Gênesis 31
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs VC
1 Jeikob i loŋwevaidiya Leiban le ŋgaŋga thɨ liliya ghautu. Thɨŋa, “Jeikob kaero i mbanɨvao bigibigiko wolaghɨye weya ramanda Leiban. I mbana ramanda le bigibigiko na i vakaiwoŋa na i vakatha ghamberegha i vwenyevwenye.”
1 Jacó ouviu as palavras dos filhos de Labão, que diziam: "Jacó tomou tudo o que é de nosso pai, e é às suas custas que ele se tornou de tal forma rico."
2 Na tembe ŋgoreiyeva, Jeikob i njimbuvaidi Leiban le vakathawe maa i mboromboro ŋgora le vakathawe va i vivako.
2 Observou também, pela fisionomia de Labão, que este não tinha mais para com ele os sentimentos de antes.
3 Amba Loi i dagewa Jeikob iŋa, “U njogha e ghamban moli, iyava u rimbunɨkowe, iya len bodaboda nanjikowe noroke, na ya dagerawe mbene weiŋgu vara ghen.”
3 O Senhor disse a Jacó: "Volta para a terra dos teus pais, para a tua parentela, e eu estarei contigo."
4 Jeikob i variye toto weŋgiya Reitiyel na Leya na vethɨ thuwe e valɨvaŋga amalaghɨniye va inawe weiyaŋgiya thetheghan e lenji ghamba ghan nana.
4 Então Jacó mandou Raquel e Lia vir ao campo junto dos seus rebanhos:
5 Mbaŋa thɨ vuthawe, amba i dage weŋgi iŋa, “Kaero ya njimbuvaidiya ramami le vakatha e ghino, maa ŋgoreiya va le vakatha e ghino mbaŋa va i vivako. Ko iyemaeŋge maa ya mararu, kaiwae Loi, iye bwebwe i kururuwe, maa i roiteteŋgo. Iye mbaŋake wolaghɨye mbe weiŋgu vara.
5 "Vejo, disse-lhes ele, pelo semblante de vosso pai, que ele não é mais para comigo o mesmo que antes. Mas o Deus de meu pai está comigo.
6 Ghemi kaero hu ghareghare va ya rovurɨgheghe laghɨye moli ya kaiwo ramami kaiwae,
6 Sabeis que servi a vosso pai o melhor que pude,
7 ko iyemaeŋge ramami le vakatha maa i emunjoru e ghino. I kwanɨyaroŋgo na ma i vamodo vakathaŋgo mbaŋa regha na regha. Iyemaeŋge Loi mava i vatomwewe na i vakatha vuyowo e ghino.
7 enquanto ele zombou de mim, mudando dez vezes o meu salário; mas Deus não lhe permitiu causar-me prejuízo.
8 Thoŋgo Leiban va iŋa na ya mbanɨŋgiya thetheghanɨko e ghanjithuwathuwa na modaŋgu, mbala thetheghanɨko thɨ ghambɨ mbe e ghanjithuwathuwa eŋge. Ko iyemaeŋge thoŋgo va iŋa na ya mbanɨŋgiya e ghanjigagaeton na modaŋgu, thetheghanɨko mbene thɨ ghambɨŋgi eŋge e ghanjigagaeton na modaŋgu.
8 Quando ele dizia: os animais malhados serão o teu salário, todas as ovelhas davam à luz cordeiros malhados, e se dizia: os animais riscados serão o teu salário, todas as ovelhas davam à luz cordeiros riscados.
9 Kaero hu thuwe, Loi i mbana ramami le thetheghanɨko na i giya e ghino.
9 Foi Deus mesmo que tomou o rebanho de vosso pai para me dar.
10 “Mbaŋa regha mbaŋa thetheghanɨko ghanjimbaŋa thɨ vakatha gamagai, ya ghenelolawa ghenelolo regha. Bigiko va ya thuweko iyake. Mbe goutɨko ghɨmoghɨmoru eŋge e ghanji gagaetonɨko na bwebwebwako eŋge thɨ bababa thetheghan wanakauko e vwatanji.
10 No tempo em que os animais deviam conceber, eu levantava os olhos e via em sonhos que os bodes que cobriam as cabras eram listados, malhados e manchados.
11 Gheneloloko e tɨne Loi le nyao thovuye i dage e ghino iŋa, ‘Jeikob.’ Ya gonjoghawe yaŋa, ‘Mbe ghinoke.’
11 Um anjo de Deus disse-me em sonhos: Jacó! Eis-me aqui, respondi.
12 Kaero iŋa, ‘Wo u thuwe. Mbe goutɨna iya e ghanji gagaeton na e ghanjibwebwebwana eŋge iya thɨ bababa thetheghan wanakauna e vwatanji. Thɨ vakatha iyake kaiwae kaero ya thuwevao Leiban le vakathako wolaghɨye e ghen.
12 Levanta os olhos e vê: todos os bodes que cobrem as cabras são listados, malhados e manchados, porque eu vi tudo o que te fez Labão.
13 Ghino Loi iyava ya yomarana e ghen Betel e tɨne. Na gheko u liŋgiya bunama olivɨ e varɨ na u vamidi woyavwatata kaiwae. Na tembe u vakathava dagerawe na u kururu e ghino Loi womberegha. Mbaŋake u vivatha len bigibigina na u njogha e ghambanɨna iyava u rinawe.’”
13 Eu sou o Deus de Betel, onde tu me consagraste uma estela e me fizeste um voto. Agora, vamos, sai daqui e volta para a terra de tua família."
14 Reitiyel na Leya thɨ gonjoghawe thɨŋa, “Thare the bigithan reghava ina ramameko e ghayayao tɨne ghime kaiwame?
14 Raquel e Lia responderam: "Resta-nos porventura ainda alguma parte de herança na casa de nosso pai?
15 Thare le vakathako weinda ghamɨnae ŋgoreiya eto gharɨgharɨniye ghinda? Kaiwae maa mbe i vakuneŋainda eŋge, ko iyemaeŋge kaero i ghanɨvao mani iya len kaiwoko une.
15 Não nos tratou ele como estrangeiras, vendendo-nos e devorando o nosso dinheiro?
16 Emunjoru bigibigike wolaghɨye thiyake, iya Loi va i mban weya ramameko, kaero ghindawe na la ŋgamaŋgama kaiwanji. U vakatha budakaiya Loi i utugiyana e ghen.”
16 Toda a riqueza, que Deus tomou de nosso pai, é para nós e para nossos filhos. Faze, pois, o que Deus te disse."
17 — ausente —
17 Levantou-se, pois, Jacó, e fez montar seus filhos e suas mulheres nos camelos.
18 — ausente —
18 Levou consigo todos os seus rebanhos, todos os bens que tinha ajuntado, o rebanho que lhe pertencia, adquirido em Padã-Arã, e partiu para junto de seu pai Isaac, na terra de Canaã.
19 Mbaŋa Leiban kaero i wa na ve tena sip vulivuliye wul kaiwae, e ghereiye amba Reitiyel i kaiva ŋgoloko mbe ghaloi vatavatadɨ. Iyako mbe ramaewe.
19 Raquel, aproveitando um momento em que seu pai fora tosquiar suas ovelhas, roubou os terafim de seu pai;
20 Jeikob i ravunyivunyi weya Leiban rara Aram na mava i utugiyawe le wareriko utuniye.
20 e Jacó enganou Labão, o arameu, ocultando-lhe sua fuga.
21 Iya kaiwae weiyaŋgiya le ovo, i vo bigiya le bigibigiko wolaghɨye. I lawa e walaghɨta laghɨye Yupreitis na i loŋgaŋa bobokulu thivathivaniye idae Giliyad.
21 Fugindo, pois, com tudo o que era seu, atravessou o rio e dirigiu-se para a montanha de Galaad.
22 Mbaŋa theghetoniye e tɨne Leiban amba i loŋwevaidi Jeikob kaero menda i vogha.
22 Três dias depois, soube Labão da fuga de Jacó.
23 I vaŋguŋgiya le bodaboda ghɨmoghɨmoruko vavana na thɨ woreghamba weya Jeikob. Mbaŋa theghepirɨ e ghereiye i vuthavaleŋgi e bobokulu, Giliyad thivathivaniye ele valɨvaŋga.
23 E, tomando consigo seus irmãos, perseguiu-o durante sete dias de marcha, e alcançou-o na montanha de Galaad.
24 Ko gougou eŋge ghenelolo e tɨne Loi i dage weya Leiban rara Aram iŋa, “Ya vanuwovɨrɨŋge. Thava ne u utu vatharɨ weya Jeikob.”
24 Deus, porém, apareceu num sonho noturno a Labão, o arameu, e disse-lhe: "Guarda-te de dizer algo a Jacó."
25 Jeikob i vatad le yoŋathowathowa e bobokulu vwatae Giliyad e tɨne. Na gheko Leiban i vuthavalewe. Weiyaŋgiya le wabwi thɨ vatad lenji yoŋathowathowa e valɨvaŋga regha evasiwanjiko.
25 Labão alcançou, pois, Jacó. Este havia levantado sua tenda na montanha, enquanto Labão e seus irmãos tinham plantado a sua na montanha de Galaad.
26 Leiban i dage weya Jeikob iŋa, “Mendava u vakatha budakai? Mendava u ravunyivunyi e ghino na u vovaŋguŋgiya yawarumbuŋgu theunyiwo ŋgoreiya wanakau thɨ laweŋgi gaithɨ e tɨne.
26 Labão disse a Jacó: "Que fizeste? Tu me enganaste, e conduziste minhas filhas como prisioneiras de guerra!
27 Buda kaiwae mendava u ravunyivunyi e ghino na u vothuwole? Buda kaiwae maa mendava u dage e ghino, mbala valɨkaiwae ghino menda ya variyeŋga weiye warari, wothuwothu na thilo laiye?
27 Por que fugiste dessa forma, e me lograste em lugar de me avisar? Eu te teria despedido com manifestações de júbilo e com cânticos, ao som do tamborim e da harpa.
28 Ma mendava u vatomwe e ghino na ya vandamo mwaewoŋgiya orumburumbuŋgu na otɨnatɨnanji. Emunjoru len vakathako maa weiye len renuwaŋa thovuye.
28 Não me deixaste beijar meus filhos e minhas filhas! Procedeste como um insensato.
29 Elo vurɨgheghe na valɨkaiwae ma vakatha vuyowo e ghen, ko iyemaeŋge me gougou rama le Loi i vanuwovɨrɨŋgo, iŋa, ‘Ne u ndeutuŋa utu regha weiye len ghare gaithɨ Jeikob we.’
29 Eu poderia agora fazer-vos mal, mas o Deus de teu pai disse-me na última noite: Guarda-te de dizer algo a Jacó.
30 I thovuye eŋge kaero menda nuwanɨna nuwaiya u njogha e ghamban. Ko iyemaeŋge buda kaiwae mendava u lakaiva lo loiŋgike?”
30 E, se partiste somente porque tinhas saudade da casa paterna, então por que roubaste os meus deuses?"
31 Jeikob i gonjoghawe iŋa, “Va weiŋgu lo mararu kaiwae lo renuwaŋake va yaŋaeŋgeva mbwata ne u vothaŋaŋgo na u vaŋgu njoghaŋgiya oyawarumbuke e ghino. Iyake kaiwae va ya warerithuwole.
31 Jacó respondeu-lhe: "Tive medo, ao pensar que poderias tirar-me tuas filhas;
32 Ko iyemaeŋge thoŋgo u vaidiya the lolothan ina gheke mendava i mbana len loiŋgina, ne yaŋa na i mare. La bodaboda e maranji mbowo u tamwe ghanɨmbereghana. The bigi u vaidi ghenɨwe u mban.” Jeikob mava i ghareghare Reitiyel va i lakaiva Leiban le loiŋgiko.
32 quanto aos teus deuses, porém, seja morto aquele que os tiver consigo! Examina o que está comigo, em presença de nossos parentes, e retoma o que é teu." Ora, Jacó ignorava o roubo de Raquel.
33 Kaero Leiban ve tamwe Jeikob ele yoŋathowathowa na mbowo i wava we Leya le yoŋathowathowa na i wa weŋgiya le rakakaiwoma theunyiwoma, ko iyemaeŋge maa i vaidiya le loiŋgima. Amba i wava Reitiyel ele yoŋathowathowako.
33 Labão entrou na tenda de Jacó, na de Lia e na das duas escravas, mas nada encontrou. Saindo da tenda de Lia, entrou na de Raquel.
34 Reitiyel kaero me mbanuwo ŋgoloko ghaloiŋgima na i bigimban e kamelɨko gharathatha lenji ghamba yaku, na mbe i yaku e vwatae mbaŋa ramae i ruwe. Mbaŋa Leiban i tamwe ghatharaŋa yoŋathowathowako tɨne, ma i vaidi bigi regha mun.
34 Esta havia tomado os terafim e, colocando-os na sela do camelo, sentou-se em cima. Labão revistou toda a tenda, sem nada encontrar.
35 Reitiyel i dage weya ramae iŋa, “Wogiya laghɨye, thava gharen i gaithɨ wanaŋgo. Ma valɨkaiwaŋgu ya ndeghathɨ e maran; ya yaku e njamnjam.” Leiban me rovurɨgheghe e tamwe ko iyemaeŋge ma i vaidi mun le ŋgoloma ghaloiŋgi.
35 Raquel disse ao seu pai: "Não se irrite o meu senhor, se não posso levantar-me em sua presença, pois acho-me agora com a indisposição que costuma vir às mulheres." Revistou, pois, mas não encontrou os terafim.
36 Jeikob ghare i gaithɨ iwaeŋge i dage weya Leiban iŋa, “Ko va ya vakatha vara the tharɨ? Va ya rake the mbaro na i vatomwe e ghen iya u tamwe ghatharaŋgoke?
36 Jacó encolerizou-se então contra Labão, e acabrunhou-o de censuras: "Qual é o meu crime?, disse-lhe ele. Qual é o meu pecado, para que te irrites desse modo contra mim?
37 Kaiwae kaero mo tamweghatharaŋa lo bigibigike wolaghɨye, na mo vaidiya the bigi i mena e len ŋgoloma tɨne? U woraŋgiya gheke e ghamwandake, na ghen na ghino la gharɨgharɨke thɨ thuwe na thɨ ghethe thaghewoke kaiwanda.
37 Revistaste todas as minhas bagagens: que encontraste do que é teu? Mostra-me aqui em presença de meus parentes e dos teus, e sejam eles juízes entre nós dois.
38 “Theghathegha hoiwo ya yaku weiŋgu ghen. Ya njimbukiki wagiyawe len sip na gout na lenji ghambɨ mbe i thovuye eŋge vara. Tembe ŋgoreiyeva ma mbaŋa regha ya unɨgha len gout ghɨmoruna regha wo thalavu kaiwae.
38 Há vinte anos que estou em tua casa: tuas ovelhas e tuas cabras não abortaram, não comi os carneiros do teu rebanho.
39 The mbaŋa thoŋgo thetheghan mbwanjam regha i mena thɨvatharɨ kaiwae, mbe womberegha vara ya vamboromboro iya thɨ vatharɨko iyako. Iyemaeŋge thoŋgo i yomara ŋgoreiyako, u vavothaŋaŋgo na ya vamodo budakaiya va i ghawe gougou o ghararaghɨye.
39 Nunca te trouxe os animais estraçalhados pelas feras. Eu os repunha, pois tu o exigias, quer fossem roubados de dia, quer de noite.
40 Yakuyakuke iyake va thɨ yomara e ghino elo njimbukiki weŋgiya len thetheghanɨko. Ghararaghɨye varae i tagavaŋaŋanyaŋgo na gougou njighɨnjighɨ kaiwae mbe ighɨviya iya eŋge e maraŋgu.
40 Eu era queimado de dia pelo calor, e de noite pelo frio, e o sono fugia dos meus olhos.
41 Theghathegha hoiwo e tɨne vambe inanŋgu vara elen ŋgolona ŋgoreiye narunɨna ghino. Theghathegha hoyaworo na umbovarɨ e tɨne ya kaiwo yawarumbuke theunyiwoke kaiwanji na theghathegha umbowona len thetheghanɨna weŋgi. Ko othembe lo kaiwo va ŋgoreiyako, u vɨvɨva modaŋgu mbaŋa lemoyo.
41 Eis já vinte anos que estou em tua casa; servi-te catorze anos por tuas duas filhas, seis anos pelos teus rebanhos, e dez vezes modificaste o meu salário.
42 Thoŋgo rumbuŋgu Eibraham le Loi na Loiko iya bwebwe Aisake i kururukowe ma ina e ghino, emunjoru mbala menda u variye yathuŋgo kokowaŋgu. Ko iyemaeŋge Loi va i thuwe wovuyowoko na lo kaiwo vurɨghegheko kaiwan, iya kaiwae me gougou Loi i worawa ghan mbaro.”
42 Se o Deus de meu pai, o Deus de Abraão, o Deus terrível de Isaac não se tivesse posto de meu lado, tu me terias hoje despedido com as mãos vazias. Deus viu minhas penas e meus trabalhos, e na última noite ele pronunciou-se.
43 Leiban i thombeya Jeikob le utuutuko iŋa, “Wanakauke thiyake ghino lo ŋgaŋgaŋgi na tembe ŋgoreiyeva gamagaike thiyake ghino orumburumbuŋguŋgi na thetheghanɨke thiyake ghino lo thetheghan. Iya vara wolaghɨyeke u thuweŋgike mbe ghinowe eŋge. Iyemaeŋge e mbaŋake noroke ne ya vakatha budakai weŋgiya oyawarumbuŋguŋgike na gamagaike iyava thɨ ghambɨŋgike?
43 Labão respondeu a Jacó: "Estas filhas são minhas filhas, estes filhos, meus filhos, e estes rebanhos, meus rebanhos: tudo o que vês é meu. Que farei eu agora contra minhas filhas, ou contra os filhos que elas deram ao mundo?
44 Nuwaŋguiya e mbaŋake iyake ghen na ghino ra vakatha dagerawe regha na Loi iye ghanda raghaghayawo e ghanda lughawoghawo.”
44 Vamos, façamos juntos um pacto que nos sirva de testemunho a nós dois."
45 Kaero Jeikob i wo varɨ laghɨye regha na i vamidi na i tabo na nono, na i vanuwovɨrɨŋgi lenji dageraweko kaiwae.
45 Jacó tomou uma pedra e erigiu-a em estela,
46 Amba Jeikob i dage weŋgiya le bodabodako iŋa, “Hu mbanɨvatha varɨvarɨ na hu wabwi na i voro.” Mbaŋa kaero thɨ vakathavao, amba Leiban na Jeikob thiya yaku na regha na thiya ghanɨŋga.
46 e disse aos seus parentes: "Trazei pedras." E, tendo juntado muitas, fizeram um monte, sobre o qual comeram.
47 Leiban i rena wabwiko idae Jega Sahaduta (vaŋa Aram gharumwaru “vanuwovɨrɨ ghawabwi”), na Jeikob i rena idae Galid (vaŋa Kenan gharumwaru “vanuwovɨrɨ ghawabwi”).
47 Labão chamou-o Yegar-Saaduta, e Jacó, Galaad.
48 Leiban i dage weya Jeikob iŋa, “Varɨvarɨke ghawabwi iyake ne i vanuwovɨrɨinda dageraweke mara vakathake noroke.” Iya kaiwae Jeikob i rena idae Galid.
48 Labão disse: "Este monte é hoje testemunha entre mim e ti",e por isso deu-se-lhe o nome de Galaad,
49 Vambe thɨ renɨva idae Mijɨpa, kaiwae Leiban va iŋa, “Loi mbe ghamberegha vara i njimbukikinda na ra renuwaŋakikiya dageraweke iyake mbaŋa ne ra iteta valɨvaŋgake iyake.
49 e também Mitspa, porque Labão disse ainda: "Que o Senhor nos vigie a nós ambos, quando nós nos tivermos despedido um do outro.
50 Thoŋgo ma u goru weŋgiya lo ŋgaŋgana theunyiwona, o thoŋgo u vaŋguŋgiva wanakau vavana weinjiyaŋgiya lo ŋgaŋgana, othembe ma lolo regha i utugiya weŋgo, wo u renuwaŋakiki eŋge Loi iye ghanda raghaghayawo e ghanda lughawoghawo.”
50 Se maltratares minhas filhas, e se tomares outras mulheres além delas, não é um homem que estará conosco. Mas toma cuidado, pois é Deus que será testemunha entre nós."
51 Leiban tembe i dage weva Jeikob iŋa, “Wo u thuwe, varɨvarɨ wabwima iyake na varɨma i ndeghathɨma iyake. Kaero mara vakathaŋgi e ghandalughawoghaweke.
51 Labão disse ainda a Jacó: "Vês este monte de pedras e esta estela que levantei entre mim e ti.
52 Iya varɨvarɨke wabwike na iya i ndeghathɨke thiye ghandaraghaghayawo. Mane ya valaŋaniya wabwike na varɨke i ndeghathɨke na ya ghaona e len valɨvaŋgana na ya vakowanaŋge, na ghen tembe mane u valaŋaniyava wabwike na varɨke iya i ndeghathɨke na u mena e lo valɨvaŋgake na u vakowanaŋgo.
52 Este monte é testemunho, e igualmente esta estela, de que eu não ultrapassarei este monte para o teu lado, e que tu não ultrapassarás este monte e esta estela para o meu lado para nos fazer mal.
53 Orumburumbunda lenji loiŋgi tembene thɨ ghethe thoŋgo ra renuwaŋakiki na ra vikikighathɨgha iya dageraweke iyake ghautuutuke wolaghɨye: thiye Eibraham le Loi na Neiho le loi.”
53 O Deus de Abraão, o Deus de Nacor, o Deus de seus pais seja juiz entre nós!" E Jacó jurou pelo Deus terrível de Isaac.
54 I vakatha vowo gheko e ouko vwatae amba i kula vathaŋgiya le bodabodako na thɨ ghana ghanɨŋgako iyako weinji. Ghanɨŋgako e ghereiye mbowo thɨ ghenava gheko.
54 Ofereceu um sacrifício sobre a montanha e convidou seus parentes para comer. Comeram e passaram a noite na montanha.
55 Mbaŋambaŋa vena Leiban i thuweiru i vandamoŋgiya orumburumbuyeko na oyawarumbuyeŋgima na i mwaewo weŋgi. Amba i wareri na i njogha e ghambae.
55 No dia seguinte pela manhã, Labão beijou seus filhos e suas filhas; abençoou-os e retomou o caminho de sua casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.