Lucas 8
Nauəuə Asim Rəha Uhgɨn Nəmtətiən Vi (TNP) vs ARA
1 Uərisɨg e natimnati mɨn əha, Iesu in tətaliuək matuvən e taun mɨn nəuvein mɨne lahuənu mɨn nəuvein. In mətəni pətɨgəm nəghatiən rəha Uhgɨn kəni mətanus pətɨgəm nanusiən təuvɨr rəha Narmənɨgiən Rəha Uhgɨn. Kəni e nian əha, tueləf aposɨl mɨn rəhan kəməutohtəu=pən.
1 Aconteceu, depois disto, que andava Jesus de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do reino de Deus, e os doze iam com ele,
2 Kəni nɨpətan nəuvein mɨn kəmautuərisɨg e Iesu, inu aupən ilah kəmautohmɨs, uə kəmautos narmɨn tərah mɨn e lah, mətəu Iesu in təməhgi pətɨgəm narmɨn tərah mɨn kəni mol vi rəhalah nɨmɨsiən. Nərgɨ nɨpətan mɨn u Meri u kətəni məmə Maktələ u Iesu təməhgi pətɨgəm narmɨn tərah səpɨn lan;
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 mɨne Joana pətauəhli rəha Jusa iətəm in tepət e nətəmimi nətəm kautol uək e nimə rəha kig Herot Antipas; mɨne Susana; mɨne nɨpətan tepət mɨn. Nɨpətan mɨn u kəutəfən rəhalah məni o nosiən nəhmtɨ natimnati o nasiruiən e Iesu mɨne rəhan tueləf nətəmimi mɨn.
3 e Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes, Suzana e muitas outras, as quais lhe prestavam assistência com os seus bens.
4 Nətəmimi mɨn tepət kəmotsɨpən e taun mɨn tepət məhuva o Iesu. Nian kəməhuva məutəhtul tɨtəlau lan, kəni təməni nəghatiən əuhlin u kəm lah,
4 Afluindo uma grande multidão e vindo ter com ele gente de todas as cidades, disse Jesus por parábola:
5 “Suah kəti, rəha nərfeiən nɨkɨtɨ wit, təmuvən mətearəgrəg e nɨkɨtɨ wit əpəha e nasumiən. Kəni nəuvein tɨmərəgrəg e suaru, mətəu nətəmimi kəməhuva motaliuək lan, kəni mənɨg mɨn kəməhuva motun rəkɨs ilah.
5 Eis que o semeador saiu a semear. E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho; foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Kəni nɨkɨtɨn nəuvein kohmərəgrəg=pən e nɨftəni nəuan nəuvetɨn iətəm kəpiel əha ləhtəni lan. Nian koteviə, kəni motaukei mətəu-inu nəhu tɨkə ləhtəni ikɨn.
6 Outra caiu sobre a pedra; e, tendo crescido, secou por falta de umidade.
7 Kəni nɨkɨtɨ wit nəuvein kəmotəmei=pən e nɨki nɨləuɨs u tol nihlɨn, kəni nian nɨkɨtɨ wit mɨn koteviə mətəu nɨləuɨs tətatu-atu ilah kəni kohmɨs.
7 Outra caiu no meio dos espinhos; e estes, ao crescerem com ela, a sufocaram.
8 Mətəu nɨkɨtɨ wit nəuvein kəmotəmei=pən e nɨftəni təuvɨr kəni moteviə kəni motəuə e nəua lah tepət pɨk təhmen=pən e uan-hanrɨt.”
8 Outra, afinal, caiu em boa terra; cresceu e produziu a cento por um. Dizendo isto, clamou: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
9 Kəni nətəmimi rəha Iesu kəmotətapuəh ohni məmə, “Əni=pa nɨpətɨ nəghatiən u kəm tɨmah.”
9 E os seus discípulos o interrogaram, dizendo: Que parábola é esta?
10 Kəni in təməni=pən kəm lah məmə, “Itəmah, Uhgɨn tɨnerəh rəkɨs e rəhatəmah suaru məmə itəmah onəkotəhrun nəghatiən rəha Narmənɨgiən Rəha Uhgɨn iətəm tətəhluaig. Mətəu nətəmimi mɨn nəuvein, ilah kautos əmə e nəghatiən əuhlin mɨn, məmə ilah okoteh, mətəu kotəruru, kəni ilah okəutətəu, mətəu ko kəsotəhruniən.”
10 Respondeu-lhes Jesus: A vós outros é dado conhecer os mistérios do reino de Deus; aos demais, fala-se por parábolas, para que, vendo, não vejam; e, ouvindo, não entendam.
11 Kəni Iesu in təməni məmə, “Nɨpətɨ nəghatiən u tol lanu. Nɨkɨtɨ wit tətəgətun=pən nəghatiən rəha Uhgɨn.
11 Este é o sentido da parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Nɨkɨtɨ wit iətəm təməmei e suaru tətəgətun=pən nətəmimi mɨn u kəutətəu nəghatiən rəha Uhgɨn, mətəu Setən tatos rəkɨs nəghatiən rəha Uhgɨn e rəhalah nətəlɨgiən məmə okəsotosiən nɨpəhriəniən lan, mə Uhgɨn otəsosmiəgəhiən ilah.
12 A que caiu à beira do caminho são os que a ouviram; vem, a seguir, o diabo e arrebata-lhes do coração a palavra, para não suceder que, crendo, sejam salvos.
13 “Nɨkɨtɨ wit mɨn u kəmotəmei=pən nɨftəni u təkəku kəpiel əha ləhtəni, kəutəgətun=pən nətəmimi u kəutətəu nəghatiən rəha Uhgɨn, nɨkilah tətagiən ohni. Mətəu nokɨlah təseiuaiuiən isəu, ilah kəutəhatətə e nian əkuəkɨr əmə. Mətəu nian nəfeifeiən tuva, uə nərahiən tuva e nəmiəgəhiən rəhalah, kəni ilah kotəmei e rəhalah nəhatətəiən.
13 A que caiu sobre a pedra são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria; estes não têm raiz, creem apenas por algum tempo e, na hora da provação, se desviam.
14 “Kəni nɨkɨtɨ wit mɨn u kəmotəmei=pən e nɨki nɨləuɨs, kəutəgətun=pən nətəmimi u kəmotətəu nəghatiən rəha Uhgɨn, mətəu natimnati tepət tətatu-atu=pən e nəmiəgəhiən rəhalah, mətəu ilah kəutətəlɨg pɨk e natimnati rəha nəmiəgəhiən rəhalah, uə ilah kotolkeikei nautə tepət, uə ilah kotolkeikei məmə okotətəu təuvɨr e rəhalah nəmiəgəhiən. Kəni nəmiəgəhiən rəhalah təsəuəiən e nati təuvɨr kəti e nəghatiən rəha Uhgɨn.
14 A que caiu entre espinhos são os que ouviram e, no decorrer dos dias, foram sufocados com os cuidados, riquezas e deleites da vida; os seus frutos não chegam a amadurecer.
15 “Mətəu nɨkɨtɨ wit mɨn u kəmotəmei e nɨftəni təuvɨr, kəutəgətun=pən nətəmimi u kəmotətəu nəghatiən rəha Uhgɨn, kəni nɨkilah təhruahru kəni məuvɨr, kəni ilah kəmotaskəlɨm nəghatiən rəha Uhgɨn tiəkɨs e nɨkilah. Kəni ilah kotəuə e nəmiəgəhiən təuvɨr.”
15 A que caiu na boa terra são os que, tendo ouvido de bom e reto coração, retêm a palavra; estes frutificam com perseverança.
16 Kəni Iesu təməni=pən məmə, “?Pəh tətasiəpən e lait kəni masuəpəpɨm lan e bəkɨt, uə taharu=pən e nɨpəg pet? !Kəpə! Kəsoliən lanəha. Nian nəkotasiə e lait, kəni motaharu pəri e tepɨl məmə nətəmimi okoteruh nati lan.
16 Ninguém, depois de acender uma candeia, a cobre com um vaso ou a põe debaixo de uma cama; pelo contrário, coloca-a sobre um velador, a fim de que os que entram vejam a luz.
17 Kəni tol mɨn lanəha, nəmə suah kəti tətəhluaig e nati kəti, mətəu Uhgɨn in otol əpu in, kəni nəmə suah kəti tatos oneuən nəghatiən kəti, mətəu Uhgɨn in otəni əpu.
17 Nada há oculto, que não haja de manifestar-se, nem escondido, que não venha a ser conhecido e revelado.
18 Nəghatiən u nəutətəu, otətəlɨg vivi lan. Iətəmi u in tɨnəhrun rəkɨs nɨpətɨ nəghatiən rəhak, in təhrun nosiən tepət təhmɨn. Mətəu iətəmi u təsəhruniən, in otəmkarəpən e nati iətəm nɨkin tətəhti məmə tatos.”
18 Vede, pois, como ouvis; porque ao que tiver, se lhe dará; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Kəni e nian əha, mamə rəha Iesu mɨne pian mɨn kəməhuva məmə okoteh, mətəu ko kəsəhuvəniən iuəkɨr moteh mətəu nətəmimi tepət kəutətəlɨg lan.
19 Vieram ter com ele sua mãe e seus irmãos e não podiam aproximar-se por causa da concorrência de povo.
20 Kəni nətəmimi kəmotəni=pən kəm in məmə, “Mamə rəham mɨne piam mɨn ilah əpəha ihluə kəutəhtul, ilah kotolkeikei məmə okoteruh ik.”
20 E lhe comunicaram: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e querem ver-te.
21 Kəni Iesu təməni=pən kəm lah məmə, “Nətəmimi rəfin u nətəm kəutətəu nəghatiən rəha Uhgɨn kəni məutohtəu=pən, ilah u rəhak nətəmimi mɨn, ilah rəhak mɨn mamə mɨn mɨne piak mɨn.”
21 Ele, porém, lhes respondeu: Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a praticam.
22 Nian kəti Iesu mɨne rəhan mɨn nətəmimi kəməhuvən e bot kəti, kəni in təməni=pən kəm lah məmə, “Pəh kəhuvən e nɨkalɨ lek e nɨtəni=pən.” Kəni kəmotiuvi nivən mohiet.
22 Aconteceu que, num daqueles dias, entrou ele num barco em companhia dos seus discípulos e disse-lhes: Passemos para a outra margem do lago; e partiram.
23 Nian bot tɨnətaiu, kəni Iesu təmuvən mətapɨli. Kəni nɨmətagi asoli kəti təmeiuaiu=pən e nəhu əha, kəni nəhu tɨnatuvən e nɨpəgnəua bot, kəni iuəkɨr əmə bot tamnɨm.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. E sobreveio uma tempestade de vento no lago, correndo eles o perigo de soçobrar.
24 Kəni kəmotəhgi-pəri Iesu kəni motəni, “!Ei, Iətəmi asoli! !Ei, Iətəmi asoli! Air-tə, okohmɨs rəueiu!”
24 Chegando-se a ele, despertaram-no dizendo: Mestre, Mestre, estamos perecendo! Despertando-se Jesus, repreendeu o vento e a fúria da água. Tudo cessou, e veio a bonança.
25 Kəni Iesu təməni kəm lah məmə, “Təhro? ?Rəhatəmah iə nəhatətəiən?”
25 Então, lhes disse: Onde está a vossa fé? Eles, possuídos de temor e admiração, diziam uns aos outros: Quem é este que até aos ventos e às ondas repreende, e lhe obedecem?
26 Kəni ilah kəməhuva mohietɨgəm=pa ima nətəm Kerasa ikɨn, inəha e nɨtəni=pən e nəhu u, kəni məhuvari.
26 Então, rumaram para a terra dos gerasenos, fronteira da Galileia.
27 Nian Iesu təmuvari, kəni əmeiko iətəmimi kəti əha ikɨn təmuva meh. Suah u, narmɨn tərah mɨn kəutatɨg lan, kəni in aupən in təsuvəniən e napən, kəni in təsapɨliən imə, mətəu in tətatɨg əmə əha e nɨpəg kəpiel mɨn, ikɨn katɨtənɨm nətəmimi ikɨn. Iesu təməghi pətɨgəm narmɨn tərah e iətəmimi.|alt="Jesus healing demon possesed man" src="CN01710B.TIF" size="col" loc="Luk 8:27" copy="Cook" ref="Luk 8:26-39"
27 Logo ao desembarcar, veio da cidade ao seu encontro um homem possesso de demônios que, havia muito, não se vestia, nem habitava em casa alguma, porém vivia nos sepulcros.
28 — ausente —
28 E, quando viu a Jesus, prostrou-se diante dele, exclamando e dizendo em alta voz: Que tenho eu contigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Rogo-te que não me atormentes.
29 — ausente —
29 Porque Jesus ordenara ao espírito imundo que saísse do homem, pois muitas vezes se apoderara dele. E, embora procurassem conservá-lo preso com cadeias e grilhões, tudo despedaçava e era impelido pelo demônio para o deserto.
30 Kəni Iesu təmətapuəh ohni məmə, “?Nərgəm pəh?” Kəni in təməni məmə, “Nɨmənin Tepət.” Təməni lanəha mətəu-inu narmɨn tərah mɨn tepət kəməutatɨg lan.
30 Perguntou-lhe Jesus: Qual é o teu nome? Respondeu ele: Legião, porque tinham entrado nele muitos demônios.
31 Kəni narmɨn tərah mɨn kəmotətapuəh əskasɨk o Iesu məmə, “Onəsahli-pəniən itɨmah e nɨpəg iətəm naunun tɨkə tapinəpu ikɨn, u imə nalpɨniən.”
31 Rogavam-lhe que não os mandasse sair para o abismo.
32 Kəni ikɨn əha e nɨkalɨ nɨtəuət, pɨkəh mɨn tepət kəutauən məutan əha ikɨn. Kəni narmɨn tərah mɨn kəməutasək=pən məutəni=pən kəm Iesu məmə, “Əui, egəhan e tɨmah iəkəhuvən e pɨkəh mɨn əha.” Kəni Iesu təmegəhan e lah kəhuvən.
32 Ora, andava ali, pastando no monte, uma grande manada de porcos; rogaram-lhe que lhes permitisse entrar naqueles porcos. E Jesus o permitiu.
33 Kəni narmɨn tərah mɨn u kəmohiet e suah u məhuvən e pɨkəh mɨn, kəni pɨkəh mɨn ilah rəfin kəmotaiu məuteiuaiu e nɨpatu, kəni motiuvɨg=pən e nəhu motamnɨm.
33 Tendo os demônios saído do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se despenhadeiro abaixo, para dentro do lago, e se afogou.
34 Nian nətəmimi nətəm kəutaugɨn pɨkəh mɨn kəmoteh nati u, kohiet motagɨm məhuvən məutəni pətɨgəm nanusiən rəha natimnati mɨn u e taun rəhalah mɨne ikɨn mɨn rəfin tɨtəlau-təlau.
34 Os porqueiros, vendo o que acontecera, fugiram e foram anunciá-lo na cidade e pelos campos.
35 Kəni nətəmimi kəmohiet e taun məhuvən məmə okoteruh natimnati mɨn əha. Kəni kəməhuva moteruh Iesu, kəni moteh mɨn suah u narmɨn tərah mɨn kəmohiet rəkɨs lan, in tətəharəg e nəhlkɨ Iesu kəni nəpəh nalməliən, kəni mɨnəfən rəkɨs rəhan napən. Kəni nətəm e taun u kəmotəgɨn.
35 Então, saiu o povo para ver o que se passara, e foram ter com Jesus. De fato, acharam o homem de quem saíram os demônios, vestido, em perfeito juízo, assentado aos pés de Jesus; e ficaram dominados de terror.
36 Kəni nətəmimi u kəmoteh əhruahru nati u e nəhmtɨlah, ilah kəmotanus tatuvən kəm nətəmimi nəuvein mɨn məutəni pətɨgəm məmə Iesu təməhrol lanu mol vivi suah kəha, u aupən narmɨn tərah mɨn kəməutatɨg lan.
36 E algumas pessoas que tinham presenciado os fatos contaram-lhes também como fora salvo o endemoninhado.
37 Kəni nətəmimi rəfin u kəutatɨg iuəkɨr o Kerasa, kəmotəni=pən kəm Iesu məmə otiet əha imalah ikɨn mətəu-inu ilah kɨnəutəgɨn pɨk. Kəni əmeiko in təmuvən e bot məmə okotasuə məhuvən nəve nəhu=pən.
37 Todo o povo da circunvizinhança dos gerasenos rogou-lhe que se retirasse deles, pois estavam possuídos de grande medo. E Jesus, tomando de novo o barco, voltou.
38 Mətəu suah u narmɨn tərah mɨn kəmohiet lan, in təmətapuəh o Iesu məmə, “!Pale, pəh iəkuvnə kitah!” Mətəu Iesu təni=pən kəm in məmə,
38 O homem de quem tinham saído os demônios rogou-lhe que o deixasse estar com ele; Jesus, porém, o despediu, dizendo:
39 “Ɨtəlɨg muvən imam ikɨn, muvən məni pətɨgəm natimnati mɨn u Uhgɨn təmol kəm ik.” Kəni suah u təmuvən ikɨn rəfin e taun u iman ikɨn mətəni pətɨgəm natimnati mɨn iətəm Iesu təmol kəm in.
39 Volta para casa e conta aos teus tudo o que Deus fez por ti. Então, foi ele anunciando por toda a cidade todas as coisas que Jesus lhe tinha feito.
40 Nian Iesu təmɨtəlɨg=pa mɨn e nɨtəni=pa e nəhu u, nətəmimi nɨkilah təmagiən məmə koteruh mɨn Iesu, mətəu-inu ilah kəmautəhtahnin.
40 Ao regressar Jesus, a multidão o recebeu com alegria, porque todos o estavam esperando.
41 Kəni iətəmi kəti təmuva meh, nərgɨn u Jaerəs, suah u in iətəmi asoli kəti rəha nimə rəha nuhapumɨniən. Təmuva meiuaiu mɨsin nəulɨn e nɨsiaiən, mətəkeikei e nətapuəhiən kəm Iesu məmə in otuvən əpəha iman ikɨn,
41 Eis que veio um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga, e, prostrando-se aos pés de Jesus, lhe suplicou que chegasse até a sua casa.
42 mətəu-inu nətɨn pətəkəku tatɨmɨs pɨk rəhan nahməiən tepət, kəni təsuvəhiən rəueiu tɨmɨs. In nəuan kətiəh əmə, rəhan nu tueləf.
42 Pois tinha uma filha única de uns doze anos, que estava à morte. Enquanto ele ia, as multidões o apertavam.
43 Kəni pətan kəti təmuva o Iesu iətəm tatos nɨmɨsiən rəhalah nɨpətan nian rəfin əmə mɨnos nu tueləf, kəni in təmuvən o nətəmimi tepət iətəm kautol mərsɨn, mətəu ko kəti təsol viən.
43 Certa mulher que, havia doze anos, vinha sofrendo de uma hemorragia, e a quem ninguém tinha podido curar [e que gastara com os médicos todos os seus haveres],
44 Kəni pətan əha in təmsɨpən e nəmtah Iesu ikɨn, kəni meapən mek nɨfɨfɨ napən rəha Iesu, kəni əmeiko rəueiu agɨn mɨn, rəhan nɨmɨsiən təmol naunun. Pətan tatek nɨfɨfɨ napən rəha Iesu.|alt="Woman touching hem of Jesus’ coat" src="lb00310b.tif" size="col" loc="Luk 8:43-48" copy="BFBS (Bass)" ref="Luk 8:43-48"
44 veio por trás dele e lhe tocou na orla da veste, e logo se lhe estancou a hemorragia.
45 Kəni Iesu təni məmə, “?Ei, pəh təmek iəu?”
45 Mas Jesus disse: Quem me tocou? Como todos negassem, Pedro [com seus companheiros] disse: Mestre, as multidões te apertam e te oprimem [e dizes: Quem me tocou?].
46 Mətəu Iesu təni məmə, “Kəpə. Iəkəhrun məmə iətəmi kəti təmek iəu mətəu-inu iəmətəu nəsanəniən təmiet lak.”
46 Contudo, Jesus insistiu: Alguém me tocou, porque senti que de mim saiu poder.
47 Kəni nian pətan əha tɨnəhrun məmə ko təsəhluaigiən, in təmuva mətərəmrumɨn pɨk kəni mɨsin nəulɨn mətəfən nɨsiaiən kəm Iesu. Kəni e nəhmtɨ nətəmimi rəfin, təni pətɨgəm kəm Iesu məmə təmek in o nak, kəni mətəni pətɨgəm mɨn məmə nian təmek in, kəni rəueiu agɨn mɨn, rəhan nɨmɨsiən təmol naunun.
47 Vendo a mulher que não podia ocultar-se, aproximou-se trêmula e, prostrando-se diante dele, declarou, à vista de todo o povo, a causa por que lhe havia tocado e como imediatamente fora curada.
48 Kəni Iesu təməni=pən kəm in məmə, “Nətɨk pətan, e rəham nəhatətəiən lak, nɨnuva mɨnəuvɨr. Kəni atuvən, pəh nəməlinuiən rəha Uhgɨn tətatɨg ohnik.”
48 Então, lhe disse: Filha, a tua fé te salvou; vai-te em paz.
49 Nian Iesu təmətəghati əhanəh, kəni iətəmi kəti təmsɨpən ima Jaerəs ikɨn tiet=pa, kəni məni kəm Jaerəs məmə, “Nətɨm pətəkəku tɨnɨmɨs rəkɨs. Mə iəgətun nahgin təsɨkəiən məmə tuva.”
49 Falava ele ainda, quando veio uma pessoa da casa do chefe da sinagoga, dizendo: Tua filha já está morta, não incomodes mais o Mestre.
50 Mətəu nian Iesu təmətəu nəghatiən əha, in təməni=pən kəm Jaerəs məmə, “Səgɨniən. Əhatətə əmə lak, kəni pətəkəku rəham, in otəmiəgəh mɨn.”
50 Mas Jesus, ouvindo isto, lhe disse: Não temas, crê somente, e ela será salva.
51 Nian Iesu təmuvən mietɨgəm=pən lahuənu ima suah kəha, kəni mit rəkɨs əmə Pitə mɨne Jon, mɨne Jemɨs, mɨne mamə mɨne tatə rəha pətəkəku u iətəm təmɨmɨs, məmə ilah əmə okəhuvən imə.
51 Tendo chegado à casa, a ninguém permitiu que entrasse com ele, senão Pedro, João, Tiago e bem assim o pai e a mãe da menina.
52 Nətəmimi rəfin kəutasək əfəməh məutauɨn e pətəkəku əha, mətəu Iesu təni=pən kəm lah məmə, “Sotasəkiən. Pətəkəku u in təsɨmɨsiən. In tətapɨli əmə.”
52 E todos choravam e a pranteavam. Mas ele disse: Não choreis; ela não está morta, mas dorme.
53 Kəni ilah kəmotaləh əuvsan lan mətəu-inu ilah kotəhrun məmə pətəkəku əha tɨnɨmɨs rəkɨs.
53 E riam-se dele, porque sabiam que ela estava morta.
54 Mətəu Iesu təmuvən imə, kəni meapən mos nəhlmɨ pətəkəku u kəni mauɨn lan məmə, “Pətəkəku, əhtul.”
54 Entretanto, ele, tomando-a pela mão, disse-lhe, em voz alta: Menina, levanta-te!
55 Kəni əmeiko pətəkəku əha təməmiəgəh mɨn məhtul. Kəni Iesu təməni=pən kəm lah məmə, “Otəfən nati kəti tun.”
55 Voltou-lhe o espírito, ela imediatamente se levantou, e ele mandou que lhe dessem de comer.
56 Kəni rəhan mamə mɨne tatə, narmɨlau təmiuvɨg pɨk, mətəu Iesu təni=pən kəm lau məmə, “Onəsuəni pətɨgəmiən natimnati mɨn u kəm iətəmimi kəti.”
56 Seus pais ficaram maravilhados, mas ele lhes advertiu que a ninguém contassem o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.