Mateus 12
Xasasti talacaxlan (TOCNT) vs NVT
1 Maktum quilhtamacú acxni̠ hua̠k judíos xtajaxa Jesús chu hua̠nti̠ xtasta̠lanimá̠nalh xtati̠puntaxtumá̠nalh antanícu la̠n xchancani̠t trigo. Ama̠ko̠lh xdiscípulos Jesús taúcxilhli a̠má trigo pero cumu aya xtatzincsni̠y xlacán tzúculh tai̠y xtahuácat, xtalakpekxa y xtahuani̠niy xtalhtzi.
1 Por aquele tempo, Jesus estava caminhando pelos campos de cereal, num sábado. Seus discípulos, sentindo fome, começaram a colher espigas e comê-las.
2 Makapitzí̠n fariseos hua̠nti̠ na̠ antá xtamaksta̠lamá̠nalh xlacán taúcxilhli hua̠ntu̠ a̠ma̠ko̠lh discípulos xtatlahuamá̠nalh y chiné tahuánilh Jesús:
2 Alguns fariseus os viram e protestaram: “Veja, seus discípulos desobedecem à lei colhendo cereal no sábado!”.
3 Jesús chiné ca̠kálhti̠lh:
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Antá huán pi̠ tamá rey tánu̠lh nac xpu̠siculan Dios y hualh a̠má xatasiculana̠tláhu caxtilá̠nchahu hua̠ntu̠ ni̠para tzinú xlí̠huat xuani̠t na̠ ni̠para huá xcompañeros, pero xlá acxtum ca̠tá̠hualh, huata caj xma̠nhuá xli̠huatcán xuani̠t cura.
4 Ele entrou na casa de Deus e, com seus companheiros, comeram os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer.
5 Osuchí, ¿na̠ nia̠ li̠kalhtahuakayá̠tit nac xlibro Moisés antanícu huan pi̠ a̠ma̠ko̠lh cura hua̠nti̠ tascujmá̠nalh nac xpu̠siculan Dios xlacán ni̠ tajaxa ma̠squi lakcha̠ni̠t quilhtamacú la̠ta jaxcán, pero tamá ni̠ li̠huancán?
5 E vocês não leram na lei de Moisés que os sacerdotes de serviço no templo podem trabalhar no sábado?
6 Pus aquit lacatancs cca̠huaniyá̠n cumu para huatuní̠n ca̠li̠makxteka Dios catáscujli ma̠squi acxni̠ lakcha̠ni̠t quilhtamacú la̠ta jaxcán, pus xali̠huacá aquit ckalhi̠y li̠ma̠peksí̠n para la̠ta túcu nactlahuay eé quilhtamacú y ni̠xachuná hua̠nti̠ tascuja nac pu̠siculan.
6 Eu lhes digo: há alguém aqui maior que o templo!
7 Luu xli̠ca̠na pi̠ huixinín nia̠ akata̠ksá̠tit hua̠ntu̠ huamputún xli̠ma̠peksí̠n Dios antanícu chiné tatzoktahuilani̠t nac li̠kalhtahuaka: “Ni̠ clacasquín pi̠ caj xma̠nhuá naquila̠li̠lakachixcuhui̠yá̠hu mintakalhi̠ncán hua̠ntu̠ huixinín ca̠makni̠yá̠tit, pus huata a̠tzinú luu tla̠n naquila̠li̠lakachixcuhui̠yá̠hu xlacata pi̠ nala̠lakalhamaná̠tit cha̠tum a̠cha̠tum.” Cumu para xli̠ca̠na xakatá̠kstit xtachuhuí̠n Dios ni̠tu̠ xca̠li̠huanítit y ni̠ xca̠ma̠xoko̠ni̠putúntit a̠ma̠ko̠lh koxutaní̠n cristianos hua̠nti̠ ni̠tu̠ le̠nko̠y cuenta.
7 Vocês não teriam condenado meus discípulos inocentes se soubessem o significado das Escrituras: ‘Quero que demonstrem misericórdia, e não que ofereçam sacrifícios’.
8 Y na̠chuna li̠túm luu mili̠catzi̠tcán pi̠ aquit Xatalacsacni Chixcú ckalhi̠y li̠ma̠peksí̠n la̠qui̠ nacca̠huaniy cristianos la̠ta túcu tla̠n natatlahuay nac eé quilhtamacú acxni̠ jaxcán.
8 Pois o Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
9 Jesús la̠li̠huán alh y antá cha̠lh nac xpu̠siculancán judíos hua̠ntu̠ xuí nac a̠má actzu ca̠chiquí̠n y antá xlá tánu̠lh.
9 Então Jesus foi à sinagoga local,
10 Na̠ antá xtanu̠ma cha̠tum chixcú hua̠nti̠ csca̠cniko̠ni̠t xmacán. Cumu hua̠nti̠ luu ma̠rí xtasi̠tzi̠niy Jesús xlacán xtamaclaniputún hua̠ntu̠ tla̠n natali̠ya̠huay y natama̠lacapu̠y, y cha̠tum chiné kalhásquilh:
10 onde viu um homem que tinha uma das mãos deformada. Os fariseus perguntaram a Jesus: “A lei permite curar no sábado?”. Esperavam que ele dissesse “sim”, para que pudessem acusá-lo.
11 Xlá chiné ca̠kálhti̠lh:
11 Jesus respondeu: “Se um de vocês tivesse uma ovelha e ela caísse num poço no sábado, não trabalharia para tirá-la de lá?
12 Pus aquit lacatancs cca̠huaniyá̠n pi̠ a̠tzinú kalhi̠y lhu̠hua xtapalh cha̠tum cristiano ni̠xachuná tantum borrego. Pus huá chú xpa̠lacata cca̠li̠huaniyá̠n pi̠ lakchá̠n natlahuayá̠tit hua̠ntu̠ tla̠n ma̠squi lakcha̠ni̠t quilhtamacú la̠ta jaxcán.
12 Quanto mais vale uma pessoa que uma ovelha! Sim, a lei permite que se faça o bem no sábado”.
13 Jesús huánilh a̠má chixcú hua̠nti̠ csca̠cniko̠ni̠t xmacán:
13 Em seguida, disse ao homem: “Estenda a mão”. Ele a estendeu, e ela foi restaurada e ficou igual à outra.
14 Ama̠ko̠lh fariseos tasí̠tzi̠lh y tzúculh tali̠lacchuhui̠nán la̠ta lácu natatlahuay la̠qui̠ natamakni̠y Jesús.
14 Então os fariseus convocaram uma reunião para tramar um modo de matá-lo.
15 Jesús cátzi̠lh hua̠ntu̠ xtalacapa̠stacmá̠nalh fariseos huata xlá tatampú̠xtulh y alh a̠lacatunu. Luu lhu̠hua cristianos tasta̠lánilh y xli̠hua̠k hua̠nti̠ xca̠kalhi̠y tajátat xlá xca̠ma̠tla̠nti̠y.
15 Jesus, sabendo o que planejavam, retirou-se daquela região. Muitos o seguiram, e ele curou todos os enfermos que havia entre eles.
16 Acxni̠ xlá xca̠ma̠tla̠nti̠y xca̠huaniy xlacata pi̠ ni̠tícu catali̠ta̠chuhuí̠nalh tícuya̠ chixcú xla̠ xuani̠t.
16 Contudo, advertiu-lhes que não revelassem quem ele era.
17 Umá hua̠ntu̠ xqui̠taxtuma nac xlatáma̠t Jesús huá chuná lí̠lalh la̠qui̠ li̠kantáxtulh hua̠ntu̠ tili̠chuhuí̠nalh xamaká̠n quilhtamacú profeta Isaías acxni̠ chiné huá:
17 Cumpriu-se, assim, a profecia de Isaías a seu respeito:
18 Aquit cca̠ma̠lakacha̠nimá̠n quilacscujni hua̠nti̠ clacsacni̠t.
18 “Vejam meu Servo, aquele que escolhi. Ele é meu Amado; nele tenho grande alegria. Porei sobre ele meu Espírito, e ele proclamará justiça às nações.
19 Xlá ni̠ la̠ntúcu catiaklhu̠huá̠tnalh, na̠ ni̠para ma̠rí catima̠ca̠tási̠lh,
19 Não lutará nem gritará, nem levantará a voz em público.
20 Xlá li̠pa̠xúhu namakta̠yalé̠n hua̠nti̠ ni̠ kalhi̠y li̠tlihueke xta̠chuná cumu la̠ kantum ká̠ti̠t hua̠ntu̠ talacchuntatahuilani̠t y laktzanka̠ni̠t xlatáma̠t,
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará a chama que já está fraca. Por fim, ele fará que a justiça seja vitoriosa.
21 y xa̠huachí xli̠hua̠k cristianos xala cani̠hua ca̠chiqui̠ní̠n natali̠pa̠huán y natakalhkalhi̠tahuilay,
21 E seu nome será a esperança de todo o mundo”.
22 Maktum quilhtamacú Jesús li̠minícalh cha̠tum chixcú ko̠ko y lakaxo̠ko xuani̠t; huá xlá chuná xlani̠t porque xmakatlajani̠t xespíritu akskahuiní. Jesús ma̠tlá̠nti̠lh; acxni̠ chú xlá cuchi̠ko̠lh a̠má chixcú tla̠n lacahuá̠nalh y na̠ tla̠n chuhuí̠nalh.
22 Então levaram até Jesus um homem cego e mudo que estava possuído por um demônio. Jesus o curou, e ele passou a falar e ver.
23 Xli̠hua̠k cristianos cacs tali̠lacáhua hua̠ntu̠ xlá tláhualh y chiné táhua:
23 Admirada, a multidão perguntou: “Será que este homem é o Filho de Davi?”.
24 Pero acxni̠ a̠ma̠ko̠lh fariseos takalhakáxmatli hua̠ntu̠ xlacán xtaquilhuamá̠nalh xlacán chiné táhua:
24 No entanto, quando os fariseus souberam do milagre, disseram: “Ele só expulsa demônios porque seu poder vem de Belzebu, o príncipe dos demônios”.
25 Cumu Jesús hua̠k xcatzi̠y hua̠ntu̠ xlacán xtalacpuhuamá̠nalh xlá chiné ca̠huánilh:
25 Jesus conhecia os pensamentos deles e respondeu: “Todo reino dividido internamente está condenado à ruína. Uma cidade ou família dividida contra si mesma se desintegrará.
26 Pus na̠chuná chú cumu para huá diablo ta̠la̠tamacxtuy akskahuiní, ¿lácu chú tla̠n maka̠s nali̠tapalhi̠y xli̠ma̠peksí̠n akskahuiní?
26 Se Satanás expulsa Satanás, está dividido e luta contra si mesmo. Seu reino não sobreviverá.
27 Huixinín huántit pi̠ aquit cca̠tamacxtuy xespiritucán akskahuiní porque mat huá quima̠xqui̠ni̠t xli̠tlihueke Beelzebú hua̠nti̠ luu xapuxcu diablo. Pus cumu para xli̠ca̠na chuná, chi̠nchú a̠ma̠ko̠lh hua̠nti̠ mintama̠kalhtahuake̠ncán y hua̠nti̠ ca̠ta̠lapu̠layá̠n, ¿tícu xlá ca̠ma̠xqui̠y li̠tlihueke la̠qui̠ na̠ tla̠n natatamacxtuy xespiritucán akskahuiní? Pus caj huá xpa̠lacata xlacán tali̠ma̠siyuy pi̠ huixinín xli̠ca̠na luu mákat aktzanka̠yá̠tit.
27 Se eu expulso demônios pelo poder de Belzebu, o que dizer de seus discípulos? Eles também expulsam demônios, de modo que condenarão vocês pelo que acabaram de dizer.
28 Pero huata aquit cca̠tamacxtuy xespiritucán akskahuiní porque huá Dios quima̠xqui̠ni̠t xespíritu chu xli̠tlihueke, y na̠ huá chú u̠má lacatancs li̠tasiyuy pi̠ a̠má xasa̠sti xli̠ma̠peksí̠n Dios hua̠ntu̠ nahuili̠y uú nac ca̠quilhtamacú aya tzucuni̠ttá kantaxtuy nac milatama̠tcán.
28 Mas, se expulso demônios pelo Espírito de Deus, então o reino de Deus já chegou até vocês.
29 ’Na̠chunali̠túm, ¿lácu natlahuacán natanu̠cana̠chá nac xchic cha̠tum tlihueke chixcú la̠qui̠ namakkalha̠nán para ni̠ pu̠lh namakatlajacán y li̠huana̠ nachi̠huili̠cán? Cumu para chuná natlahuacán pus chuná namakkalhanko̠cán pu̠tum hua̠ntu̠ xlá kalhi̠y. Pus luu xta̠chuná chú cumu la̠ aquit cmakatlajani̠t akskahuiní.
29 Afinal, quem tem poder para entrar na casa de um homem forte e saquear seus bens? Somente alguém ainda mais forte, alguém capaz de amarrá-lo e saquear sua casa.
30 ’Na̠ chuná chú hua̠nti̠ ni̠ aquit quinta̠ta̠yay tamá caj quilaksi̠tzi̠niy hua̠ntu̠ aquit cli̠scujma, y na̠chuná hua̠nti̠ ni̠ acxtum quinta̠ma̠macxtumi̠y cristianos la̠qui̠ aquit nacca̠lakma̠xtuy pus huata tamá xlá caj ca̠ma̠pajpitzima la̠qui̠ li̠huaca natalaktzanka̠y.
30 “Quem não está comigo opõe-se a mim, e quem não trabalha comigo na verdade trabalha contra mim.
31 ’Pus huá xpa̠lacata cca̠li̠huaniyá̠n pi̠ xli̠hua̠k cristianos tla̠n naca̠ma̠tzanke̠nanicán xli̠lhu̠hua xtala̠kalhi̠ncán y na̠chuná pu̠tum hua̠ntu̠ ni̠tlá̠n tatichuhui̠nani̠t, pero hua̠nti̠ cala̠huá nali̠kalhkama̠nán hua̠ntu̠ lacatancs li̠ma̠lacahua̠ni̠ma Espíritu Santo pus hua̠nti̠ chuná natlahuay ni̠lay catima̠tzanke̠nanícalh.
31 “Por isso eu lhes digo: todo pecado e toda blasfêmia serão perdoados, mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Y na̠chuná a̠má chixcú hua̠nti̠ cala̠huá xquili̠kalhkamá̠nalh aquit Xatalacsacni Chixcú, juerza ma̠x tla̠n nama̠tzanke̠nanicán xtala̠kalhí̠n cumu caj ni̠ catzi̠y, pero hua̠nti̠ cala̠huá li̠xcájnit tachuhuí̠n nali̠kalhkama̠nán hua̠ntu̠ xlá luu lacatancs catzi̠y pi̠ huá xtascújut Espíritu Santo, xlá ni̠lay catima̠tzanke̠nanícalh antá uú nac ca̠quilhtamacú y na̠ ni̠para antá nac a̠má ca̠quilhtamacú hua̠ntu̠ timimajcú.
32 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem falar contra o Espírito Santo não será perdoado, nem neste mundo nem no mundo por vir.
33 ’Para akatum quihui tla̠n, pus tuncán talakapasa porque na̠ luu lacuán tahuacay xtahuácat; pero para akatum quihui ni̠tlá̠n, na̠chuná ni̠tlán o ni̠ lacuán tahuacay xtahuácat; porque akatum quihui huá li̠talakapasa xtahuácat.
33 “Uma árvore é identificada por seus frutos. Se a árvore é boa, os frutos serão bons. Se a árvore é ruim, os frutos serão ruins.
34 Aquit luu lacatancs cca̠lakapasá̠n porque huixinín ma̠ri akskahuinaná̠tit, ¡luu xta̠chuná minkasatcán cumu lá lacli̠xcájnit lu̠hua hua̠ntu̠ tze̠k taxcanán! ¿Lácu chú nalayá̠tit nali̠chuhui̠naná̠tit lacuán tachuhuí̠n para antá nac minacujcán luu xli̠ca̠na li̠xcájnit li̠catzi̠yá̠tit? Porque cha̠tum chixcú huá li̠chuhui̠nán nac xquilhni hua̠ntu̠ xtalacapa̠stacni kalhi̠y nac xnacú.
34 Raça de víboras! Como poderiam homens maus como vocês dizer o que é bom e correto? Pois a boca fala do que o coração está cheio.
35 Amá chixcú hua̠nti̠ luu tla̠n xtapuhuá̠n huá xlá li̠chuhui̠nán hua̠ntu̠ lacuán tachuhuí̠n porque hua̠k huá huí nac xnacú; pero hua̠nti̠ luu li̠xcájnit xtapuhuá̠n huá xlá li̠chuhui̠nán hua̠ntu̠ lacli̠xcájnit porque hua̠k huá tu̠ li̠xcájnit huí nac xnacú.
35 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau.
36 Pero aquit lacatancs cca̠huaniyá̠n pi̠ acxni̠ nalakchá̠n quilhtamacú la̠ta naca̠ma̠xoko̠ni̠cán cristianos, xli̠hua̠k la̠ta cha̠tunu cristianos natama̠sta̠y cuenta la̠ta lácu tatikalhpalachuhui̠nani̠t.
36 Eu lhes digo: no dia do juízo, vocês prestarão contas de toda palavra inútil que falarem.
37 Porque caj xpa̠lacata la̠ta kalhatunu mintachuhui̠ncán hua̠ntu̠ naca̠ma̠kalhapali̠caná̠tit huixinín naca̠putza̠nanicaná̠tit, y chuná chú naca̠li̠lhca̠caná̠tit para ni̠tu̠ li̠piná̠tit cuenta osuchí juerza naxoko̠nuná̠tit.
37 Por suas palavras vocês serão absolvidos, e por elas serão condenados”.
38 Maktum quilhtamacú makapitzí̠n fariseos chu xma̠kalhtahuake̠nacán judíos chiné tahuánilh Jesús:
38 Alguns dos mestres da lei e fariseus vieram a Jesus e disseram: “Mestre, queremos que nos mostre um sinal de sua autoridade”.
39 Jesús chiné ca̠kálhti̠lh:
39 Jesus, porém, respondeu: “Vocês pedem um sinal porque são uma geração perversa e adúltera, mas o único sinal que lhes darei será o do profeta Jonas.
40 Pus chuná cumu la̠ Jonás táju̠lh aktutu quilhtamacú y aktutu tzi̠sní nac xpu̠lacni a̠má lanca squi̠ti, na̠chuná chú aquit Xatalacsacni Chixcú aktutu quilhtamacú y aktutu tzi̠sní nactaju̠y nac xtampú̠n tíyat.
40 Pois, assim como Jonas passou três dias e três noites no ventre do grande peixe, o Filho do Homem ficará três dias e três noites no coração da terra.
41 Acxni̠ nalakchá̠n quilhtamacú la̠ta Dios naca̠ma̠xoko̠ni̠y cristianos, a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ xamaká̠n quilhtamacú xtahuilá̠nalh nac xaca̠chiquí̠n Nínive xlacán natata̠yay nac xlacatí̠n Dios y naca̠ma̠lacapu̠yá̠n huixinín, porque acxni̠ xlá Jonás ca̠liakchuhui̠nánilh xtachuhuí̠n Dios xlacán titalakpáli̠lh xali̠xcájnit xtalacapa̠stacnicán; huá chú hua̠ntu̠ huixinín ni̠lay tlahuayá̠tit ma̠squi xli̠ca̠na la̠nchú uú ca̠ta̠layá̠n cha̠tum hua̠nti̠ a̠tzinú lanca xlacatzúcut ni̠xachuná la̠ Jonás.
41 “No dia do juízo, os habitantes de Nínive se levantarão contra esta geração e a condenarão, pois eles se arrependeram de seus pecados quando ouviram a mensagem anunciada por Jonas; e vocês têm à sua frente alguém maior que Jonas!
42 Na̠ chuná a̠má lanca reina hua̠nti̠ xma̠peksi̠nán nac Sur na̠ nata̠yay nac xlacatí̠n Dios acxni̠ naca̠ma̠xoko̠ni̠cán xli̠hua̠k cristianos hua̠nti̠ talamá̠nalh ca̠lacchú eé quilhtamacú, a̠má reina na̠ naca̠ma̠lacapu̠yá̠n porque ma̠squi luu mákat xuani̠t nac xca̠chiquí̠n xlá juerza tímilh la̠qui̠ nakaxmatniy xtachuhuí̠n la̠ta xkalhi̠y xli̠skalala xamaká̠n rey Salomón, pero huixinín ni̠para tzinú quila̠kaxmatniputuná̠hu ma̠squi uú ca̠ta̠chuhui̠namá̠n cha̠tum hua̠nti̠ a̠tzinú lanca xlacatzúcut ni̠xachuná cumu la̠ a̠má rey Salomón.
42 A rainha de Sabá também se levantará contra esta geração no dia do juízo e a condenará, pois veio de uma terra distante para ouvir a sabedoria de Salomão; e vocês têm à sua frente alguém maior que Salomão!
43 ’Acxni̠ xespíritu akskahuiní ma̠makxtekecán cha̠tum chixcú xlá an putzay a̠lacatunu antanícu tla̠n natahuilay y an lata̠kchokoy antanícu mákat la̠qui̠ antá najaxa. Pero huata acxni̠ ni̠ maclay chiné lacpuhuán:
43 “Quando um espírito impuro deixa uma pessoa, anda por lugares secos à procura de descanso, mas não o encontra.
44 “Huata mejor nactaspitparay nac quínchic anta nícu ctaxtuni̠tanchá.” Acxni̠ chú xlá chimparay, ma̠noklhuy a̠má chixcú cumu la̠ aktum chiqui hua̠ntu̠ caj chunatá yá y ni̠tu̠ huilácalh xa̠huachí li̠huana̠ ma̠ca̠qui̠cani̠t y palhnancani̠t.
44 Então, diz: ‘Voltarei à casa da qual saí’. Ele volta para sua antiga casa e a encontra vazia, varrida e arrumada.
45 Huata xlá la̠li̠huán an ca̠tiyay a̠kalhatujún xcompañeros hua̠nti̠ a̠tzinú luu lacli̠xcájnit tali̠catzi̠y y antá pu̠tum tatahuilay nac xlatáma̠t a̠má chixcú. Huá chú a̠má chixcú hua̠nti̠ xtatla̠nti̠ni̠t, chú a̠tzinú luu li̠xcájnit huan xtapuhuá̠n ni̠chuná la̠ xapu̠lh. Xli̠ca̠na cca̠huaniyá̠n pi̠ na̠ hua̠k chuná naakspulayá̠tit huixinín hua̠nti̠ la̠nchú lapá̠tit eé quilhtamacú porque xli̠ca̠na pi̠ ni̠lay quila̠li̠pa̠huaná̠hu.
45 Então o espírito busca outros sete espíritos, piores que ele, e todos entram na pessoa e passam a morar nela, e a pessoa fica pior que antes. Assim acontecerá com esta geração perversa”.
46 Jesús chunacú xca̠ma̠kalhchuhui̠ni̠ma cristianos acxni̠ tachilh xtzí chu makapitzí̠n xli̠talakapasni xlacán xtata̠chuhui̠namputún y antá tata̠yachá nac quilhtí̠n.
46 Enquanto Jesus falava à multidão, sua mãe e seus irmãos estavam do lado de fora, pedindo para falar com ele.
47 Cha̠tum chixcú huánilh Jesús:
47 Alguém disse a Jesus: “Sua mãe e seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor”.
48 Pero huata xlá chiné kálhti̠lh hua̠nti̠ chuná ma̠catzí̠ni̠lh:
48 Jesus respondeu: “Quem é minha mãe? Quem são meus irmãos?”.
49 Huata xlá huá ca̠lakláca̠lh xdiscípulos y chiné huá:
49 Então apontou para seus discípulos e disse: “Vejam, estes são minha mãe e meus irmãos.
50 Porque la̠tachá tícuya̠ cristiano hua̠nti̠ natatlahuay xtapa̠xuhuá̠n Quintla̠t hua̠nti̠ huilachá nac akapú̠n xli̠ca̠na pi̠ huá tama̠ko̠lh quili̠talakapasni xa̠huá quintzí.
50 Quem faz a vontade de meu Pai no céu é meu irmão, minha irmã e minha mãe”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.