Lucas 12
Ixchiwinti Dios (TPP) vs AAI
1 Wa chuncha, wanajcha la'alhuw mil lapanakni ixta'ayxto'nun wa ixtalapa'ucho'oycha. Pus an Jesús tsukulhcha jaxa'alay p'ulhnaja an ixt'alhtanan, jajuniy:
1 Nati ana veya’amaim sabuw hiruru’ay ana itinin i sibisib na’atube, naatu sabuw himour kwanekwan efan etei hibai karam hi’a’abinamo hibat. Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “Pharisee hai yeast isan mata toniwa’an, nati sabuw ufuhine ana itinin i gewasin baise wanawanah i rerekabin, imih a tur ao’owen.
2 Chi mu wa tuchicha yu jantu k'atsakan, kak'atsakana', chi yu wa la'asa', wachu kak'atsakana'.
2 Abisa hisabuw inu’in boro sabusabuw hinabosair, naatu abisa wa’iwa’irin inu’in boro nirerereb.
3 Xliyu wa tuchicha tu'u nawt'at tan lakaputs'isni, an tan putunkuw ka'asmatkana'; chi yu nawt'at'iti wa la'asa' chi tan laklhchajuy maticha, kalhit'asakana sta la ixlaj'a'sti an cha'a'.
3 Abisa guguminamaim kuo boro natit marakawamaim hinanowar, naatu abisa akisimo bar etawan ihir taituwa taininamaim kubitarasib boro bar faifiy wan hinabat hinao rereb.
4 Pero kit'in klajunawi, ki'amigojnin:
4 “Au ofonah a tur ao’owen sabuw iyab biya hina’a’asabun isan men kwanabir, anayabin nati ufunamaim boro men abisa ta hinasinaf.
5 Aklajunawi kit'in tichini yu k'at'alhamnit'itcha: Yuch'a k'at'alhamnit'it an yu lay maxtuy jatsukunti, chi ixli'astan layi kamak'ampalan laka la'nin. Yucha chun, yucha yu klajunaw k'at'alhamnit'it.
5 Orot yait kwana bibiruw i anao kwananowar. God i kwanabiruw, anayabin biya na’a’asabun ufunamaim ana fair ema’am boro baimakiy ana efanamaim nitaiy kwanare. Imih a tur ao’owen God i kwanabiruw.
6 ’¿Chu jantu la'akisi lakt'ikt'i ts'o'on wa a'xt'uy lakt'ikt'i tumin? Walh masi chuncha, an Dios jantu tu'u yu wa kajakapmaj'alhcha an ts'o'on.
6 Mamu kwikwik etei five hai biyan i two toea tetotobon, baise God boro men kafa’imo nati mamu kikimin ta isan nuhin eburuburumih.
7 Pus uxitnan masi wa mi'aychak'an chuxi put'e'e'okanta. Jant'u k'alakt'alhanant'it, palay lhit'ap'alat'it, walh jantu masi lhuw ts'o'on.
7 Na’atube ukwarimaim arib eretei bai’ab tebatabat God i so’ob, imih men kwanabir. Kwa a baiyan i ra’at men mamu kwikwik na’atube.
8 ’Chi iklajunaw, watichicha yu kajajuna an lapanakni li kimispay, kit'in yu ikwalh isTs'alh Lapanak wachu ajkuna li ikmispayi la ix'ukxlakapuk'an an ix'angelhnin an Dios.
8 A tur ao’owen, orot yait ayu isou sabuw etei nahimaim eo’orereb, Orot Natun auman boro God ana tounamatar etei nahimaim nati orot isan naorereb.
9 Pero yu najuni li jantu kimispay la ix'ukxlakapuk'an an lapanakni, wachu jantu katimispakalhi la ix'ukxlakapuk'an an ix'angelhnin an Dios.
9 Baise orot yait sabuw etei nahimaim ayu eyayaubu. Orot Natun auman boro na’atube God ana tounamatar etei nahimaim ibo nayaub.
10 ’Wa tichicha yu wa aya kilhichiwiniy kit'in yu ikwalh isTs'alh Lapanak kamala'mixinikana', pero yu wa aya lhichiwiniy an Stalan'a ixTakuwin Dios jantu katimala'mixinikalh.
10 Yait Orot Natun isan tur nao kakaf na’at boro nanotawiy, baise orot yait Anun Kakafiyin isan tur kakafin nao nabi’ib boro men nanotawiy.
11 ’Akxni lhip'ink'anat laka lakcha'a tan ta'ayxt'o'aw u la ix'ukxlakapuk'an an jueznin chi an jamach'alhkatni, jant'u k'alhak'ap'up'it'iti tanischa u tuchini k'aja'alht'ayanana'itcha, u t'ani k'anawna'itcha.
11 Baibabatiyi isan hinabuwi kwanan Kou’ay Baremaim, o gawan sabuw nahimaim, o aiwob sabuw nahimaim, men taiyuw wasfafari isan, o tur mi’itube eo isan kwaniyababanamih.
12 Mu an Stalan'a ixTakuwin Dios yucha katajunan tani k'anawna'itcha akxni k'ach'iwinina'it.
12 Anayabin God Anun Kakafiyin nati ana veya’amaim boro tur ni’obaiyi kwanao.”
13 Pumatam lapanak an tan lhilhuw ixlakyakalh juniy an Jesús:
13 Rou’ay wanawanahimaim orot ta Jesu iu, “Bai’obaiyenayan, ayu akokok tuwai ana tur ina’owen, tamai momorob ana kwahan nafaram airi ana bow.”
14 Pero an Jesús alhtaylh:
14 Jesu iya’afut eo, “Aro, ayu au ef men ema’am boro anibasit tuwat airi a sawar kwahan ana faram?”
15 Chi jajuniy:
15 Naatu Jesu tatabir sabuw etei iuwih eo, “Mata toniwa’an sawar moumurih na’in bow isan men mata nananan niwa’an. Anayabin yawas wanatowan boro men orot ana sawar moumurih imaim hinafufun hinitinimih.”
16 Chi jajumpalh la'atam pulhamacha'xan, jajuniy:
16 Naatu Jesu oroubon ta eo, “Ana veya ta orot sawar wairafin ana masaw bo ana ub hiyen gewas hiw ro’oh moumurih na’in hiya itah,
17 Chi sa'cha ixjatapastaknan, ixnajun: ¿Tasucha aklhit'alaya li jantucha inta aktima'alh an yu ikma'alalhi?
17 basit mare ma not. ‘Ayu boro mi’itube ana sinaf? Anayabin iti bay hinafafour efan i boro en.’
18 Chi najun: “Chunchuniycha ak'ilhtuya', aklakt'ilhiya an tan ijkama'anan chi yu palaycha ayi akyawya', anchacha akma'a'oya an yu ikma'alay chi chux an kilaktanlhun.
18 Naatu ana notamaim eo, ‘Ayu boro iti na’atube ana sinaf, bay hai bar atamanih ana ku’uben hinare naatu gagamih ana wowab. Saise au bay ana ya naatu au sawar afa auman imaim ana ya.’
19 Chi ajkunkanacha ki'akstu: Amigo, lhuwcha mintanlhun ma'at'a, para la'alhuwcha k'ata, k'asa'ch'a t'a'ulh, k'awaycha, k'a'ott'icha, chi k'ama'an'ach'at'icha.”
19 Imaibo anao, ‘Darik orot, anababatun abow, kwamur manin na’in ana fofonin sawar etei abogaigiwas sawar, imih bounabo hamen ana mare anama gewas, anaa anatom taiyuwu aniyasisir!’
20 Pero an Dios juniy: “Tonto, chawaycha ani jatats'isni k'ama'ats'an'ach'o'oya'a amijatsukunti. ¿Tisiyuchacha ix'anu kajuna'a an yu ma'at'a?”
20 Baise God iu, ‘Kwikwekwe’aw gewas! Boun gugumin boro inamorob naatu a sawar iti ibobogaigiwas boro yait nabow?’”
21 Chuncha putapasay an lapanak yu wa lhuwcha ma'ayxt'o'a ixtumin, pero la ix'ukxlakapu Dios wa jakilhpatini'.
21 Naatu Jesu ana tur yomaninamaim eo, “Imih itinin i ta’imon, sabuw iyab aurih sawar karam hiya tetototo God matanamaim i men sawar wairafih.”
22 Ixli'astan jajuniy an ixt'alhtanan an Jesús:
22 Imaibo Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “A yawas isan a tur ao’owen men kwaniyababan kwanao, ‘bay boro menamaim anab ana’aan,’ o biya isan kwanao, faifuw boro menamaim anab ana’us.
23 Mu an jatsukunti palay lhitapalay, an wayt jantu, chi an lakatunaj wachu palay lhitapalay, an la'ch'it jantu.
23 Anayabin it etei taso’ob yawas i sawar gagamin men bay na’atube naatu biyat i sawar gagamin men ar faifuw na’atube.
24 K'ajala'ts'int'it an pa'an, yu'uncha jantu tach'an chi jantu tajax'anan, chi jantu tu'u talhit'ajun ixmulht'a'ak'an tan katama'alh ixjax'antik'an, walh an Dios jamaway. ¿Ch'u jant'u p'alay lhit'ap'alat'iti uxitnan chi an ts'o'on jantu?
24 Baise kwanuw mamu awaw kwana’itih, i men me hikwair hitar, masaw hibo, naatu hifour hitab te’aa’umih en, na’atube men bay hai bar hiwowab imaim bay teya’aya’amih en, baise God akisin ebituwih! Imih kwa i God ana sawar gagamin men mamu na’atube!
25 Chi masi sawalhch'a k'ajat'ap'ast'aknant'it, ¿tisiyuchacha lay k'is kalhimo'slaya ixta'ayati?
25 Isan imih iti sawar isah kwana biyababan ana gewasin i boro abisa namatar? Kwanotanot nati kwana biyababanamaim boro kwamur tabo ayawas tafan hina yara’ah namanin kwanama? Men karam.
26 Pus mu li jant'u layi ilht'uyat masi wa lakat'ikt'icha tu'u, ¿t'asu li lhak'ap'up'inatcha an ali tanlhuni?
26 A yababan iti sawar gidigidih isah kwabiyababan men emamatar, aisim sawar gagamih isah kwabiyababan?
27 ’K'ajala'ts'int'it an xanti tacha tata'ayay, yu'uncha jantu tatapatsay, chi jantu tasiwnin, walh an Salomón jantu a'tami chuncha oxi mala'ch'inilh tacha an xanti, masi yucha lhuwi ixlaklhit'ajun yu oxi ixlaktanlhun.
27 “Kwanuw rarab bogay ebatabat kwa’itin, men masaw hitar tebob, o ar faifuw tesasakir en, baise a tur ao’owen aiwob orot Solomon ana bar bonamanamarinamaim ma’am ana veya ana faifuw eo’osen hai gewasih i men iti beran ana gewasin na’atube’emih en.
28 Chi li an Dios chuncha jamala'ch'iniy an jach'itin an tan wa jalhi'aycha tala'ajunta, chi lhiy jala'xawapalhkancha, ¿pus tasu li uxitnan jantu palaycha oxi katamala'ch'iniyani? ¡Wa jant'u t'uk'ancha k'iklak'a'iyat!
28 Imih kwana’itin, God ar faifuw kutor fotan ius ana itinin gewasin maiyow boun ina’itin baise maras boro nakimow naha’obow nare hinab hinan wairaf wan hina yara’ah na’arah ni’en. Baise kwa i God ana sawar gagamin fai mar etei boro nakaifi ar faifuw nit kwana’osen, aisim a not ebikikimin!
29 Klajunawcha, uxitnan jant'u k'alhak'ap'up'it'iti t'uch'ini k'a'uya'itcha u t'uch'ini k'a'ot'a'itcha, t'uch'a k'alhak'ap'up'it.
29 Imih men mar etei aa tom isan kwananot kwaniyababanamih.
30 Mu yu chuncha talay yu'uncha an lapanakni yu jantu tamispay Dios, pero uxitnan aminPayk'an k'atsaycha li ma'lht'ask'iniyat'iti an tanlhun.
30 Anayabin Eteni Sabuw iti tafaram wanawanan tutufin etei iti sawar isah hinuwet tibiyababan, naatu kwa Tamat iti sawar etei isah kwakok kwabiyababan i so’ob.
31 Wa k'ap'uxk'a'utcha an ixlich'alhkat Dios, walh chux an ali tanlhun wa katat'axta'niyancha.
31 Baise wan i God ana aiwob kwananuwih kwanab dogoromaim nama, imaibo iti sawar isah kwanot kwabiyababan boro etei nit.
32 ’Jant'u k'alakt'alhanant'iti masi jantu milhuwk'ani, kiborregojnin, mu amimPayk'an kataxta'niyani an lhich'alhkat.
32 Kwa i ayu au bobaituw na’atube imih men kwanabir, anayabin Tamat aiwob bait isan i ebiyasisir boro nit.
33 K'ast'at'iti yu lhit'awnat'it, chi an tumin k'ajamala'p'its'initcha an jakilhpatinin, chuncha tachanu lak'ilht'utawnatcha bolsa yu jantu laj'at'ilin, yu laj'oxi mintanlhunk'an yu jantu min'ojoy an lakt'iyan, tan jantu lay cha'an an ja'alhawna chi an xatsapulh tu'u yu kalaj'ats'ilh.
33 Imih a sawar eretei sabuw kabay wairafih ku’uwih tetobon naatu o kabay kubai yababan wairafih kufaramih, saise a kaukut no maramaim inabaib boro men natakweb; a sawar etei maramaim inaya’ay boro men ta nakasiy, o boro men ta bainowan hinabain naatu boro men ta ganidor hina’aanimih en anababatun.
34 Mu t'anch'unch'a yu k'alhits'uk'uya'it laj'oxi mintanlhunk'an, wachu ani katsukuya amijalhunutk'an.
34 Anayabin o sawar menamaim kuya’aya a not tutufin etei boro imaim na’in.
35 ’Lhilhiji k'ala'asijt'it, ch'i k'alakmap'ulhk'ut'iti an pumaklhku.
35 “Mar etei inabobuna a ar uwakamukamut inarab, a ramef inito’ab namarakaw o mata nuwinuwin inama, anayabin o men iso’ob boro abisa namatar.
36 Tacha an ma'tsukunin yu tapakxan'iy ixpatronk'an akxni alh ma'wayna tan tama'xto'kani k'alat'it, para li tacha kachina chi kachiwinina k'amat'i'aniya'itcha.
36 Ana’itin akir wairafih hai orot ukwarin tabin ana hiyuwane matabir maiye nan isan hima hikakaif, hai orot ukwarin matabir na etawan rurukikitar ana veya mar ta’imon hinowar naatu etawan hibotawiy rur na’atube.
37 Oxi para yu'uncha an ma'tsukunin li akxni kachina an ixpatronk'an, takujta kajala'chimpulaya'. Yucha klajunaw o'sliyancha li kaja'ulaya laka mesa, chi kajamuniyacha apalij yucha yu kata'uya'.
37 Anababatun a tur ao’owen, akir wairafih iyab matah nuwinuwin hinama’am hai orot ukwarin namatabir nan na’i’itih ana veya, yasisir boro gagamin maiyow hinab! Anayabin i boro ana akir wairafih na’uwih hinamare naatu orot ukwarin boro bay semosemor ana faifuw na’us bay nasemor nitih hinama hinaa.
38 Anchunu ma'tsukunin oxi para yu'uncha li takujta wa ta wanancha kachina an ixpatronk'an, jaytatnan u wats'isin.
38 Akirwairafih hina bobuna matah nuwinuwin hina ma’am hai orot ukwarin nan natit, o mar natot auman nan natit na’i’itih na’at, boro yasisir gagamin maiyow hinab!
39 K'ak'ats'at'iti ani: Li xamati lapanak, kak'atsaalhi tuchi panch'e'excha kacha'ana ja'alhawna la ixcha'a, jantu katimakawnilhi li katanuchalh an ja'alhawna'.
39 Imih iti tur ao i naniyan kwanab naatu kwananot, orot bar matuwan bainowan mowan bainuwinamih enan ana veya nasoso’ob na’at, ana bar boro men nihamiy bainowan mowan nakwib narun nabainuwimih en.
40 Pus uxitnan wach'u k'ala'asijt'it, mu an isTs'alh Lapanak kamina akxni jant'u lhiwilayat'it li lay kamilh.
40 Imih itinin ta’imon i nati, kwa auman kwana bogewas mata nuwinuwin kwanama, anayabin Orot Natun boro men veya kwa kwanotanotamaim natitamih.”
41 Wa chuncha an Pedro juniy:
41 Peter eo, “Regah, iti oroubon kuo i aki isai, o sabuw eretei isah kuo?”
42 An Jesús najun:
42 Regah iya’afut eo, “Anababatun a tur ao’owen Akir wairafin orot gewasin naatu ana not rerekabin, orot ukwarin nati akir wairafin boro nab akir wairafih afa isah ni’ukwarin naatu hai bay baitih isan boro ana veya’amaim nitih hinaa.
43 Sawalhcha oxi anchunu ma'tsuku li akxni kachina an ixpatrón, oxi tapatsat'ajun.
43 Anayabin orot ukwarin matabir nan nati akir wairafin bowabow gewasin maiyow bowabow itin, imih iyasisir ana akir wairafin bai yara’ah bowabow gagamin na’in itin!
44 Yucha klajunaw li an ixpatrón o'sliyancha li kamalhistakni'oya an ixtanlhun.
44 Ana bar wanawanan sawar tutufin etei i akisin i’ukwarin kaif.
45 Pero li anchunu ma'tsuku kapastaklhi, kanawlh: “Jantu so'ojo katimilh an kinpatrón”. Chi kajalaksamalhcha an ali'in ixt'ama'tsukunin, an t'akunin chi lapanakni, chi kawaylhcha chi ka'otlhicha yu otputun chi wa kat'a'ap'alhcha.
45 Baise akir wairafin na’at nao, ‘Orot ukwarin bisaise enan, no’om boro ma hamen hamen erurubirabir, imih ayu boro au kokomaim anasinaf.’ Naatu namisir bowabow sabuw, oro’orot baibin nabow narouw kwanekwan ni’a’afiyih, naatu ana kokomaim naa natom kwanekwan nikoko’aw nanan ana veya.
46 An ixpatrón anchunu ma'tsuku, kamina akxni jantu s'alaj wilh chi akxni jantu k'atsay tuchi panch'e'excha. Chi an ixpatrón ay lhima'alh'ajna kaxta'niya', kajat'amak'ana an yu jantu tajakiklaka'inin.
46 Imaibo Orot ukwarin boro nan natit, veya men nati akir wairafin so’ob ma ekakaifimaim boro nanamih, naatu na isan ana veya boro baimatnuwina’e nama’am nan natit. Naatu orot ukwarin nan natitit ana veya nati akir wairafin boro nab nabeyah natarsisib nisaroun baifanasairayah hai efanamaim bairi hinama.”
47 ’Pus anchunu ma'tsuku mu li ixk'atsaycha li tani lhi'achaniycha an ixpatrón, walh chi li jantu mala'asijnilh chi jantu chuni ilhtulh tacha an ixjunkanta, kastak ayna'kana'.
47 “Akir wairafin ana orot ukwarin abisa sinafumih kokok i so’ob baise men saife taiyuwin yabuna ana orot ukwarin abisa kok eo’omaim sisinaf, nati orot boro hinawabir biyababan gagamin na’in nab.
48 Pero yu jantu ixk'atsay chi li xliyucha lhi'ilhtulh yu lay kalhimama'alh'ajnikalh, wa ixlak'anti ka'ayna'kana'. Yu lhuwi ixta'nikanta, wachu lhuwi kask'inikana', chi yu palay lhuwi ixmalhistaknikanta, palay lhuw wachu kask'inikana'.
48 Baise akir wairafin ana orot ukwarin abisa sinafumih kokok i men so’ob, naatu isisinaf kwanekwan biyababan enunuwih boro au hamenamo hinawabir biyan nababan. Sabuw iyab sawar gagamin na’in tebaib, i na’atube sawar gagamin na’in boro wan hinay maiye. Orot yait gagamin anababatun tibitin i auman boro gagamin anababatun isan hinafefeyan nitih maiye.
49 ’Kit'in wa tacha wa ikmintacha mama'tayana jikmi an lakamunulhpa'. Chi, ¡iknajun wa laycha li kama'taylhcha!
49 “Ayu i wairaf abai iti tafaram afuninamih ana atit, au kok gagamin na’in i mi’itube iti tafaram marasika tabusuruf ta’arah.
50 Akla'pusa tan alhp'as akilhila'ts'intanukana laka lhima'alh'ajna, chi sawalhcha ikma'alh'ajnan sta wa akxni chunchacha katapasaya'.
50 Ayu i bapataito fokarin maiyow nou’umaim ema’am boro wanawanan ana run anab, imih boun dogorou wanawanan i yababan awan karatan ama anotanot anan yomanin anisawar imaibo nuhunafot!
51 ¿Ch'u nawnatcha li ikminta, sawalhcha lhi'acha katawlhkana ani lakaat'un? Jantu, kit'in klajunaw kala'aykana'.
51 Kwa kwanotanot ayu i tufuw abai tafaramamaim ana? En, a tur ao’owen, ayu i men tufuw abai anamih, baise kauseb abai ana.
52 Chaway ati'anta, tan lhipumakisi wilakalh, katala'apitsikana'. An ixpumat'utuk'an katat'ala'aya an ixt'uyunk'an chi an ixt'uyunk'an katat'ala'aya an ixt'utunk'an.
52 Mar iti boun orot aawan natunatunawat nah etei five boro hinakusib tounu rounane hinabat rou’ab rounane hinabat taiyuwih hinakusib hinigamigam.
53 An xapay kat'ala'aya an ists'alh, chi an ts'alh kat'ala'aya an ixpay; chi an xanati kat'ala'aya an istsi', chi an jatsi kat'ala'aya an ixnati; chi an xaput'icha'o'olh kat'ala'aya an ixput'i, chi an xaput'i kat'ala'aya an ixput'icha'o'olh.
53 Kek tamah hairi boro taiyuwih hinakusib hinagam. Babitai hinah hairi boro hinakusib hinagam na’atube babine rawan babin hairi boro hinakusib hinagam.”
54 Chi tacha an ts'anan ixlakyakalh jajumpalay an Jesús:
54 Jesu sabuw isah iban eo maiye, “Veya ra’iyinane sakuk nayen nabi’afar badowan kwana’i’itin ana maramaim, kwa boro mar ta’imon kwanao, ‘boun boro toun nayar’, naatu toun eyarayar.
55 Chi akxni minachalh un lhitalaktsin, nawnat: “Lhi'ichi kajuna'.” Chi chuncha jun sawalh.
55 Naatu gurufune gagub nayen narab kwananowar kwa boro kwanao, Veya boro nararan, naatu veya erararan.
56 ¡Wa layatcha! Layi lhimach'a'xayat'it tani tasuycha an lakt'iyan chi an lakaat'un, ¿tasuch'a jant'u lay lhimacha'xayat tani t'awkancha chawayi?
56 Wanawanan rerekabih! Me kamar hai sawar naatu gagub wanawanan hai sawar abisa temamatar i kwa’itah kwa’inanen kwaso’ob kwa’o. Baise aisim sawar abisa iti boun temamatar hai yabih men kwaso’ob?
57 ’¿T'asu li jant'u akst'u p'u'unk'anatcha tanyucha yu ts'ajwi?
57 Aisim sawar abisa gewasin sinaf isan men taiyuw kwabibabatiyi?
58 Li xamati chiwimaj'anan, ch'i li t'it'ap'incha laka jamach'alhkat, k'at'alakch'iwiniy laka tij akxni pulhijunka', para li k'ala'oxamixnit, jantu junita kamaj'ajuni la ix'ukxlakapu an juez, chi an juez kama'axta'ni la ixmakni an policia, chi an policia kamalaklhchajuncha.
58 Sabuw baibatiyih isan hinabuwi kwanan inasinaftobon airi kwanayabuna kwanitounuw, imaibo kwananan baibatiyenamaim kwanatit. Baise o men inasisinaf na’at, i boro nabuw narab natain kwekwetar kwanan baibabatiyenayan orot nanamaim kwanatit naatu i boro nabuw furisiman nitih hinabuwi dibur hina yariyi.
59 Ancha ijkunan jant'u k'at'it'axt'u li jant'u map'alh'o'oy stunij yu jalhip'ininin.
59 A tur ao’owen, o boro dibur bar imaim inama agim hio na’atube inibaiyan imaibo boro dibur barene hinabotaiti inatit.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.