Lucas 1
Xasasti talaccaxlan (TOPNT) vs BKJ
1 Lhu̱hua cristianos talacsacxtuni̱t tancs tatzoka tú xli̱ca̱na qui̱taxtuni̱t nac ixlatáma̱t Jesucristo
1 Porquanto muitos já tentaram compilar um relato e pôr em ordem uma declaração daquelas coisas que certamente são cridas entre nós,
2 y tla̱n cma̱luloka hua̱k xli̱ca̱na la̱ tali̱chihui̱nani̱t tí xla̱huán ta̱cxilhni̱t tú qui̱táxtulh la̱ta tilacatzúculh ixlatáma̱t y na̱ xla̱huán tzúculh tali̱chihui̱nán la̱ Dios ma̱lacnú ca̱ma̱paksi̱putún cristianos.
2 quando eles nos entregaram, os que desde o princípio foram testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Aquit na̱ tla̱n clacputzani̱t y cli̱kalasquini̱nani̱t hua̱k tú qui̱táxtulh la̱ta tilacatzúculh ixlatáma̱t, y cpuhuán namacuaniyá̱n, tali̱pa̱u quiamigo Teófilo, la̱ aquit clacsacxtuni̱t nactzoka,
3 pareceu-me bem, também a mim, tendo perfeitamente compreendido primeiro todas as coisas, escrevê-las em ordem a ti, ó excelentíssimo Teófilo,
4 xlacata tancs nama̱kachakxi̱ya namá talacapa̱stacni ni̱ma̱ li̱ma̱kalhchihui̱ni̱cani̱ta naca̱najlaya.
4 para que possas conhecer a certeza destas coisas, nas quais tens sido instruído.
5 Chí camá̱n huaniyá̱n la̱ li̱mini̱tanchá jae takalhchihuí̱n: acxni ixma̱paksi̱nán nac pu̱latama̱n Judea cha̱tum rey huanicán Herodes na̱ ixlama cha̱tum cura huanicán Zacarías. Xlá ixca̱ta̱lakachixcuhui̱nán nac lanca pu̱siculan xla Jerusalén pu̱tum curas tí ixca̱ma̱lacatzuqui̱ni̱t Abías. Ixta̱cha̱t Zacarías ixuanicán Elisabet y xlá na̱ ixli̱talakapasni ixuani̱t Aarón amá tali̱pa̱u chixcú ti̱ xla̱huán tili̱ma̱pa̱cuhui̱ca cura nalakachixcuhui̱nán.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, havia um certo sacerdote de nome Zacarias, da turma de Abias; e sua esposa era das filhas de Aarão, e o seu nome era Elizabete.
6 Zacarías y Elisabet tancs ixtalama̱na ṉi̱ ixtali̱makxtaka talakachixcuhuí Dios ixtama̱kantaxtí hua̱k ixtapáksi̱t Dios nac ixlatama̱tcán.
6 E ambos eram justos diante de Deus, andando sem culpa em todos os mandamentos e ordenanças do Senhor; eram irrepreensíveis.
7 Pero ni̱ ixtakalhí ixcamancán porque snu̱n lakko̱luná ixtahuani̱t, y xa̱huá Elisabet ni̱ lá ixkalhi̱nani̱t.
7 E eles não tinham filho, porque Elizabete era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 Maktum quilhtamacú Zacarías y tí ixca̱ta̱lakachixcuhui̱nán ca̱tocá̱rli̱lh natalakachixuhuí Dios aktum xama̱na nac lanca pu̱xiculan xla Jerusalén.
8 E aconteceu que, enquanto ele exercia o sacerdócio perante Deus, na ordem da sua turma,
9 Xlacán tali̱máca̱lh suerte tí lihua natanú nac ixpu̱lakachixcuhui̱cán Dios nac pu̱siculan, y tocá̱rli̱lh Zacarías nalhcuyú incienso.
9 segundo o costume do sacerdócio, coube-lhe por sorte queimar incenso ao entrar no templo do Senhor.
10 Acxni tánu̱lh tzúculh lhcuyú incienso, y hua̱k cristianos tzúculh takalhtahuakaní Dios nac lacaquilhti̱n.
10 E toda a multidão do povo estava orando do lado de fora, à hora do incenso.
11 La̱ta ixkalhtahuakanima Dios lakata̱yachi cha̱tum ángel nac ixpa̱xtú̱n ní itlhcuyucán incienso.
11 E ali lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Acxni ácxilhli xlá jicuanko̱lh y ni̱ cátzi̱lh tú nahuán y tú natlahuá.
12 E quando Zacarias o viu, ficou perturbado, e o medo caiu sobre ele.
13 Pero amá ángel huánilh:
13 Mas o anjo lhe disse: Não temas, Zacarias; porque a tua oração foi ouvida, e tua esposa Elizabete te dará um filho, e tu chamarás o seu nome de João.
14 Huix snu̱n pa̱t li̱pa̱xahuaya minkahuasa y na̱ chuná lhu̱hua cristianos ama tali̱pa̱xahuá acxni nalacachín ca̱quilhtamacú.
14 E tu terás alegria e regozijo, e muitos se alegrarão com o seu nascimento.
15 Porque minkahuasa lacsacnit Dios y snu̱n tali̱pa̱u ama huan. Xlá ni̱cxni ama kalhua̱nán cuchu ni̱ para pulque. Dios lacasquín cama̱kantáxti̱lh ixtascújut y ama ma̱xquí ixli̱tlihueke Espíritu Santo la̱ta ya̱ para lakahuán nahuán.
15 Porque ele será grande à vista do Senhor, e ele não beberá vinho, nem bebida forte, e ele será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Acxni natachixcuhuí ama ca̱ma̱kalhchihui̱ní cristianos xalac Israel xlacata natali̱pa̱huampará Ixpuchinacán Dios.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor seu Deus.
17 Xlá ama pu̱laní Ixpu̱chinacán tí takalhi̱ma̱na ama min ca̱lakmaxtú xlacata natalakapasa ticu xlá; ama kalhí ixli̱tlihueke y ixtapuhuá̱n la̱ amá profeta tí maká̱n tilatáma̱lh ixuanicán Elías xlacata xanati̱cún natalakalhamampará ixcamancán, tí ni̱ ta̱kahua̱nán natali̱lacahua̱nán ixlatama̱tcán tí tla̱n tacatzí, y hua̱k cristianos natacatzí la ixli̱latama̱tcán xlacata ni̱tú natali̱ma̱xanán acxni naca̱lakchín Ixpuchinacán.
17 E irá adiante dele no espírito e no poder de Elias, para converter os corações dos pais aos filhos, e os desobedientes à prudência dos justos; tornar pronto um povo preparado para o Senhor.
18 Zacarías huánilh amá ángel:
18 E Zacarias disse ao anjo: Como eu saberei isto? Porque eu sou um homem velho, e minha esposa avançada em idade.
19 Amá ángel kálhti̱lh:
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que permaneço na presença de Deus, e sou enviado para falar-te, e para mostrar-te estas alegres notícias.
20 pero como huix ni̱ ca̱najla quintachihuí̱n chí tuncán pa̱t ko̱ko̱nana y yaj lá pa̱t chihui̱nana hasta xní nalakahuán minkahuasa. La̱ta jaé tú cuanín hua̱k ama kantaxtú.
20 E eis que tu ficarás mudo, e não poderás falar até o dia em que estas coisas se cumprirem, porque tu não creste nas minhas palavras, que se cumprirão ao seu tempo.
21 Amá cristianos tí ixtakalhtahuakama̱na nac lacaquilhti̱n tzúculh ta̱katuyún pues ni̱ ixtama̱kachakxí hua̱nchi Zacarías snu̱n ixmakapalama nac pu̱lakachixcuhui̱n.
21 E o povo esperava por Zacarias, e admiravam-se que ele demorasse tanto tempo no templo.
22 Pero acxni táxtulh Zacarías yaj lá ixchihui̱nán ixko̱ko̱ni̱t, huata ixca̱li̱macahuaní ixmacán tú ixca̱huaniputún y xlacán tama̱kachákxi̱lh xlacata Dios ma̱lakachiyá̱ni̱lh acxni lakachixcuhuí̱nalh.
22 E quando ele saiu, não podia falar com eles, e perceberam que ele havia tido uma visão no templo; porque gesticulava para eles, e permanecia mudo.
23 Acxni sputli chichiní nalakachixcuhui̱nán Zacarías nac lanca pu̱siculan xla Jerusalén táspitli nac ixca̱chiquí̱n ní ixlama.
23 E aconteceu que, tendo-se completado os dias do seu ministério, ele partiu para a sua própria casa.
24 A̱stá̱n Elisabet ixta̱cha̱t Zacarías tzúculh maklhcatzí ixta̱ta̱yama skata y ni̱ táxtulh nac ixchic akquitzis papá.
24 E, depois daqueles dias, sua esposa Elizabete engravidou, e escondeu-se por cinco meses, dizendo:
25 Huata ixlacpuhuán: “Quimpu̱china Dios quiacxilhlacachini̱t quima̱lakachá̱nilh cha̱tum skata xlacata cristianos yaj naquintali̱kalhkama̱nán.”
25 Assim o Senhor fez comigo nos dias em que ele olhou para mim, para tirar a minha vergonha entre os homens.
26 Ixliakcha̱xán papá a̱stá̱n Dios ma̱lakácha̱lh ángel Gabriel nac aktum ca̱chiquí̱n huanicán Nazaret ixli̱tapaksí Galilea
26 E, no sexto mês, o anjo Gabriel foi enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 xlacata nalakpaxia̱lhnán cha̱tum tzuma̱t huanicán María, xlá ixtasquín ixuí ama ta̱tamakaxtoka cha̱tum ixli̱talakapasni rey David ixuanicán José.
27 para uma virgem desposada com um homem, cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 Amá ángel laktánu̱lh ní ixuí María y huánilh:
28 E o anjo se aproximou dela, e disse: Salve, tu que és muito favorecida; o Senhor está contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Acxni María ácxilhli amá ángel snu̱n tzúculh liakatuyún tú ixuaniti̱t. Ni̱ ixma̱kachakxí hua̱nchi chú ixta̱chihui̱nani̱t amá ángel.
29 E, vendo-o, ela ficou perturbada com o que ele disse, e pôs-se a pensar que tipo de saudação seria essa.
30 Pero xlá tuncán huanipá:
30 E o anjo lhe disse: Não temas, Maria; porque tu achaste graça diante de Deus.
31 Yaj maka̱s pa̱t ta̱ta̱yaya cha̱tum skata y acxni nalakahuán nahuili̱niya ixtacuhui̱ní Jesús.
31 E, eis que em teu ventre conceberás e darás à luz um filho, e lhe darás o nome de Jesus.
32 Xlá snu̱n tali̱pa̱u ama huan y ama̱ca li̱maca̱ncán Ixkahuasa Dios tí ni̱tí ma̱ccha̱ní ixli̱tlihueke y ama maklhti̱nán ixpu̱táhui̱lh ní nama̱paksi̱nán la̱ tima̱lacnú̱nilh Dios ixli̱talakapasni rey David.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 Jesús rey ama huan jaé pu̱latama̱n Israel cani̱cxnihuá, ixtapáksi̱t ni̱cxni ama lakó ca̱quilhtamacú.
33 e ele reinará sobre a casa de Jacó para sempre, e o seu reino não terá fim.
34 María kalasquínilh amá ángel:
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, visto que eu não conheço homem algum?
35 Xlá kálhti̱lh:
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: O Espírito Santo virá sobre ti, e o poder do Altíssimo fará sombra sobre ti; por isso também o santo nascido de ti será chamado Filho de Deus.
36 Mili̱talakapasni Elisabet, amá tí ixli̱kalhkama̱nancán ni̱ lá makastacnán, ma̱squi cha̱ttá na̱ ama ma̱lakahuaní cha̱tum skata y chí kalhi̱yá akcha̱xán papá la̱ta titzúculh ta̱ta̱yá itskata.
36 E, eis que tua prima Elizabete, também concebeu um filho em sua velhice; e este é o sexto mês para ela, que era chamada estéril.
37 Porque Dios hua̱k tla̱n tlahuá tú lacasquín.
37 Porque com Deus nada será impossível.
38 María huanipá:
38 E disse Maria: Eis aqui a serva do Senhor; faça-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo se ausentou.
39 Ni̱ ixli̱maka̱s quilhtamacú María lacapala taxtutá̱qui̱lh ixchic y alh nac aktum ca̱chiquí̱n ni̱ma̱ ixuí ca̱lacsipijni amá pu̱latama̱n Judea.
39 E Maria se levantou naqueles dias, e foi apressadamente à região montanhosa, para uma cidade de Judá,
40 Cha̱lh nac ixákxtaka Zacarías y acxni tánu̱lh huánilh kalhé̱n Elisabet.
40 e entrou na casa de Zacarias, e saudou a Elizabete.
41 Y acxni káxmatli la̱ huánilh kalhé̱n María, Elisabet tuncán maklhcátzi̱lh la̱ itskata tapítilh nac ixpu̱lacni; y Espíritu Santo akchipánilh ixtalacapa̱stacni
41 E aconteceu que, quando Elizabete ouviu a saudação de Maria, o bebê saltou no seu ventre, e Elizabete foi cheia com o Espírito Santo;
42 y chuné li̱pa̱xáu ma̱ktási̱lh María:
42 e ela falou em alta voz, dizendo: Abençoada és tu entre as mulheres, e abençoado é o fruto do teu ventre.
43 ¡Snu̱n pa̱xahuá quinacú porque mini̱t quilakpaxia̱lhnán ixna̱na tí ama quinca̱lakma̱xtuyá̱n ca̱quilhtamacú!
43 E por que motivo isso é para mim, que a mãe do meu Senhor venha a mim?
44 Porque huata quihuani kalhé̱n, quinkahuasa ni̱ma̱ cta̱yajá na̱ pa̱xáhualh y tapítilh nac quimpu̱lacni.
44 Pois, eis que assim que a voz da tua saudação soou aos meus ouvidos, o bebê saltou de alegria no meu ventre.
45 Dios xli̱ca̱na ama ma̱kantaxtí tú ma̱lacnu̱nín. ¡Capa̱xáhualh minacú porque huix ca̱najla ixtachihuí̱n!
45 E abençoada a que creu; porque haverá cumprimento das coisas que foram ditas pelo Senhor.
46 A̱stá̱n María na̱ tzúculh chihui̱nán:
46 E Maria disse: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 y quinacú li̱pa̱xahuá Dios porque quilakma̱xtuni̱t.
47 e o meu espírito regozijou-se em Deus meu Salvador.
48 Dios quilacachínilh aquit ma̱squi ni̱ tali̱pa̱u tzuma̱t,
48 Pois ele tem considerado a humildade de sua serva; porquanto, eis que daqui em diante todas as gerações me chamarão de abençoada.
49 Lanca tlihueke Dios tlahuani̱t quilacata lhu̱hua ixtascújut,
49 Porque aquele que é poderoso me fez grandes coisas; e santo é o seu nome.
50 Xlá ca̱lakalhamán cristianos cani̱cxnihuá tí ti̱tum talatamá takaxmata ixtachihuí̱n nac ixlatama̱tcán.
50 E a sua misericórdia está sobre os que o temem de geração em geração.
51 Ixlitlihueke li̱tlahuani̱t laclanca ixtascújut ca̱quilhtamacú ca̱makatlájalh ca̱ma̱ktzúhui̱lh tí ixtalactlancán nac ixnacujcán.
51 Ele mostrou força com o seu braço; ele espalhou os orgulhosos na imaginação de seus corações.
52 Ca̱lactláhualh ixli̱ma̱paksi̱ncán tí ixtali̱tanú lactali̱pa̱u ma̱paksi̱naní̱n,
52 Ele derrubou os poderosos de seus assentos, e exaltou os humildes.
53 Tí ixtatzincsa ixli̱stacnicán ca̱má̱xqui̱lh tú ixtamaclacasquín,
53 Ele encheu de coisas boas os famintos, e ao rico ele enviou vazio.
54 Ca̱maktá̱yalh ixcamán xalac Israel tí ca̱lacsacni̱t,
54 Ele ajudou a seu servo Israel, em lembrança de sua misericórdia;
55 la̱ tica̱ma̱lacnú̱nilh Dios Abraham y xalakmaká̱n quili̱takapasnicán xlacata ixama ca̱lakalhamán y ca̱makta̱yá ixcamán xalac Israel cani̱cxnihuá quilhtamacú.
55 como ele falou a nossos pais, a Abraão e à sua semente para sempre.
56 María ta̱latámalh Elisabet ma̱x aktutu papá a̱stá̱n tástitli nac ixchic.
56 E Maria ficou com ela em torno de três meses, e depois voltou para sua própria casa.
57 Ni̱ ixli̱maka̱s Elisabet acchá̱nilh ixquilhtamacú nata̱tatlá y lakáhualh itskata cha̱tum actzú kahuasa.
57 Ora, completou-se o tempo de Elizabete para o parto; e ela teve um filho.
58 Hua̱k ixta̱pakánat ixli̱talakapasni acxni tacátzi̱lh la̱ Dios ixacxilhlacacha̱ni̱t ixma̱lakacha̱nini̱t cha̱tum itskata ta̱lh talakpaxia̱lhnán y tata̱pa̱xáhualh.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que o Senhor tinha mostrado grande misericórdia sobre ela, e regozijaram-se com ela.
59 Ixli̱tu̱má ixnati̱cún tama̱kantáxti̱lh la̱ ixtali̱smani̱ni̱t judíos tatlahuá xalakkahuasán itskatacán. Ixuili̱niputuncán ixtacuhui̱ní Zacarías la̱ ixti̱cú.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, eles vieram circuncidar o menino; e chamaram-no Zacarias, conforme o nome de seu pai.
60 Pero ixna̱na ca̱huánilh:
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não! Mas ele será chamado de João.
61 ―¿Hua̱nchi chú natapa̱cuhuí? Ni̱ cha̱tum mili̱talakapasni tí chuná huanicán ―takalhtí̱nalh makapitzi.
61 E disseram-lhe: Não há ninguém na tua parentela que se chame por este nome.
62 Y tzúculh tamacahuaní Zacarías caca̱huánílh tucu yá tacuhui̱ní ixlacasquín cali̱tapa̱cúhui̱lh ixkahuasa.
62 E eles fizeram sinais ao pai, como ele queria que o chamasse.
63 Xlá squilh aktum lhtacala y chuné tzokli: “Cali̱tapa̱cúhui̱lh Juan.” Amá cristianos tí ixtalaya̱na lacatzú ni̱ tama̱kachákxi̱lh hua̱na ixlacasquín cali̱tapa̱cúhui̱lh Juan.
63 E, ele pedindo uma tábua de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 Na̱ acxni tuncán Zacarías cá̱xlalh istzi̱máka̱t. ¡Tla̱n chihui̱nampá y tzúculh lakachixcuhuí Dios!
64 E sua boca foi aberta imediatamente, e soltou-se sua língua; e ele falava, louvando a Deus.
65 Hua̱k cristianos tí lacatzú ixtalama̱na ni̱ ixtama̱kachakxí tú ixqui̱taxtuma y hua̱k tí ixtalama̱na nac pu̱latama̱n ni̱ma̱ ixuí ca̱lacsipijni nac Judea tzúculh tali̱chihui̱nán la̱ta tú ixqui̱taxtuni̱t acxni lacáchilh amá skata ca̱quilhtamacú.
65 E veio temor sobre todos os que moravam ao seu redor; e todos estes dizeres foram divulgados ao longo de toda região montanhosa da Judeia.
66 Tí ixtakaxmata istzucú ta̱katuyún, ixtara̱kalasquiní:
66 E todos os que ouviam os colocavam no seu coração, dizendo: Que tipo de menino será esse? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Espíritu Santo akchipánilh ixtalacapa̱stacni Zacarías ixti̱cú amá skata y chuné tzúculh chihui̱nán:
67 E seu pai Zacarias ficou cheio com o Espírito Santo, e profetizou, dizendo:
68 Siempre cata̱yánilh Quimpu̱chinacán Dios tí ca̱maktakalha ixcamán xalac Israel,
68 Bendito seja o Senhor Deus de Israel, porque tem visitado e redimido o seu povo,
69 Quinca̱ma̱lakacha̱nín cha̱tum tlihueke chixcú tí ama quinca̱lakma̱xtuyá̱n,
69 e levantou para nós o chifre de salvação na casa de seu servo Davi,
70 Pues la̱ta maka̱sa quilhtamacú chú ca̱ma̱lacnú̱nilh profetas tí ixca̱lacsacni̱t naquinca̱huaniyá̱n
70 como ele falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo;
71 xlacata ixama ma̱lakachá cha̱tum tí ixama quinca̱lakma̱xtuyá̱n ixmacancán amá cristianos
71 para nos salvar dos nossos inimigos e da mão de todos os que nos odeiam,
72 Dios na̱ ma̱lácnu̱lh ixama ca̱lakalhamán xalakmaká̱n quili̱talakapasnicán y ni̱ ixama aktzonksuá nama̱kantaxtí tú ca̱ma̱lacnú̱nilh ixama ca̱ma̱xquí.
72 para realizar a misericórdia prometida a nossos pais, e lembrar-se do seu santo pacto;
73 Dios tancs ma̱lacnú̱nilh quinticucán Abraham ixama ma̱lakachá tí naquinca̱maktakalhá̱n,
73 e do juramento que ele prometeu a nosso pai Abraão,
74 xlacata ni̱tú naquinca̱tlahuaniyá̱n tí quinca̱sitzi̱niyá̱n,
74 de nos conceder que, libertados da mão dos nossos inimigos, possamos servi-lo sem medo,
75 tancs nalatama̱yáu ixlacatí̱n y tla̱n namacuaniyá̱u cha̱li cha̱lí huata Quimpuchinacán Dios.
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 Huix quinkahuasa Juan, acxni nastaca pa̱t li̱tanu̱ya ixprofeta lanca Quinti̱cucán Dios tí ama pu̱laní Quimpu̱chinacán tí ama min;
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo; porque tu irás ante a face do Senhor, para preparar os seus caminhos,
77 Huix pa̱t ca̱huaniya ixcamán tí ca̱lacsacni̱t la̱ naca̱ma̱tzanke̱nanicán ixtala̱kalhi̱ncán xlacata natalakma̱xtú ixli̱stacnicán.
77 para dar o conhecimento da salvação ao seu povo, pela remissão dos seus pecados,
78 Quimpu̱chinacán Dios xalac akapún quinca̱pa̱xqui̱yá̱n y quinca̱ma̱lacnu̱niyá̱n ama macachín cha̱tum chixcú
78 mediante a terna misericórdia do nosso Deus, pela qual na aurora lá do alto nos visitou;
79 xlacata natalacahua̱nán tí ca̱paklhtu̱tá talapu̱lá y la̱ ca̱li̱ní̱n catalatáma̱lh porque ni̱tú tama̱kachakxí.
79 para dar luz aos que estão assentados em trevas e na sombra da morte, para guiar os nossos pés no caminho da paz.
80 Amá actzú kahuasa Juan li̱pa̱xáu tzúculh staca; ixnacú na̱ chuná ma̱s ixma̱kachakxí la̱ nakalhí li̱camama li̱pa̱huán Dios. A̱stá̱n alh latamá ana ní ni̱tí ixtalama̱na, y acxni lákcha̱lh ixquilhtamacú tzúculh ca̱ma̱kalhchihui̱ní cristianos xalac Israel.
80 E o menino crescia, e se fortalecia no espírito, e estava nos desertos até ao dia da sua aparição a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.