ̃ níꞌcaronojõta queoro waꞌawʉ. Yʉꞌʉ apaturi yʉꞌʉ daꞌrase cʉoꞌquere daꞌrawʉ tja. Apĩ dʉꞌteyoo wẽjẽnoꞌwĩ, nicʉ niwĩ.
13 E os acontecimentos confirmaram sua interpretação: eu fui restabelecido no meu cargo, e o outro foi pendurado."
14 Tere tʉꞌogʉ, faraṍ “Joseré pijigʉ waꞌaya”, nicʉ niwĩ. Tojo weerã maata cʉ̃rẽ buꞌiri daꞌreri wiꞌipʉ níꞌcʉre pijiwijaacãrã niwã. José peꞌe ʉseca poarire wʉjawee, suꞌtirore dʉcayu, faraṍ tiropʉ waꞌacʉ niwĩ.
14 O faraó mandou chamar José, o qual foi, imediatamente, tirado do cárcere. Ele barbeou-se, trocou de roupas e apresentou-se diante do faraó.
15 Topʉ ejacã, faraṍ cʉ̃rẽ nicʉ niwĩ:
15 Este disse-lhe: "Tive um sonho que ninguém pôde interpretar. Mas ouvi dizer de ti, que basta contar-te um sonho para que tu o expliques."
16 José faraṍrẽ yʉꞌticʉ niwĩ:
16 "Não sou eu, respondeu José, mas é Deus quem dará ao faraó uma explicação favorável."
17 Faraṍ Joseré “Aꞌtiro quẽꞌeasʉ”, nicʉ niwĩ:
17 O faraó disse então a José: "Em meu sonho, eu estava à margem do Nilo,
18 Ti maapʉre siete wecʉa añurã pacarã, diꞌitirã wijapaꞌama. Na ti maa sumutopʉ tá nirõpʉ baꞌanuꞌcũama.
18 e eis que do Nilo saíram sete vacas gordas e belas, que se puseram a pastar a verdura.
19 Na beꞌro tja siete wecʉa ñaꞌarã mejãrã, diꞌi marĩrã wijapaꞌama. Ne niꞌcãti tojo bajurã wecʉa aꞌto Egiptopʉre ĩꞌatigʉ nicãti.
19 E saíram em seguida sete outras vacas magras, feias e disformes, como jamais vi em todo o Egito.
20 Ãꞌrã wecʉa ñaꞌarã mejãrã, diꞌi marĩrã siete añurã, pacarã diꞌitirã peꞌere baꞌacãꞌma.
20 As vacas magras e feias devoraram as sete primeiras, as gordas,
21 Na baꞌaꞌcãrã nimirã, “Na baꞌapã”, nita basiotiama. Mejãrõta ñaꞌarã mejãrã, diꞌi marĩrã nicãꞌma. Tere quẽꞌegʉ̃, yʉꞌʉ wãꞌcãpʉ.
21 que entraram em seu ventre como se nada fossem, pois ficaram tão macilentas e feias como antes. Nesta altura despertei.
22 Beꞌro apaturi apeye quẽꞌenemoapʉ tja. Siete trigo põꞌrãrĩ añubutiase peritise niꞌcã ñopʉreta pĩꞌrĩwijatiapʉ.
22 E tive outro sonho: vi elevar-se de uma mesma haste sete espigas cheias e belas.
23 Te beꞌro tja siete põꞌrãrĩ trigo ñaꞌase, te peri marĩse põꞌrãrĩ ñai bopoaꞌque mejã pĩꞌrĩwijatiapʉ. Wĩꞌrõ mujĩpũ mʉjãtiro cjase ʉpʉtʉ asibusu wẽetuuwãꞌcãtise meꞌrã tojo waꞌapʉ.
23 Mas eis que sete outras espigas medíocres, finas e queimadas pelo vento do oriente, germinaram em seguida;
24 Aꞌte siete põꞌrãrĩ ñaꞌase mejã, apeye añuse trigo peritise põꞌrãrĩ peꞌere baꞌapeꞌocãꞌpʉ. Yʉꞌʉ aꞌtere níbocari masãrẽ weremiapʉ. Ne niꞌcʉ̃nojõ peꞌeta “Tojo nisĩꞌrĩrõ weeꞌe” ni weremasĩtiama, nicʉ niwĩ faraṍ.
24 e as espigas magras engoliram as sete belas espigas. Em vão contei tudo isto aos mágicos; nenhum deles pôde dar-me a explicação".
25 Tere tʉꞌogʉ, José faraṍrẽ yʉꞌticʉ niwĩ:
25 José disse ao faraó: "O {duplo} sonho do faraó reduz-se a um só. Deus revelou ao faraó o que ele vai fazer.
26 Aꞌtiro niꞌi: Siete wecʉa añurã siete cʉ̃ꞌmarĩ niꞌi. Siete trigo põꞌrãrĩ añuse põꞌrãrĩ quẽꞌrã siete cʉ̃ꞌmarĩ niꞌi. Te pʉaropʉta niꞌcãrõnojõ quẽꞌese niapã.
26 As sete belas vacas são sete anos, e as sete belas espigas, igualmente, sete anos; o sonho é um só.
27 Siete wecʉa ñaꞌarã, diꞌi marĩrã mejãrã, na añurã beꞌro bajuaꞌcãrã quẽꞌrã siete cʉ̃ꞌmarĩta niꞌi. Tojo nicã, siete trigo põꞌrãrĩ ñaꞌase bopoaꞌque mejã quẽꞌrã, mejãrõta niꞌi. Siete cʉ̃ꞌmarĩ baꞌase marĩrõsaꞌa.
27 As sete vacas magras e feias que saíram em seguida são também sete anos; e as sete espigas vazias e queimadas pelo vento do oriente serão sete anos de miséria.
28 Yʉꞌʉ mʉꞌʉrẽ níꞌcaronojõta niꞌi. Wiogʉ, Õꞌacʉ̃ cʉ̃ weeatjere mʉꞌʉrẽ wereyugʉ weeapĩ.
28 É como eu disse ao faraó: Deus lhe revela o que vai fazer.
29 Siete cʉ̃ꞌmarĩ nipeꞌtiro Egiptopʉre baꞌase niyʉꞌrʉarosaꞌa.
29 Haverá sete anos de grande abundância para todo o Egito.
30 Beꞌro siete cʉ̃ꞌmarĩta tja ne baꞌase marĩrõsaꞌa. Tojo weero te cʉ̃ꞌmarĩ peje baꞌase nimiꞌque acobojonoꞌrõsaꞌa. Nipeꞌtiro Egiptopʉre baꞌase peꞌtibutiarosaꞌa.
30 Virão em seguida sete anos de miséria que farão esquecer toda a abundância no Egito. A fome devastará o país.
31 Baꞌase marĩbutiarosaꞌa. Tojo weerã “Siete cʉ̃ꞌmarĩ Egiptopʉre baꞌase peje nimiwʉ̃” ni, ne niꞌcʉ̃nojõpʉta wãcũsome.
31 E a abundância do país não será mais notada, por causa da fome que se seguirá, porque será violenta.
32 Wiogʉ, mʉꞌʉ aꞌtere pʉatipʉta mejãrõta quẽꞌeapã. Õꞌacʉ̃ “Aꞌtere tojo weegʉti”, nitojapĩ. Tojo weegʉ cʉ̃ níꞌcaronojõta aꞌtere maata weegʉsami.
32 Se o sonho se repetiu duas vezes ao faraó, é que a coisa está bem decretada da parte de Deus, que vai apressar-se em executá-la.
33 »Tojo weegʉ, wiogʉ, aꞌtiro weecã añubosaꞌa. Niꞌcʉ̃ masʉ̃ tʉꞌomasĩse cʉogʉ “Aꞌtiro weeroʉaꞌa” nigʉ̃nojõrẽ aꞌmaña. Cʉ̃ aꞌti diꞌta Egiptopʉre sʉꞌori ĩꞌanʉrʉ̃gʉ̃sami.
33 Agora, pois, escolha o rei um homem sábio e prudente para pô-lo à testa do país.
34 Wiogʉ, mʉꞌʉrẽ aꞌtiroʉaꞌa. Ãpẽrã wiorã mʉꞌʉ doca nirãrẽ sõrõrõʉaꞌa. Na nipeꞌtiro Egipto diꞌtapʉ waꞌato. Waꞌa, trigo perire niꞌcãmocʉse piꞌseri seeneocũu, niꞌcã piꞌire beꞌropʉ na baꞌatjere nʉrõdutirã oꞌoato. Te siete cʉ̃ꞌmarĩ baꞌase peje nirĩ curare tojo seeneoato.
34 Nomeie também o faraó administradores no país, que recolham a quinta parte das colheitas do Egito, durante os sete anos de abundância.
35 Te baꞌase peje nise cʉ̃ꞌmarĩrẽ mʉꞌʉ wiogʉ dutiro meꞌrã na neoato. Te perire neo, macãrĩ na baꞌase nʉrõse wiꞌseripʉ na beꞌropʉ baꞌatjere nʉrõato. Nʉrõ, surara tere ĩꞌanʉrʉ̃ato.
35 Eles ajuntarão todos os produtos destes bons anos que vêm, e armazenarão o trigo nas cidades, à disposição do faraó como provisões a conservar.
36 Na tojo weecã, siete cʉ̃ꞌmarĩ baꞌase marĩatje cʉ̃ꞌmarĩrẽ na nʉrõꞌque nirõsaꞌa. Aꞌti diꞌta Egiptopʉre baꞌase peꞌtisome. Tojo weerã masã ne ʉjʉaboa wẽrĩsome, nicʉ niwĩ José faraṍrẽ.
36 Estes mantimentos formarão para o país uma reserva em previsão dos sete anos de fome que assolarão o Egito. Dessa forma o país não será arruinado pela fome."
37 Tere tʉꞌorã, faraṍ, tojo nicã cʉ̃rẽ daꞌratamurã “Cʉ̃ ‘tojo weeya’ nise añu niꞌi”, nicãrã niwã.
37 Essas palavras agradaram o faraó e toda a sua gente.
38 Tojo weegʉ faraṍ aꞌtiro nicʉ niwĩ:
38 "Poderíamos, disse-lhes ele, encontrar um homem que tenha, tanto como este, o espírito de Deus?"
39 Beꞌro Joseré faraṍ nicʉ niwĩ:
39 E disse em seguida a José: "Pois que Deus te revelou tudo isto, não haverá ninguém tão prudente e tão sábio como tu.
40 Ya wiꞌire dutigʉsaꞌa. Nipeꞌtirã yarã masã mʉꞌʉ dutisere yʉꞌtirãsama. Yʉꞌʉ niꞌcʉ̃ta mʉꞌʉ nemorõ nigʉ̃saꞌa. Wiogʉ waro nitjĩagʉ̃, tojo nigʉ̃saꞌa.
40 Tu mesmo serás posto à frente de toda a minha casa, e todo o meu povo obedecerá à tua palavra: só o trono me fará maior do que tu."
41 Yʉꞌʉ mʉꞌʉrẽ nipeꞌtiro Egipto wiogʉ sõrõgʉ̃ti.
41 "Vês, disse-lhe ainda, eis que te ponho à testa de todo o Egito."
42 Tojo nígʉ̃ta, faraṍ cʉ̃ omopica tuusãarĩ beꞌtore tuwee, Joseré sãacʉ niwĩ. Ti beꞌto cʉ̃ wiogʉ wãme cʉori beꞌto nicaro niwʉ̃. Beꞌro ãpẽrãrẽ cʉ̃rẽ añuse suꞌti, lino wãmetise meꞌrã weeꞌque suꞌtire sãaduticʉ niwĩ. Tojo nicã, niꞌcã da uru meꞌrã wééca da, bʉsari dare cʉ̃rẽ bʉocʉ niwĩ.
42 E o faraó, tirando o anel de sua mão, pôs na mão de José; e o fez revestir-se de vestes de linho fino e meteu-lhe ao pescoço um colar de ouro.
43 Tuꞌajanʉꞌcõ, tũrũpjʉ cabayua meꞌrã wejepjʉ cʉ̃ yawʉ beꞌro sirutupjʉre sãjãduticʉ niwĩ. Tiwʉ dʉporo surara masãrẽ “Ejaqueꞌaya”, ni caricũduticʉ niwĩ. Tojo wee Joseré wiogʉ sõrõcʉ niwĩ. Cʉ̃ nipeꞌtiro Egipto diꞌtapʉre dutigʉ sãjãcʉ niwĩ.
43 E, fazendo-o montar no segundo dos seus carros, mandou que se clamasse diante dele: "Ajoelhai-vos!" É assim que ele foi posto à frente de todo o Egito,
44 Beꞌro faraṍ Joseré nicʉ niwĩ:
44 e o faraó disse-lhe: "Sou eu o faraó: sem tua permissão não se moverá a mão nem o pé em toda a terra do Egito."
45 Faraṍ Joseré cʉ̃ wãmerẽ dʉcayucʉ niwĩ. Egiptocjãrã wãme õꞌogʉ̃, Zafnat-panea wãmeyecʉ niwĩ. Cʉ̃ Joseré Asenat wãmetigore numiadaꞌrecʉ niwĩ. Co, Potifera wãmetigʉ paꞌi, On wãmetiri macãcjʉ̃ macõ nico niwõ. Tojo wee José Egipto wiogʉ sãjãcʉ niwĩ.
45 O faraó chamou a José Tsafenat-Paneac, e deu-lhe por mulher Asenet, filha de Putifar, sacerdote de On.
46 José faraṍ meꞌrã daꞌranʉꞌcãgʉ̃, treinta cʉ̃ꞌmarĩ cʉocʉ niwĩ.
46 José tinha trinta anos quando se apresentou diante do faraó, o rei do Egito. Ele retirou-se da casa do faraó e percorreu todo o país.
47 Te siete cʉ̃ꞌmarĩrẽ Egipto diꞌtapʉre, to cjase otese añubutiaro pĩꞌrĩ dʉcaticaro niwʉ̃.
47 A terra produziu abundantemente durante os sete anos de fertilidade.
48 Tojo weegʉ José nipeꞌtiropʉ trigore seeneocʉ niwĩ. Cʉ̃ cãpũpʉ seeneoꞌquere nipeꞌtise pacase macãrĩpʉ nʉrõcũucʉ niwĩ.
48 José ajuntou todo o produto destes sete anos no Egito e os pôs em reserva nas cidades, e os mantimentos dos campos que estavam ao redor de cada cidade, guardou-os na mesma cidade.
49 Baꞌase peje waro niyʉꞌrʉmajãcaro niwʉ̃. Tojo weegʉ tere nucũpori pajiri maa cjase weronojõ seemesãcũucʉ niwĩ. “Ticʉse niꞌi”, ni queota basioticaro niwʉ̃. Tojo weegʉ baꞌpaqueonemoticʉ niwĩ.
49 José ajuntou trigo como a areia do mar, em tal quantidade que se não podia contar, pois que ela excedia a toda a medida.
50 Siete cʉ̃ꞌmarĩ ʉjʉaboase waꞌati dʉporore José cʉ̃ nʉmo Asenat meꞌrã pʉarã põꞌrãticʉ niwĩ.
50 Antes que viesse o ano de fome, nasceram a José dois filhos, que lhe deu Asenet, filha de Putifar, sacerdote de On.
51 Masã maꞌmirẽ Manasés wãme õꞌocʉ niwĩ. “Õꞌacʉ̃ yʉꞌʉre nipeꞌtise yʉꞌʉ piꞌetisere acobojocã weemi. Tojo nicã nipeꞌtirã yʉꞌʉ acawererãrẽ acobojocã weemi” nígʉ̃, tojo wãme õꞌocʉ niwĩ.
51 José chamou ao primeiro Manassés, "porque, dizia ele, Deus fez-me esquecer de todo o meu trabalho e de toda a minha família."
52 Beꞌrocjʉ̃rẽ Efraĩ́ wãme õꞌocʉ niwĩ. “Õꞌacʉ̃ Egipto yʉꞌʉ piꞌetiꞌcaropʉ põꞌrãticã weeami” nígʉ̃, tojo wãme õꞌocʉ niwĩ.
52 Chamou ao segundo Efraim, "porque, disse ele, Deus tornou-me fecundo na terra de minha aflição."
53 Titare Egiptopʉre te siete cʉ̃ꞌmarĩ peje baꞌase nimiꞌque peꞌtia waꞌacaro niwʉ̃.
53 Tendo acabado os sete anos de abundância que houve no Egito,
54 José níꞌcaronojõta siete cʉ̃ꞌmarĩ baꞌase marĩatje cʉ̃ꞌmarĩ nʉꞌcãrõtiro weecaro niwʉ̃. Nipeꞌtise diꞌtapʉre baꞌase marĩcaro niwʉ̃. Egipto diꞌta peꞌema baꞌase nicaro niwʉ̃.
54 os sete anos de miséria começaram, assim como o tinha predito José. A fome assolou todos os países, mas havia pão em toda a terra do Egito.
55 Beꞌro Egiptocjãrã quẽꞌrãrẽ baꞌase peꞌtia waꞌacaro niwʉ̃. Tojo weerã faraṍ tiropʉ baꞌase sẽrĩrã waꞌacãrã niwã. Tojo weegʉ faraṍ nipeꞌtirã Egipto diꞌtacjãrãrẽ aꞌtiro nicʉ niwĩ: “José tiro waꞌaya. Cʉ̃ mʉsãrẽ dutironojõta weeya.”
55 Em seguida houve fome também no Egito, e o povo clamou ao faraó pedindo pão. Este disse a todos os egípcios: "Ide a José, e fazei o que ele vos disser."
56 Nipeꞌtiro Egiptopʉ ʉjʉaboase seꞌsa waꞌacã, José cʉ̃ trigo nʉrõcũuꞌque wiꞌserire pãoduti, tere duacʉ niwĩ. Siapeꞌe meꞌrã nemorõ baꞌase marĩcaro niwʉ̃.
56 Como a fome assolasse toda a terra, José abriu todos os celeiros e vendeu víveres aos egípcios. Mas a penúria cresceu no Egito.
57 Nipeꞌtiropʉ baꞌase ne marĩcaro niwʉ̃. Tojo weerã nipeꞌtise diꞌtacjãrã Egiptopʉ José tiro baꞌase duurã aꞌticãrã niwã.
57 E de toda a terra vinha-se ao Egito comprar trigo a José, porque a fome era violenta em toda a terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 41, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.