Mateus 5
Sir chihtá (TUF) vs NAA
1 Uw ricán to bin quíuyat, Jesusat itchacro. Istír, cuhs yir sar bijacro. Erar cur car chihrjacro. Chihryat, im owár beya rabar sinquin eyin Jesusat siw̃quey rahcuay yinjacro.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Eyta rahcuay yinyat, Jesusat chihtá uchta síw̃jacro:
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 —Bíyinat imár ojcor uchta síhw̃ayat, ohbac ítayqueyra. “Asra Sir tamo anto cábai séhw̃atiro,” síhw̃aquin éyinan óhbacro. Imár tamo eyta sihw̃ac rehquít, Sir cara rehquey cuitar cara yináyqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
3 — Bem-aventurados
4 ’Biyin cuétara óhbacro. Urá cuechú rehquít, Sirat sicor tan wan chácayqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
4 — Bem-aventurados
5 ’Biyin turti, tiw̃ti, técuati chácayat, eyin óhbacro. Cahujín ac turti rehquít, Sirat eyin quin cajc bahnác wícayqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 ’Bíyinat Sir ub cahmar tayar bár yina racar cuít rehcayat, bahnác ur ay yaj cun rehcayat, óhbacro. Ur ay yaj cun rehquít, Sirat cuitar yajcáyqueyra, caba yajquín acu. Etar óhbacro, wajacro.
6 — Bem-aventurados
7 ’Bíyinatan cahujín tamo cue rehquír, obir yajcáyatan, óhbacro. Sirat eyin obir yajcata etar óhbacro, wajacro.
7 — Bem-aventurados
8 ’Biyin urán tayar bár rehcayat, óhbacro. Tayar bár rehquít, eyin ub cuitar Sir istáyqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
8 — Bem-aventurados
9 ’Bíyinat cahujín rahra rahra tecua ayti jácayat, éyinan óhbacro. Cahujín quin rahra rahra tecua ayti rehquít, Sirat eyin ójcoran “eyin ajmár waquijró, ajmár sasaro,” wacáyqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
9 — Bem-aventurados
10 ’Bíyinan ur ay yajác ques, yajcata bi yajác ques cahujinat ruhw̃úyatan óhbacro. Ruhw̃ú cuar ay yajquíc rehquít Sir owár cuacúr ítayqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
10 — Bem-aventurados
11 ’Uwat as chihtá ques ba buror sisyat, ba ruhw̃uyat, ba cahm icar bitara útara sucuar tew̃yat, ba ohbac ítayqueyra.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Ba eyta ruhw̃uyat, tan wan jaw̃i. Ahní chaw̃i. Uwat úchicrias Sir chihtá ehcuquin ruhw̃úr eyta ahra uwat ba cat eyta ruhw̃uro. Eyta sehw̃ar, ba ruhw̃ú rehquít, tan wan jaw̃i. Ahní jaw̃i.
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 ’Baan rauwan wanro. Rauwa ruwa ay rehquín chaquir eyta uw ur ay rehquín acu uw tac icar ba cat eyta ur ay ítata binro. Rauw bahsí bár rehcáyatra, sicor bahsí waan acu icuri yájcajatro. Ey icúr acui batro. Ur ay bár ityat ba cat éytaan wan icúr acui batro. Rauwa bahsí bár ey tiw̃ tétaro. Uwat sahuwátaro. Rauw ay bár bi tiw̃ ter eyta, sahuwír eyta, ba cat ur ay bár rehcayat, Sirat ba éytaan wan tétaro.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 ’Baan oca siran wanro. Cajc uch uwat oca siran ub cut istír eyta, baat cat ur ay yájqueyan eyta istáyqueyra. Pueblo cuhs arcutar bin rúhcuajar eyta, ba cat uwat baat ur ay yájqueyan istiti acura eyta rúhcuajatro.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Uwat vela anir car cajón satra rúhctiro. Cuat vela anir car cuacúr jácaro. Usar itquin ac, wanquír cuanín ac cuacúr jácaro.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Ba cat eyta jaw̃i. Vela uw ubot cuanír eyta, baat cat uw ubot urá ay yajw̃i. Eyta yajcayat uwat istáyqueyra. Istír car cuacúr Sir Tet ojcor ay wacáyqueyra. Ay tew̃áyqueyra.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 ’Uní bár bin síhw̃ati jaw̃i. Aját bachan chihtán sutín acui wijác síhw̃ati jaw̃i. Uchicri Sir chihtá ehcúquinat cuihsú bahjac sutín acu wijác síhw̃ati jaw̃i. Chihtá eya sutín acui wítiro. Cuat ey chihtá cuitar aját icúr yajcata wac bahjáctara asa eyta bahnác caba yajquín acurun wijacro.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Aját ba quin uní wacaro. Ahajira uch cajc cat, cuacúr abá cat im eyta cuácayat bachan chihtán tehmó báreyra. Bahnác caba yajc ocso ajca istiy tehmoti bahnác im eyta rehcáyqueyra.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Eyta cuácayat bíyinatan Moisesat wac bahjác chihtá conu bi waca técayatan, bíyinatan cahujín quin chihtá conu bi wacan síw̃yatan, éyinan Sir cara rehquey chácayat uwa ac chiwir rehcáyqueyra. Cuat bíyinatan chihtá ey yajcáyatan, bíyinatan caba síw̃yatan, éyinan Sir cara rehquey cuitar caran cuít rehcáyqueyra.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Aját ba quin uní wacaro. Baat urá ayan Fariséoan bachan chihtán síw̃quinan cuít yajcátaro. Eyta yájtieyra, cuacúr Sir quin beya báreyra.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 ’Is cohtín quin wac bahjaquey ba rahcuít, uwa yauti jaw̃i, wacaro. Uw yaúyeyra, ey ajc tayar ques técuayqueyra.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Eyta wac bahjacro. Cuatán ajatrá ba quin wacaro. Biyan imár rabir ac túryatan, eyta turic ques ajc táyara técuataro. Bíyinatan imár rab quin ahsín téw̃yatan, eyin cahm ícara werjayín ubot tew̃áyqueyra. Bíyinatan rab quin “cuáyinu, cucuinu,” wacáyatan, éyinan cab oc icar beyata óraro.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 ’Etarwan bahat Sir usar Sir tamo sehw̃an ac ruwa wahnín rehca rabar séhw̃ata óraro. Behmát ay bár yajác ques bah rabat ténati rehc séhw̃ata óraro.
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 Eyta sehw̃ar ruwa wahnti bahwi. Ibtu rab quin biwi. Ey jor sicor tan wan chaw̃i. Tan wan chaquir car sicor ruwa wahnáy raw̃i.
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 ’Istiyát bah cahm icar tew̃ín werjayín quin ahár béyata óraro. Eyta beya rabar werjayín quin cuti ehchí cuar ey jor tan wan chaw̃i. Eytair báreyra, eyat baan werjayín at icar wic báhtaro. Acsara werjayinát soldado at icar wícataro. Etar soldádoat ba cárcel icar tunátaro.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Eyta cuácayat aját ba quin wacaro. Ba bahnác túntieyra ba úcajatro, wajacro, Jesusat.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 ’Uwat tew̃ic baat rahcuít, “Istiy wiya yehw̃jaquey jor camti jaw̃i,” waquíc rahjacro.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Cuat ajatrá ba quin wacaro. Bíyinatan wiw̃ín jor isár yajca rácara wahítyatan, éyinan Sirat ítitan, besir bar yajacro. Eyin urá ícara wiw̃ín eya besir bar yajác éytaro.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 Bah uba cut istír cuitar Sir táyara yajcátatara behmá ub bár bin eyta ítuwi. Tayar yajti acu ub bár bin eyta ítuwi. Cuercuran wan ub bár binan wan rehcáyatan ay baran táhnaqui batro. Cuatán orac cuar cab oc icar tiw̃ técayat, ay baran tahnacro.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Bah at cut butar cuitar Sir tayar yajcátatara, behmá átcara bár bin eyta ítuwi. Tayar yajti ac átcara bár bin eyta ítuwi. Cuercuran wan átcara bár binan wan rehcáyatan, ay baran táhnaqui batro. Cuat orac cuar cab oc icar tiw̃ técayat ay baran tahnacro.
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 ’Uchicri waquít: “Serat wiya yehw̃ técayatan, carit cuitar ‘bar yehw̃ tejec,’ cuihsúr car, wiya ey at icar wícataro,” wacaro.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Cuat ajatrá ba quin uchta wacaro. Wiyat ima ra bár bin jor besir cámtieyra, raat yehw̃ téjetro. Eyta chihtara wiyat besir yajti cuar serat ey yehw̃ técayat, Sirat ítitan, ser eyat wiya quin besir yajc ayro. Bíyinat cahujín wiya yehw̃ téjequey jor yéhw̃yeyra Sirat ítitan, éyinat cat cahujín wiya besir yajcaro.
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 ’Is cohtín quin úchicri uch cat wajacro: “Bahat Sir ub cahmar sucuar tew̃ti jaw̃i. Sir ub cahmar icúr yajquín waquítara, eyta wácati yajw̃i,” wajacro.
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Cuatán ajatrá ba quin wacaro: Baat bitara útara yajquín cuácayat, uwat baat uní waquíc istín acu uchta wati jaw̃i: “Sir ub cahmor eyta yajquín,” wati jaw̃i. “Cuacúr abá cahmor uní wacaro,” wati jaw̃i. Cuacúr abá cuitar Sir ima it cuácayat, éytara wati jaw̃i.
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 “Cajc uch cahmor uní wacaro,” cat wati jaw̃i. Cajc ucha Sir imáy cuácayat, éytara wati jaw̃i. “Jerusalén pueblo cahmor uní wacaro,” cat wati jaw̃i. Sir imát pueblo ey tuw̃jác cuácayat, éytara wati jaw̃i.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 “Ajmár cuisa cahmor uní wacaro,” cat wati jaw̃i. Behmá chihtá cuitar cuis anará istanác bi ojca téhmojotro. Chámcara ubistán yehn áyajatro. Eyta bira “Ajmár cuisa cahmor uní wacaro,” wati jaw̃i.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Eyta wati cuar, yajquín cuácayatra “Ihyú, eyta yajquinro,” waw̃i. Yajquín bár cuácayat cat “Batro. Yájcajatro,” waw̃i. Uwat ba ria rahcuín acu acsar cuít wacata rehcáyatra, Sisrám chihtá cuit eyta rehcaro.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 ’Uchicri wac bahjacan baat rahcuít: “Cahujinat bah ub ruhw̃uyat, rahra cat ey uba ruhw̃átaro. Cahujinat bah ruhr ruhw̃uyat, rahra cat ey ruhra ruhw̃átaro.” Eyta wac bahjacro.
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Cuatán ajatrá ba quin wacaro. Uwat ba ruhw̃ún yehnyat, ey quin ruhw̃ ayti yajti jaw̃i. Uwat atcar cut ba ac tar ey cut bucayat, bucoy rahray wihár cat buc aywi.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Istiyát tayar icar ba camís síuyat, baat siricajá cat ey quin chaw̃ wiw̃i.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Uwat kilometro bucáy ba quin owa yehw̃ín ahár áyitara, behmár chihtá cuitar acsar eyta cat kilometro bucáy yehw̃ béowi.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Uwat ba quin icúr bi racar chícayat, ey quin es yajti wiw̃i. Uwat ba quin raya inic chícayat ey wítira yajti jaw̃i.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 ’Uwat waquíc baat rahcuít, “íw̃oquin sehnác chaw̃i. Cuat quehsí bin quehsuwi.”
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Eyta waquíc cuar ajatrá ba quin wacaro. Quehsí bin sehnác chaw̃i. Ba ruhw̃úqueyin cuitar Sir ojcor conwi.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Eyta sehnác chácayat, eyta conyat, ba Sir Tetá cuacúr bin urán wan rehcáyqueyra. Sir Tetá imát urá ay bin acu cat, urá ay bár bin acu cat rahsa cuan ayro. Tayar yajác eyin acu cat, tayar bár bin acu cat riwa ayro. Etarwan quehsí bin sehnác chácayat, Sir urán wan chácayqueyra.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Baatán ba sehnác éyina sehnár yajcayat cábai yájtiro. Etana sehnár yajquíc tehmara Sirat icúr wícajatro. Urá ay bár binat cat gobierno tayar chíquinat cat im eyta yajcaro.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Baat behmár rabin quínoa tew̃yat tecútara caba yájtiro. Ba urán ayan cahujinay cuitra batro. Judío bár binat cat ur ay bár binat cat eyta yajcaro.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Baat acsar ba cahujín eyin sehnár yajw̃i. Eyin jor tew̃i. Sir Tetá cuacúr binat urán ayan tahnác yajcaro. Ba urá cat éytaan wan ayan tahnác sinwi.
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.