Atos 17
Tuᵽarã Majaroka (TNC) vs NAA
1 Filiᵽoswejeaᵽi a'ritirã, Anfíᵽoliswejea, suᵽabatirã Aᵽoloniawejeaᵽi Ᵽablorãkare o'ririjarika. I'sia be'erõ'õ Tesalónica wãmeika wejearã neyaeka. I'sia wejearã judíotatarãte rẽrĩriwi'ia imaeka.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Ᵽablo, kibaaroyika uᵽaka baarĩ, judíotatarãte rẽrĩriwi'iarã a'rikaki. Suᵽabatirã maekarakakuri jẽrĩtarirĩmi Tuᵽarãrika bojariroka torã rẽrĩtirã imaekarãte kibojawaᵽu'ataeka. Tuᵽarãro'si bojaĩjirimaja imaekarãte o'oeka ᵽuᵽajoatirã, ikuᵽaka ᵽo'imajare kibojaeka:
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 —“Ᵽo'imajare Jã'merũkika, Tuᵽarãte ᵽũatarãñuka ba'iaja jũarãki. Suᵽabatirã kireyarãñu. Reyakoᵽeriᵽotojo ate õñia kijariᵽe'rirãñu”, ãrĩwa'ri Tuᵽarãro'si bojaĩjirimajare ãrĩo'oekakiji kime Jesucristo, mare Jã'merũkika Tuᵽarãte wã'maekaki,— Ᵽablote nare ãrĩka.
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 I'suᵽaka kẽᵽakã'ã ã'mitiriwa'ri, ĩ'rãrimarã judíotatarã Jesúre yi'rikarã mae. Suᵽa imarĩ Ᵽablo, Silasᵽitiyika ĩ'rĩka uᵽakaja ᵽuᵽajoaekarã imarĩ nare najeyoarika. Rĩkimarãja judíotatamarĩrã imariᵽotojo Tuᵽarãte jiyiᵽuᵽayeekarãte kibojamaka ã'mitiritirã, Jesúreoka na'mitiriᵽẽaeka mae. Rĩkimarã tokarã rõmijã imatiyairã Jesúre ã'mitiriᵽẽaekarã naro'si. Ĩ'rãjaoka jeyoarikarã Ᵽablote, Silasᵽitiyika.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Ᵽablorãkare rĩkimarãja ᵽo'imajare ã'mitiriᵽẽamaka ĩawa'ri, tokarã judíotatarãte Ᵽablorãkare ã'mijĩaeka. Suᵽa imarĩ i'sia wejeareka imaekarã ba'iaja baairãte narẽrãtaeka. “Yijare mija jeyobaabe. Ika wejeareka imarã wãjitãji Ᵽablorãkare ba'iaja majairãñu, Ᵽablorãkare naboebayaokaro'si ᵽo'imaja”, judíotatarãte nare ãrĩka. I'suᵽaka baawa'ri, rĩkimarãja ᵽo'imajare narẽrãtaeka. Suᵽa imarĩ Jasón wi'iarã Ᵽablorãkare mo'arĩ na'rika, nare e'eᵽoatirã ᵽo'imajare nare ĩjiriyaᵽawa'ri.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 Nare tõᵽoberiwa'ri, Jasónre, suᵽabatirã ĩ'rãrimarã Jesúre ã'mitiriᵽẽaekarãte ĩᵽarimarã ᵽõ'irã ne'ewa'rika. Ikuᵽaka jãjirokaᵽi ĩᵽarimarãre nabojaeka:
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 Ĩ'ĩ Jasón kiwi'iarã nare e'etoraᵽaki. Ĩ'rĩka Jesús wãmeikireka, “Iki kime ĩᵽi imatiyaiki”, ãrĩwa'ri maiᵽamaki Césarte jã'meka yi'ribeyurã nime,— niᵽamarãre narĩka.
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 I'sia oka ã'mitiriwa'ri i'sia wejeakarã, niᵽarimarãᵽitiyika jiamarĩa naro'si simaeka.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 “Mijare yija ja'atarika mija yaᵽaye'e, yijare mija waᵽaĩjibe”, narĩka Jasónrãkare. Suᵽa imarĩ ĩᵽarimarãre nawaᵽaĩjika.
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Sarã'ika be'erõ'õ ñami Jesúre ã'mitiriᵽẽaekarã Ᵽablorãkare naᵽũataeka Bereawejearã. Torã eyatirã judíotatarãte rẽrĩriwi'iarã nakãkaeka.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Bereawejeareka imaekarã Tesalónicawejeakarãre jiibaji Ᵽablorãkare ã'mitiririyaᵽaekarã. Torã Jesúrika bojariroka kibojamaka jia jĩjimakaᵽi na'mitirika. Suᵽabatirã kire ã'mitiritirã, “¿Yaje Tuᵽarã oka ãñu uᵽakaja yijare kibojayu?”, ãrĩwa'ri Tuᵽarã majaroᵽũñu niarijarika.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 “Rita sime kibojaika”, ãrĩwa'ri rĩkimarãja judíorãkare Jesúre yi'rika. I'suᵽakajaoka ĩ'rãrimarã judíotatamarĩrã imatiyairã ĩmirĩja, rõmijãᵽitiyika Jesúre yi'rikarã.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 “Berearã Ᵽablote Tuᵽarãrika bojarikaroka bojayu”, ãrĩwa'ri majaroka Tesalónicakarã judíotatarãte ã'mitirika. I'sia ã'mitiriwa'ri naboebarika. Suᵽa imarĩ Bereawejearã a'ritirã ᵽo'imajare rukubaka naᵽuᵽajoarũjeka. Suᵽa imarĩ Bereawejeakarã Ᵽablote boebarikarã.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 I'suᵽaka nimaeka ã'mitiriwa'ri, ñojimarĩji ĩ'rãrimarã tokarã Jesúre ã'mitiriᵽẽairã Ᵽablote riaᵽakirijerã e'ewa'rikarã. Silas, Timoteoᵽitiyika ᵽuri tuikarã, naka a'ribekaja.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Riaᵽakiakarã tu'aeyatirã waᵽuruᵽi Atenas wãmeika wejearã Ᵽablote ne'ewa'rika. Torã kire taritirã Berearã naᵽe'rika ate. Naka Ᵽablote majaroka ᵽũataeka, “Silas, Timoteoᵽitiyika ñojimarĩᵽañakaja ni'tarũ”, ãrĩwa'ri.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Silare, Timoteoᵽitiyika ta'abaraka Atenawejearã ĩataᵽarĩ Ᵽablote a'rika. I'sia wejearã rĩkimaka waᵽuju imaja jẽrãka najiyiᵽuᵽayeeika ĩawa'ri ba'iaja kiᵽuᵽaritiyaeka.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 Suᵽa imarĩ judíorãkare rẽrĩriwi'iarã Jesúrika Ᵽablote bojaeka judíotatarãte, suᵽabatirã judíotatamarĩrã imariᵽotojo Tuᵽarãte jiyiᵽuᵽayeekarãte. I'suᵽakajaoka ĩ'rãrĩmi jariwa'ririmarĩaja wejeñe'metãji turitaᵽarãte i'sirokajaoka Ᵽablote bojaeka.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Tokarã eᵽicureoskaka wãrũrimaja, suᵽabatirã estoicoskaka wãrũrimajaoka Ᵽabloka nokatotoeka. Jesús majaroka, suᵽabatirã reyakoᵽeriᵽotojo ate õñia kijariᵽe'rika majaroka nare kibojaeka. Suᵽa imarĩ ĩ'rãrimarã ikuᵽaka ãrĩkarã:
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 Suᵽa imarĩ “Areóᵽago wãmeirõ'õrã dajo majaiari”, ãrĩwa'ri Ᵽablote ne'ewa'rika. Torã rẽrĩtirã imaekarã ĩᵽarimarãre ikuᵽaka ãrĩka:
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 Yija ã'mitirikoribeyua majaroka miwãrõyu. ¿Marãkã'ã ãrĩrika miwãrõyu? Yijare mibojabe ruᵽu,— kire narĩka.
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Atenakarã, suᵽabatirã aᵽeto ka'iakarã torã imaekarã mamaka ᵽuᵽajoariroka ᵽuᵽajoabaraka jaikarã, aᵽea baabekaja. Suᵽa imarĩ mamakukukaka majaroka Ᵽablote bojarika na'mitiririyaᵽaeka.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Suᵽa imarĩ nawatoᵽekaᵽi mi'mirĩkatirã ikuᵽaka Ᵽablote nare bojaeka Areóᵽago wãmeirõ'õrã:
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Mija wejearã, turitaᵽabaraka jẽrãka jiyiᵽuᵽayeerĩ mija rẽrĩrijayurõ'õ rakakaja ñiataᵽaraᵽe. Ĩ'rãkõ'rĩmato ikuᵽaka ãrĩo'oekarõ'õ yitõᵽoraᵽe: “Õ'õ sime Maikoribeyukate jiyiᵽuᵽayeerũkirõ'õ”, ãrĩo'oeka simaraᵽe. Mija õrĩbeyuka majaroka yibojaerã baayu mae.|src="CN01998b.tif" size="span" ref="Hechos 17.22-23"
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 Ika ka'ia, ritatojo ika wejeareka ima ᵽo'ijiaekaki Tuᵽarã. Ritaja ika ka'iareka imarã, mabo'ikakurirã imarã ĩᵽamaki imarĩ, ᵽo'imajare baaᵽo'ijiaeka kire jiyiᵽuᵽaka õrĩriwi'iarãmarĩa kime.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Dika jariwa'ribeyua kiro'si. Kiro'si mabaarijitokoᵽeika yaᵽabeyuka. Iki imaki ritaja õñia maimarũkia mare ja'ataiki.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 Mamarĩtaka ĩmirĩjite takaja Tuᵽarãte ᵽo'ijiaeka. Ikiᵽi ãrĩwa'riji ritaja ᵽo'imajatatarãte Tuᵽarãte kãrĩᵽoaeka. Ika ka'iarã rakakaja nimaokaro'si Tuᵽarãte nare ᵽibataeka kiyaᵽaeka uᵽakaja. Iki imaki “Ika ka'iareka nimarãñu, suᵽabatirã i'tojĩrã wejeareka õñia nimarãñu”, ãrĩrũkika.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 I'suᵽaka Tuᵽarãte baaeka “¿Marãkã'ã Tuᵽarãte morĩjĩñu je'e?”, ᵽo'imajare ãrĩrũ ãrĩwa'ri. “Yire õrĩriyaᵽawa'ri yirirã ᵽo'imajare imarũ”, Tuᵽarãte ãrĩka. Kire morĩriyaᵽajĩkareka ᵽuri, yoerãmarĩaja Tuᵽarãte ime. Makaja imaki kime.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 “Tuᵽarãᵽi ãrĩwa'ri õñia maime, marĩ'meyu, suᵽabatirã ika ka'iarã mare kimarũjeyu. Kimaberirikareka maimaberijããeka.” Ikuᵽaka ãᵽaraka ĩ'rãrimarã mijaro'si majarobojarimajare o'oeka: “Tuᵽarã makarã maime”, ãrĩwa'ri.
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 I'suᵽaka simamaka “Ikuᵽaka kime Tuᵽarã”, ãrĩᵽuᵽajoawa'ri, ãtakaka, orokaka, ᵽlatakakaoka najiyiᵽuᵽayeerũkika ᵽo'imajare jia baaᵽo'ijiako'omakaja, Tuᵽarã makarã imarĩ “I'suᵽaka nabaaᵽo'ijiaeka ĩoiki Tuᵽarãte ime je'e”, marĩᵽuᵽajoaberijĩñu.
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 I'suᵽaka ᵽo'imajare jia õrĩᵽũabeririᵽotojo ba'iaja baaeka waᵽa Tuᵽarãte nare jẽñeberika ruᵽu. I'suᵽakamarĩa sime maekaka. Suᵽa imarĩ maekaka ritaja ba'iaja mabaaika ja'atarika Tuᵽarãte mare jã'meyu.
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Ñamajĩ ba'iaja ᵽo'imajare baaika waᵽa kijẽñerũkirĩmi õrĩtiiki Tuᵽarã. Jia oyiaja baaiki imarĩ, nabaaeka takaja sawaᵽa nare kijẽñerãñu. Ĩ'rĩka kiwã'maekaki i'suᵽaka baarãki. “Reyakoᵽeriᵽotojo õñia Tuᵽarãte kire jariᵽe'rirũjeka simamaka Cristo imaki Tuᵽarãte wã'maekaki”, ritaja ᵽo'imajare ãrĩwãrũyu,— Ᵽablote nare ãrĩka.
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Õñia jariᵽe'ririkakaka ã'mitiriwa'ri eebaraka Ᵽablote ĩ'rãrimarãre boiwã'imarĩka. I'suᵽaka nabaako'omakaja aᵽerã ᵽuri ikuᵽaka ãrĩkarã:
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Suᵽabatirã rẽrĩbaraka nimaekarõ'õᵽi Ᵽablote ᵽoritaᵽawa'rika.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Ĩ'rãrimarã kiuᵽaka ᵽuᵽajoatirã Jesúre ã'mitiriᵽẽaekarã. Ĩ'rĩka Dionisio wãmeiki naka imaekaki, Areóᵽago rẽrĩroyikarãkaki. Ĩ'rãko Dámaris wãmeikooka Jesúre ã'mitiriᵽẽaekako. Suᵽabatirã aᵽerãoka kire yi'rikarã naro'si.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.