Mateus 5
Sir chihtá (TUF) vs ARA
1 Uw ricán to bin quíuyat, Jesusat itchacro. Istír, cuhs yir sar bijacro. Erar cur car chihrjacro. Chihryat, im owár beya rabar sinquin eyin Jesusat siw̃quey rahcuay yinjacro.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Eyta rahcuay yinyat, Jesusat chihtá uchta síw̃jacro:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 —Bíyinat imár ojcor uchta síhw̃ayat, ohbac ítayqueyra. “Asra Sir tamo anto cábai séhw̃atiro,” síhw̃aquin éyinan óhbacro. Imár tamo eyta sihw̃ac rehquít, Sir cara rehquey cuitar cara yináyqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 ’Biyin cuétara óhbacro. Urá cuechú rehquít, Sirat sicor tan wan chácayqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 ’Biyin turti, tiw̃ti, técuati chácayat, eyin óhbacro. Cahujín ac turti rehquít, Sirat eyin quin cajc bahnác wícayqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 ’Bíyinat Sir ub cahmar tayar bár yina racar cuít rehcayat, bahnác ur ay yaj cun rehcayat, óhbacro. Ur ay yaj cun rehquít, Sirat cuitar yajcáyqueyra, caba yajquín acu. Etar óhbacro, wajacro.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 ’Bíyinatan cahujín tamo cue rehquír, obir yajcáyatan, óhbacro. Sirat eyin obir yajcata etar óhbacro, wajacro.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 ’Biyin urán tayar bár rehcayat, óhbacro. Tayar bár rehquít, eyin ub cuitar Sir istáyqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 ’Bíyinat cahujín rahra rahra tecua ayti jácayat, éyinan óhbacro. Cahujín quin rahra rahra tecua ayti rehquít, Sirat eyin ójcoran “eyin ajmár waquijró, ajmár sasaro,” wacáyqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 ’Bíyinan ur ay yajác ques, yajcata bi yajác ques cahujinat ruhw̃úyatan óhbacro. Ruhw̃ú cuar ay yajquíc rehquít Sir owár cuacúr ítayqueyra. Etar óhbacro, wajacro.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 ’Uwat as chihtá ques ba buror sisyat, ba ruhw̃uyat, ba cahm icar bitara útara sucuar tew̃yat, ba ohbac ítayqueyra.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Ba eyta ruhw̃uyat, tan wan jaw̃i. Ahní chaw̃i. Uwat úchicrias Sir chihtá ehcuquin ruhw̃úr eyta ahra uwat ba cat eyta ruhw̃uro. Eyta sehw̃ar, ba ruhw̃ú rehquít, tan wan jaw̃i. Ahní jaw̃i.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 ’Baan rauwan wanro. Rauwa ruwa ay rehquín chaquir eyta uw ur ay rehquín acu uw tac icar ba cat eyta ur ay ítata binro. Rauw bahsí bár rehcáyatra, sicor bahsí waan acu icuri yájcajatro. Ey icúr acui batro. Ur ay bár ityat ba cat éytaan wan icúr acui batro. Rauwa bahsí bár ey tiw̃ tétaro. Uwat sahuwátaro. Rauw ay bár bi tiw̃ ter eyta, sahuwír eyta, ba cat ur ay bár rehcayat, Sirat ba éytaan wan tétaro.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 ’Baan oca siran wanro. Cajc uch uwat oca siran ub cut istír eyta, baat cat ur ay yájqueyan eyta istáyqueyra. Pueblo cuhs arcutar bin rúhcuajar eyta, ba cat uwat baat ur ay yájqueyan istiti acura eyta rúhcuajatro.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Uwat vela anir car cajón satra rúhctiro. Cuat vela anir car cuacúr jácaro. Usar itquin ac, wanquír cuanín ac cuacúr jácaro.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Ba cat eyta jaw̃i. Vela uw ubot cuanír eyta, baat cat uw ubot urá ay yajw̃i. Eyta yajcayat uwat istáyqueyra. Istír car cuacúr Sir Tet ojcor ay wacáyqueyra. Ay tew̃áyqueyra.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 ’Uní bár bin síhw̃ati jaw̃i. Aját bachan chihtán sutín acui wijác síhw̃ati jaw̃i. Uchicri Sir chihtá ehcúquinat cuihsú bahjac sutín acu wijác síhw̃ati jaw̃i. Chihtá eya sutín acui wítiro. Cuat ey chihtá cuitar aját icúr yajcata wac bahjáctara asa eyta bahnác caba yajquín acurun wijacro.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Aját ba quin uní wacaro. Ahajira uch cajc cat, cuacúr abá cat im eyta cuácayat bachan chihtán tehmó báreyra. Bahnác caba yajc ocso ajca istiy tehmoti bahnác im eyta rehcáyqueyra.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Eyta cuácayat bíyinatan Moisesat wac bahjác chihtá conu bi waca técayatan, bíyinatan cahujín quin chihtá conu bi wacan síw̃yatan, éyinan Sir cara rehquey chácayat uwa ac chiwir rehcáyqueyra. Cuat bíyinatan chihtá ey yajcáyatan, bíyinatan caba síw̃yatan, éyinan Sir cara rehquey cuitar caran cuít rehcáyqueyra.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Aját ba quin uní wacaro. Baat urá ayan Fariséoan bachan chihtán síw̃quinan cuít yajcátaro. Eyta yájtieyra, cuacúr Sir quin beya báreyra.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 ’Is cohtín quin wac bahjaquey ba rahcuít, uwa yauti jaw̃i, wacaro. Uw yaúyeyra, ey ajc tayar ques técuayqueyra.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Eyta wac bahjacro. Cuatán ajatrá ba quin wacaro. Biyan imár rabir ac túryatan, eyta turic ques ajc táyara técuataro. Bíyinatan imár rab quin ahsín téw̃yatan, eyin cahm ícara werjayín ubot tew̃áyqueyra. Bíyinatan rab quin “cuáyinu, cucuinu,” wacáyatan, éyinan cab oc icar beyata óraro.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 ’Etarwan bahat Sir usar Sir tamo sehw̃an ac ruwa wahnín rehca rabar séhw̃ata óraro. Behmát ay bár yajác ques bah rabat ténati rehc séhw̃ata óraro.
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 Eyta sehw̃ar ruwa wahnti bahwi. Ibtu rab quin biwi. Ey jor sicor tan wan chaw̃i. Tan wan chaquir car sicor ruwa wahnáy raw̃i.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 ’Istiyát bah cahm icar tew̃ín werjayín quin ahár béyata óraro. Eyta beya rabar werjayín quin cuti ehchí cuar ey jor tan wan chaw̃i. Eytair báreyra, eyat baan werjayín at icar wic báhtaro. Acsara werjayinát soldado at icar wícataro. Etar soldádoat ba cárcel icar tunátaro.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Eyta cuácayat aját ba quin wacaro. Ba bahnác túntieyra ba úcajatro, wajacro, Jesusat.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 ’Uwat tew̃ic baat rahcuít, “Istiy wiya yehw̃jaquey jor camti jaw̃i,” waquíc rahjacro.
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Cuat ajatrá ba quin wacaro. Bíyinatan wiw̃ín jor isár yajca rácara wahítyatan, éyinan Sirat ítitan, besir bar yajacro. Eyin urá ícara wiw̃ín eya besir bar yajác éytaro.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 Bah uba cut istír cuitar Sir táyara yajcátatara behmá ub bár bin eyta ítuwi. Tayar yajti acu ub bár bin eyta ítuwi. Cuercuran wan ub bár binan wan rehcáyatan ay baran táhnaqui batro. Cuatán orac cuar cab oc icar tiw̃ técayat, ay baran tahnacro.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Bah at cut butar cuitar Sir tayar yajcátatara, behmá átcara bár bin eyta ítuwi. Tayar yajti ac átcara bár bin eyta ítuwi. Cuercuran wan átcara bár binan wan rehcáyatan, ay baran táhnaqui batro. Cuat orac cuar cab oc icar tiw̃ técayat ay baran tahnacro.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 ’Uchicri waquít: “Serat wiya yehw̃ técayatan, carit cuitar ‘bar yehw̃ tejec,’ cuihsúr car, wiya ey at icar wícataro,” wacaro.
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Cuat ajatrá ba quin uchta wacaro. Wiyat ima ra bár bin jor besir cámtieyra, raat yehw̃ téjetro. Eyta chihtara wiyat besir yajti cuar serat ey yehw̃ técayat, Sirat ítitan, ser eyat wiya quin besir yajc ayro. Bíyinat cahujín wiya yehw̃ téjequey jor yéhw̃yeyra Sirat ítitan, éyinat cat cahujín wiya besir yajcaro.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 ’Is cohtín quin úchicri uch cat wajacro: “Bahat Sir ub cahmar sucuar tew̃ti jaw̃i. Sir ub cahmar icúr yajquín waquítara, eyta wácati yajw̃i,” wajacro.
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Cuatán ajatrá ba quin wacaro: Baat bitara útara yajquín cuácayat, uwat baat uní waquíc istín acu uchta wati jaw̃i: “Sir ub cahmor eyta yajquín,” wati jaw̃i. “Cuacúr abá cahmor uní wacaro,” wati jaw̃i. Cuacúr abá cuitar Sir ima it cuácayat, éytara wati jaw̃i.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 “Cajc uch cahmor uní wacaro,” cat wati jaw̃i. Cajc ucha Sir imáy cuácayat, éytara wati jaw̃i. “Jerusalén pueblo cahmor uní wacaro,” cat wati jaw̃i. Sir imát pueblo ey tuw̃jác cuácayat, éytara wati jaw̃i.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 “Ajmár cuisa cahmor uní wacaro,” cat wati jaw̃i. Behmá chihtá cuitar cuis anará istanác bi ojca téhmojotro. Chámcara ubistán yehn áyajatro. Eyta bira “Ajmár cuisa cahmor uní wacaro,” wati jaw̃i.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Eyta wati cuar, yajquín cuácayatra “Ihyú, eyta yajquinro,” waw̃i. Yajquín bár cuácayat cat “Batro. Yájcajatro,” waw̃i. Uwat ba ria rahcuín acu acsar cuít wacata rehcáyatra, Sisrám chihtá cuit eyta rehcaro.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 ’Uchicri wac bahjacan baat rahcuít: “Cahujinat bah ub ruhw̃uyat, rahra cat ey uba ruhw̃átaro. Cahujinat bah ruhr ruhw̃uyat, rahra cat ey ruhra ruhw̃átaro.” Eyta wac bahjacro.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Cuatán ajatrá ba quin wacaro. Uwat ba ruhw̃ún yehnyat, ey quin ruhw̃ ayti yajti jaw̃i. Uwat atcar cut ba ac tar ey cut bucayat, bucoy rahray wihár cat buc aywi.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Istiyát tayar icar ba camís síuyat, baat siricajá cat ey quin chaw̃ wiw̃i.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Uwat kilometro bucáy ba quin owa yehw̃ín ahár áyitara, behmár chihtá cuitar acsar eyta cat kilometro bucáy yehw̃ béowi.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Uwat ba quin icúr bi racar chícayat, ey quin es yajti wiw̃i. Uwat ba quin raya inic chícayat ey wítira yajti jaw̃i.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 ’Uwat waquíc baat rahcuít, “íw̃oquin sehnác chaw̃i. Cuat quehsí bin quehsuwi.”
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Eyta waquíc cuar ajatrá ba quin wacaro. Quehsí bin sehnác chaw̃i. Ba ruhw̃úqueyin cuitar Sir ojcor conwi.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Eyta sehnác chácayat, eyta conyat, ba Sir Tetá cuacúr bin urán wan rehcáyqueyra. Sir Tetá imát urá ay bin acu cat, urá ay bár bin acu cat rahsa cuan ayro. Tayar yajác eyin acu cat, tayar bár bin acu cat riwa ayro. Etarwan quehsí bin sehnác chácayat, Sir urán wan chácayqueyra.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Baatán ba sehnác éyina sehnár yajcayat cábai yájtiro. Etana sehnár yajquíc tehmara Sirat icúr wícajatro. Urá ay bár binat cat gobierno tayar chíquinat cat im eyta yajcaro.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Baat behmár rabin quínoa tew̃yat tecútara caba yájtiro. Ba urán ayan cahujinay cuitra batro. Judío bár binat cat ur ay bár binat cat eyta yajcaro.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Baat acsar ba cahujín eyin sehnár yajw̃i. Eyin jor tew̃i. Sir Tetá cuacúr binat urán ayan tahnác yajcaro. Ba urá cat éytaan wan ayan tahnác sinwi.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.