Mateus 5
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs ARIB
1 Jisas va i thuweŋgiya wabwi laghɨye amba i voro e bobokulu regha, na mbaŋa i ronja gharaghambu thɨ rakamenawe na thɨ meghɨliŋa.
1 Jesus, pois, vendo as multidões, subiu ao monte; e, tendo se assentado, aproximaram-se os seus discípulos,
2 Amba i vavaghare weŋgiya wabwiko laghɨye, iŋa:
2 e ele se pôs a ensiná-los, dizendo:
3 “Loi ghare weŋgiya thavala mbinyembinyeŋgu e unenji tɨne, kaiwae le ghamba mbaro kaero ina weŋgi.”
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 “Loi ghare weŋgiya thavala thɨ numotharɨ, kaiwae ne i gogonja nuwanji.”
4 Bem-aventurados os que choram, porque eles serão consolados.
5 “Loi ghare weŋgiya thavala thɨ gharenja, kaiwae ne i wogiya yambaneke laghɨye weŋgi.”
5 Bem-aventurados os mansos, porque eles herdarão a terra.
6 “Loi ghare weŋgiya thavala e yawalinjiko thɨ badaŋa laghɨye na thɨ vakatha ŋgoreiya Loi le renuwaŋa, kaiwae Loi ne i vatabo na i vamboromboro laghɨye moli weŋgi.”
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça porque eles serão fartos.
7 “Loi ghare weŋgiya thavala thɨ gharevɨrɨ gharɨgharɨ vavana kaiwanji, kaiwae ne i gharevɨrɨ weŋgi.”
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque eles alcançarão misericórdia.
8 “Loi ghare weŋgiya thavala gharenjiko laghɨye i thɨna, kaiwae ne thɨ thuweya Loi.”
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque eles verão a Deus.
9 “Loi ghare weŋgiya thavala thɨ vevakathaŋa gharemalɨlɨ weŋgi, kaiwae ne iŋa thiye le ŋgaŋga.”
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque eles serão chamados filhos de Deus.
10 “Loi ghare weŋgiya thavala thɨ vaidiya vuyowo weŋgiya gharɨgharɨ kaiwae ghanjithanavu i rumwaru, kaiwae Loi le ghamba mbaro kaero ina weŋgi.”
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Ghareŋgu weŋga ghemi mbaŋa gharɨgharɨ ne thɨ goviya ghamwami, mbaŋa thɨ vakatha vuyowo weŋga, na mbaŋa thɨ utu kwanɨkwan kaiwami kaiwae hu ghambuŋgo.
11 Bem-aventurados sois vós, quando vos injuriarem e perseguiram e, mentindo, disserem todo mal contra vós por minha causa.
12 Mbe hu warari na nuwami i loghe kaiwae modami laghɨye mbe ina e buruburu. Kaiwae ghalɨŋaŋgu gharautuŋgi me vivako vambe thɨ vakathava vuyowo ŋgoranjiŋgiya thiyako weŋgi.”
12 Alegrai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; porque assim perseguiram aos profetas que foram antes de vós.
13 “Ghemi ghamithanavu e yambaneke ŋgoreiya njighɨ le kaiwo. Iya kaiwae thoŋgo njighɨ le vurɨgheghe iko na ma ma e ghamɨghamɨnae, ma te kamwathɨ reghava na valɨkaiwae ra vakatha na ghamɨnaeko i njogha. Kaero i tharɨ na ma ma e ghathovuye, ra wokiyathu gharɨgharɨ thɨ vurɨghɨya.”
13 Vós sois o sal da terra; mas se o sal se tornar insípido, com que se há de restaurar-lhe o sabor? para nada mais presta, senão para ser lançado fora, e ser pisado pelos homens.
14 “Ghemi yambaneke ghamanjamanjala. Thoŋgo thɨ vakatha ghemba regha e ou vwatae gharɨgharɨke taulaghɨ ne thɨ thuwe.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre um monte;
15 Ma mbaŋa regha lolo i rɨmba lemp na i wo uye na i woyabowe, ko ne i thɨnɨrawe e tebol vwatae na i vamanjamanjalaŋaŋgiya gharɨgharɨko wolaghɨye e ŋgoloko tɨne.
15 nem os que acendem uma candeia a colocam debaixo do alqueire, mas no velador, e assim ilumina a todos que estão na casa.
16 Ghemi tembe ŋgoreiyeva, lemi manjamanjalana i woya weŋgiya gharɨgharɨ mbala thɨ thuweya lemi vakatha na thovuye na thɨ taraweŋa Ramami iye ina e buruburu.”
16 Assim resplandeça a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras, e glorifiquem a vosso Pai, que está nos céus.
17 “Thava lemi renuwaŋa huŋava ya mena na ya rakayathu Mosese le mbaro na Loi ghalɨŋae gharautu lenji vavaghare. Ma ya mena rakayathu kaiwae, ya mena na ya vaemunjoruŋaŋgi.
17 Não penseis que vim destruir a lei ou os profetas; não vim destruir, mas cumprir.
18 Ya dage emunjoru e ghemi, gheghada buruburu na yambaneke ne thɨko, mane utu nasiye regha ina e Mbaroko tɨne ne iko gheghada wolaghɨyeko thɨ tabo na emunjoru.
18 Porque em verdade vos digo que, até que o céu e a terra passem, de modo nenhum passará da lei um só i ou um só til, até que tudo seja cumprido.
19 Thoŋgo lolo regha i raka mbaroŋgike thiyake na iŋa ma e ghanjithovuye, othembe mbaro nasiye regha ina e mbaroŋgike tɨnenji, na i vaghareŋgiya ghaune vavana na thɨ vakatha ŋgoreiye, iye ne i roreghamba moli Loi ele ghamba mbaro tɨne. Ko thela i ghambugha mbaro na i vaghareŋgiya gharɨgharɨ na thɨ vakatha ŋgoreiye, iye ne i roviva Loi ele ghamba mbaro tɨne.
19 Qualquer, pois, que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e assim ensinar aos homens, será chamado o menor no reino dos céus; aquele, porém, que os cumprir e ensinar será chamado grande no reino dos céus.
20 Iya kaiwae, ya dage e ghemi, ghamithanavuna iya hu ghambugha Loi le mbarona thoŋgo ma i kivwalaŋgiya Mbaro gharavavaghare na Parisi, ma valɨkaiwami ne hu ru Loi ele ghamba mbaro tɨne.”
20 Pois eu vos digo que, se a vossa justiça não exceder a dos escribas e fariseus, de modo nenhum entrareis no reino dos céus.
21 “Kaero hu ghareghare Mosese le mbaro va i mena weŋgiya orumburumbumi, iya iŋake, ‘Tha u gabo. Thela i gabo ne i vaidiya vuyowae.’
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e, Quem matar será réu de juízo.
22 Ko ghino ya dage e ghemi, thela ghare i gaithɨwana ghaghae ne i vaidiya vuyowae, thela i utuvatharɨ ghaghae kaiwae ne ve kot Jiu e lenji mbaro laghɨye na thela ne iŋa, ‘Kabaleya ghen!’ valɨkaiwae ne vo nda e ndɨghe Gehena.”
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que se encolerizar contra seu irmão, será réu de juízo; e quem disser a seu irmão: Raca, será réu diante do sinédrio; e quem lhe disser: Tolo, será réu do fogo do inferno.
23 “Iya kaiwae thoŋgo u womena len mwaewo e ŋgolo boboma tɨne vowo kaiwae weya Loi, na amba u renuwaŋa vaidiya ghagha ghare va i gaithɨ wanaŋge bigi regha kaiwae,
23 Portanto, se estiveres apresentando a tua oferta no altar, e aí te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 u iteta len mwaewona e ghamba vowona ghadidiye na wo u njogha na vou vakatha na namoghamwami wein, amba u njogha na vo giya len mwaewona weya Loi.”
24 deixa ali diante do altar a tua oferta, e vai conciliar-te primeiro com teu irmão, e depois vem apresentar a tua oferta.
25 “Thoŋgo lolo regha i wonjoweŋge bigi regha kaiwae na i yovaŋguŋge na vo kot, u yoruku na u vanamwe wonjoweko iyako wein amba muyai vou vutha e ghamba kot. Thoŋgo nandere, ne i yovaŋguŋge na ve vaŋguraweŋge kot gharavakatha e marae na iye i vaŋgugiyaŋge weya thiyo gharanjimbunjimbu na ve vaŋguruwoŋge e thiyo.
25 Concilia-te depressa com o teu adversário, enquanto estás no caminho com ele; para que não aconteça que o adversário te entregue ao guarda, e sejas lançado na prisão.
26 Ya dage emunjoru e ghen, mane u raŋgi ghaghada ne u vamodovao ghanɨghagako iyako.”
26 Em verdade te digo que de maneira nenhuma sairás dali enquanto não pagares o último ceitil.
27 “Kaero hu ghareghare Mosese le mbaro iŋa ŋgoraiyake, ‘Tha u yathima wein lolo regha levo.’
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Ko ghino ya dage e ghemi, thoŋgo thela i thuweya wevo regha na nuwaeko nuwaiya moli, iyako ŋgoreiya kaero i yathima weiye ele renuwaŋako tɨne.
28 Eu, porém, vos digo que todo aquele que olhar para uma mulher para a cobiçar, já em seu coração cometeu adultério com ela.
29 Thoŋgo maranɨna iya e unena i vakathaŋge na u vakatha tharɨ u vovavuthuyathu. I thovuye eŋge u wokiyathu riwana ŋginauye regha na thava ne thɨ wokiyathu riwana laghɨye Gehena.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Tembe ŋgoreiyeva, thoŋgo nɨmanɨna iya unena i vakathaŋge na u vakatha tharɨ, u kitenɨyathu. I thovuye moliya u kitenɨyathu riwana ŋginauye regha na thava ne thɨ wokiyathu riwana laghɨye Gehena.”
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que vá todo o teu corpo para o inferno.
31 “Mosese le mbaro iŋa, ‘Thela thoŋgo nuwaiya i botewo levo, wo i rorinjoŋa le botewoko utuutuniye e peipa na i ligiya weya wevoko.’
31 Também foi dito: Quem repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Ko ghino ya dage e ghemi, thoŋgo lolo regha i yawo weiye levo, othembe wevoko ma i yathima, thoŋgo wevo i gheva, loloko le tharɨ kaiwae wevoko i tabo na rayathiyathima. Tembe ŋgoreiyeva, the loloko iya i vaŋguko wevoko iye tembe i yathimava.”
32 Eu, porém, vos digo que todo aquele que repudia sua mulher, a não ser por causa de infidelidade, a faz adúltera; e quem casar com a repudiada, comete adultério.
33 “Tembe hu ghareghareva Mosese le mbaro va thɨ utugiya weŋgiya orumburumbumi, iya iŋake, ‘Tha u raka len tholona. U vakatha ŋgoreiya len dagerawe weya Loi.’
33 Outrossim, ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Ko ghino ya dage e ghemi, tha mbaŋa regha u tholo na u uno buruburu idae kaiwae Loi le ghamba yaku iyako.
34 Eu, porém, vos digo que de maneira nenhuma jureis; nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Thava u uno yambaneke, kaiwae gheghe ghaghambalirawe iyako. Thava u uno Jerusalem, kaiwae Kiŋ laghɨye le ghamba yaku iyako,
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei;
36 na thava u tholo e umbalɨna, kaiwae ma valɨkaiwan ne uŋa na umbalɨna ndamwandamwa yaŋgara i kaleva na uŋana yaŋgara i bwedi.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um só cabelo branco ou preto.
37 Ma huŋaeŋge, ‘Ŋgoreiye’ o ‘Nandere.’ Thoŋgo hu guva utu regha iyana i mena weya Seitan.”
37 Seja, porém, o vosso falar: Sim, sim; não, não; pois o que passa daí, vem do Maligno.
38 “Kaero hu ghareghare Mosese le mbaro iŋa ŋgoreiyake, ‘Thoŋgo lolo regha i vakowana gheu regha marae voghɨra, modae tembe thɨ vakowanava amalaghɨniye marae voghɨra. Thoŋgo i tagabeba gheuko ŋiŋiye regha modae tembe thɨ tagabebeva ŋiŋiye regha.’
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, e dente por dente.
39 Ko ghino ya dage e ghemi, thoŋgo lolo regha i vakatha vatharɨ e ghen, thava u lithɨ. Thoŋgo lolo regha i tagaleva galagalanɨna iya e unena, u vatomwe weya valɨgalagalanɨna tembe i tagalevava.
39 Eu, porém, vos digo que não resistais ao homem mau; mas a qualquer que te bater na face direita, oferece-lhe também a outra;
40 Na tembe ŋgoreiyeva, thoŋgo lolo regha i vaŋguraweŋge e kot na i munjeva i vakathaŋge na u ligiya weya ghanɨkwamana iya riwana ghayaboyabo, tembe u ligiyaweva ghanɨkwamana ghayaboyabo.
40 e ao que quiser pleitear contigo, e tirar-te a túnica, larga-lhe também a capa;
41 Thoŋgo ragagaithɨ regha i vavurɨghegheŋaŋge na u bigiya ghabigi le bwagabwaga ŋgoreiye mael regha, u bigi na ma u waova na vewo mael theghewo.
41 e, se qualquer te obrigar a caminhar mil passos, vai com ele dois mil.
42 U wogiya weya lolo regha thebigiya nuwaiya e ghen, na thoŋgo lolo regha i naŋgoya bigi regha e ghen na i vakaiwoŋa thava u vagharegharewe.”
42 Dá a quem te pedir, e não voltes as costas ao que quiser que lhe emprestes.
43 “Kaero hu ghareghare Mosese le mbaro iŋa ŋgoreiyake, ‘U gharethovu weŋgiya ghanune, u botewo moliŋgiya ghanɨthɨghɨya.’
43 Ouvistes que foi dito: Amarás ao teu próximo, e odiarás ao teu inimigo.
44 Ko ghino ya dage e ghemi, hu gharethovu weŋgiya ghamithɨghɨya na thavala thɨ vakatha vuyowo weŋga hu naŋgo kaiwanji,
44 Eu, porém, vos digo: Amai aos vossos inimigos, e orai pelos que vos perseguem;
45 mbala gharɨgharɨ thɨ ghareghare ghemi Loi ina e buruburu le ŋgamaŋgama ghemi. Kaiwae i vakatha varae na i mbɨle weŋgiya gharɨgharɨ thovuthovuye na gharɨgharɨ raraitharɨ, na i vakatha uye i nja weŋgiya thavala ghanjithanavu i rumwaru na thavala ghanjithanavu i tharɨ.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai que está nos céus; porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons, e faz chover sobre justos e injustos.
46 Buda kaiwae Loi ne i giya modami thoŋgo mbe hu gharethovu weŋgi eŋge thavala thɨ gharethovu weŋga? Takis gharamban tembe thɨ vakathava ŋgoreiyako othembe thiye ma gharɨgharɨ thovuthovuyaŋgi.
46 Pois, se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Thoŋgo mbe hu gharethovu weŋgi eŋge lemi bodaboda, lemi vakathana ma i kivwala gharɨgharɨke taulaghɨ lenji vakatha. Thavala ma thɨ loŋweghathɨ tembe thɨ vakavakathava iyako.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis demais? não fazem os gentios também o mesmo?
48 Ghemi ghamithanavuna wolaghɨye i thovuye ŋgoreiya Ramami e buruburu ghathanavu i thovuye moli.”
48 Sede vós, pois, perfeitos, como é perfeito o vosso Pai celestial.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.