Lucas 22
Huehuetla Tepehua NT (TEE_TBL) vs BKJ
1 Pus vanin ixchimputun ju anu' c'atan acsni ixtanavi ju xkapavati ju jantu ixlhiyocan ju xat'in. Chai ju c'atan ju ixpupastaccan ju anu' atats'isni acsni tatak'alhtaxtulh la'ix'aninti'an ju xalack'ajin ists'alan ju mak'aniya israelitanin.
1 Ora, aproximava-se a festa dos pães ázimos, que é chamada Páscoa.
2 Chai ju xalack'ajin palijni chai ju yu'unch ju na ixtalhatalanininta ju ixlhamap'aksin'an ju ist'a'israelitanin ixtapuxconi ta yu laich catapumakniya' ju Jesús. Para na xcai talhiula ni na ixtatalhoni ju lapanacni.
2 E os principais sacerdotes e os escribas procuravam como o matariam, pois eles temiam o povo.
3 Pus pumatam ju ixpumacaut'ui'an Judas Iscariote ixjuncan. Pus ju lhacaticuru ch'apanilh ix'atalacpast'ac'at.
3 Então, entrou Satanás em Judas, que tinha por sobrenome Iscariotes, o qual era do número dos doze.
4 Chai ju yuchi alh alact'achivini' ju xalack'ajin palijni chai ju xa'ucxtinin ju taropajnich ju ixtavilanancha lacpujitat. Ju Judas va alh ajunini' ni laich ca'amak'axtakniyach ju Jesús.
4 E ele foi no seu caminho, e comunicou aos principais sacerdotes e capitães como ele poderia traí-lo.
5 Pus ju yu'unch na talhik'achalh chai tajunilh ni catamapala'.
5 E eles se alegraram, e concordaram em lhe dar dinheiro.
6 Pus ju Judas amach'anu chai puxcaulich ta yu laich capumak'axtakniyach ju yu'unch acsni mati' lhu cava ju lapanacni.
6 E ele prometeu, e buscava uma oportunidade de traí-lo na ausência da multidão.
7 Pus chilh ju avilhchan acsni cata'uya' ju xkapavati ju jantu lhiyalh ju xat'in. Vachu' acsni istasq'uini ni catamakniya' ju ixborrego'an ixlacata ju anu' c'atan.
7 Então, chegou o dia dos pães ázimos, em que se devia sacrificar a páscoa.
8 Pus ju Jesús amalakachalh ju Pitalu' chai ju Xivan. Ajunich: ―Inchit'it lak'oxinin ju vaiti ixlacata ju chavai c'atan ni laich ca'uyau.
8 E ele enviou a Pedro e a João, dizendo: Ide, preparai-nos a páscoa, para que nós possamos comer.
9 Chai ju yu'unch tajunich: ―Tas anchach ju lac'asq'uin ju aclak'oxiyau.
9 E eles lhe disseram: Onde tu queres que a preparemos?
10 Chai ju yuchi ajuni: ―Acsni ach'ip'ina'it'it ju lak'achak'an pus ap'akxt'ok'a'it'it pumatam lapanac ju lhi'anta xcan la'ixalu. Pus at'aimaya'it'it ju yuchi tus catanuyanta ju lacachaka'.
10 E ele lhes disse: Eis que, quando entrardes na cidade, encontrareis um homem carregando um cântaro de água; segue-o até a casa em que ele entrar.
11 Chai a'una'it'it ju amachaka': “Ju amamaka'unu' macaminiyan chivinti. Tas ma anchach ju lai cat'avena' ju ix'amamaka'unin ju chavai c'atan”.
11 E direis ao dono da casa: O Mestre te diz: Onde está o aposento dos convidados, onde comerei a Páscoa com os meus discípulos?
12 Chunchach ju a'una'it'it. Chai ju yuchi catalhi'anan ju lhitantalact'ui ixchaka'. Chai catamasuniyan ju k'ai chaka' junta k'ox lak'oxicanta. Anchach ju alak'oxiya'it'it ju vaiti.
12 Então, ele vos mostrará um grande quarto superior mobiliado; ali fazei os preparativos.
13 Pus ta'alh chai talhitajulh tachi ju ajunicalh. Chai anch ju talak'oxilh ju vaiti.
13 E eles foram, e acharam como lhes tinha dito; e prepararam a Páscoa.
14 Pus astan tamilh ju Jesús chai ju ali'in. Chai acsni cha'alh ju hora pus ju Jesús tapakstit'atama ju ixpumacaut'ui'an ixtamalakachan'an.
14 E, chegada a hora, pôs-se à mesa, e os doze apóstolos com ele.
15 Chai ju Jesús ajuni: ―Slivasalh ixlhichux qui'alhunut na xaclacasq'uin ni laich aclat'avenau ju uxijnan ju xavaiti ju chavai c'atan acsni tuca' icmaknican.
15 E ele disse-lhes: Quão intensamente desejei comer convosco esta páscoa, antes que eu sofra,
16 Pus jantu aktam acti'uchokolh ju xavaiti ju ani c'atan tus acsni ca'uctaxtuk'oya' chux tuchi nomputun ju ani c'atan. Tus ca'uctaxtuyanta ju lact'iyan junta lhinajun ju Dios. Tus acsnich ju lai ac'uchokoya' chai yuchi xaclhilacasq'uin ni aclat'a'uyau ju chavai.
16 porque eu vos digo que não mais comerei dela, até que se cumpra no reino de Deus.
17 Pus ju acsnich ju Jesús ch'apalh ju vaso chai junilh lak'ailakts'iuch ju Dios chai naulh: ―Ach'ap'at'it ju ani vaso. Alat'ak'ot'it ju milhi'uxijnan.
17 E ele tomando o cálice, e tendo dado graças, disse: Tomai-o e dividi-o entre vós,
18 Ak'ot'it ju uxijnan ni iclajunau ni jantuch actik'otchokolh ju vino tus acsni vasalh calhinonk'oya' ju Dios.
18 porque eu vos digo que não mais beberei do fruto da videira até que venha o reino de Deus.
19 Astan ju Jesús ch'apalh ju xkapavati chai junilh lak'ailakts'iuch ju Dios. Chai ch'ek'elh. Chai axtaknilh ju yu'unch. Ajunich: ―Yuchach ju ani ju quilacatuna ju xtakcanta ju milacata'an. Va tsa chani alat'it ni laich ap'up'ast'ac'a'it'it ju qui'aninti ju milacata'an.
19 E ele tomando o pão, e tendo dado graças, partiu-o e deu-lho, dizendo: Isto é o meu corpo, que é dado por vós; fazei isso em memória de mim.
20 Chai acsni ixtavenk'ota pus vana va chun navichokopa. Ch'apachokolh ju vaso chai naulh: ―Ju ani lhik'ot'at yuchi ju pumavasalacan ju sast'i chivinti ju iclat'atak'oxitauch. Chai acpumavasalaya' ju anu' chivinti ju qui'ac'alhni ju cataxtuya' ju milacata'an.
20 Semelhantemente também o cálice, depois da ceia, dizendo: Este cálice é o novo testamento no meu sangue, que é derramado por vós.
21 Para ju aquimak'axt'ak'ach quint'avi ju chavai lacamixa.
21 Mas eis que a mão do que me trai está comigo à mesa.
22 Pus akts'iya acniya' tachi ju iclhilhcanicanta. Quit'in ju quimalakachatachilh ju Dios ni lapanac actsucuya' ju ani. Para painich ju anu' lapanac ju aquimak'axt'ak'a'.
22 E, na verdade, o Filho do homem vai conforme o que está determinado; mas ai daquele homem por quem ele é traído!
23 Pus ju acsnich ju ix'amamaka'ui tatsuculh lasacminin sia lhiyu'unch tis nu' chavaich ju sia lhiyu'unch ju canaviya' ju chunch.
23 E eles começaram a perguntar entre si qual deles seria o que havia de fazer isso.
24 Pus ju acsnich alilh lakatam laklak'aiti ju sia lhiyu'unch ju ix'amamaka'ui ju Jesús. Va ixtalhilak'aji tichi chavaich ju sia yu'unch ju k'ox calhiulacalh ni yuchi ju xak'ai canavicalh.
24 E houve também uma contenda entre eles, sobre qual deles deveria se considerar o maior.
25 Para ju Jesús ajuni: ―Ju lapanacni ju jantu quint'a'israelitanin tajunita alin ix'ucxtin'an ju talhinajun. Chai yu'unch ju talhinajun na va talhitak'ayachokocan is'akstu'an tus talacasq'uin ni calhimispacalh ni yu'unch ju palai a'aktaijunun. Mas jantu.
25 E ele lhes disse: Os reis dos gentios exercem senhorio sobre eles, e os que exercem autoridade sobre eles são chamados benfeitores.
26 Para jantu chun anavit'it ju uxijnan. Alai yuchi ju tak'ayaputun lamilhi'uxijnan capumavasalaya' ni vasalh xak'ai acsni va lacat'icst'i catalacasu chai ni jantu lacasq'uin ni calak'ayacalh. Chai yuchi ju lhinajun lamilhi'uxijnan capumalacasuya' ni vasalh xak'ai acsni cach'alhcatnaniya' ju ali'in. Jantiyu' ni va cach'alhcatnanicalh.
26 Mas não será assim com vós; mas o maior entre vós será como o menor; e quem governa, como quem serve.
27 Pus t'as nonat'it ju uxijnan. Tis chavaich ju palai xak'ai. Ja yuchi ju tolai lacamixa chai vajin. U yuchi ju ini ju ixvaiti. Ja jantiyu' ju tolai lacamixa. Para ju quit'in chun icjunita tachi ju va milapanac'an.
27 Porquanto qual é maior, quem está à mesa ou quem serve? Porventura, não é quem está à mesa? Mas eu estou entre vós como aquele que serve.
28 Uxijnan ju jantu quilamacaju acsni na xacmak'alhk'ajnan chai ixlacata ju quimak'alhk'ajnat chilh ju qui'atalacpast'ac'at ni xacmacaulh ju quilhich'alhcat.
28 Vós sois os que tendes permanecido comigo nas minhas tentações.
29 Chai ni jantu xaquilamaconau ju acsnich pus yuchi iclalhilhca'ulatau ni ucxtinin a'una'it'it tachi ju quimpai ni quilhca'ulanilh ju quit'in.
29 E eu vos designo um reino, como meu Pai me designou,
30 Ju chunch lai a'uya'it'it chai ak'ot'a'it'it laquimixa acsni k'ai ucxtin acjunach. Chai alhinona'it'it chux ju ix'apapanatnich ju ixpumacaut'ui'an ists'alan ju Israel.
30 para que comais e bebais à minha mesa no meu reino, e vos assenteis sobre tronos, julgando as doze tribos de Israel.
31 Chai ju Jesús vachu' chani junilh ju Pitalu': ―Simón ju lhacaticuru tasq'uinitanch ni laich cata'ulhtuyan tachi ju ulhtucan ju tu'u' trigo acsni c'alhacan. Pus va yuchi ju xa'amacxtalh ju sun lhi'an ju un. Para ju xatrigo jantu. Pus ju lhacaticuru talakts'intanuputunan ni aquilac'ap'auch u aquilalhilaksik'alhiyau.
31 E o Senhor disse: Simão, Simão, eis que Satanás tem desejado te ter, para vos peneirar como trigo;
32 Para ju quit'in ictapaininita ju Dios ju milacata'an ni jantu lana aquilac'ap'auch. Chai acsni aq'uinch'ak'ok'ach'ok'oya'ich ju uxint'i pus a'akt'ai'ut'ich ju milhi'alak'avin ni vachu' ixlhichux ix'alhunut'an aquintalhilaksichokoya'.
32 mas eu orei por ti, para que a tua fé não desfaleça; e tu, quando te converteres, fortaleça teus irmãos.
33 Para ju Pitalu' junich: ―Qui'ucxtin ju quit'in aclhilak'a'iyach mas act'at'alhnucanch. U mas act'aniyanch.
33 E ele lhe disse: Senhor, eu estou pronto a ir contigo até a prisão e à morte.
34 Para ju Jesús junich: ―Pitalu' icjunan ni chavai atats'isni acsni tuca' t'asai ju puyux pus pakt'utu ju na'unt'a ni jantu q'uimisp'ai.
34 E ele disse: Digo-te, Pedro, que o galo não cantará hoje, antes que tu negues por três vezes, de conhecer-me.
35 Chai ju Jesús ajunich ju ix'amamaka'ui: ―Acsni tavanan iclamalakachau chai jantu ixlhip'int'at'it ju mintumin'an nin mimpasti'an nin lakat'ui minch'anxt'ak'an'an ja tu'u' xatac'acxniyan. Chai ju yu'unch tajunilh ni jantu.
35 E ele disse-lhes: Quando eu vos enviei sem bolsa, alforje ou calçados, faltou-vos alguma coisa? E eles responderam: Nada.
36 Pus ju acsnich ju Jesús ajuni: ―K'oxich. Para ju chavai tasq'uini ni ats'uc'uya'it'it tachi tam taropa ju an junta alin ju ixt'alaxcai. Ju chavai ju alin ju ixtumin calhi'alh. Vachu' ju ispasti. Chai ju mati' ixmachita pus cast'alh ju ixpumpu' chai calhitamaulh lakatam.
36 Então ele disse-lhes: Mas agora aquele que tiver bolsa, tome-a, como também seu alforje; e o que não tem espada, venda a sua veste e compre uma.
37 Pus chunch ju a'ulht'ut'it ni iclajunau ni tasq'uini ni ca'uctaxtuya' ju quilacata ju anu' ju ts'okcanta la'ixchivinti Dios junta chani najun: “Ju yuchi lakts'incalh tachi ju va alactu'unu'”. Chunch ju najun chai t'ajun uctaxtunu' ju chavai.
37 Pois eu vos digo que é necessário que aquilo que está escrito se cumpra em mim: E ele foi contado entre os transgressores; porque as coisas que me dizem respeito têm um fim.
38 Chai ju ix'amamaka'ui tajunich: ―Qui'ucxtin alin lakat'ui quimachita'an. Chai ju yuchi ajunich: ―Chach va anch lhitamactalh. Pus va naulh ju chunch ni jantu ixtamachakxani tuchi ju ix'ajumputun.
38 E eles disseram: Senhor, eis que aqui estão duas espadas. E ele lhes disse: É o suficiente.
39 Ju Jesús taxtulh lacachaka' chai alh ju anu' akstijun junta pu'olivonin ixjuncan tachi ju akts'iya ixlai. Chai ju ix'amamaka'ui vachu' tach'ak'ok'alh.
39 E, ele saindo, foi, como costumava, para o monte das Oliveiras; e seus discípulos também o seguiram.
40 Chai acsni tacha'alh junta akts'iya ixta'astacnan pus ju Jesús ajuni ju ix'amamaka'ui: ―At'ach'ivinint'it ju Dios ni jantu cata'okxchok'oyan ju lhacaticuru.
40 E, ele chegando ao lugar, disse-lhes: Orai, para que não entreis em tentação.
41 Chai ju yuchi alh ixlhimakat tachi ju laich maca'ancan ju chiux. Chai ju anch ju yuchi ta'aktsokotalh chai t'achivinilh ju Dios.
41 E retirou-se deles cerca de um tiro de pedra, e, ajoelhando-se, orava,
42 Junich: ―Quimpai ni lac'asq'uinch aq'uimak'osunin ju ani mak'alhk'ajnat. Para jantu iclacasq'uin ni anavit'i ju quink'achat quit'in. Alai yuchi ju anavit'i ju mink'achat ju uxint'i.
42 dizendo: Pai, se tu quiseres, remove de mim este cálice; todavia, não se faça a minha vontade, mas a tua.
43 Chai talacasunilh pumatam anquilh ju mincha lact'iyan chai xtaknilh ju ixtachaput.
43 E apareceu-lhe um anjo do céu, fortalecendo-o.
44 Chai ni na ixmak'alhk'ajnan pus lana ixlhichux ix'alhunut ju tapaininilh ju Dios. Chai ju ixtalht'ajat valhch tachi ju tu'u' ac'alhni ju k'alhtank'ai lach'apata chai ixtamayacha ju lacat'un.
44 E, estando em agonia, ele orava mais intensamente; e o seu suor tornou-se como grandes gotas de sangue que caíam por terra.
45 Pus acsni t'achivink'o ju Dios pus taya chai alakminchokolh ju ix'amamaka'ui. Chai alhitajulh ni va ixtalhtatanan ni na ixta'amak'aninin.
45 E ele levantando-se da oração, veio para os seus discípulos, e ele encontrou-os dormindo de tristeza,
46 Chai ajunich: ―T'as ni va lht'at'ap'alat'it. Ak'ost'olat'it. At'ach'ivinint'it ju Dios ni jantu cata'okxchok'oyan ju lhacaticuru.
46 e ele disse-lhes: Por que estais dormindo? Levantai-vos, e orai, para que não entreis em tentação.
47 Chai acsni ixt'ajunca' alact'achivini' ju ix'amamaka'ui ju Jesús pus tachincha ju ixtalhavat lapanacni. Chai ix'ap'ulhnita ju anu' ixlhipumacaut'ui'an ju Judas ixjuncan. Chai lakmilh ju Jesús ni camacch'uch'uyach.
47 E, estando ele ainda a falar, eis que uma multidão, e aquele que se chamava Judas, um dos doze, ia adiante dela, e aproximou-se de Jesus para o beijar.
48 Para ju Jesús junich: ―Judas ja laca'amacch'uch'unti ju aq'uimak'axt'ak'a' ju quit'in ju quimalakachatachilh ju Dios ni lapanac actsucuya' ju ani.
48 Mas Jesus lhe disse: Judas, com um beijo tu trais o Filho do homem?
49 Pus ju ix'amamaka'ui acsni talakts'ilh tuchi catapasayach pus tajunich: ―Qui'ucxtin ja acmakniyauch lacamachita.
49 Quando os que estavam ao redor, viram o que ia acontecer, eles disseram-lhe: Senhor, feriremos com a espada?
50 Chai pumatam sia lhiyu'unchach mac'atsani ju ixlapanac ju xak'ai pali. Chakxp'uxnilh ju ix'ak'axk'olh ju ixcatucana.
50 E um deles feriu o servo do sumo sacerdote, e cortou-lhe a sua orelha direita.
51 Para ju Jesús juni: ―Chach va anch lhitamactalh. Chai ju Jesús ch'apalh ju ix'ak'axk'olh ju anu' lapanac chai lana catumuc'achokolh.
51 E, Jesus respondendo, disse: Permiti ainda isto! E, tocando sua orelha, o curou.
52 Pus ju xalack'ajin palijni chai ju xataropajni lacpujitat chai ju papanin yu'unch ju ixtaminta inin ju Jesús. Chai ju Jesús ajunich: ―Tajuch ni va quilanaviyau tachi tam ak'alhona' ju ch'ap'ap'ut'unat'it ni lhit'ant'at'it ju mimachita'an chai ju minq'uiu'an.
52 E disse Jesus aos principais sacerdotes, e aos capitães do templo, e aos anciãos que tinham vindo contra ele: Viestes como contra um ladrão, com espadas e varas.
53 Pus chux tuncujun xaclat'avilhchau lamilacpujitat'an chai ju anch jantu quilach'apauch. Para ju chavai ju Dios talak'a'iniyan ni chunch ju aquila'ulhtuyau. Vachu' lak'a'inilh ju lhacaticuru ni chunch ju aqui'ulhtulh.
53 Eu tenho estado diariamente convosco no templo, não estendestes as mãos contra mim; mas esta é a vossa hora, e o poder das trevas.
54 Pus tach'apalh ju Jesús. Talhi'alh chai tamanucha la'ixchaka' ju xak'ai pali. Pus ju Pitalu' va ixlhimakat ch'ak'ok'alh.
54 Então, tomando-o, levaram-no, e o trouxeram para a casa do sumo sacerdote. E Pedro seguia-o de longe.
55 Pus ju ali'in ixtamalhculatach ixpulacni ta ixlakachak'axnucanta ju ixchaka' ju xak'ai pali. Chai ixtalacsk'onvilanalh. Chai vachu' ixmakvi ju Pitalu'.
55 E, havendo-se acendido fogo no meio do pátio, estando todos sentados, assentou-se Pedro entre eles.
56 Pus pumatam atsi' acsni lakts'ilh ni anchach vachu' ixmaksk'onvi ju Pitalu' pus lana sk'otutu chai naulh: ―Ju ani vachu' ixmak'anta ju yuchi.
56 Mas uma certa serva vendo-o assentado ao lado do fogo, e olhando-o seriamente, disse: Este homem também estava com ele.
57 Para ju yuchi naulh ni jantu. Junich: ―Chako'ulh jantu icmispai ju yuchi.
57 E ele negou-o, dizendo: Mulher, eu não o conheço.
58 Chai ni pants'iquis jumpa pus lakts'inchokopa apumatam chai junich: ―Ju uxint'i vachu' makyu'unch. Para ju Pitalu' junich: ―Jantu quit'in.
58 E, um pouco depois, vendo-o outro, disse: Tu és também deles. E Pedro disse: Homem, eu não sou.
59 Chai ni tapasalh tachi tam hora pus apumatam p'as naulh: ―Slivasalh ni vachu' ixt'avilhcha ju yuchi ju ani ya ni vachuch amachaka' xa'estado Galilea.
59 E, passada quase uma hora, um outro com confiança afirmava, dizendo: Com certeza este indivíduo também estava com ele; pois ele é um galileu.
60 Para ju Pitalu' junich: ―Jantu icmachakxai tuch'i q'ui'uni. Chai acsni ixt'ajunca' chivini' pus lana t'asalh ju puyux.
60 E Pedro disse: Homem, eu não sei o que tu dizes. E imediatamente, enquanto ele falava, o galo cantou.
61 Pus ju Jesús talakasp'itlh chai lakts'ilh ju Pitalu'. Chai ju Pitalu' lana pastaclh ju ixchivinti tachi ju ixjunita ni pakt'utu canona' ni jantu mispai acsni tuca' t'asata ju puyux.
61 E, virando-se o Senhor, olhou para Pedro, e Pedro lembrou-se da palavra do Senhor, como lhe tinha dito: Antes do galo cantar, tu me negarás três vezes.
62 Pus taxtulh ju Pitalu' chai na p'as tsuculh k'alhunu'.
62 E, Pedro saindo, chorou amargamente.
63 Pus ju anuch lapanacni ju ixtalhist'ac'ach ju Jesús va ixtalhits'i'inch ju yuchi chai ixtalakanekmai.
63 E os homens que guardavam Jesus zombavam dele, e feriam-no.
64 Chai acsni talakpuch'ilh pus talacpasa chai tajunilhch: ―Anauch tichi chavaich ju xa'ulaniyan.
64 E, vendando-lhe os olhos, batiam na sua face, perguntando-lhe: Profetiza, quem é que te bateu?
65 Chai ixtajuni na lhu macxcai chivinti.
65 E muitas outras coisas diziam contra ele, blasfemando.
66 Chai acsni tunculh pus tatak'aixtoklh ju xapapanin sia yu'unch ju israelitanin chai ju xalack'ajin ixpalijni'an chai ju yu'unch ju na ixtalhatalanininta ixlhamap'aksin'an ju ist'a'israelitanin. Pus yu'unch ju ixtalhinajun sia yu'unch ju israelitanin chai anch ju lhimincalh ju Jesús. Chai tajunich:
66 E logo que amanheceu, ajuntaram-se os anciãos do povo, os principais dos sacerdotes e os escribas, e o conduziram ao seu conselho, dizendo:
67 ―Ja uxint'ich ju Cristo'at. Yuchi ju ixnoncan camalakachatachilh ju Dios. Aquilajuniuch. Para ju Jesús ajunich: ―Mas aclajuniu jantu at'ilac'a'it'it.
67 Se tu és o Cristo, dize-nos. E ele lhes disse: Se eu vo-lo disser, não o crereis;
68 Chai mas aclasacmiu tu'u' ixlacata yuchi jantu tu'u' aquintilalhik'alhtajiu nin yuchi ni lai aquintilamacaju.
68 e se eu também vos perguntar, não me respondereis, nem me soltareis.
69 Para tus chavai actolach vanin junta vi ju Dios ju na tachapun. Quit'in ju quimalakachatachilh ju Dios ni lapanac actsucuya' ju ani.
69 De hoje em diante, o Filho do homem se assentará à direita do poder de Deus.
70 Pus ju acsnich ixchux'an tajuni: ―Pus ja uxint'i'as ju ists'alh Dios. Chai ju yuchi ajunilh: ―Chunch tachi ju nonat'it.
70 Então, todos disseram: És tu então o Filho de Deus? E ele lhes disse: Vós dizeis que eu sou.
71 Pus ju acsnich ju yu'unch talaclajunilh: ―Pus tis alich chivinti ju maktasq'uiniyau ni qui'akstuch'an ju xak'asmatniyau tuchi xanajun.
71 E eles disseram: Por que ainda temos necessidade de outro testemunho? Porque nós mesmos o ouvimos da sua própria boca.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.