Atos 13
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs AAI
1 Ekelesiya Antiyok e tɨne Loi ghalɨŋae gharautu na ravavaghare vavana inanjiwe, thiyake, Banabas, Simiyon idae regha thɨ uno Riwae Bwedibwedi, Lusiyas rara Sairin, Manaen iye munumu ŋgamaniye na va thɨ tabo na regha weiye Kiŋ Herod, na Sol.
1 Ekaleisia Antioch wanawananamaim orot afa i dinab oro’orot naatu afa i bai’obaiyenayah, naatu orot wabih i iti: Barnabas, Simeon, wabin ta i Niger, Lucius Sairini matuwan, Manaen, Herod hairi bay ta’imon hi’aan hirara’at naatu Saul.
2 Mbaŋa regha thɨ kurukururu weya Loi na thɨ mbeya ghanɨŋga, amba Nyao Boboma i dage weŋgi iŋa, “Hu ghatha raŋgiyaŋgiya Banabas na Sol na vethɨ vakatha kaiwoko iyava ya kulako weŋgi na thɨ vakatha.”
2 Veya ta hiyohar Regah hikwakwafir wanawanan, Anun Kakafiyin iuwih eo, “Barnabas, Saul hairi kwayasairih ayu isou, anayabin bowabow ta isan a’afih hinabowamih.”
3 Iya kaiwae thɨ mbeya ghanɨŋga na thɨ naŋgonaŋgo na e ghereiye, thɨ bigiraweya nɨmanɨmanji e umbalinji ko amba thɨ variyeŋgi.
3 Naatu hiyohar hiyoyoyoban ufunamaim, umah tafah hiyara’aten fair hitih imaibo hiyafarih hitit hin.
4 Nyao Boboma i variyeŋgiya Sol na Banabas na thɨ wa vethɨ nja Selusiya thɨ tha e waŋga na thɨ wa Saipras.|alt="Map of Paul's first journey" src="Paul1-BW SUDU.tif" size="span" loc="Acts 13:1–14:28" copy="SIL" ref="Vak 13:4"
4 Barnabas Saul hairi Anun Kakafiyin ana bonawiyenamaim hina Seleucia hitit naatu wa hibai hirabon hin Cyprus imaim hitit |alt="map" src="PAULJR1.tif" size="col" ref="Acts 13.4"
5 Mbaŋa thɨ womavutha Salamis thɨ ru Jiu e lenji ŋgolo kururu tɨnenji na thɨ vavaghareŋa Loi le utu weinji Jon Mak na i thalavuŋgi e kaiwoko.
5 Naatu hina Salamis hititit ana maramain Jew hai Kou’ay baremaim God ana tur hibinan, John Mark i iti bowabow wanawananamaim baibaisih isan hibai bairi hin.
6 Va thɨ ri e raurauko iyako valɨmbothiye na vethɨ vutha valɨmbothiye e ghemba regha idae Papos. Thɨ lavolevole amala regha iye manɨyeto. Amalake iyake iye Jiu na Loi ghalɨŋae gharautu kwanɨkwan, idae Ba-Jisas.
6 Nuw ana fofonin na’atube hiremor hin au waraunane bar merar wabin Pafos hitit, nati’imaim Jew orot kwerayan ma’am koun hiyen, wabin Bar-Jesus, iti i orot taiyuwin isan dinab orot erouw eo’o.
7 Iye gawana Segiyas Polos gheu regha. Gawanako iye rathimbathimba regha. I kula vathaŋgiya Banabas na Sol kaiwae nuwaiya thɨ vavaghareŋa Loi le utu na i loŋwe.
7 Naatu iti orot i gawan orot wabin Sergius Paulus ana of ta. Sergius i orot not wairafin, nati nuw ana gawan orot. Barnabas, Saul hairi e’af hina nanamaim hitit God ana tur nowar isan ifefeyanih.
8 Ko iyemaeŋge amalako iya manɨyetoko, idae regha vaŋa Grik Elimas, i thɨghɨya wanaŋgi, kaiwae nuwaiya i vɨva gawanako nuwae na thava i loŋweghathɨ Jisas.
8 Baise kwerayan wabin Elimas (wabin Greekamain) eotanih men kok gawan orot tur tanowar baitumatum tab.
9 Amba Sol, tembe thɨ ghareghareva Pol, Nyao Boboma i riyevanjara, i vonjimbughathɨgha Elimas na
9 Imaibo Saul wabin ta Paul, Anun Kakafiyin iwanasum ma’am mutufor nuw kwerayan orot itinkikin
10 iŋa, “Seitan nariya ghen, na bigibigike thovuthovuye wolaghɨye ghanjithɨghɨya ghen. Kwanɨkwanɨko wolaghɨye i riyevanjaraŋge. Na u mandomando mbaŋake wolaghɨye u vɨva Giya le renuwaŋa emunjoru na i tabona kwan.
10 naatu eo, “O i Demon natun! Sawar gewasih etei hai rakit wairafin i o. O i baifuwen kakafih yumatah ta ta biya awan karatan, o i mar etei Regah ana turobe kubotabiren baifuwen temamatar!
11 E mbaŋake iyake Loi i giya vuyowo weŋge na maranɨna ne i kwaghe na ma valɨkaiwan u thuwe varae manjamanjalawae ko iyemaeŋge mbene mbaŋa gheviye.”
11 Imih Regah uman boun boro tafamaim nare mata nifim naatu marakaw boro mar kafai men ina’itin.”
12 Mbaŋa gawana i thuwe budakai i yomara weya amalako manɨyetoko, i loŋweghathɨ, kaiwae Pol na Banabas lenji vavaghare Giya kaiwae i wo nuwae.
12 Gawan orot abisa matar i’itin i itumatum, anayabin Regah ana bai’obaiyen tur nonowar i ifofofor men kafaita.
13 Pol na ghauneko thɨ kuki Papos na vethɨ tan Pega Pampiliya ele valɨvaŋga, na gheko amba Jon Mak i iteteŋgi na i njogha Jerusalem.
13 Paul ana ofonah bairi Pafos imaim wa hibai hirabon hina Perga hitit tafaram Pamfilia wanawanan. John Mark nati’imaim ihamiyih, naatu matabir maiye in Jerusalem tit.
14 Ko iyemaeŋge Pol na Banabas thɨ iteta Pega na thɨ wa vethɨ vutha Antiyok Pisidiya ele valɨvaŋga. Sabat e tɨne thɨ wa vethɨ yaku Jiu e lenji ŋgolo kururu tɨne.
14 Baise Barnabas Paul hairi hikofan maiye hin Pisidia Antioch hitit tafaram Pisidia wanawanan. Naatu Baiyarir Ana Veya Kou’ay Bar hirun himare.
15 Vavaona Mosese le Mbaro ghabuk na Loi ghalɨŋae gharautu lenji buk e tɨnenji iko, amba ŋgolo kururu gharambarombaro thɨ variya lolo regha na i wa ve dage weŋgiya Pol na Banabas iŋa, “Oghaghame, thoŋgo gharɨgharɨ ghanjiutu vavurɨgheghe ina weŋga, nuwameiya hu utuŋa.”
15 Buk Atamaninamaim Moses ana ofafar kikirum naatu dinab hai buk hibiyab ufunamaim. Kou’ay Bar ana ukwarih isah tur hiyafar hio, “Taitu kwa aur koufair tur ta nama’am na’at aki akokok iti sabuw kwanao hinanowar.”
16 Amba Pol i yondovirɨ, i livaira nɨmae na iŋa, “Lo bodaboda Isirel gharɨgharɨniye na ghemi ma Jiu ŋgoreiye ko iyemaeŋge kaero hu kururu weya Loi, wo hu vandeŋe!
16 Paul misir umanamaim rutanih naatu busuruf eo, “Israel orot baibin naatu kwa Ufun Sabuw iyab iti’imaim kwama God kwakwafir, anao kwananowar!
17 Isirel gharɨgharɨniye lenji Loi va i tuthiŋgiya orumburumbunda na mbaŋa thɨ mebobwari Ijipt e tɨne na i vakathaŋgi thɨ mbuthu na thɨ ghanagha moli. Loi le vurɨgheghe e tɨne i vaŋgu raŋgiyaŋgi Ijipt e tɨne.
17 Israel Sabuw ata God uwatanah rubinih naatu nah toumanih na’atube Egypt hima’am ana veya iwa’an wabih ra’at, naatu ana fairamaim nawiyih hitit.
18 Theghathagha ghwevarɨ e tɨne, lenji loŋgaloŋga e njamnjam i ghataŋaghathɨŋgi.
18 Naatu arar yanamaim kwamur etei 40 na’atube ba’afuwih bairi hima.
19 Ghamba mbaro theghepirɨ gharɨgharɨniye i vakatha na valɨkaiwae thɨ kivwalaŋgi Kenani e tɨne, ko amba i wogiya thelauko iyako weŋgiya le gharɨgharɨ Isirel na ghambanji.
19 Tafaram seven Canaan wanawanan gurusih naatu me bai ana sabuw nowahimih itih.
20 Iyako va i wo ŋgoreiya theghathegha hoseriyevarɨ na ghwelima (450).”
20 Sawar iti himamatar i kwamur etei 450 na’atube wanawananamaim himatar.
21 Amba gharɨgharɨ thɨ naŋgo vurɨgheghe weya Loi na i tuthiya lenji kiŋ. Loi i vatomwe Sol Kis nariye, i mena uu Benjamin e tɨne. Iye va i mbaro theghathegha ghwevarɨ e tɨne.
21 Naatu sabuw aiwob isan hifefeyan, God Saul bai itih orot Kish natun, Benjamin wawawan, Saul i’aiwob ma kwamur etei 40 na’atube.
22 Mbaŋa Loi kaero i botewoyathu Sol na lenji kiŋ, i tuthiya Deivid na lenji kiŋ, i rothɨgha Sol. Deivid iye iyava utuniya Loi iŋake, ‘Kaero ya thuwe Deivid Jese nariye, ghareŋgu mboro.’
22 Naatu God Saul bobosair ufunamaim David bai Saul efanin yai. God iti na’atube eo, ‘David o Jesse natun, orot o na’atube isa i ayu au yasisir gagamin na’in, ayu abisa sinafumih akokok etei boro i nasinaf.’
23 Deivid orumburumbuye e tɨnenji, Loi i giya Isirel lenji ravamoru, iye Jisas, ŋgoreiya va le dagerawe.
23 Ana’omatanen eo na’atube, orot David ana rara’ane Israel Sabuw hai baiyawasinayan God bai na.
24 Amba muyai Jisas i woraweya le kaiwo rɨghe, Jon vambowo i vavagharekai weŋgiya Isirel gharɨgharɨniyeko na iŋa na thɨ uturaŋgiya lenji tharɨ na thɨ roiteteŋgi na thɨ bapɨtaiso.
24 Jesu nanamaim John mat na bowabow kakafih baihamiyen dogor baikitabiren bapataito bain isan busuruf eorerereb Israel sabuw tutufin etei isah.
25 Mbaŋa Jon i kaiwovun ghakaiwo, amba i dage weŋgiya gharɨgharɨ iŋa, ‘Hu renuwaŋa thela ghino? Ghino ma ravamoruna iya hu roroghaghana kaiwae ŋgoreiye. Iye ne i mena e ghereiŋgu na ghino ma elo thovuyena valɨkaiwaŋgu ya rakayathu gheghe ghae.’”
25 Naatu John ana bowabow bisawar auman sabuw iuwih eo, ‘Kwa anot ayu isou mi’itube kwanotanot? Kwanotanot ayu’uban i nati orot? En, baise orot ta ayu ufu’umaim enan, ayu men karam boro ana kwafure an ana sumasum anarufam.’
26 “Lo bodaboda, Eibraham orumburumbuye na ghemi ma Jiu gharɨgharɨniye na kaero hu kururu weya Loi, ghinda kaiwanda iya Loi i variya vamoru totoniyeke thovuye.
26 Taitu, Abraham ana niburune kwana warar kwatatain, naatu kwa Ufun Sabuw iyab God kwabiruw kwakakafiy, it isat yawas ana tur i hiyafar na tit.
27 Jerusalem gharɨgharɨniye na ghanjigiyagiya mava thɨ ghareghare Jisas iye ravamoru, iyemaeŋge va thɨŋa na i mare na i vaemunjoruŋa Loi ghalɨŋae gharautu lenji utu Jisas kaiwae thɨ vaona Sabat regha na regha e tɨne.
27 Anayabin Jerusalem bar merar sabuw hai ukwarih bairi Jesu ana bowabow men hi’inan, naatu dinab oro’orot hai tur mar etei Baiyarir Ana Veya hibiyab men naniyan hibaib, imih abisa hisisinaf i tur hio inu’in na iturobe.
28 Othembe mava thɨ vaidi mun tharɨ regha va i vakatha, thɨ naŋgo weya Pailat na iŋa na thɨ tagavamare.
28 Basit morob isan ana ef men hitita’ur, Pilate asabunin morob isan hifefeyan naatu easabun morob.
29 Mbaŋa vama thɨ vakathavao bigibigiko wolaghɨyewe ŋgoreiya Buk Boboma le woraŋgiya amalaghɨniye kaiwae, amba thɨ wonjoŋa e kros vwatae na vethɨ worawe e maŋgavarɨ tɨne.
29 Bukamaim abisa i isan eo na’atube hikirum inu’in hisisinaf ufunamaim, onaf afe’enane hibai hire hub wanawanan hiyai.
30 Ko iyemaeŋge Loi i vaŋguthuweiru mare e tɨne,
30 Baise morobone God bora’ah misir maiye.
31 na mbaŋa i ghanagha i yoyomara weŋgiya thavala va weinji Galili na ve wo Jerusalem. Thiye mbaŋake utuniye gharautuŋgi Isirel gharɨgharɨniye weŋgi.”
31 Naatu veya moumurih na’in sabuw iyab Galilee’ine hi’ufunun bairi hina Jerusalem hititit isah irerereb, naatu nati sabuw i boun hitit sabuw afa isah sif tirurubon.
32 “Mbaŋake iyake ghime wo womena Totoke Thovuye iyake na wo utuŋa weŋga. Ŋgoreiye Loi va i dagerawe weŋgiya orumburumbunda,
32 Naatu iti tur gewasin i abisa God ata’a’agir eo’omatanih abai kwa isa anan.
33 kaero i vakatha ŋgoreiye orumburumbunjike ghinda kaiwanda, na iŋa Jisas i thuweiru na tembe e yawayawaliyeva, ŋgoreiye Sam Theghewoniye le woraŋgiya iŋa,
33 Iti tur i bai it isat ebiturobe, it i ata’a’agir natunatuh, Jesu morobone mimisiramaim. Psalm bairu’abin eo na’atube,
34 “Emunjoru Loi i vaŋguthuweiru Jisas mare e tɨne na mane tembe i mareva na riwae i vwatha, iya Buk Boboma utuniya iŋake weŋgiya orumburumbunda,
34 Naatu ana’an aisim God morobone bora’ah maiye mimisir, naatu boro men nihamiy maiye na’in namasamih. Nati isan ana tur iti na’atube eo,
35 Tembe ŋgoreiyeva, Buk Boboma rɨghe reghava le woraŋgi tembe iŋava,
35 Buk efan ta’ane eo maiye,
36 “Utuutuke thiyake ma thɨ utuutu Deivid kaiwae, kaiwae Deivid va ghambaŋa i vakatha ŋgoreiya Loi le renuwaŋa amba i mare na vethɨ worawe weiyaŋgiya orumburumbuye. Amalaghɨniye riwae va i vwatha.
36 Anayabin David ana veya’amaim God ana kok bow bisawar ufunamaim morob uwahinah sisibihimaim hiyai mas i’akir
37 Ko iyemaeŋge loloko iyava Loi i vaŋguthuweiru mareko e tɨne riwae mava i vwatha.”
37 Baise orot yait God morobone iyawas mimisir i men mas i’akir.
38 “Iya kaiwae, lo bodaboda, nuwaŋguiya hu ghareghare wagiyawe, Jisas le vakatha kaiwae iya valɨkaiwae Loi i numotenɨŋgiya lemi tharɨ na wo utuŋa e ghemi ŋgoreiyako.
38 Isan imih taitu kwananowar, iti orot Jesu wabinamaim bowabow kakafih notawiyen isan ana tur i ao’orerereb,
39 Ghambugha Mosese le Mbaro ma valɨkaiwae ne i rakayathuŋga lemi tharɨna e tɨne na i vakathaŋga hu rumwaru Loi e marae, ko iyemaeŋge thela i loŋweghathɨgha Jisas, iye Loi ne i rakayathu le tharɨ e tɨne na iye i rumwaru Loi e marae.
39 iti Jesu wabinamaim sabuw iyab tibitumatum hai bowabow kakafihine i rufamih titit anayabin Moses ana ofafaramaim boro men karam narufami.
40 Hu njimbukiki wagiyaweŋga na budakaiya Loi ghalɨŋae gharautu va thɨ utuŋaŋgi thava ne i yomara weŋga, iya iŋake,
40 Imih kwanakaifi gewas, saise abisa dinab hio men isa hinamatar.
41 ‘Ghemi iya hu vavɨrɨ budakaiya Loi va i utuŋa, ne hu thuwe lo vakatha na i wo nuwami, ko iyemaeŋge tene hu mare. Kaiwae vakatha vavana ya vakavakathaŋgi mbaŋa e yawayawalimi ma hu loŋweghathɨ othembe lolo regha i vamanjamanjalaŋa e ghemi.’”
41 ‘Okwanekwaneyah Kwana’itin!
42 Mbaŋa Pol na Banabas thɨ iteta Jiu lenji ŋgolo kururu, gharɨgharɨ mbowo thɨ naŋgo vurɨghegheva weŋgi na nuwanjiya Sabatako e ghamwanjiko tembe thɨ njoghava na thɨ vavaghare weŋgiya utuko methɨ utuŋako.
42 Paul, Banabas hairi Kou’ay Bar hibihamiy auman sabuw hifefeyanih fur ta Baiyarir ana veya’amaim iban hitan maiye iti sawar isah hitidudur hitanowar.
43 Mevathavathako iyako e ghereiye, Jiu na thiye ma Jiu gharɨgharɨniye, thiye kaero thɨ kururu weya Loi, thɨ rakareghamba weŋgiya Pol na Banabas. Thɨ giya utu vavurɨgheghe weŋgi na mbaŋake wolaghɨye thɨ yakuŋa Loi le gharevatomweko e tɨne.
43 Kou’ay Bar ana rou’ay hibihamiy ufunamaim, Jew sabuw maumurih na’in naatu sabuw iyab Jew hai kwafiren ana kakafemaim hima’am, Paul Barnabas hibi’ufununih koufair hitih God ana manaw ana kabeberamaim ma’amih hifefeyanih.
44 Sabatako iyako e tɨne, mbala vama ghembako gharɨgharɨniye wolaghɨye thɨ mevathavatha na thɨ loŋwe Giya le utu.
44 Baiyarir Ana Veya bairou’abin sabuw nati bar merar tutufin etei Regah ana tur nowaramih hina.
45 Ko iyemaeŋge mbaŋa Jiu gharɨgharɨniye ghanjigiyagiya thɨ thuwe wabwiko laghɨye, thɨ yamwanja laghɨye iya kaiwae thɨ wovakwanɨkwanɨŋa Pol na thɨ wovanjovanjo le utuko.
45 Baise Jew sabuw rou’ay gagamin hi’i’itin ana veya hibobowen naatu baigigimen tur hibow hitit, Paul abisa eo isan hibas.
46 Pol na Banabas, weinji lenji gharematuwo thɨ dage weŋgi thɨŋa, “Wo utuŋakaiya Loi le utu weŋga. Ko kaiwae ghemi hu botewoyathu Loi le utu na hu ghathaŋga ghamimberegha ma lemi thovuye na hu wo yawalɨ memeghabananiye. Iya kaiwae kaero ne wo iteteŋga wo wa weŋgiya thiye ma Jiu gharɨgharɨniye.
46 Imaibo Paul, Barnabas hairi hiofok hio, “God ana tur i wantoro’ot kwa ao kwanowar, baise kwa tur i kwakwahir, taiyuw kwanunutitiy ma’ama wanatowan kwa isa men karam, isan imih abihamiy aki anan Ufun Sabuw isah.
47 Iyake Giya i vakathaime wo vakatha na i giya mbaro weime iŋa ŋgorake:
47 Anayabin Regah ana obaiyunen tur biti iti na’atube eo,
48 Mbaŋa thiye ma Jiu gharɨgharɨniye thɨ loŋwe utuko iyako thɨ warari na thɨ taraweŋa Giya le utu. Na thavala Loi i tuthiŋgi yawalɨ memeghabananiye kaiwae, taulaghɨko thɨ loŋweghathɨ.
48 Ufun Sabuw iti tur hinonowar ana maramaim hiyasisir Regah ana tur hibora’ara’ah. Naatu sabuw moumurih na’in ma’ama wanatowan isan hirubinih hima’am hina baitumatumayah himatar.
49 Raloŋweloŋweghathɨ thɨ ndethɨna Loi le utu e valɨvaŋgako laghɨye iyako e tɨne.
49 Naatu Regah ana tur ra’at tasasar tit nati bar merar ana fofonin etei hinowar.
50 Ko iyemaeŋge Jiu thɨ vamurumuruŋgiya ghembako gharandeviva gharenji na wanakau e idaidanji thɨ kururu weya Loi, thɨ giya vɨrɨ weŋgiya Pol na Banabas na thɨ vagege raŋgiyaŋgi e valɨvaŋgako iyako tɨne.
50 Baise Jew hai ukwarih himisir bar merar orot gagamih naatu God ana bowayah baibin gagamih yah hi’ora’ah Paul, Barnabas hairi isah hiwosai, naatu hinunih hitit nati bar merar ufunane hire.
51 Iya kaiwae Pol na Banabas thɨ tagavughethu ghenji vughavughauye, na nono weŋgi i vanuwovɨrɨŋgi Loi i botewoyathuŋgi kaiwae ma thɨ loŋwe lenji utu, ko amba thɨ wa Ikoniyam.
51 Basit Paul Barnabas hairi ah fofob hiru’uh re i hin Ikonium hitit.
52 Ko iyemaeŋge raloŋweloŋweghathɨ Antiyok e tɨne warari na Nyao Boboma i riyevanjaraŋgi.
52 Naatu bai’ufununayah Antioch hima’am yasisir yah awan karatan naatu Anun Kakafiyin iwansumih.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.