Lucas 22
Nauəuə Asim Rəha Uhgɨn Nəmtətiən Vi (TNP) vs NTLH
1 Kəni nian rəha lafet rəha Pɨret U Is Tɨkə Lan tɨnatuva iuəkɨr, kəni in tɨnətuəuin e lafet rəha Pasova.
1 Faltava pouco tempo para a Festa dos Pães sem Fermento , chamada Páscoa .
2 Kəni pris asoli mɨn mɨne nəgətun mɨn rəha Lou kəməutəsal oneuən e suaru məmə okotohamu Iesu lan. Kəməutəsal oneuən e suaru mətəu-inu ilah kəutəgɨn e nətəmimi məmə, kəta nɨmənin nətəmimi okotorgəhu nəmə kotəhrun məmə kəmotohamu Iesu.
2 Os chefes dos sacerdotes e os mestres da Lei procuravam um jeito para matar Jesus em segredo porque tinham medo do povo.
3 Kəni Setən təmuvən e nɨki Jutəs, u nərgɨn kəti mɨn u Iskariot, in kəti e nətəmimi tueləf rəha Iesu.
3 Então Satanás entrou em Judas, chamado Iscariotes, que era um dos doze discípulos.
4 Kəni in təmuvən meruh pris asoli mɨn mɨne nətəmi asoli mɨn rəha soldiə rəha Nimə Rəha Uhgɨn, məutəsal e suaru məmə otegəhan e Iesu tuvən e nəhlmɨlah.
4 Judas foi falar com os chefes dos sacerdotes e com os oficiais da guarda do Templo para combinar a maneira como ele ia lhes entregar Jesus.
5 Kəni nɨkilah təmagiən, kəni kəmotəniəkɨs məmə okotəfən məni kəti kəm in.
5 Eles ficaram muito contentes e prometeram dar dinheiro a ele.
6 Kəni Jutəs təmegəhan lan məmə in otol, kəni mətəsal e suaru məmə otegəhan e Iesu tuvən e nəhlmɨlah nian nətəmimi okohkə lan.
6 Judas aceitou e começou a procurar uma oportunidade para entregar Jesus a eles, sem que o povo ficasse sabendo.
7 Kəni e nian rəha lafet rəha Pɨret U Is Tɨkə Lan tɨnuva, kəni e nian əha, nətəmimi okotəkeikei motuh nətɨ sipsip rəha lafet rəha Pasova.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento , dia em que os judeus matavam carneirinhos para comemorar a Páscoa .
8 Kəni Iesu təmauɨn e Pitə mɨne Jon, kəni məni=pən kəm lau məmə, “Ian kəni muol əpenə-penə nauəniən rəha lafet rəha Pasova məmə okəhuvən motauən ikɨn.”
8 Então Jesus deu a Pedro e a João a seguinte ordem:
9 Kəni kəmuəni=pən kəm in məmə, “?Nəkolkeikei məmə itɨmlau oiəkian iə muol əpenə-penə e nauəniən ikɨn?”
9 Eles perguntaram: — Onde o senhor quer que a gente prepare o jantar?
10 Kəni təməni=pən kəm lau məmə, “Uətəlɨg vivi-to. Nian itəlau onəkian=pən itaun, kəni onəkueh suah kəti tətaharu pəri pətəl asoli kəmətu=pən nəhu lan. Kəni nəkiauərisɨg lan mɨhluvən e nimə kəti iətəm in otuvən ikɨn.
10 Jesus respondeu:
11 Kəni nəkuəni=pən kəm iətəmi asoli rəha nimə, ‘?Iəgətun təmahli=pa itɨmlau məmə iəkuva muətapuəh ohnik məmə nəuan u in pəhruvən iətəm in mɨne rəhan mɨn nətəmimi okəhuva motol nauəniən ikɨn rəha lafet rəha Pasova?’
11 e digam ao dono dela: “O Mestre mandou perguntar a você onde fica a sala em que ele e os seus discípulos vão comer o jantar da Páscoa.”
12 Kəni in otit itəlau nəkian əpəha e nəuan ilɨs ikɨn iətəm kɨnol vivi rəkɨs natimnati rəfin rəha nauəniən əha ikɨn. Kəni nəkuol əpenə-penə nauəniən əha ikɨn.”
12 Então ele mostrará a vocês uma grande sala mobiliada, no andar de cima. Preparem ali o jantar.
13 Kəni kəmian mueruh natimnati rəfin təhmen=pən əmə məmə inu Iesu təməni mɨne. Kəni ilau kəmuol əpenə-penə nauəniən ikɨn məmə rəha lafet rəha Pasova.
13 Os dois discípulos foram até a cidade e encontraram tudo como Jesus tinha dito. Então prepararam o jantar da Páscoa.
14 Kəni e nian rəha nauəniən, Iesu təmuvən məharəg e tepɨl ilah rəhan mɨn aposɨl mɨn.
14 Quando chegou a hora, Jesus sentou-se à mesa com os apóstolos
15 Kəni təməni=pən kəm lah məmə “Otəsuvəhiən, okol nahməiən kəm iəu. Mətəu nɨkik tɨnolkeikei pɨk məmə okotaupən motun nauəniən rəha lafet rəha Pasova.
15 e lhes disse:
16 Iəkolkeikei pɨk məmə kitah okotauən lanu mətəu-inu, ko iəsauəniən mɨn e nauəniən rəha Pasova mətəuarus nɨpətɨ lafet u tuva mol nɨpəhriəniən lan e Narmənɨgiən Rəha Uhgɨn.”
16 Pois eu digo a vocês que nunca comerei este jantar até que eu coma o verdadeiro jantar que haverá no
17 Kəni Iesu təmos kap wain məni tagkiu ohni kəm Uhgɨn, kəni məni məmə, “Otos itəmah rəfin kəni motəmnɨm,
17 Então Jesus pegou o cálice de vinho, deu graças a Deus e disse:
18 mətəu-inu rəueiu iətəni kəm təmah məmə iəsəmnɨmiən wain mətəuarus=pən nian natimnati rəfin okotatɨg ahgəl Narmənɨgiən Rəha Uhgɨn.”
18 Pois eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até que chegue o Reino de Deus.
19 Kəni təmos pɨret məni tagkiu ohni kəm Uhgɨn, kəni məhapu məfən kəm rəhan mɨn nətəmimi, kəni məni məmə, “Inu nɨpətɨk iətəm iətəfɨnə o təmah. Nian rəfin onəkotəkeikei mautol nati u məmə nɨkitəmah tətəhti iəu.”
19 Depois pegou o pão e deu graças a Deus. Em seguida partiu o pão e o deu aos apóstolos, dizendo:
20 E noliən əhmen mɨn əmə, nian kəmotauən rəkɨs, Iesu təmos kap wain kəni məni məmə, “Kap wain u tətəgətun=pən nəniəskasɨkiən vi rəha nasiruiən rəha Uhgɨn kəm nətəmimi, kəni nəniəskasɨkiən vi u tətəhtul mətəmiəgəh e nɨrak iətəm otaiu o təmah.
20 Depois do jantar, do mesmo modo deu a eles o cálice de vinho, dizendo:
21 Mətəu onəkotətəlɨg vivi-to. Suah kəti u ikɨnu kəutauən kitah min e tepɨl, kəni in otəpanegəhan=pən lak e nəhlmɨ rəhak mɨn tɨkɨmɨr.
21 Mas vejam: o traidor está aqui sentado comigo à mesa!
22 Iəu Nətɨ Iətəmimi oiəkəkeikei mɨmɨs məmə inu Uhgɨn təməni mɨne. !Mətəu kəsi, nərahiən asoli tatuvən o iətəmi təmegəhan=pən lak e nəhlmɨ tɨkɨmɨr mɨn!”
22 Pois o
23 Kəni kɨnəutətapuəh-ətapuəh o lah mɨn məmə, “?Kitah pəh otol nati əha?”
23 Então os apóstolos começaram a perguntar uns aos outros quem seria o traidor.
24 Kəni nati kəti mɨn, ilah kɨnautol nɨkilah mɨn məmə pəh u in otepət mapirəkɨs nəuvein.
24 Os apóstolos tiveram uma forte discussão sobre qual deles deveria ser considerado o mais importante.
25 Kəni Iesu təni=pən kəm lah məmə, “Kig mɨn rəha nɨftəni u kəutarmənɨg e nətəmimi e rəhalah nəsanəniən, kəni kəutauɨn aru e lah məmə ilah ‘Nətəmimi rəha Nasiruiən.’
25 Então Jesus disse:
26 Mətəu itəmah onəsotoliən lanəha. Nəmə itəmah kəti in ilɨs, in otosiahu in təhmen=pən e suakəku. Kəni nəmə itəmah kəti tətəhtul aupən, kəni in otuva iol əhruin nati əmə kəti.
26 Mas entre vocês não pode ser assim. Pelo contrário, o mais importante deve ser como o menos importante; e o que manda deve ser como o que é mandado.
27 ?Pəh u in ilɨs pɨk, iətəmi in tətauən e tepɨl, uə iol əhruin iətəm tatos nauəniən e tepɨl in ilɨs tapirəkɨs? Nəkotəhrun məmə iətəm tətauən e tepɨl in ilɨs tapirəkɨs. Mətəu iəu, iətəmi asoli rəhatəmah, nian iəmətaliuək kitah min itəmah, iəməhmen=pən e iol əhruin əmə kəti.
27 Quem é o mais importante? É o que está sentado à mesa para comer ou é o que está servindo? Claro que é o que está sentado à mesa. Mas entre vocês eu sou como aquele que serve.
28 “Itəmah u, nian rəfin nəutatɨg iuəkɨr ohniəu nian iətatɨg e nian əskasɨk mɨn.
28 — Vocês têm estado sempre comigo nos meus sofrimentos.
29 Kəni təhmen əmə məmə Tatə rəhak tətəfəri iəu məmə iəkuva kig, kəni iəu mɨn oiəkəfəri itəmah məmə nəkəhuva kig mɨn,
29 Por isso, assim como o meu Pai me deu o direito de governar, eu também dou o mesmo direito a vocês.
30 məmə nəkəhuva motəharəg kitah min iəu, motauən pəti e nian iəkuva mol kig lan. Kəni e nian əha, itəmah mɨn onəkotəharəg e jeə mɨn rəha Kig, kəni itəmah onəkəhuva motəhtul aupən e nəuanɨləuɨs mɨn ilah tueləf rəha Isrel məutakil ilah məutarmənɨg e lah.”
30 Vocês vão comer e beber à minha mesa no meu
31 Kəni Iesu təni=pən kəm Saimon Pitə məmə, “Kəsi. Saimon. Ətəlɨg-to lak. Setən tɨnətapuəh rəkɨs o Uhgɨn məmə otegəhan məmə in otuva məfən-əfən kəm təmah mol nərahiən kəm təmah məmə otəgətun rəhatəmah nəhatətəiən məmə təskasɨk lak uə kəpə.
31 Jesus continuou:
32 Mətəu inəfaki rəkɨs ohnik məmə rəham nəhatətəiən otəsəmeiən. Kəni nian nəkəuhlin rəham nətəlɨgiən tɨtəlɨg=pa mɨn, ik onəkəkeikei mol nətəlɨgiən rəha piam mɨn okotəskasɨk.”
32 Mas eu tenho orado por você, Simão, para que não lhe falte fé. E, quando você voltar para mim, anime os seus irmãos.
33 Mətəu Saimon Pitə təni=pən kəm in məmə, “Iərmənɨg. Iətəhtul maru məmə iəkuvən kilau min ik e kaləpus, kəni mɨmɨs kilau min ik.”
33 Então Pedro disse a Jesus: — Estou pronto para ser preso e morrer com o senhor!
34 Kəni Iesu təni=pən kəm in məmə, “Pitə, iətəni kəm ik məmə, o lapɨn u mənɨg otəsəkakə əhanəhiən, kəni ik onəkəni mau kɨsɨl məmə nəkəruru iəu.”
34 Então Jesus afirmou:
35 Kəni Iesu təni=pən kəm lah məmə, “Aupən, iəmahli pətɨgəm itəmah, nəməsotosiən məni e pauɨs, mɨne kətɨm, mɨne put. ?Təhro? ?Rəhatəmah natimnati təsəhmeniən, uə kəpə?” Kəni ilah kəmotəni məmə, “Kəpə.”
35 Depois Jesus perguntou aos discípulos: — Não faltou nada! — responderam eles.
36 Kəni təməni=pən kəm lah məmə, “Mətəu rəueiu, nəmə suah kəti tatos rəhan məni e pauɨs uə kətɨm, otəkeikei mos. Kəni iətəm təsosiən nau rəha nəluagɨniən, pəh otətuati e rəhan kot mos nəhmtɨ rəhan kəti.
36 Então Jesus disse:
37 Iətəni kəm təmah məmə nəghatiən u e Nauəuə Rəha Uhgɨn tətəghati lak, kəni in otəkeikei mol nɨpəhriəniən. In tətəni məmə, ‘Nətəmimi nɨkilah təhti məmə in iətəmimi kəti in tətəraki e Lou.’ Əuəh, nəghatiən u tatol nɨpəhriəniən əha rəueiu.”
37 Pois as
38 Kəni ilah kəmotəni məmə, “Iərmənɨg, afu-to. Nau rəha nəluagɨniən keiu u.” Kəni in təni=pən kəm lah məmə, “Nəhmen. Otəpəh-tə.”
38 Aí os seus discípulos disseram: — Senhor, aqui estão duas espadas.
39 Kəni Iesu təmiet e taun muvən əpəha e Nɨtəuət Rəha Nɨgi U Olif təhmen=pən əmə məmə in tatol nian mɨn rəfin, kəni rəhan mɨn nətəmimi kəutohtəu=pən in.
39 Jesus saiu e foi, como de costume, ao monte das Oliveiras; e os seus discípulos foram com ele.
40 Kəni nian in təmuvən mətəuarus=pən əha ikɨn əha, məni=pən kəm lah məmə, “Onəkotəkeikei məutəfaki məmə nati kəti otəsəfən-əfəniən kəm təmah.”
40 Quando chegou ao lugar escolhido, Jesus disse:
41 Kəni in təmaliuək mupəh ilah muvən nəuvetɨn, kəni mɨsin nəulɨn mətəfaki mətəni məmə,
41 Então se afastou a uma distância de mais ou menos trinta metros. Ajoelhou-se e começou a orar,
42 “Tatə, okəmə nɨkim tagiən, kəsi, os rəkɨs nahməiən mɨn u okəpanəhuva. Mətəu nəsoliən rəhak nətəlɨgiən, mətəu ol nati ik əmə nəkolkeikei.”
42 dizendo:
43 Kəni agelo e neai kəti təmietɨgəm=pən məfən nəsanəniən kəm Iesu.
43 [Então um anjo do céu apareceu e o animava.
44 Kəni mətəu-inu nɨkin tətahmə pɨk, kəni rəhan nətəlɨgiən təsəməhliən, kəni təməfaki əskasɨk pɨk, kəni nəmnəhagiən asoli təmaiu lan mətəhliahli=pən e nɨftəni təhmen e nɨrə.
44 Cheio de uma grande aflição, Jesus orava com mais força ainda. O seu suor era como gotas de sangue caindo no chão.]
45 Nian təməfaki rəkɨs, kəni məhtul mɨtəlɨg=pən o rəhan mɨn nətəmimi, kəni meruh ilah kɨnotapɨli alu rəkɨs. Kəmotəpəou mətəu-inu nɨkilah tətahmə.
45 Depois de orar, ele se levantou, voltou para o lugar onde os discípulos estavam e os encontrou dormindo, pois a tristeza deles era muito grande.
46 Kəni təni=pən kəm lah məmə, “?Təhro nəutapɨli? Otair motəfaki məmə nati kəti otəsəfən-əfəniən kəm təmah.”
46 E disse:
47 Nian Iesu təmətəghati əhanəh, nɨmənin nətəmimi kəmohiet=pa əha ikɨn, kəni suah kəha Jutəs, u in iətəmimi kəti e nətəmi tueləf rəha Iesu, in təmit ilah məhuva, in təmuva iuəkɨr məmə otol nəmtətiən kəti rəha nolkeikeiən kəm Iesu.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou uma multidão. Judas, um dos doze discípulos, que era quem guiava aquela gente, chegou perto de Jesus para beijá-lo.
48 Mətəu Iesu təni=pən kəm in məmə, “?Jutəs, iəu Nətɨ Iətəmimi, mətəu təhro nəmuva məmə onəkol nəmtətiən kəti rəha nolkeikeiən kəm iəu, kəni e noliən u megəhan=pən lak e nəhlmɨ rəhak tɨkɨmɨr mɨn?”
48 Mas Jesus disse:
49 Kəni nian nətəmimi mɨn rəha Iesu kəmoteruh natimnati mɨn əha mɨnotəhrun məmə nak əha okol, kəni kəmotəni=pən kəm in məmə, “?Iərmənɨg oiəkotəhro? ?Iəkotəluagɨn e nau, uə?”
49 Quando os discípulos que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: — Senhor, devemos atacar essa gente com as nossas espadas?
50 Əmeiko ilah kəti təmauəh e nau rəha nəluagɨniən mohatuv rəkɨs nɨmatəlgɨn maru rəha ioluək rəha pris asoli agɨn.
50 Um deles feriu com a espada o empregado do Grande Sacerdote , cortando a sua orelha direita.
51 Mətəu Iesu təni məmə, “!Ei! !Nəhmen, otupəh əmə!” Kəni in təmələhu=pən nəhlmɨn e matəlgɨ suah u, kəni mol vivi mɨn.
51 Mas Jesus ordenou: Aí tocou na orelha do homem e o curou.
52 Kəni Iesu təməghati kəm pris asoli mɨn, mɨne nətəmimi asoli mɨn rəha soldiə rəha Nimə Rəha Uhgɨn, mɨne nətəmi asoli rəha nɨmənin rəha Isrel, u kəməhuva məmə okotaskəlɨm Iesu. In təməni=pən kəm lah məmə, “Təhro, nəman? ?Nɨkitəmah təhti məmə iəu iohamu itəmi kəti matol nəluagɨniən o nələs iahuiən kəpmən, uə? !Kəpə! ?Kəni nəutəmki nau asoli mɨn mɨne neim mɨn məutəhuva məmə onəkotaskəlɨm iəu?
52 Em seguida disse aos chefes dos sacerdotes, aos oficiais da guarda do Templo e aos líderes judeus que tinham vindo para prendê-lo:
53 ?Nian rəfin iətan kitah min itəmah e Nimə Rəha Uhgɨn, mətəu təhro nəsotaskəlɨmiən iəu? Mətəu rəueiu əha, in nian əhruahru rəhatəmah, kəni nəsanəniən rəha napinəpuiən in tətarmənɨg.”
53 Eu estava com vocês todos os dias no pátio do Templo, e vocês não tentaram me prender. Mas esta é a hora de vocês e também a hora do poder da escuridão.
54 Kəni kəməhuva motaskəlɨm Iesu motələs məhuvən e lahuənu rəha pris asoli agɨn. Kəni Pitə təmuərisɨg e lah mətəu təməsuvəniən iuəkɨr o lah.
54 Eles prenderam Jesus e o levaram até a casa do Grande Sacerdote . E Pedro os seguia de longe.
55 Nətəmi mɨn əha kəmotahli nɨgəm əpəha e iat rəha pris asoli agɨn, kəni məutəharəg tɨtəlau e nɨgəm. Kəni Pitə tuvən mətəharəg ilah min.
55 Quando acenderam uma fogueira no meio do pátio, Pedro foi e sentou-se com os que estavam em volta do fogo.
56 Kəni pətan mɨtə kəti u in ioluək rəha pris asoli agɨn, təmuva meruh Pitə tətəharəg, kəni nəhagəhagiən rəha nɨgəm təmasiəgəpɨn in, kəni pətan əha təmateruh mətɨg in, kəni məni=pən kəm lah məmə, “Suah u, in mɨn ilau Iesu kəmətuan.”
56 Uma das empregadas o viu sentado ali perto da fogueira, olhou bem para ele e disse: — Este homem também estava com Jesus!
57 Mətəu Pitə təni=pən kəm pətan u məmə, “Iəsəhruniən suah u nətəni.”
57 Mas Pedro negou, dizendo: — Mulher, eu nem conheço esse homem!
58 Kəni uərisɨg lan təsuvəhiən, suah kəti mɨn tuva məni=pən kəm Pitə məmə, “Ei, ik mɨn, ik iətəmi kəti rəhan.” Mətəu Pitə təni məmə, “Ei, səniəmə iəu iətəmimi rəhan.”
58 Pouco tempo depois, um homem o viu ali e disse: — Você também é um deles! Mas Pedro respondeu: — Homem, eu não sou um deles.
59 Kəni ko uərisɨg lan, auə kəti tɨnuva mɨnuvən rəkɨs, kəni suah kəti təməni əskasɨk kəm lah məmə, “Nɨpəhriəniən məmə suah u təmatuərisɨg e Iesu, mətəu in iətəm Kaləli!”
59 Mais ou menos uma hora depois, outro insistiu: — Você estava mesmo com ele porque também é galileu.
60 Mətəu Pitə təni məmə, “!Ei! !Iəsəhrun agɨniən nəghatiən u nətəni!” Kəni nian Pitə təmətəghati əhanəh, kəni mənɨg təkakə.
60 Mas Pedro respondeu: — Homem, eu não sei do que é que você está falando! Naquele instante, enquanto ele falava, o galo cantou.
61 Kəni Iərmənɨg təmeirair məsal=pən əhruahru meruh Pitə. Kəni Pitə, nɨkin təhti nəghatiən rəha Iərmənɨg iətəm təməni lan məmə, “O lapɨn əmə u, nian mənɨg otəsəkakə əhanəhiən, ik onəkəni mau kɨsɨl məmə nəkəruru iəu.”
61 Então o Senhor virou-se e olhou firme para Pedro, e ele lembrou das palavras que o Senhor lhe tinha dito: “Hoje, antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.”
62 Kəni Pitə tiet muvən ihluə, təmasək təmasək.
62 Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
63 Kəni e nian əha, nətəmimi nətəm kəmotaskəlɨm Iesu kəmotagət əuvsan lan, kəni mautoh.
63 Os homens que estavam guardando Jesus zombavam dele e batiam nele.
64 Ilah kəmotəlis-ərain nəhmtɨn kəni motoh, məutəni=pən məmə, “!Ei, iəni! ?Əni-to məmə pəh tatoh ik?”
64 Taparam os olhos dele e perguntavam: — Quem foi que bateu em você? Adivinhe!
65 Kəni ilah kəmotəni nəghatiən tərah tepət məutərəkɨn in lan.
65 E diziam muitas outras coisas para insultá-lo.
66 Kəni ləplapɨn agɨn, nətəmi asoli rəha nɨmənin rəha Isrel kəməhuva motuhapumɨn e kaunsɨl rəhalah, ilah u pris asoli mɨn mɨne nəgətun mɨn rəha Lou. Kəni nətəmimi kotos Iesu məhuva təhtul e nəhmtɨ kaunsɨl əha.
66 Quando amanheceu, alguns líderes dos judeus, alguns chefes dos sacerdotes e alguns mestres da Lei se reuniram. Depois mandaram levar Jesus diante do Conselho Superior .
67 Kəni nətəmi rəha kaunsɨl kəmotətapuəh ohni məmə, “Nəmə ik Krɨsto u iətəm Uhgɨn təməni məmə otahli=pa, əni kəm tɨmah.” Mətəu Iesu təni=pən kəm lah məmə, “Nəmə iəkəni kəm təmah, kəni nəsotəniən nɨpəhriəniən lak.
67 Então lhe disseram: — Diga para nós se você é o Ele respondeu:
68 Kəni nəmə iəkətapuəh itəmah, ko nəsotuhalpɨniən.
68 E, se eu fizer uma pergunta, vocês não vão responder.
69 Mətəu tətuəuin rəueiu, iəu Nətɨ Iətəmimi, iəu oiəkuvən məharəg e nɨkalɨ Uhgɨn maru, Uhgɨn u iətəm rəhan nəsanəniən iahgin agɨn.”
69 Mas de agora em diante o
70 Kəni ilah rəfin kəmotətapuəh ohni məmə, “?Təhro? Ik Nətɨ Uhgɨn?”
70 Aí todos perguntaram: — Então você é o Filho de Deus? Jesus respondeu:
71 Kəni kotəni məmə, “?Təhro kitah kəutəsal e nəghatiən kəti mɨn məmə otasiru e rəhatah nəghatiən? Kɨnotətəu əhruahru nəghatiən əha e nohlɨn.”
71 E eles disseram: — Não precisamos mais de testemunhas. Nós mesmos ouvimos o que ele disse.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.