Lucas 8
Xasasti talacaxlan (TOCNT) vs BKJ
1 Acali̠stá̠n Jesús alh latapu̠li̠y nac lactzu̠ ca̠chiqui̠ní̠n hua̠ntu̠ xtahuilá̠nalh nac a̠má pu̠latama̠n, xliakchuhui̠nampu̠lay lácu Dios xuili̠putún xasa̠sti xtapéksi̠t nac ca̠quilhtamacú, y hua̠k xca̠ta̠lapu̠lay xkalhacu̠tiycán xapóstoles.
1 E aconteceu que, depois disto, ele foi em todas cidades e aldeias, pregando e anunciando as boas novas do reino de Deus; e os doze estavam com ele,
2 Pero na̠ xca̠ta̠lapu̠lay makapitzí̠n lacchaján hua̠nti̠ xlá xca̠ma̠pacsanini̠t xtajatatcán, y makapitzí̠n xca̠ma̠tla̠nti̠ni̠t acxni̠ xca̠mactanu̠ma xespíritu akskahuiní. Antá xmaklatla̠huán María hua̠nti̠ xli̠ma̠pa̠cuhui̠cán Magdalena, huá eé pusca̠t xmactanu̠ni̠t pu̠lactujún xespíritu akskahuiní, pero Jesús xmacma̠xtuni̠t;
2 e certas mulheres, que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios,
3 chu Juana hua̠nti̠ xpusca̠t xuani̠t Cusa, eé chixcú huá luu xta̠scuja gobernador Herodes; xa̠hua Susana y lhu̠hua makapitzí̠n lacchaján hua̠nti̠ xlacán xtali̠makta̠yani̠nán la̠ta túcu xlacán xtakalhi̠y.
3 e Joana, a esposa de Cuza, mordomo de Herodes, e Suzana, e muitas outras que o serviam com os seus bens.
4 Cani̠hua̠ xalaní̠n cristianos tatamacxtúmi̠lh la̠qui̠ nataucxilha Jesús, pero acxni̠ luu lhu̠huatá xtatastokni̠t xlá ca̠li̠xakátli̠lh aktum takalhchuhuí̠n y chiné ca̠huánilh:
4 E tendo se ajuntado uma grande multidão, e vindo até ele de todas as cidades, ele falou por parábola:
5 —Maktum quilhtamacú cha̠tum chana̠ná alh chan xatalhtzi xli̠chánat. Acxni̠ xlá cxpuyumakama xli̠chánat makapitzí̠n tatama̠chá nac tiji, pero cumu luu lhu̠hua cristianos xtatla̠huán la̠n talacta̠yámi̠lh, y na̠ tamimparachá xlacán lactzu̠ spu̠n tasacuaqui̠ko̠lh.
5 Um semeador saiu a semear a sua semente; e enquanto ele semeava, uma parte da semente caiu à beira do caminho; e foi pisada, e as aves do céu a devoraram.
6 Makapitzí̠n xli̠chánat tatama̠chá nac ca̠lakchihuixni, acxni̠ xlacán tápulhli ni̠ tata̠yánilh pálaj tásca̠cli porque ni̠ xtakalhi̠y chúchut hua̠ntu̠ natali̠kotnún la̠qui̠ tla̠n natastaca.
6 E outra caiu sobre a pedra, e, tendo brotado, murchou, porque não havia umidade.
7 Makapitzí̠n xli̠chánat tatama̠chá nac ca̠lhtucuní̠n, pero acxni̠ xlá pulhli lhtucú̠n ma̠lanka̠ko̠lh porque luu lhu̠hua a̠má lhtucú̠n hua̠ntu̠ tápulhli.
7 E outra caiu entre espinhos; e crescendo com ela os espinhos, sufocaram-na.
8 Pero makapitzí̠n xli̠chánat tatama̠chá nac xatlá̠n tíyat, y acxni̠ tástacli a̠má tachaná̠n luu lhu̠hua tahuácalh xtahuacatcán, huí tu̠ xkalhi̠y hasta aktum ciento caj la̠ta akatum xaquihui.
8 E outra caiu em boa terra, e, crescendo, produziu fruto, a cento por um. Dizendo ele estas coisas, clamava: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
9 Caj li̠puntzú xtama̠kalhtahuaké̠n Jesús takalhásquilh túcu luu xuaniputún a̠má takalhchuhuí̠n.
9 E os seus discípulos perguntaram-no, dizendo: O que poderia ser esta parábola?
10 Xlá chiné ca̠kálhti̠lh:
10 E ele disse: A vós é dado conhecer os mistérios do reino de Deus; mas aos outros por parábolas, para que vendo, eles não possam enxergar; e ouvindo, eles não possam compreender.
11 ’Pus chú luu li̠huana̠ cuentaj catlahuátit, huá eé huaniputún a̠má takalhchuhuí̠n hua̠ntu̠ cca̠huanín: Amá li̠chánat huá huaniputún xtachuhuí̠n Dios;
11 Ora, a parábola é esta: A semente é a palavra de Deus.
12 y a̠ma̠ko̠lh li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac tiji huá li̠taxtuko̠y cristianos hua̠nti̠ takaxmata xtachuhuí̠n Dios pero acxni̠ mina̠chá akskahuiní ma̠tapa̠nu̠ko̠y a̠má tachuhuí̠n hua̠ntu̠ xuí nac xnacujcán la̠qui̠ ni̠ nataca̠najlay y chuná ni̠ natalaktaxtuy xli̠stacnicán.
12 E os que estão à beira do caminho são os que ouvem; então vem o diabo, e tira a palavra de seus corações, para não acontecer que, crendo, sejam salvos.
13 Y a̠ma̠ko̠lh li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac ca̠chihuixni huá tali̠taxtuy a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ takaxmata xtachuhuí̠n Dios, luu xli̠ca̠na aktum tapa̠xuhuá̠n taca̠najlay, pero cumu ni̠ lhu̠hua takalhi̠y xtankáxe̠k y acxni̠ ca̠li̠tzaksacán para luu xli̠ca̠na taca̠najlay huata mejor caj taakxtekmakán.
13 E aqueles sobre pedra são os que, ouvindo recebem a palavra com alegria; mas não têm raiz, os quais creem por algum tempo, e no tempo da tentação se dispersam.
14 Y a̠má li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac ca̠lhtucuní̠n huá tali̠taxtuy a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ takaxmata xtachuhuí̠n Dios, pero cumu chunatiyá la̠ta xlacán talamá̠nalh y tzucuy taliakatiyún hua̠ntu̠ uú xala ca̠quilhtamacú para xtumi̠ncán osuchí la̠ta lácu xlacán a̠tzinú luu tla̠n tapa̠xuhuay tamaklhcatzi̠y, y chuná tali̠ma̠lankako̠y xtaca̠najlatcán y ni̠tu̠cu tama̠sta̠y xtahuacatcán.
14 E a que caiu entre espinhos, esses são os que ouviram, e indo adiante, são sufocados pelos cuidados e riquezas e deleites desta vida, e não dão fruto com perfeição.
15 Pero a̠ma̠ko̠lh li̠chánat hua̠ntu̠ tatama̠chá nac xatlá̠n tíyat pus xlacán huá tali̠taxtuy a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ luu xli̠hua̠k xnacujcán tali̠ca̠najlay xtachuhuí̠n Dios, pero na̠chuna li̠túm luu maktum tali̠tanu̠y pi̠ natama̠kantaxti̠y y chuná tzucuy talaktzaksay y cumu tla̠n xtalacapa̠stacnicán pus chuná tali̠ma̠sta̠y lhu̠hua xtahuacatcán.
15 Mas a da boa terra, estes são os que, tendo ouvido a palavra de coração sincero e bom, guardam-na e produzem fruto com perseverança.
16 ’Y na̠chuna li̠túm cumu la̠ huixinín catzi̠yá̠tit, ni̠para cha̠tum anán cristiano hua̠nti̠ para la̠ nama̠pasi̠y aktum li̠maksko chú la̠li̠huán naliakpulonkxuili̠y para túcu, osuchí para natama̠cnu̠y nac xtampí̠n xpu̠tama; pus huata mejor tu̠ natlahuay nahuili̠y antanícu ta̠lhmá̠n la̠qui̠ xli̠hua̠k hua̠nti̠ natatanu̠y nac chiqui nataucxilha taxkáket.
16 Nenhum homem, acendendo uma candeia, a cobre com um vaso, ou a põe debaixo da cama; mas a coloca no castiçal, para que os que entram vejam a luz.
17 Y na̠chuna li̠túm ni̠tu̠cu anán para túcu caj tze̠k huí para ni̠ juerza nacatzi̠cán, y na̠chuná para aktum tachuhuí̠n hua̠ntu̠ caj tze̠k huancani̠t ni̠ chunatá catitamákxtekli para ni̠ juerza ca̠lakuá̠n natahuilay.
17 Porque não há nada em secreto, que não será manifesto; nem alguma coisa oculta, que não se tornará conhecida e venha à luz.
18 ’Pus huá cca̠li̠huaniyá̠n, luu xli̠ca̠na cuentaj catlahuátit hua̠ntu̠ la̠nchú cca̠huanimá̠n porque hua̠nti̠ kalhi̠y tla̠n talacapa̠stacni a̠tzinú luu lhu̠hua nama̠xqui̠cancú, pero hua̠nti̠ luu ni̠para lhu̠hua tuncán kalhi̠y, namaklhti̠ko̠cán hasta ma̠squi xma̠nhuá hua̠ntu̠ xlá kalhi̠y.
18 Vede, pois, como ouvis; porque aquele que tem, a ele será dado; e aquele que não tem, até o que parece ter lhe será tomado.
19 Caj li̠puntzú tachilh xtzí Jesús xa̠hua xli̠talakapasni antanícu xlá xca̠ma̠kalhchuhui̠ni̠ma cristianos, xlacán ni̠lay xtatanu̠ya̠chá porque luu lhu̠hua xtzamacán.
19 Então, foram ter com ele sua mãe e seus irmãos, e não podiam aproximar-se dele, por causa da multidão.
20 Pero makapitzí̠n cristianos chiné tahuánilh Jesús:
20 E foi-lhe contado por alguns que disseram: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora, e querem ver-te.
21 Jesús chiné ca̠huánilh hua̠nti̠ antá xtalayá̠nalh:
21 E, respondendo ele, disse-lhes: Minha mãe e meus irmãos são estes que ouvem a palavra de Deus, e a praticam.
22 Maktum quilhtamacú Jesús ca̠ta̠táju̠lh xtama̠kalhtahuaké̠n nac aktum barco porque xlá ca̠huánilh pi̠ xamputún a̠li̠quilhtu̠tu pupunú, y la̠li̠huán tatáca̠xli y táalh.
22 Ora, aconteceu em um certo dia, que ele entrou no barco com seus discípulos, e disse-lhes: Vamos para o outro lado do lago. E eles partiram.
23 Pero acxni̠ xtapa̠tacutmá̠nalh a̠má chúchut Jesús lhtatatáma̠lh nac barco. Y acxni̠ aya xtalaquita̠tlani̠t pupunú luu palha u̠n tahuilachi hasta tzúculh taju̠y chúchut y a̠tzinú xuani̠t aya xtastapay y xlaktzanka̠putún nac chúchut.
23 Mas, enquanto navegavam, ele adormeceu; e desceu uma tempestade de vento sobre o lago, e enchiam-se de água, estando em perigo.
24 Ama̠ko̠lh xtama̠kalhtahuaké̠n la̠li̠huán táalh tama̠lakahua̠ni̠y Jesús y chiné tahuánilh:
24 E, chegando-se a ele, o acordaram, dizendo: Mestre, Mestre, estamos perecendo. E ele, levantando-se, repreendeu o vento e a fúria da água; e eles cessaram, e houve calmaria.
25 Jesús chiné ca̠huánilh xtama̠kalhtahuaké̠n:
25 E ele disse-lhes: Onde está a vossa fé? E eles, temendo, maravilharam-se, dizendo uns aos outros: Que tipo de homem é este, que ordena até aos ventos e à água, e eles lhe obedecem?
26 Acxni̠ tapa̠tacutko̠lh pupunú tácha̠lh nac aktum ca̠chiquí̠n huanicán Gerasa, luu xma̠lakatancs xta̠lakaxtokui Galilea.
26 E eles chegaram à terra dos gadarenos, que está defronte da Galileia.
27 Acxni̠ Jesús tacutli nac barco la̠li̠huán lákmilh cha̠tum chixcú antá xalá nac a̠má ca̠chiquí̠n. Amá chixcú maka̠sá la̠ta xakchipaniko̠ni̠t xtalacapa̠stacni xespíritu akskahuiní, xa̠huachí xlá ni̠ clhaka̠nán y ni̠para maktum lacatum xtahuilay nac aktum chiqui huata mejor caj xca̠tasatapu̠li̠y nac ca̠púsa̠ntu.
27 E, quando ele desembarcou, saiu-lhe ao encontro, fora da cidade, um certo homem que tinha demônios há muito tempo, e não usava roupas, nem habitava em alguma casa, mas nos sepulcros.
28 — ausente —
28 Mas, vendo a Jesus, gritando, caiu diante dele, e disse em alta voz: O que tenho eu para fazer contigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Eu suplico-te que não me atormentes.
29 — ausente —
29 (Porque tinha ordenado ao espírito imundo que saísse daquele homem. Porque frequentemente se apoderara dele; e guardavam-no preso, com correntes e cadeias; e, quebrando os grilhões, era impelido pelo demônio para os desertos).
30 Jesús chiné kalhásquilh a̠má xespíritu akskahuiní:
30 E Jesus perguntou-lhe, dizendo: Qual é o teu nome? E ele disse: Legião; porque muitos demônios tinham entrado nele.
31 Ama̠ko̠lh xespiritucán akskahuiní tasquínilh li̠tlá̠n Jesús la̠qui̠ ni̠ naca̠macá̠n nac pu̠pa̠tí̠n.
31 E pediram-lhe para que não os mandasse para o abismo.
32 Antá lacatzú nac ke̠stí̠n xtaputswa̠yantla̠huán lhu̠hua paxni, pus xlacán tahuánilh xlacata caca̠má̠xqui̠lh quilhtamacú natamactanu̠y a̠ma̠ko̠lh paxni. Jesús ca̠má̠xqui̠lh talacasquín.
32 E havia ali uma manada de muitos porcos pastando no monte; e pediram-lhe que lhes permitisse entrar neles; e ele lhos permitiu.
33 Ama̠ko̠lh xespiritucán akskahuiní tamákxtekli a̠má chixcú y huata huá tamactánu̠lh a̠ma̠ko̠lh paxni. Pero cumu a̠ma̠ko̠lh paxni luu la̠n tape̠cuáxni̠lh antá xlacán pu̠tum táalh nac aktum talhpá̠n y tajicsuako̠lh nac pupunú.
33 Então, os demônios saindo do homem, entraram nos porcos; e a manada correu violentamente a um lugar íngreme para o lago, e se afogaram.
34 Ama̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ xtamaktakalhmá̠nalh paxni acxni̠ xlacán taúcxilhli hua̠ntu̠ xlani̠t, caj la̠ta xtape̠cuacán tokosú̠n tatzá̠lalh y cati̠huá tzúculh tata̠li̠chuhui̠nán la̠ta tícu xlacán xtama̠noklhuy nac ca̠tuhuá̠n xa̠hua nac ca̠chiquí̠n.
34 E aqueles que os alimentavam, vendo o que havia acontecido, fugiram e foram anunciá-lo na cidade e nos campos.
35 Y lhu̠hua cristianos táalh taucxilha hua̠ntu̠ xqui̠taxtuni̠t. Acxni̠ xlacán tácha̠lh antanícu xlaya Jesús taúcxilhli pi̠ antá culucs xuí a̠má chixcú hua̠nti̠ xmactanu̠ma xespíritu akskahuiní; pero chú aya lacastalanca xuí y clhaka̠nani̠t. Pus acxni̠ xlacán taúcxilhli tape̠cuánilh.
35 Então, eles saíram para ver o que tinha acontecido, e vieram a Jesus, e encontraram o homem de quem haviam saído os demônios assentado aos pés de Jesus, vestido e em perfeito juízo, e eles ficaram com medo.
36 Pero makapitzí̠n lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ xtaucxilhni̠t lácu xma̠tla̠nti̠cani̠t a̠má chixcú hua̠nti̠ xmakatlajani̠t xespíritu akskahuiní, xlacán tzúculh tali̠ta̠chuhui̠nán.
36 E também os que tinham visto aquilo, contaram-lhes como o possuído por demônios havia sido curado.
37 Pus huá xpa̠lacata a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ xtahuilá̠nalh nac a̠má ca̠chiquí̠n huanicán Gerasa tasquínilh li̠tlá̠n Jesús xlacata catatampú̠xtulh nac xpu̠latama̠ncán porque ma̠rí xtape̠cuaniy. Jesús juerza táju̠lh nac barco y alh a̠lacatunu.
37 Então, toda a multidão da terra ao redor dos gadarenos pediu-lhe para que se afastasse deles, porque estavam tomados por grande temor; e entrando ele no barco, retornou.
38 Amá chixcú hua̠nti̠ xmactaxtuni̠t xespíritu akskahuiní huánilh Jesús xlacata camá̠xqui̠lh talacasquín na̠ nasta̠laniy, pero Jesús li̠ma̠péksi̠lh xlacata catamákxtekli y chiné huánilh:
38 E o homem de quem haviam saído os demônios, lhe pedia para que pudesse estar com ele, mas Jesus o despediu, dizendo:
39 —Huata mejor huix catáspitti nac mínchic y cati̠huá caca̠li̠ta̠kalhchuhuí̠nanti lácu Dios lakalhamani̠tán.
39 Retorna para a tua própria casa, e mostra quão grandes coisas Deus fez por ti. E ele foi pelo seu caminho, publicando por toda a cidade quão grandes coisas Jesus lhe fizera.
40 Acxni̠ Jesús tacutparachá a̠li̠quilhtu̠tu pupunú la̠ta xli̠lhu̠hua cristianos, luu li̠pa̠xúhu taqui̠pá̠xtokli porque xlacán aya xtakalhi̠má̠nalh.
40 E aconteceu que, ao retornar Jesus, a multidão o recebeu com alegria; porque todos o estavam esperando.
41 Na̠ acxnitiyá chilh cha̠tum chixcu xuanicán Jairo, eé chixcú luu tali̠pa̠hu xuani̠t y na̠ luu xca̠puxcuniy nac xpu̠siculancán judíos hua̠ntu̠ xuí nac a̠má ca̠chiquí̠n. Acxni̠ xlá lákcha̠lh, lakatatzokóstalh nac xtantú̠n Jesús y huánilh pi̠ catláhualh li̠tlá̠n calákalh nac xchic,
41 E eis que veio um homem chamado Jairo, que era um governante da sinagoga; e, prostrando-se aos pés de Jesus, pedia-lhe que fosse à sua casa;
42 porque xuí caj xma̠n cha̠stum xtzuma̠t xlá cajcu akcu̠tiy ca̠ta xkalhi̠y pero chú xta̠tatlay y luu snu̠n xuani̠t a̠huayu aya xni̠putún.
42 porque ele tinha uma filha única, de cerca de doze anos, que estava à morte. Mas, enquanto ele ia, as multidões o apertavam.
43 Y na̠ antá csta̠lama cha̠tum pusca̠t, pero xlá xkalhi̠y aktum tajátat y ma̠rí cstajmakama kalhni ma̠x cumu aya xle̠ma xliakcu̠tiy ca̠ta la̠ta xlá chuná xtzucuni̠t, y la̠ta xkalhi̠y xtumi̠n aya xlactlahuami̠ko̠ni̠t caj la̠ta xtacuchi̠má̠nalh doctores; pero ni̠para cha̠tumá tícu luu xma̠pacsalhá.
43 E uma mulher que tinha um fluxo de sangue havia doze anos, e gastara todos os seus sustentos com médicos, e não pôde ser curada por ninguém,
44 Amá pusca̠t xaklhchá̠n tze̠k mini̠nichá Jesús y xamánilh clháka̠t, acxnitiyá tuncán tachókolh la̠ta xlá cstajmakama kalhni.
44 chegando por detrás dele, tocou na orla da sua veste, e imediatamente estancou o fluxo do seu sangue.
45 Jesús tachókolh y chiná kalhasquiní̠nalh:
45 E disse Jesus: Quem me tocou? Quando todos negavam, Pedro e os que estavam com ele disseram: Mestre, a multidão te aperta e te pressiona, e dizes: Quem me tocou?
46 Pero Jesús chiné huá:
46 E disse Jesus: Alguém me tocou, porque eu percebi que saiu virtude de mim.
47 Amá pusca̠t acxni̠ xlá cátzi̠lh pi̠ xma̠noklhucani̠t la̠li̠huán laktalacatzúhui̠lh, pero caj la̠ta xtape̠cua xlá clhpipiti̠lhay lakatatzokóstalh nac xlacatí̠n Jesús y talaksiyúnilh nac xlacati̠ncán xli̠pu̠tum cristianos túcu xpa̠lacata xli̠xamanini̠t clháka̠t; y huánilh pi̠ la̠ xamánilh clháka̠t tuncán tatlá̠nti̠lh.
47 Então, vendo a mulher que não podia ocultar-se, ela veio tremendo, e prostrando-se diante dele, declarou-lhe perante todo o povo a causa por que lhe havia tocado, e como ela fora curada imediatamente.
48 Jesús chiné huánilh:
48 E ele lhe disse: Filha, tem bom ânimo, a tua fé te sarou; vai em paz.
49 Jesús chunacú xchuhui̠nama acxni̠ chilh cha̠tum chixcú xlá antá minchá nac xchic Jairo, y chiné huánilh:
49 Enquanto ele ainda falava, veio alguém da casa do governante da sinagoga, dizendo: A tua filha está morta; não incomodes o Mestre.
50 Pero Jesús káxmatli hua̠ntu̠ xquilhuama y chiné huánilh Jairo:
50 Mas Jesus, ouvindo-o, respondeu-lhe, dizendo: Não temas; crê somente, e será salva.
51 Acxni̠ tácha̠lh nac chiqui ni̠ti̠cu má̠xqui̠lh talacasquín na̠ pu̠tum tatanu̠y huata caj xma̠nhuá catatánu̠lh Pedro, Santiago y Juan xa̠hua xtzí chu xtla̠t a̠má tzuma̠t.
51 E, ele entrando na casa, não permitiu que nenhum homem entrasse, senão a Pedro, e a Tiago, e a João, e ao pai e a mãe da menina.
52 La̠ta xli̠lhu̠hua cristianos hua̠k xtatasamá̠nalh y xtali̠puhuamá̠nalh, pero Jesús chiné ca̠huánilh:
52 E todos choravam, e a pranteavam; mas ele disse: Não choreis; ela não está morta, mas dorme.
53 Pero xlacán caj tali̠li̠tzíyalh hua̠ntu̠ ca̠huánilh porque xlacán lacatancs xtacatzi̠y pi̠ xni̠ni̠t a̠má tzuma̠t.
53 E eles riam dele, para o desprezarem, sabendo que ela estava morta.
54 Acxni̠ cha̠lh antanícu xlá xmá a̠má tzuma̠t, xlá macachípalh y palha chiné huánilh:
54 E ele, pondo-os todos fora, tomando-a pela mão, e clamou, dizendo: Menina, levanta-te.
55 Caj la̠ xakátli̠lh, a̠má tzuma̠t lacastacuánalh y tuncán tá̠qui̠lh. Acali̠stá̠n Jesús ca̠huánilh pi̠ cama̠huí̠calh.
55 E o seu espírito voltou, e ela se levantou imediatamente; e ele ordenou que lhe dessem de comer.
56 Xtzí chu xtla̠t a̠má tzuma̠t caj luu cacs xtali̠lacahuán hua̠ntu̠ xtlahuani̠t, pero Jesús ca̠li̠ma̠péksi̠lh xlacata ni̠ti̠cu natali̠ta̠chuhui̠nán hua̠ntu̠ xlá xtlahuani̠t.
56 E seus pais ficaram admirados; mas ele ordenou-lhes que a nenhum homem contassem o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.