Lucas 22

Sbö Tjl̈õkwo (TFRNTPO) vs NTLH

Sair da comparação
NTLH Nova Tradução na Linguagem de Hoje 2000
1 Eshko ga Israel tjëyoga döktong tek Egipto kjokyo dwayo dbaryo shrëkkl̈o, pjl̈ung shosho suk pjir shäryak ba uukkl̈o tjok l̇l̇ëm dbaryo l̈i döröe.
1 Faltava pouco tempo para a Festa dos Pães sem Fermento , chamada Páscoa .
2 Eshkoshko ga syõshtaga kägäyoga, no pinggaga kjok l̇l̇gwekkl̈o tara Moisésdë l̈i go, e töno l̈ok ga tjl̈ẽ l̈ok ëng kong ga «¿Jesús, e shay, zröy wl̈o sorë ga pjl̈ú?» l̈e, gueniyo oba bangkjre l̈ok ara.
2 Os chefes dos sacerdotes e os mestres da Lei procuravam um jeito para matar Jesus em segredo porque tinham medo do povo.
3 Jesús oppinggaga dogl̈o sak kjwara kjingsho pjök (12) kjl̈ara ko Judas Iscariote. Eshko dbaryo ga Ä shrono, pjono ba go.
3 Então Satanás entrou em Judas, chamado Iscariotes, que era um dos doze discípulos.
4 Eni ga Judas öör shäng syõshtaga kägäyoga, Sbö u daga kägäyoga, e ĩk, Jesús twe ba kong l̈ok sorë l̈i l̈anyotkë ba kong l̈ok wl̈o.
4 Judas foi falar com os chefes dos sacerdotes e com os oficiais da guarda do Templo para combinar a maneira como ele ia lhes entregar Jesus.
5 Kuya l̈ok ga beno l̈öng wopjl̈ú, ga tjl̈ẽ l̈ok ba kong ga «Enira pja potjwl̈ẽnwa» l̈e.
5 Eles ficaram muito contentes e prometeram dar dinheiro a ele.
6 Kuya ga «Jöl̈ö. Enira pjl̈úe» l̈e. Eshko jek l̈ëkong ga beno shäng wotjl̈ĩk ga «¿Jesús twër ba kong sorë ga pjl̈ú? Woyde ga dbar oba ara l̇l̇ëm wl̈enishko» l̈e.
6 Judas aceitou e começou a procurar uma oportunidade para entregar Jesus a eles, sem que o povo ficasse sabendo.
7 E irgo ga pjl̈ung shosho suk pjir shäryak ba uukkl̈o tjok l̇l̇ëm dbaryo l̈i öötonge. E dbaryo ga öng wl̈ẽp ushko so l̇l̇gwokl̈ë zröya, sho suya, Israel tjëyoga döktong tek Egipto kjokyo dwayo dbaryo shrëkkl̈o.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento , dia em que os judeus matavam carneirinhos para comemorar a Páscoa .
8 Eshko ga Jesús tjl̈ẽ Pedro, Juan kong ga «Pjãy nom dl̈i shäryë, Israel tjëyoga döktong tek Egipto kjokyo dwayo dbaryo l̈i shrëy wl̈o» l̈e.
8 Então Jesus deu a Pedro e a João a seguinte ordem:
9 Kuya l̈ok ga tjl̈ẽ ba kong ga «¿Shäryërwa kjone ga pjl̈ú?»
9 Eles perguntaram: — Onde o senhor quer que a gente prepare o jantar?
10 «Pjãy nom jek u l̈ok arashko. Eshko ga domer wl̈ẽmi shäng kjl̈ara, di bapkwo sök jong kjwara ba dl̈u kjing go, roshko di. Pjãy jek ba irgo äär jong opzrëk jek u roy jong kjone ga eshko.
10 Jesus respondeu:
11 Eshko ga pjãy tjl̈ẽ u sogo kong ga “Tjl̈apga no pingga tjl̈ẽ ga ‘¿Israel tjëyoga döktong tek Egipto kjokyo dwayo dbaryo shrëkkl̈o l̈i, e dl̈iyo uër bor oppinggaga tjok l̈i kjëryo kjone?’ l̈e” l̈ëmi ba kong eni.
11 e digam ao dono dela: “O Mestre mandou perguntar a você onde fica a sala em que ele e os seus discípulos vão comer o jantar da Páscoa.”
12 Eni ga pjãy kong, kjër pĩya jong kjomo kjwara kësbang, poshäryak pjire. L̇l̇ëye uëy wl̈o l̈i shäryëmi pjir ber tjeng bäm go eshko» l̈e ba kong.
12 Então ele mostrará a vocês uma grande sala mobiliada, no andar de cima. Preparem ali o jantar.
13 Eni ga ba oppinggaga do pjök l̈i to jek öötong l̈öng eshko ga l̇l̇ëye l̈ara Jesúsdë l̈i wl̈ẽna tjeng eshko uunkong eni. E irgo ga dbar shrëkkl̈o l̈i dl̈iyo poshäryara l̈ok.
13 Os dois discípulos foram até a cidade e encontraram tudo como Jesus tinha dito. Então prepararam o jantar da Páscoa.
14 Öötong ba dl̈oyo go ga Jesús öötong shäng Sbö tjl̈õkwo roy l̈agaga ba ãska l̈i tjok, ga sirkeno l̈öng tjë jĩkong dl̈i iokl̈o jong l̈i zl̈ong.
14 Quando chegou a hora, Jesus sentou-se à mesa com os apóstolos
15 Eshko ga Jesús tjl̈ẽ ba kong ga «Tja wotjl̈ĩno ara ga tja shdũydëba l̇l̇ëm obishko ga dbar shrëkkl̈o ëre dl̈iyo uër bomi tjok l̈oror.
15 e lhes disse:
16 L̈ër bomi kong ga uër ame, äär jong Sbö ber no pjl̈uyo dbaryoshko jã, dbar shrëkkl̈o ëre l̇l̇ë l̈okl̈o shäryono pjir ga eshko» l̈e.
16 Pois eu digo a vocês que nunca comerei este jantar até que eu coma o verdadeiro jantar que haverá no
17 Eshko ga di iokl̈o kjrara kjwara, roshko kjil̇l̇gwo bo dyo dbo ara, ga tjl̈ẽ Sbö kong ga «Tjawa kong kjil̇l̇gwo bo dyo tworop ëre. Tjawa ber wopjl̈ú bop tjok e kjĩshko» l̈e. E irgo ga tjl̈ẽ ba oppinggaga kong ga «Kjrozĩ, shdözĩ ëng kong.
17 Então Jesus pegou o cálice de vinho, deu graças a Deus e disse:
18 L̈ër bomi kong ga kjil̇l̇gwo bo dyo iër ame, äär jong Sbö ber no pjl̈uyo dbaryoshko jã» l̈e.
18 Pois eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até que chegue o Reino de Deus.
19 E irgo ga pjl̈ung shosho suk pjir kjrara kjwara, ga tjl̈ẽ Sbö kong ga «Tjawa kong dl̈i tworop ëre. Tjawa ber wopjl̈ú bop tjok e kjĩshko» l̈e. E irgo ga pjl̈ung shosho l̈i tora, twara sira sira ba oppinggaga kong, ga tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «Ëre bor sho wl̈eni, twak bomi kong. Shäryëmi jũni, bor woyoshrokl̈o» l̈e.
19 Depois pegou o pão e deu graças a Deus. Em seguida partiu o pão e o deu aos apóstolos, dizendo:
20 Ga uara l̈ok irgo ga shäryara eni obi, kjil̇l̇gwo bo dyo dbo ara tjok, tjl̈ẽ ga «Tjl̈õkwo twara Sbörë tjagl̈ën, beno ĩyado wl̈o. Shärye wl̈o ga bor srëng l̈i kwon bomi kjĩshko. Kjil̇l̇gwo bo dyo ëre, e ba jyãgl̈o.
20 Depois do jantar, do mesmo modo deu a eles o cálice de vinho, dizendo:
21 Gueniyo bor soynega l̈i sök ië bor tjok jũshko.
21 Mas vejam: o traidor está aqui sentado comigo à mesa!
22 L̇l̇ëbo wen no to ter kjok dogo dwayo ëre kong owa, l̈ara Sbörë sorë l̈i eni. Gueniyo bor soynega, era song jl̈õe» l̈e.
22 Pois o
23 Kuya l̈ok ga tjl̈ẽ ëng kong ga «¿Ë l̈ayde l̈ëba?» l̈e l̈ok ëng kong eni.
23 Então os apóstolos começaram a perguntar uns aos outros quem seria o traidor.
24 E irgo ga opyono l̈ok ëngl̈ë kar kar, tjl̈ẽ l̈ok ga «¿Shji kjone dey tjwl̈õ ara, l̇l̇amo l̈i kjinmo?» l̈e l̈ok ëng kong eni.
24 Os apóstolos tiveram uma forte discussão sobre qual deles deveria ser considerado o mais importante.
25 Kuya Jesúsdë ga tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «Miydëmi pjl̈ú ga kjok ëre kjing go ga nopga judío l̇l̇ëm wl̈eniyo ichagaga ba nopga ichë parkë ara ba kong. Ba nopga dbo ara wl̈eniyo opyë l̈ok ko no kjimtaga.
25 Então Jesus disse:
26 Gueniyo woydër ga pjãy omshäryë eni l̇l̇ëme. Ëye opyë woydë ber tjwl̈õ ara obl̈ë kjinmo ga opyë ber tjwl̈õ l̇l̇ëm dey. Ëye opyë woydë ber obl̈ë ichaga ga ber shäng obl̈ë kjimtaga dey.
26 Mas entre vocês não pode ser assim. Pelo contrário, o mais importante deve ser como o menos importante; e o que manda deve ser como o que é mandado.
27 Nopga tjeng do pjök ga kjl̈ara sök ië, kjl̈ara shäng dl̈i pjl̈orguë ba kong. ¿Kjone dey ga tjwl̈õ ara l̈ëba? Sök ië l̈i l̈ëba. Gueniyo tjara shäng bomi tjrëko, parkaga bomi kong wl̈eni.
27 Quem é o mais importante? É o que está sentado à mesa para comer ou é o que está servindo? Claro que é o que está sentado à mesa. Mas entre vocês eu sou como aquele que serve.
28 »Pjãy l̈öng bor tjok ĩyado. L̇l̇ëbo kës l̈i weno bor kong owashko ga tja rayoromi l̇l̇ëme.
28 — Vocês têm estado sempre comigo nos meus sofrimentos.
29 E kjĩshko ga l̇l̇ono ga pjãy iër ber l̈öng no pjl̈uyo, tja iara bor Datarë beno sök no pjl̈uyo sorë ga eni.
29 Por isso, assim como o meu Pai me deu o direito de governar, eu também dou o mesmo direito a vocês.
30 Ga Sbö ber no pjl̈uyo l̈ishko ga pjãy äär ber l̈öng ië bor tjok eshko, ga pjãy sirkek äär l̈öng pjl̈u sökkl̈o kjing go, Israel tjëyoga kjringgwo sak kjwara kjingsho pjök (12) l̈i l̇l̇gwek wl̈o» l̈e.
30 Vocês vão comer e beber à minha mesa no meu
31 Eshko ga tjl̈ẽ Pedro kong ga «¡Simón, tja kuzong! Shji dwl̈a pjl̈oyongshko ga ba pjl̈ungyo dbuk ber l̇l̇ëno ame. Pjãy tjl̈ĩya woydë Ärë eni, pjãy ber l̇l̇ëno ame eni bako wl̈o. Ga pja iara Sbörë beno shäng tjl̈ĩya eni wl̈o.
31 Jesus continuou:
32 Gueniyo Simón, tja syõshtono Sbö kong bop kjĩshko, pja kjimte mär ber shäng bor go wl̈o, pja mär bor go jl̈õkoyo iröng obishko ga bop pjeyoga kjimtëp mär bor go eni bako wl̈o» l̈e.
32 Mas eu tenho orado por você, Simão, para que não lhe falte fé. E, quando você voltar para mim, anime os seus irmãos.
33 Kuya ga tjl̈ẽ ba kong ga «Tjl̈apga, tja sökoba no shdũzl̈ong uyo roshko bop tjok, l̇l̇ëm ga tja zrökoba jek bop tjok ëmdë ga tja shäng bop tjok, pja rayër l̇l̇ëme» l̈e.
33 Então Pedro disse a Jesus: — Estou pronto para ser preso e morrer com o senhor!
34 Kuya ga tjl̈ẽ ba kong ga «Pedro, l̈ër bop kong ga pjesit kjok shränto ga kjörkö kjl̈untë l̇l̇ëm obishko ga “Jesús, e ë miydër l̇l̇ëme” l̈orop oba kong pjl̈ogl̈o mya tjän» l̈e.
34 Então Jesus afirmou:
35 E irgo ga Jesús tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «Kjupä ga pjãy ichoror jek l̈öng dbur sho tjok l̇l̇ëm, kjl̈a tjok l̇l̇ëm, drepkwota tjok l̇l̇ëm bakoe. ¿Eshko ga l̇l̇ëye söromi l̇l̇ëm l̈i kjĩshko ga songyo kjroromire?»
35 Depois Jesus perguntou aos discípulos: — Não faltou nada! — responderam eles.
36 Eshko ga tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «Eni. Gueniyo eeri ga ëye dbur tjok ga söya. Ëye kjl̈a tjok ga söya bakoe. Ëye dröng l̇l̇ëm ga ba shwong kop l̈ëkong soyneya, dröng tjwl̈ẽkkl̈o.
36 Então Jesus disse:
37 Sbö tjl̈õkwo tak pjang eni: “‘Domer kjwe l̇l̇ëbo owa shäryaga’ l̈araba ara.” E bor l̈ayde, ga wop ä ga shäryë bor kong eni kjl̈uwe» l̈e.
37 Pois as
38 Kuya l̈ok ga tjl̈ẽ ba kong ga «Tjl̈apga, jũshko dröng tjeng kjwang pjök» l̈e.
38 Aí os seus discípulos disseram: — Senhor, aqui estão duas espadas.
39 E irgo ga Jesús opshino jek Olivos dl̈upyo ba oppinggaga tjok, sgara l̈öng sorë ga eni.
39 Jesus saiu e foi, como de costume, ao monte das Oliveiras; e os seus discípulos foram com ele.
40 Öötong l̈öng eshko ga tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «Pjãy syõshtos Sbö kong ara, pjãy tjl̈ĩya Ärëshko ga pjãy kjimte Sbörë, l̇l̇ëbo owa shäryë l̇l̇ëm wl̈o» l̈e.
40 Quando chegou ao lugar escolhido, Jesus disse:
41 E irgo ga opkjono jek ba zl̈ong bäng dwayo wop ak dburoy l̈onshko wl̈eni. Eshko ga kjök tono, syõshtono Sbö kong,
41 Então se afastou a uma distância de mais ou menos trinta metros. Ajoelhou-se e começou a orar,
42 tjl̈ẽ ga «Data, woydër ga l̇l̇ëbo wen owa bor kong dörö l̈i, e wen tjwe bor kong l̇l̇ëme. Woydëp eni wl̈eni ga shäryos eni. Gueniyo ga e l̈aga tjarë l̇l̇ëm, e l̈aga ber pjarë» l̈e.
42 dizendo:
43 Eshko ga Sbö parkaga kjok dogo so weno shäng kjl̈ara ba kong, kong dbo twe obi wl̈o.
43 [Então um anjo do céu apareceu e o animava.
44 Ga woydë ara l̇l̇ëbo wen tjwe ba kong owa l̈i kjĩshko ga syõshtono ara, shorya tjök tjök kl̈ung kjing go srëng dik.
44 Cheio de uma grande aflição, Jesus orava com mais força ainda. O seu suor era como gotas de sangue caindo no chão.]
45 Syõshtono pjir ga kojono, ga tek shrono shäng ba oppinggaga tjeng l̈ishko ga wl̈ẽya bë tjeng pë, woydë l̈ok ara kjĩshko.
45 Depois de orar, ele se levantou, voltou para o lugar onde os discípulos estavam e os encontrou dormindo, pois a tristeza deles era muito grande.
46 Ga tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «¿Pjãy pë egaro? Pjãy kojõzong. Pjãy syõshtos Sbö kong ara, pjãy tjl̈ĩya Ärëshko ga pjãy kjimte Sbörë, l̇l̇ëbo owa shäryë l̇l̇ëm wl̈o» l̈e.
46 E disse:
47 Jesús tjl̈ẽydë pjitë l̇l̇ëm obishko ga nopga tjwe jong träk l̇l̇ëme. Ba oppinggaga dogl̈o sak kjwara kjingsho pjök (12) kjl̈ara ko Judas, e tek shäng ba bäm go. Eshko ga tek shrono shäng Jesús zl̈ong bäng, l̈õ shiya wl̈o.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou uma multidão. Judas, um dos doze discípulos, que era quem guiava aquela gente, chegou perto de Jesus para beijá-lo.
48 Eshko ga Jesús tjl̈ẽ ba kong ga «Judas, ¿no to ter kjok dogo dwayo ëre l̈õ ship, iëp ber tjeng oba wl̈oshko wl̈ore?» l̈e.
48 Mas Jesus disse:
49 Tek l̈öng l̇l̇ëno miydara ba oppinggaga l̈öng l̈irëshko ga tjl̈ẽ l̈ok ba kong ga «Tjl̈apga, ¿shji ëngkjwë ba tjok dröng gore?» l̈e.
49 Quando os discípulos que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: — Senhor, devemos atacar essa gente com as nossas espadas?
50 Jekdo eshko ga kjl̈ara jũni dröng shino, ga syõshtaga kësbangyo l̈i parkaga kwomgwo kël̈ëkong zakza tas jer l̈on pjik buk töshko erä.
50 Um deles feriu com a espada o empregado do Grande Sacerdote , cortando a sua orelha direita.
51 Eshko ga Jesús tjl̈ẽ ba oppingga l̈i kong ga «¡Wẽyẽ! ¡Kjweni l̇l̇ëme!» l̈e, ga parkaga l̈i kwomgwo porwara, ga poptonoe.
51 Mas Jesus ordenou: Aí tocou na orelha do homem e o curou.
52 Eshko ga tjl̈ẽno ba kjragaga kong. Epga syõshtaga kägäyoga, Sbö u daga kägäyoga, judío tjl̈apgaga kjok l̇l̇gwega wl̈eniyo bakoe. Tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «¿Pjãy tjwe bor shak dröng tjok, wl̈ëng no shpokkl̈o tjok kjweni ega? ¿Tja shamishko ga tja ëngkjwë bomi tjok l̈ëmiro?
52 Em seguida disse aos chefes dos sacerdotes, aos oficiais da guarda do Templo e aos líderes judeus que tinham vindo para prendê-lo:
53 Tja öör shäng oba ping ara, Sbö u zl̈ong bäng, pjãy l̈öng l̈ishko. ¿Tja sharomi eshko l̇l̇ëm egaro? Gueniyo dbaryo koshoromi l̈i, e öötonge. Eni tjok ga kjok ichaga l̈i beno Ärë» l̈e.
53 Eu estava com vocês todos os dias no pátio do Templo, e vocês não tentaram me prender. Mas esta é a hora de vocês e também a hora do poder da escuridão.
54 — ausente —
54 Eles prenderam Jesus e o levaram até a casa do Grande Sacerdote . E Pedro os seguia de longe.
55 — ausente —
55 Quando acenderam uma fogueira no meio do pátio, Pedro foi e sentou-se com os que estavam em volta do fogo.
56 Eshko ga kjogl̈o shäng kjl̈ara, syõshtaga kësbangyo parkaga wl̈eniyo. Ĩna ga Pedro sök iökkok. Ga ĩya yõtso robyë wẽl̈ëshko ga tjl̈ẽ nopga l̈öng l̈i kong ga «Domer sök kjwe jëk shäng Jesús tjok bakoe» l̈e.
56 Uma das empregadas o viu sentado ali perto da fogueira, olhou bem para ele e disse: — Este homem também estava com Jesus!
57 Kuya sök ga tjl̈ẽ kjogl̈o l̈i kong ga «¡Jyõ! ¡E ë miydër l̇l̇ëme!» l̈e.
57 Mas Pedro negou, dizendo: — Mulher, eu nem conheço esse homem!
58 Wop tjok ga obl̈ë omĩno, ga tjl̈ẽ ba kong ga «Pja ëmdë ga ba kjl̈arayo» l̈e.
58 Pouco tempo depois, um homem o viu ali e disse: — Você também é um deles! Mas Pedro respondeu: — Homem, eu não sou um deles.
59 Wop ara obi ga obl̈ë tjl̈ẽ ga «Domer kjwe Galilea so. E kjĩshko ga miydërwa pjl̈ú ga kjwe jëktong shäng ba tjok» l̈e.
59 Mais ou menos uma hora depois, outro insistiu: — Você estava mesmo com ele porque também é galileu.
60 Kuya ga tjl̈ẽ ba kong ga «¡Jyõ! ¡L̇l̇ëye l̈ëp shäng l̈i miydër l̇l̇ëme!» l̈e.
60 Mas Pedro respondeu: — Homem, eu não sei do que é que você está falando! Naquele instante, enquanto ele falava, o galo cantou.
61 Eshko ga Tjl̈apga Jesús bojono tek, Pedro ĩya drëng, ga woyoshre Pedrorë kjl̈ay ga Jesús tjl̈ẽno ba kong ga «Kjörkö kjl̈untë l̇l̇ëm obishko ga “Jesús, e ë miydër l̇l̇ëme” l̈orop oba kong pjl̈ogl̈o mya tjän» l̈ara.
61 Então o Senhor virou-se e olhou firme para Pedro, e ele lembrou das palavras que o Senhor lhe tinha dito: “Hoje, antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.”
62 Eni ga opshino ey dwayo, ga sl̈atong ara jl̈õkoyo.
62 Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
63 E irgo ga nopga l̈öng Jesús daga l̈i ba joywono, ga shpora l̈ok ara.
63 Os homens que estavam guardando Jesus zombavam dele e batiam nele.
64 Ga bokkwo go shwomzrëng kjrochara l̈ok tuke. Ga tjl̈ẽ l̈ok ba kong ga «Pja yoga ërë l̈os borwa kong» l̈e.
64 Taparam os olhos dele e perguntavam: — Quem foi que bateu em você? Adivinhe!
65 Ga l̈ãywara l̈ok owa obl̈ë obl̈ë ara bakoe.
65 E diziam muitas outras coisas para insultá-lo.
66 Kjok shröngto ga Judío Kjok L̇l̇gwegaga Këskësyo töno l̈ok uunkong, syõshtaga kägäyoga, no pinggaga kjok l̇l̇gwekkl̈o tara Moisésdë l̈i go bakoe. Eshko ga Jesús söra l̈ok, jek öötong shäng tjl̈apgaga l̈i bokshto.
66 Quando amanheceu, alguns líderes dos judeus, alguns chefes dos sacerdotes e alguns mestres da Lei se reuniram. Depois mandaram levar Jesus diante do Conselho Superior .
67 Ga tjl̈ẽ l̈ok ba kong ga «¿No pjl̈uyo ichara Sbörë shrono shäng l̈i, e pjare? L̈os borwa kong» l̈e.
67 Então lhe disseram: — Diga para nós se você é o Ele respondeu:
68 Ga pjãy kong l̇l̇ëbo kjakrokër kjwe ga tja dboryëmi l̇l̇ëm bakoe.
68 E, se eu fizer uma pergunta, vocês não vão responder.
69 Gueniyo Sbö, l̇l̇ëye shärye woydë l̈i shärye ga pjl̈úe. Ga eeri jek l̈ëkong ga no to ter kjok dogo dwayo ëre sirkeno öötong sök ba orkwo kël̈ëkong» l̈e.
69 Mas de agora em diante o
70 Kuya l̈ok ga tjl̈ẽ ba kong ga «¿Eni ga pja Sbö Ware?»
70 Aí todos perguntaram: — Então você é o Filho de Deus? Jesus respondeu:
71 Kuya l̈ok ga tjl̈ẽ ëng kong ga «L̈e shäng om go ba kjamo go. ¿Nopga wl̈ẽy ba rotë obi l̇l̇ëno?» l̈e l̈ok eni.
71 E eles disseram: — Não precisamos mais de testemunhas. Nós mesmos ouvimos o que ele disse.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.