Atos 17
Maaron Saveeŋ Tooni Patabuyaaŋ (TUC-T) vs NAA
1 Paulus tomania zeetŋa tilaagh tila tivot nugh Ampipolis, ve tisakia muul tila nugh Apolonia. Ra tilaagh muul tila tivot nugh Tesalonika. Nugh tawe, yes Yuda rumei toozi ee ighengheen.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Paulus yesŋa yes Yuda tiluplup zi pa suŋuuŋ itaghon ŋgar tau monmon ighamghamu na. Tauvene umbom patabuyaaŋ tol, i ila rumei tawe, ve yesŋa yes Yuda tivasavo zi pa Maaron aliiŋa tau tiboode na.
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 I ipaghazoŋai zi pa Maaron aliiŋa, leso tighilaal tighe: Mesia, i aat iyamaan yavyavuuŋ ve imaat, mako iburig pa mateegh itaghon Maaron ŋgar tooni. Ve isaav pazi muul ighe: “Yesu tau navovotia vaaru payam ne, i ta Mesia.”
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 Yuda siriv tilooŋ saveeŋ tane, ve tighur ila. Tauvene tila tilup zi tomania Paulus gha Silas ve titaghon eez to Yesu. Ve yes mon mako. Yes Grika eval tau matazi iŋgalŋgal Maaron ve yesŋa yes Yuda tiluplup zi pa suŋuuŋ, tomania zilivaa siriv tau ezazi tintiina na, yes paam tighur ila to Yesu, ve titaghon eez tooni.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Eemon yes Yuda tighita eval tiina titaghon Paulus gha Silas, le ireu lolozi. Tauvene tila maaran, ve tiyau zeran sasaghati siriv tau tirourou sorok taghon maaran na, ve yesŋa zeran tawe tilup zi, ve tipazaagh eval tiina to nugh, leso tipaburigin malmal iŋarui yesuru. Malau mako, oroor tiina iburig, ve tikeet ŋarui Yason ruum tooni tila. Tila tivot ruum, ra tirav valaghin ataman, ve tiloŋ tila tiil Paulus yesuru Silas. Tighe tigham zi tivot, leso tipayooz zi ila eval tiina naghozi.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 — ausente —
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 — ausente —
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Eval tiina tomania yes daaba to nugh tilooŋ saveeŋ tane, le ireu lolozi ve oroor tiina iburig muul.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 Tauvene yes daaba to nugh tisaav pa Yason tomania zeetŋa tighe tighur maet siriv izi tikisi. Leso tiroi, ve tigham pataŋani ivot pa nugh muul sov. Maet tawe, ŋgara tauvene: Isaav ighe tigham sosor ite paam muul mako, ene murei pale tigham mulini. Yason tomania zeetŋa tighur maet tana ila toozi le isov, ra yes daaba tipul zi tila.
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Paulus gha Silas tileep le mboŋ izi, ra yes toŋvetaz to Krisi rekia mon tipaghau zi tila pa nugh Berea. Tila tivot ta sewe, ve tiŋarui yes Yuda rumei toozi.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Yes Yuda to nugh Berea, ŋgar toozi poia kat. Tiliiv yes Yuda to nugh Tesalonika. Pasaa, tighe le tilooŋ katin saveeŋ tau Paulus ivovotia na. Ve mataaz ta naol ne, tigagabiiz saveeŋ tooni tomania Maaron aliiŋa tau tiboode na. Leso tiwatagh: Saveeŋ tooni iduduuŋ, ma mako?
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 Tauta Yuda katini titoor ŋgar toozi ve tighur ila to Yesu. Ve Grika katini tau ezazi tintiina na, tighur ila paam. Yes zilivaa ve zitamoot.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Eemon yes Yuda to nugh Tesalonika tilooŋ Paulus vaaru tighe i ivovotia Maaron aliiŋa izi nugh Berea. Tauvene tiburig gha titaghon zi tila, ve tikau eval tiina to Berea ŋgar toozi, ve tipazaagh zi, leso tigham malmal pani.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 Tauvene yes toŋvetaz to Krisi rekia mon tiŋguaaz Paulus tizila nari, ve Silas yesuru Timoti mon tileep izi Berea.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Yes tau tiŋguaaz Paulus na, tiŋgini le tila tivot nugh tiina Atens.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Saawe tau Paulus isaŋan Silas ve Timoti izi Atens, ilaghlaagh taghon nugh loolo, ve ighita nugh ivon pa maaron karomŋa anunuzi, le irau loolo mako kat.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 Tauvene iloŋloŋ ila yes Yuda rumei toozi, ve yesŋa yes Yuda ve zeran siriv tau matazi iŋgalŋgal Maaron ve yesŋa yes Yuda tiluplup zi pa suŋuuŋ na, tivavasavo zi pa Maaron aliiŋa. Ve mataaz ta naol ne, i ilala maaran aate, ve isavsaav tomania yes tau tileep izi sewe.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Tamtamon katini to nugh Atens titaghon ŋgar to yes zeran ŋgara to muuŋ. Lupuuŋ toozi tintiina ru, tiwaat ezazi tighe ‘Epikurian’, ve ‘Stoik.’
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 Tauvene tighamu tila pa lupuuŋ tiina to yes daaba tau tiluplup zi izala nugh mbua Areopagus na, ve tisaav pani tighe: “Laak, ŋgar paaghu tau yo uvovotia pa tamtamon na, usavia payei gha nilooŋa. Leso nighazooŋ pani.
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 Pa ŋgar tau yo usasavia na, yei nilooŋa imin paaghu payei. Tauvene nighe usavia muul. Leso nighazooŋ kat pa puughu.”
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Tisaav tauvene pasaa, tamtamon tisov to Atens tomania yes loomba tau tila tileep tomani zi na, lezi uraat ite paam mako. Tilepleep ve tighurghur taliŋazi pa saa ŋgar ma saveeŋ paaghu tau tamtamon tisavia ivot, mako tivasavo zi pani.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Paulus iburig ve iyooz ila bodbodaaŋ to lupuuŋ tiina tawe, ve isaav pazi ighe: “Yam zitamoot to Atens, yau nawatagh: Yam azuari gham aghe le abees kat pa zimaronŋa tsiam. Ŋgar tsiam, yau naghita wa.
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Pasaa, saawe tau nalaagh taghon nugh tane loolo, yau naghita maaron tsiam maata maata anunuzi tau asuŋsuŋ pazi na. Ve naghita artaal ee tau tibood saveeŋ izala paavo tauvene: ‘Artaal tane, ene to maaron tau yei niwataghi mako.’ Laak, Maaron tau yam awataghi mako ve abesbees pani na, tauta aazne naghe navotia payam.
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 “I Maaron tau ighur sambam ve taan, tomania gabua naol isov. Ve i Tiina tau iŋgin sambam ve taan. I ileep iloŋ ila rumei to suŋuuŋ tau tamtamon tirau zi pa nimazi ne mako.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Ve imbool pa gabua eta gha leso iit tamtamon taghur nimaan pa uleeŋni ne mako. I tauu ta igham iit tasov leen avuvuun, ve igham ghiit taleep mataan yaryaare. Ve gabua toit naol isov, ene i ta igham pait.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 “Muuŋ geeg, i ighur tamtamon eemon. Ve igham iit nughmariŋ to taan tasov tavot ila to tamtamon eemon tawe, ve ighur ghiit taleep irau taan isov. I tauu ighur tamtamon tileep irau nugh toz toz, ve ighur ŋgat pa taan toozi. Ve ighur saawe pazi pa lepoogh izi nugh toz toz.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 “Maaron igham tauvene, leso ipaburigin ghiit to tazuari ghiit pa ilooŋni. Onoon, i ileep malau pait mako. Eemon saawe tau tailo, iit tamin yes matazi kumkuuma tau titaŋtaaŋ pa gabua.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 Lepoogh toit ve saa ŋgar tau ighe taghamu, ene i ileep tomani ghiit. Ve i ta ighur ghiit tauvene. Ene imin tamtamon tsiam ŋgara ee isavia ila mbouŋ tooni alok wa. Ighe: ‘Iit tasov Maaron natŋa.’
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 “Aiyo, isaav ighe Maaron natŋa iit, ene irau tagham ŋgar taghe Maaron, i imin gabua anunuzi tau tamtamon tigharaat zi pa gol, silva, ve maet siriv ne mako. Pasaa, Maaron tauu, i imin maaron karomŋa anunuzi tau tamtamon tigharaat zi pa nimazi itaghon tauzi ŋgar toozi ne mako.
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 “Muuŋ, tamtamon matazi dodoli, ve tikankaan pa Maaron. Tauta loolo kuruŋia pazi, ve maata ila pa sosor toozi geeg mako. Eemon aazne, i isaav ariaaŋ pa nughmariŋ ighe tipul ŋgar toozi sasaghati ileple, ve titoor ŋgar toozi ila pani.
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Pasaa, i tauu ighur saawe ee pataghaaŋ wa. Saawe tana ighe ivot, i pale igabiiz tamtamon tisov to taan, ve ighur atuya pazi. Ve gabizooŋ tooni, ene pale iduduuŋ mon. Uraat to gabizooŋ tawe, i ipuli ila ŋeer ee niima. Ŋeer tawe, Maaron ipaburigini pa mateegh wa. Leso iit tawatagh taghe i eeza pa uraat tana.”
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Saawe tau tilooŋ Paulus aavo ila pa burigiiŋ to Yesu pa mateegh, tamtamon toozi siriv tiŋiŋ, ve tisik saveeŋ veleghiiŋ pani. Eemon siriv tisaav pani tighe: “Yei nighe saawe ite paam, o usavia saveeŋ tane payei gha nilooŋa muul.”
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Paulus isavsaav tomani zi le isov, ra ipul zi ve ila.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Tamtamon siriv tau tilooŋ saveeŋ tooni na, tighur ila to Krisi ve tila tomania. Toozi ee, eeza Dionisis. Yes daaba tau tiluplup zi izala nugh mbua Areopagus na, i toozi ee. Ve livaa ee, eeza Damaris, i paam tomania tamtamon siriv tighur ila.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.