Lucas 8
Xasasti talacaxlan (TOCNT) vs NVI
1 Acali̠stá̠n Jesús alh latapu̠li̠y nac lactzu̠ ca̠chiqui̠ní̠n hua̠ntu̠ xtahuilá̠nalh nac a̠má pu̠latama̠n, xliakchuhui̠nampu̠lay lácu Dios xuili̠putún xasa̠sti xtapéksi̠t nac ca̠quilhtamacú, y hua̠k xca̠ta̠lapu̠lay xkalhacu̠tiycán xapóstoles.
1 Depois disso Jesus ia passando pelas cidades e povoados proclamando as boas novas do Reino de Deus. Os Doze estavam com ele,
2 Pero na̠ xca̠ta̠lapu̠lay makapitzí̠n lacchaján hua̠nti̠ xlá xca̠ma̠pacsanini̠t xtajatatcán, y makapitzí̠n xca̠ma̠tla̠nti̠ni̠t acxni̠ xca̠mactanu̠ma xespíritu akskahuiní. Antá xmaklatla̠huán María hua̠nti̠ xli̠ma̠pa̠cuhui̠cán Magdalena, huá eé pusca̠t xmactanu̠ni̠t pu̠lactujún xespíritu akskahuiní, pero Jesús xmacma̠xtuni̠t;
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e doenças: Maria, chamada Madalena, de quem haviam saído sete demônios;
3 chu Juana hua̠nti̠ xpusca̠t xuani̠t Cusa, eé chixcú huá luu xta̠scuja gobernador Herodes; xa̠hua Susana y lhu̠hua makapitzí̠n lacchaján hua̠nti̠ xlacán xtali̠makta̠yani̠nán la̠ta túcu xlacán xtakalhi̠y.
3 Joana, mulher de Cuza, administrador da casa de Herodes; Susana e muitas outras. Essas mulheres ajudavam a sustentá-los com os seus bens.
4 Cani̠hua̠ xalaní̠n cristianos tatamacxtúmi̠lh la̠qui̠ nataucxilha Jesús, pero acxni̠ luu lhu̠huatá xtatastokni̠t xlá ca̠li̠xakátli̠lh aktum takalhchuhuí̠n y chiné ca̠huánilh:
4 Reunindo-se uma grande multidão e vindo a Jesus gente de várias cidades, ele contou esta parábola:
5 —Maktum quilhtamacú cha̠tum chana̠ná alh chan xatalhtzi xli̠chánat. Acxni̠ xlá cxpuyumakama xli̠chánat makapitzí̠n tatama̠chá nac tiji, pero cumu luu lhu̠hua cristianos xtatla̠huán la̠n talacta̠yámi̠lh, y na̠ tamimparachá xlacán lactzu̠ spu̠n tasacuaqui̠ko̠lh.
5 "O semeador saiu a semear. Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho; foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Makapitzí̠n xli̠chánat tatama̠chá nac ca̠lakchihuixni, acxni̠ xlacán tápulhli ni̠ tata̠yánilh pálaj tásca̠cli porque ni̠ xtakalhi̠y chúchut hua̠ntu̠ natali̠kotnún la̠qui̠ tla̠n natastaca.
6 Parte dela caiu sobre pedras e, quando germinou, as plantas secaram, porque não havia umidade.
7 Makapitzí̠n xli̠chánat tatama̠chá nac ca̠lhtucuní̠n, pero acxni̠ xlá pulhli lhtucú̠n ma̠lanka̠ko̠lh porque luu lhu̠hua a̠má lhtucú̠n hua̠ntu̠ tápulhli.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram com ela e sufocaram as plantas.
8 Pero makapitzí̠n xli̠chánat tatama̠chá nac xatlá̠n tíyat, y acxni̠ tástacli a̠má tachaná̠n luu lhu̠hua tahuácalh xtahuacatcán, huí tu̠ xkalhi̠y hasta aktum ciento caj la̠ta akatum xaquihui.
8 Outra ainda caiu em boa terra. Cresceu e deu boa colheita, a cem por um". Tendo dito isso, exclamou: "Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
9 Caj li̠puntzú xtama̠kalhtahuaké̠n Jesús takalhásquilh túcu luu xuaniputún a̠má takalhchuhuí̠n.
9 Seus discípulos perguntaram-lhe o que significava aquela parábola.
10 Xlá chiné ca̠kálhti̠lh:
10 Ele disse: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino de Deus, mas aos outros falo por parábolas, para que ‘vendo, não vejam; e ouvindo, não entendam’.
11 ’Pus chú luu li̠huana̠ cuentaj catlahuátit, huá eé huaniputún a̠má takalhchuhuí̠n hua̠ntu̠ cca̠huanín: Amá li̠chánat huá huaniputún xtachuhuí̠n Dios;
11 "Este é o significado da parábola: A semente é a palavra de Deus.
12 y a̠ma̠ko̠lh li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac tiji huá li̠taxtuko̠y cristianos hua̠nti̠ takaxmata xtachuhuí̠n Dios pero acxni̠ mina̠chá akskahuiní ma̠tapa̠nu̠ko̠y a̠má tachuhuí̠n hua̠ntu̠ xuí nac xnacujcán la̠qui̠ ni̠ nataca̠najlay y chuná ni̠ natalaktaxtuy xli̠stacnicán.
12 As que caíram à beira do caminho são os que ouvem, e então vem o diabo e tira a palavra dos seus corações, para que não creiam e não sejam salvos.
13 Y a̠ma̠ko̠lh li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac ca̠chihuixni huá tali̠taxtuy a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ takaxmata xtachuhuí̠n Dios, luu xli̠ca̠na aktum tapa̠xuhuá̠n taca̠najlay, pero cumu ni̠ lhu̠hua takalhi̠y xtankáxe̠k y acxni̠ ca̠li̠tzaksacán para luu xli̠ca̠na taca̠najlay huata mejor caj taakxtekmakán.
13 As que caíram sobre as pedras são os que recebem a palavra com alegria quando a ouvem, mas não têm raiz. Crêem durante algum tempo, mas desistem na hora da provação.
14 Y a̠má li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac ca̠lhtucuní̠n huá tali̠taxtuy a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ takaxmata xtachuhuí̠n Dios, pero cumu chunatiyá la̠ta xlacán talamá̠nalh y tzucuy taliakatiyún hua̠ntu̠ uú xala ca̠quilhtamacú para xtumi̠ncán osuchí la̠ta lácu xlacán a̠tzinú luu tla̠n tapa̠xuhuay tamaklhcatzi̠y, y chuná tali̠ma̠lankako̠y xtaca̠najlatcán y ni̠tu̠cu tama̠sta̠y xtahuacatcán.
14 As que caíram entre espinhos são os que ouvem, mas, ao seguirem seu caminho, são sufocados pelas preocupações, pelas riquezas e pelos prazeres desta vida, e não amadurecem.
15 Pero a̠ma̠ko̠lh li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac xatlá̠n tíyat pus xlacán huá tali̠taxtuy a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ luu xli̠hua̠k xnacujcán tali̠ca̠najlay xtachuhuí̠n Dios, pero na̠chuna li̠túm luu maktum tali̠tanu̠y pi̠ natama̠kantaxti̠y y chuná tzucuy talaktzaksay y cumu tla̠n xtalacapa̠stacnicán pus chuná tali̠ma̠sta̠y lhu̠hua xtahuacatcán.
15 Mas as que caíram em boa terra são os que, com coração bom e generoso, ouvem a palavra, a retêm e dão fruto, com perseverança".
16 ’Y na̠chuna li̠túm cumu la̠ huixinín catzi̠yá̠tit, ni̠para cha̠tum anán cristiano hua̠nti̠ para la̠ nama̠pasi̠y aktum li̠maksko chú la̠li̠huán naliakpulonkxuili̠y para túcu, osuchí para natama̠cnu̠y nac xtampí̠n xpu̠tama; pus huata mejor tu̠ natlahuay nahuili̠y antanícu ta̠lhmá̠n la̠qui̠ xli̠hua̠k hua̠nti̠ natatanu̠y nac chiqui nataucxilha taxkáket.
16 "Ninguém acende uma candeia e a esconde num jarro ou a coloca debaixo de uma cama. Pelo contrário, coloca-a num lugar apropriado, de modo que os que entram possam ver a luz.
17 Y na̠chuna li̠túm ni̠tu̠cu anán para túcu caj tze̠k huí para ni̠ juerza nacatzi̠cán, y na̠chuná para aktum tachuhuí̠n hua̠ntu̠ caj tze̠k huancani̠t ni̠ chunatá catitamákxtekli para ni̠ juerza ca̠lakuá̠n natahuilay.
17 Porque não há nada oculto que não venha a ser revelado, e nada escondido que não venha a ser conhecido e trazido à luz.
18 ’Pus huá cca̠li̠huaniyá̠n, luu xli̠ca̠na cuentaj catlahuátit hua̠ntu̠ la̠nchú cca̠huanimá̠n porque hua̠nti̠ kalhi̠y tla̠n talacapa̠stacni a̠tzinú luu lhu̠hua nama̠xqui̠cancú, pero hua̠nti̠ luu ni̠para lhu̠hua tuncán kalhi̠y, namaklhti̠ko̠cán hasta ma̠squi xma̠nhuá hua̠ntu̠ xlá kalhi̠y.
18 Portanto, considerem atentamente como vocês estão ouvindo. A quem tiver, mais lhe será dado; de quem não tiver, até o que pensa que tem lhe será tirado".
19 Caj li̠puntzú tachilh xtzí Jesús xa̠hua xli̠talakapasni antanícu xlá xca̠ma̠kalhchuhui̠ni̠ma cristianos, xlacán ni̠lay xtatanu̠ya̠chá porque luu lhu̠hua xtzamacán.
19 A mãe e os irmãos de Jesus foram vê-lo, mas não conseguiam aproximar-se dele, por causa da multidão.
20 Pero makapitzí̠n cristianos chiné tahuánilh Jesús:
20 Alguém lhe disse: "Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e querem ver-te".
21 Jesús chiné ca̠huánilh hua̠nti̠ antá xtalayá̠nalh:
21 Ele lhe respondeu: "Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a praticam".
22 Maktum quilhtamacú Jesús ca̠ta̠táju̠lh xtama̠kalhtahuaké̠n nac aktum barco porque xlá ca̠huánilh pi̠ xamputún a̠li̠quilhtu̠tu pupunú, y la̠li̠huán tatáca̠xli y táalh.
22 Certo dia Jesus disse aos seus discípulos: "Vamos para o outro lado do lago". Eles entraram num barco e partiram.
23 Pero acxni̠ xtapa̠tacutmá̠nalh a̠má chúchut Jesús lhtatatáma̠lh nac barco. Y acxni̠ aya xtalaquita̠tlani̠t pupunú luu palha u̠n tahuilachi hasta tzúculh taju̠y chúchut y a̠tzinú xuani̠t aya xtastapay y xlaktzanka̠putún nac chúchut.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. Abateu-se sobre o lago um forte vendaval, de modo que o barco estava sendo inundado, e eles corriam grande perigo.
24 Ama̠ko̠lh xtama̠kalhtahuaké̠n la̠li̠huán táalh tama̠lakahua̠ni̠y Jesús y chiné tahuánilh:
24 Os discípulos foram acordá-lo, clamando: "Mestre, Mestre, vamos morrer! " Ele se levantou e repreendeu o vento e a violência das águas; tudo se acalmou e ficou tranqüilo.
25 Jesús chiné ca̠huánilh xtama̠kalhtahuaké̠n:
25 "Onde está a sua fé? ", perguntou ele aos seus discípulos. Amedrontados e admirados, eles perguntaram uns aos outros: "Quem é este que até aos ventos e às águas dá ordens, e eles lhe obedecem? "
26 Acxni̠ tapa̠tacutko̠lh pupunú tácha̠lh nac aktum ca̠chiquí̠n huanicán Gerasa, luu xma̠lakatancs xta̠lakaxtokui Galilea.
26 Navegaram para a região dos gerasenos que fica do outro lado do lago, frente à Galiléia.
27 Acxni̠ Jesús tacutli nac barco la̠li̠huán lákmilh cha̠tum chixcú antá xalá nac a̠má ca̠chiquí̠n. Amá chixcú maka̠sá la̠ta xakchipaniko̠ni̠t xtalacapa̠stacni xespíritu akskahuiní, xa̠huachí xlá ni̠ clhaka̠nán y ni̠para maktum lacatum xtahuilay nac aktum chiqui huata mejor caj xca̠tasatapu̠li̠y nac ca̠púsa̠ntu.
27 Quando Jesus pisou em terra, foi ao encontro dele um endemoninhado daquela cidade. Fazia muito tempo que aquele homem não usava roupas, nem vivia em casa alguma, mas nos sepulcros.
28 — ausente —
28 Quando viu Jesus, gritou, prostrou-se aos seus pés e disse em alta voz: "Que queres comigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Rogo-te que não me atormentes! "
29 — ausente —
29 Pois Jesus havia ordenado que o espírito imundo saísse daquele homem. Muitas vezes ele tinha se apoderado dele. Mesmo com os pés e as mãos acorrentados e entregue aos cuidados de guardas, quebrava as correntes, e era levado pelo demônio a lugares solitários.
30 Jesús chiné kalhásquilh a̠má xespíritu akskahuiní:
30 Jesus lhe perguntou: "Qual é o seu nome? " "Legião", respondeu ele; porque muitos demônios haviam entrado nele.
31 Ama̠ko̠lh xespiritucán akskahuiní tasquínilh li̠tlá̠n Jesús la̠qui̠ ni̠ naca̠macá̠n nac pu̠pa̠tí̠n.
31 E imploravam-lhe que não os mandasse para o abismo.
32 Antá lacatzú nac ke̠stí̠n xtaputswa̠yantla̠huán lhu̠hua paxni, pus xlacán tahuánilh xlacata caca̠má̠xqui̠lh quilhtamacú natamactanu̠y a̠ma̠ko̠lh paxni. Jesús ca̠má̠xqui̠lh talacasquín.
32 Uma grande manada de porcos estava pastando naquela colina. Os demônios imploraram a Jesus que lhes permitisse entrar neles, e Jesus lhes deu permissão.
33 Ama̠ko̠lh xespiritucán akskahuiní tamákxtekli a̠má chixcú y huata huá tamactánu̠lh a̠ma̠ko̠lh paxni. Pero cumu a̠ma̠ko̠lh paxni luu la̠n tape̠cuáxni̠lh antá xlacán pu̠tum táalh nac aktum talhpá̠n y tajicsuako̠lh nac pupunú.
33 Saindo do homem, os demônios entraram nos porcos, e toda a manada atirou-se precipício abaixo em direção ao lago e se afogou.
34 Ama̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ xtamaktakalhmá̠nalh paxni acxni̠ xlacán taúcxilhli hua̠ntu̠ xlani̠t, caj la̠ta xtape̠cuacán tokosú̠n tatzá̠lalh y cati̠huá tzúculh tata̠li̠chuhui̠nán la̠ta tícu xlacán xtama̠noklhuy nac ca̠tuhuá̠n xa̠hua nac ca̠chiquí̠n.
34 Vendo o que acontecera, os que cuidavam dos porcos fugiram e contaram esses fatos, na cidade e nos campos,
35 Y lhu̠hua cristianos táalh taucxilha hua̠ntu̠ xqui̠taxtuni̠t. Acxni̠ xlacán tácha̠lh antanícu xlaya Jesús taúcxilhli pi̠ antá culucs xuí a̠má chixcú hua̠nti̠ xmactanu̠ma xespíritu akskahuiní; pero chú aya lacastalanca xuí y clhaka̠nani̠t. Pus acxni̠ xlacán taúcxilhli tape̠cuánilh.
35 e o povo foi ver o que havia acontecido. Quando se aproximaram de Jesus, viram que o homem de quem haviam saído os demônios estava assentado aos pés de Jesus, vestido e em perfeito juízo, e ficaram com medo.
36 Pero makapitzí̠n lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ xtaucxilhni̠t lácu xma̠tla̠nti̠cani̠t a̠má chixcú hua̠nti̠ xmakatlajani̠t xespíritu akskahuiní, xlacán tzúculh tali̠ta̠chuhui̠nán.
36 Os que o tinham visto contaram ao povo como o endemoninhado fora curado.
37 Pus huá xpa̠lacata a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ xtahuilá̠nalh nac a̠má ca̠chiquí̠n huanicán Gerasa tasquínilh li̠tlá̠n Jesús xlacata catatampú̠xtulh nac xpu̠latama̠ncán porque ma̠rí xtape̠cuaniy. Jesús juerza táju̠lh nac barco y alh a̠lacatunu.
37 Então, todo o povo da região dos gerasenos suplicou a Jesus que se retirasse, porque estavam dominados pelo medo. Ele entrou no barco e regressou.
38 Amá chixcú hua̠nti̠ xmactaxtuni̠t xespíritu akskahuiní huánilh Jesús xlacata camá̠xqui̠lh talacasquín na̠ nasta̠laniy, pero Jesús li̠ma̠péksi̠lh xlacata catamákxtekli y chiné huánilh:
38 O homem de quem haviam saído os demônios suplicava-lhe que o deixasse ir com ele; mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 —Huata mejor huix catáspitti nac mínchic y cati̠huá caca̠li̠ta̠kalhchuhuí̠nanti lácu Dios lakalhamani̠tán.
39 "Volte para casa e conte o quanto Deus lhe fez". Assim, o homem se foi e anunciou a toda a cidade o quanto Jesus tinha feito por ele.
40 Acxni̠ Jesús tacutparachá a̠li̠quilhtu̠tu pupunú la̠ta xli̠lhu̠hua cristianos, luu li̠pa̠xúhu taqui̠pá̠xtokli porque xlacán aya xtakalhi̠má̠nalh.
40 Quando Jesus voltou, uma multidão o recebeu, pois todos o esperavam.
41 Na̠ acxnitiyá chilh cha̠tum chixcu xuanicán Jairo, eé chixcú luu tali̠pa̠hu xuani̠t y na̠ luu xca̠puxcuniy nac xpu̠siculancán judíos hua̠ntu̠ xuí nac a̠má ca̠chiquí̠n. Acxni̠ xlá lákcha̠lh, lakatatzokóstalh nac xtantú̠n Jesús y huánilh pi̠ catláhualh li̠tlá̠n calákalh nac xchic,
41 Então um homem chamado Jairo, dirigente da sinagoga, veio e prostrou-se aos pés de Jesus, implorando-lhe que fosse à sua casa
42 porque xuí caj xma̠n cha̠stum xtzuma̠t xlá cajcu akcu̠tiy ca̠ta xkalhi̠y pero chú xta̠tatlay y luu snu̠n xuani̠t a̠huayu aya xni̠putún.
42 porque sua única filha, de cerca de doze anos, estava à morte. Estando Jesus a caminho, a multidão o comprimia.
43 Y na̠ antá csta̠lama cha̠tum pusca̠t, pero xlá xkalhi̠y aktum tajátat y ma̠rí cstajmakama kalhni ma̠x cumu aya xle̠ma xliakcu̠tiy ca̠ta la̠ta xlá chuná xtzucuni̠t, y la̠ta xkalhi̠y xtumi̠n aya xlactlahuami̠ko̠ni̠t caj la̠ta xtacuchi̠má̠nalh doctores; pero ni̠para cha̠tumá tícu luu xma̠pacsalhá.
43 E estava ali certa mulher que havia doze anos vinha sofrendo de uma hemorragia e gastara tudo o que tinha com os médicos; mas ninguém pudera curá-la.
44 Amá pusca̠t xaklhchá̠n tze̠k mini̠nichá Jesús y xamánilh clháka̠t, acxnitiyá tuncán tachókolh la̠ta xlá cstajmakama kalhni.
44 Ela chegou por trás dele, tocou na borda de seu manto, e imediatamente cessou sua hemorragia.
45 Jesús tachókolh y chiná kalhasquiní̠nalh:
45 "Quem tocou em mim? ", perguntou Jesus. Como todos negassem, Pedro disse: "Mestre, a multidão se aglomera e te comprime".
46 Pero Jesús chiné huá:
46 Mas Jesus disse: "Alguém tocou em mim; eu sei que de mim saiu poder".
47 Amá pusca̠t acxni̠ xlá cátzi̠lh pi̠ xma̠noklhucani̠t la̠li̠huán laktalacatzúhui̠lh, pero caj la̠ta xtape̠cua xlá clhpipiti̠lhay lakatatzokóstalh nac xlacatí̠n Jesús y talaksiyúnilh nac xlacati̠ncán xli̠pu̠tum cristianos túcu xpa̠lacata xli̠xamanini̠t clháka̠t; y huánilh pi̠ la̠ xamánilh clháka̠t tuncán tatlá̠nti̠lh.
47 Então a mulher, vendo que não conseguiria passar despercebida, veio tremendo e prostrou-se aos seus pés. Na presença de todo o povo contou por que tinha tocado nele e como fora instantaneamente curada.
48 Jesús chiné huánilh:
48 Então ele lhe disse: "Filha, a sua fé a curou! Vá em paz".
49 Jesús chunacú xchuhui̠nama acxni̠ chilh cha̠tum chixcú xlá antá minchá nac xchic Jairo, y chiné huánilh:
49 Enquanto Jesus ainda estava falando, chegou alguém da casa de Jairo, o dirigente da sinagoga, e disse: "Sua filha morreu. Não incomode mais o Mestre".
50 Pero Jesús káxmatli hua̠ntu̠ xquilhuama y chiné huánilh Jairo:
50 Ouvindo isso, Jesus disse a Jairo: "Não tenha medo; tão-somente creia, e ela será curada".
51 Acxni̠ tácha̠lh nac chiqui ni̠ti̠cu má̠xqui̠lh talacasquín na̠ pu̠tum tatanu̠y huata caj xma̠nhuá catatánu̠lh Pedro, Santiago y Juan xa̠hua xtzí chu xtla̠t a̠má tzuma̠t.
51 Quando chegou à casa de Jairo, não deixou ninguém entrar com ele, exceto Pedro, João, Tiago e o pai e a mãe da criança.
52 La̠ta xli̠lhu̠hua cristianos hua̠k xtatasamá̠nalh y xtali̠puhuamá̠nalh, pero Jesús chiné ca̠huánilh:
52 Enquanto isso, todo o povo estava se lamentando e chorando por ela. "Não chorem", disse Jesus. "Ela não está morta, mas dorme".
53 Pero xlacán caj tali̠li̠tzíyalh hua̠ntu̠ ca̠huánilh porque xlacán lacatancs xtacatzi̠y pi̠ xni̠ni̠t a̠má tzuma̠t.
53 Todos começaram a rir dele, pois sabiam que ela estava morta.
54 Acxni̠ cha̠lh antanícu xlá xmá a̠má tzuma̠t, xlá macachípalh y palha chiné huánilh:
54 Mas ele a tomou pela mão e disse: "Menina, levante-se! "
55 Caj la̠ xakátli̠lh, a̠má tzuma̠t lacastacuánalh y tuncán tá̠qui̠lh. Acali̠stá̠n Jesús ca̠huánilh pi̠ cama̠huí̠calh.
55 O espírito dela voltou, e ela se levantou imediatamente. Então Jesus lhes ordenou que lhe dessem de comer.
56 Xtzí chu xtla̠t a̠má tzuma̠t caj luu cacs xtali̠lacahuán hua̠ntu̠ xtlahuani̠t, pero Jesús ca̠li̠ma̠péksi̠lh xlacata ni̠ti̠cu natali̠ta̠chuhui̠nán hua̠ntu̠ xlá xtlahuani̠t.
56 Os pais dela ficaram maravilhados, mas ele lhes ordenou que não contassem a ninguém o que tinha acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.