Romanos 11
Dio Wadarique (TAV) vs NVT
1 To bairi Israel maja Diore apiʉjaqueti, cʉ̃re bai netoo nʉca, na cabaibato quena na care majuuquẽjupi Dio. Yʉ quena Israel maja yaʉ yʉ ã, cʉ carequetana mena macacʉ. Abraham pãrami ani, Benjamín cʉti poa macacʉna yʉ ã.
1 Então pergunto: Deus rejeitou seu povo, a nação de Israel? Claro que não! Eu mesmo sou israelita, descendente de Abraão e membro da tribo de Benjamim.
2 Tirʉmʉpʉ Israel majare na cabeje cũñupi Dio cʉ yarã cãniparãre. To bairi cʉ cabejericarãre na carequẽjupi. Dio ye queti ucarica pũuripʉ Elías Israel macanare Diopʉre cʉ caĩ wadajãriquere mʉja majirã.
2 Não, Deus não rejeitou seu povo, que conheceu de antemão. Vocês sabem o que as Escrituras dizem a esse respeito? O profeta Elias se queixou a Deus sobre o povo de Israel, dizendo:
3 Ocõo bairo na caĩ wadajãñupi Diore: “Yʉ Ʉpaʉ, mʉ ye quetire buiori majare cajĩa re peocõañupa. Waibʉcʉrãre jã cajĩa joe buje mʉgobata tuturi quenare carecõañupa. Jĩcaʉna yʉ rʉja mʉre cáti nʉcʉbʉgonucuʉ yua. Jĩcaʉna carʉjaʉ yʉ cãnibato quena yʉre macarã áama, yʉ quenare jĩagarã.”
3 “Senhor, eles mataram teus profetas e derrubaram teus altares. Sou o único que restou, e agora também procuram me matar”.
4 To bairo cʉ caĩro apii ocõo bairo cʉ caĩ yʉyupʉ Dio Elíare: “Jĩcaʉ mee mʉ ã yʉre cáti nʉcʉbʉgonucuʉ. Siete mil majuu ãma yʉ yarã. Aperã na majuuna na cawericʉ Baal cawamecʉcʉre cañuu buequetana ãma,” caĩñupi Dio Elíare.
4 E vocês se lembram da resposta de Deus? Ele disse: “Ainda tenho outros sete mil que jamais se prostraram diante de Baal”.
5 To bairona bai ati rʉmʉri quenare. Elías cʉ cãna yʉteapʉ jĩcaarã camajare Dio cʉ cabeje cũricarore bairona ati rʉmʉri quenare na bejecõa aninucumi Dio cʉ yarã cãniparãre. Na bopaca tʉjʉri to bairo na bejecõa aninucumi yucʉ quenare.
5 O mesmo acontece hoje, pois uns poucos do povo de Israel permaneceram fiéis, escolhidos pela graça de Deus.
6 Apeye unie caroa wame na cátie wapa mee na bejemi Dio camajare. Na bopaca tʉjʉri na bejemi cʉ yarã cãniparãre. Apeye unie caroa wame na cátie wapare na cʉ cabejeata na bopaca tʉjʉ mee átiboʉmi. Caroa na cátie wapa maca aniboro.
6 E, se a escolha se dá pela graça de Deus, então não se baseia nas obras deles, pois nesse caso a graça deixaria de ser o que verdadeiramente é, ou seja, gratuita e imerecida.
7 Ocõo bairo ã: Israel maja, “Caroarã ãma,” Dio na cʉ caĩ tʉjʉpere caboobajupa. To bairo na caboobato quena, “Caroarã ãma,” na caĩ tʉjʉquẽjupi Dio. Jĩcaarã cʉ cabejericarãre, “Caroarã ãma,” na caĩ tʉjʉyupi Dio. Aperã na majuuna cʉ nʉcʉbʉgoqueticõari caamoorori manare bairo caapi majiquẽna cãñupa.
7 Portanto, a situação é esta: a maioria do povo de Israel não encontrou o que tanto buscava, mas uns poucos, aqueles que Deus havia escolhido, o encontraram, enquanto o coração dos demais foi endurecido.
8 To bairona na cãnaje cʉtiere ĩ ucarique ã Dio ye queti ucarica pũuripʉ ocõo bairi wame:
8 Como dizem as Escrituras: “Deus os fez cair em sono profundo. Até hoje, fechou-lhes os olhos para que não vejam, e tapou-lhes os ouvidos para que não ouçam”.
9 Ʉpaʉ David tirʉmʉpʉ macacʉ cʉ quena ocõo bairo caucayupi:
9 Da mesma forma, Davi disse: “Que sua mesa farta se transforme em laço, em armadilha que os faça pensar que tudo vai bem. Que seus privilégios os façam tropeçar, e que recebam o que merecem.
10 Dio ye quetire caapi majiquẽna na anicõato. Capee popiye tamʉorique nare to baiato, caĩ ucayupi Ʉpaʉ David tirʉmʉpʉ macacʉ.
10 Que seus olhos se escureçam para que não vejam, e que suas costas fiquem encurvadas para sempre”.
11 “Judío maja Cristore na canʉcʉbʉgoquẽto na re majuucõaricʉmi,” caĩ tʉgooñaquetipe ã. “Cʉ canetooquetiparã majuu ãma,” caĩ tʉgooñaquetipe ã. Na quenare na netoogʉmi Dio cʉ̃re na cabai netoo janaata. Ocõo bairo majuu ã. Na canʉcʉbʉgoquẽto judío maja cãniquẽna macare caroaro na átibojari nare cʉ capopiyeyebopere na netoomi Dio judío maja cãniquẽnare. To bairo caroaro na cʉ cáto tʉjʉrã, “Jã quena to bairona jã baigarã,” ĩrãma judío maja tunu.
11 Acaso o povo de Deus tropeçou e caiu sem possibilidade de se levantar? Claro que não! Foram desobedientes e, por isso, Deus tornou a salvação acessível aos gentios, para que seu próprio povo sentisse ciúme.
12 Judío maja Jesucristore na cabai netoo nʉcaro, caroaro na cátibojaquẽjupi Dio. To bairo na cabai netoorique jʉgori aperã judío maja cãniquẽna macare caroaro na cátibojayupi Dio. To bairi netobʉjaro caroaro ani wariñuugarãma aperori macana judío maja na quena Jesucristore na caapi nʉcʉbʉgoata.
12 Se os gentios foram enriquecidos porque os israelitas fracassaram ao rejeitar a salvação que Deus lhes oferece, imaginem como será maior a bênção para o mundo quando Israel for plenamente restaurado!
13 Mʉjaa judío maja cãniquẽnare atiere ocõo bairije mʉjaare yʉ ĩ buio: Cʉ ye quetire cabuiopaʉre yʉ cacũwĩ Dio, judío maja cãniquẽnare cʉ buioato ĩi. To bairo yʉre cʉ caĩ cũepe yʉ ye paarique cawatoa macaje me ã, yʉ ĩ tʉgooña.
13 Dirijo-me especialmente a vocês, gentios. E, uma vez que fui designado apóstolo aos gentios, enfatizo isso
14 To bairi yʉ cabuiorijere caapiʉjarã caroaro Dio mʉjaare cʉ cátibojarijere tʉjʉrã jĩcaarã yʉ yarã judío maja na quena boogarãma mʉja cabairije cʉtiere. Mʉja cabairije cʉtiere tʉjʉrã na quena apiʉjagarãma jĩcaarã. Na caapiʉjaro na quenare netoogʉmi Dio.
14 porque desejo que, de algum modo, o povo de Israel sinta ciúme e assim eu possa levar alguns deles à salvação.
15 Judío maja Jesucristore na canʉcʉbʉgoquẽto caroare na cajooquẽjupi Dio, aperã macare cʉ yarã cãniparãre na cũgʉ. Judío maja na caapiʉja nʉcʉbʉgoquẽtie jʉgori aperã macare caroa ãnajere na cajooyupi Dio. To bairi judío maja maca na caapiʉjaro caroa majuu anigaro. Na quena aperã mena Dio yarã capãarã cʉ cacũrã mena caroa anicõa aninucuriquere bʉgagarãma cayajiboricarã anibana quena.
15 Pois, se a rejeição deles possibilitou que o resto do mundo se reconciliasse com Deus, a aceitação será ainda mais maravilhosa. Será vida para os que estavam mortos!
16 Ocõo bairo buio majiorica wame ã cõorique mena: Pan áta bʉrʉa macaje jĩca bʉrʉaacã cañuata ti bʉrʉa nipetirona ñuu peticõaro. Yucʉ canʉcori quena to cacatiata carʉpʉri quena catí peticõaro. To bairi wame ã judío majare. Jã ñicʉ cãni jʉgoricʉ Abrahãre, “Cañuʉ ãmi,” cʉ caĩ tʉjʉyupʉ Dio. To bairi cʉ pãramerã quenare, “Caroarã ãma,” na ĩ tʉjʉgʉmi Dio, Cristore caapiʉjarãre.
16 Se a parte da massa entregue como oferta é santa, então toda ela é santa. E, se as raízes da árvore são santas, os ramos também o serão.
17 Jĩcaarã judío maja care ecooyupa Diore na caapiʉjaquẽtie wapa. To bairi mʉja maca judío maja cãniquẽna maca Dio yere apiʉjari mʉja cabai wajoayupa judío maja Dio yarã na cãniboriquere. To bairi mʉja quena nare bairona mʉja cabaiyupa judío maja menare Dio yarã mena jĩca majare bairona. To bairi judío maja cãniquetana quenare Abraham pãramerãre bairo jetona cãniparãre mʉja cacũñupi Dio mʉja quenare. Jĩca poa macana yʉ yarã na ãmaro ĩi cacũñupi Dio cʉ ye quetire caapiʉjarãre. Judío maja, judío maja mee quenare to bairona jĩca poa macana cʉ yarãre na cacũñupi Dio.
17 Mas alguns desses ramos, alguns do povo de Israel, foram cortados. E vocês, gentios, que eram ramos de uma oliveira brava, foram enxertados na árvore. Agora, portanto, participam do alimento nutritivo que vem da raiz da oliveira especial de Deus.
18 To bairi Dio yarã cʉ cacũricarã aniri, “Judío maja netoro Dio cʉ camairã mani ã,” ĩ tʉgooñaqueticõaña. Ocõo bairo maca tʉgooña majiña: Judío majare cabeje jʉgoyupi Dio caroa quetire caapiʉjaparãre. Na jʉgori mʉja quena mʉja caapiʉjayupa Dio ye quetire. To bairi, “Judío maja netoro Dio cʉ camairã mani ã,” ĩ tʉgooñaqueticõaña.
18 No entanto, não devem se orgulhar de terem sido enxertados no lugar dos ramos que foram cortados, pois é a raiz que sustenta o ramo, e não o contrário.
19 Ocõo bairo mʉja ĩborã: “Aperã cañuuquẽna Dio yarã cãniboricarãre na careyupi Dio judío majare, mani maca Dio yarã mani cãni wajoaparore bairo ĩi.”
19 Talvez digam: “Esses ramos foram cortados para abrir espaço para nós”.
20 Cariape to bairo mʉja ĩrã. Jesucristore na caapi nʉcʉbʉgoquẽto na careyupi Dio. Mʉja quena Jesucristore mʉja caapi nʉcʉbʉgoquẽpata cʉ yarã cãnare cũquetiboricʉmi Dio mʉja quenare. To bairi, “Judío maja netoro Dio mena cãni majuurã mani ã,” ĩ tʉgooñaqueticõaña. “Dio mena cawatoa cãna mani ã,” ĩ tʉgooñari cʉ nʉcʉbʉgoya.
20 É verdade, mas lembrem-se de que esses ramos foram cortados porque não creram e que vocês estão ali porque creem. Portanto, não se orgulhem, mas temam o que poderia acontecer.
21 Judío maja Dio yarã cãnibatana cʉ̃re na caapi nʉcʉbʉgoquẽto na careyupi Dio. Mʉja quenare to bairona mʉja regʉmi mʉja caapi nʉcʉbʉgoquẽpata.
21 Pois, se Deus não poupou os ramos naturais, também não poupará vocês.
22 Caroaro camajare cátibojaʉ ãmi Dio. Caroaro cátibojaʉ anibacʉ quena tutuaro na popiyeyegʉmi caroorije cánare. To bairi na careyupi Dio cʉ̃re caapi nʉcʉbʉgoquetanare. Mʉja roquere caroaro cátibojayupi. Cʉ̃re mʉja caapi nʉcʉbʉgocõa aninucuata to bairona caroaro mʉja átibojacõa aninucugʉmi Dio. Cʉ̃re mʉja caapi nʉcʉbʉgocõa aninucuquẽpata roquere mʉja regʉmi mʉja quenare.
22 Observem como Deus é, ao mesmo tempo, bondoso e severo. É severo com os que lhe desobedecem, mas é bondoso com vocês, desde que continuem a confiar em sua bondade. Mas, se deixarem de confiar, também serão cortados.
23 To bairona judío maja Diore care ecooricarã na quenare caroaro na átibojagʉmi Dio na cabai netoo janaata, Jesucristore na caapi nʉcʉbʉgoata. Dio cʉ carericarã na cãnibato quena cʉ yarãre na cũ majimi Dio tunu.
23 E, se o povo de Israel abandonar sua incredulidade, será enxertado novamente, pois Deus tem poder para enxertá-los de volta na árvore.
24 Mʉja maca judío maja mʉja cãniquetibato quena cʉ yarã cãniparãre mʉja cacũñupi Dio. Judío maja maca Dio cʉ cabeje jʉgoricarã ãma naa. To bairi cʉ yarã cãniparãre na cũ majimi Dio judío maja quenare cʉ ye quetire na caapi nʉcʉbʉgoata.
24 Vocês eram, por natureza, o ramo cortado de uma oliveira brava. Portanto, se Deus se mostrou disposto a fazer algo contrário à natureza ao enxertá-los em sua árvore cultivada, estará ainda mais disposto a enxertar os ramos naturais de volta na árvore da qual eles fazem parte.
25 Yʉ yarã, atiere cajʉgoye camaja na camajiquetajere mʉjaare yʉ majiogʉ. “Jã jeto Dio yarã, cʉ yere camajirã jã ã,” na ĩ tʉgooñaqueticõato ĩi atiere mʉjaare yʉ buiogʉ. Ati rʉmʉrire judío maja Israel macana capãarã ãma Diore caapiʉjagaquẽna. To bairona caapiʉjagaquẽna anicõa aninucugarãma. To bairo na cabairo judío maja cãniquẽnare nipetirã Dio yarã cʉ cabejericarã Jesure na caapi nʉcʉbʉgoro bero judío maja capãarã Diore apiʉjagarãma yua.
25 Irmãos, quero que vocês entendam este mistério para que não se orgulhem de si mesmos. Alguns do povo de Israel têm o coração endurecido, mas isso durará apenas até que o tempo dos gentios se complete.
26 To bairo Diore na caapiʉjaro nare cʉ capopiyeyebopere na netoobojagʉmi Dio Israel macanare nipetirã cʉ̃re caapiʉjarãre. Tie Israel macanare Dio na cʉ canetoobojapere ocõo bairo ĩ ucarique ã:
26 E assim todo o Israel será salvo. Como dizem as Escrituras: “O libertador virá de Sião e afastará Israel
27 To bairo caroorije na cátiere na yʉ camajirioro tirʉmʉpʉ, “To bairona mʉjaare yʉ átibojagʉ,” yʉ caĩeparore bairona yʉ átigʉ, ĩmi Dio, ĩ ucarique ã.
27 E esta é minha aliança com eles: eu removerei seus pecados”.
28 Judío maja caroa queti Jesucristo ye quetire bai netoobana Dio wapanare bairo cãna ãma. To bairo na cabairije jʉgori mʉja roque judío maja cãniquẽna maca Jesucristore mʉja caapiʉja jʉgoyupa. Nemoopʉre na ñicʉ jãapʉre na cabejeyupi Dio judío majare cʉ camai tʉjʉparãre. To bairi yucʉ quena na mai tʉjʉʉmi Dio judío majare, cʉ wapana na cãnibato quena.
28 Muitos do povo de Israel agora são inimigos das boas-novas, e isso beneficia vocês, gentios. No entanto, porque ele escolheu seus patriarcas, eles ainda são o povo que Deus ama.
29 “Nare yʉ cabejewʉ yʉ camai tʉjʉparãre,” na caĩñupi Dio judío majare, “Caroaro na yʉ átibojagʉ,” na ĩi. To bairo nare cʉ caĩ cũriquere bairona na átibojagʉmi Dio, cʉ caĩ cũriquere camajiritiquẽcʉ aniri.
29 Pois as bênçãos de Deus e o seu chamado jamais podem ser anulados.
30 Cajʉgoye mʉja quena Diore cabai netoo nʉcarã mʉja cãñupa. Ati yʉtea cãno Dio judío maja cʉ̃re cabai netoo nʉcarã na cãno tʉjʉʉ mʉja macare cabopaca tʉjʉyupi.
30 Em outros tempos, vocês, gentios, foram rebeldes contra Deus, mas agora, por causa da desobediência deles, vocês receberam misericórdia.
31 Cabero to bairona baigaro judío maja quenare. Ati yʉtea cãno Diore apiʉjaquẽema. Cabero na quenare na bopaca tʉjʉgʉmi Dio. Mʉjaare cʉ cabopaca tʉjʉrore bairona na átigʉmi na quenare.
31 Agora eles são os rebeldes, e Deus foi misericordioso com vocês, para que eles também participem da misericórdia dele.
32 Jĩcaro cõo Diore mani cabai netoorije jʉgori cabai buicʉna mani ã. To bairi mani camaja nipetirãre jĩcaro cõona mani mai tʉjʉmi Dio cabai buicʉna mani cãnibato quena.
32 Pois Deus colocou a todos debaixo da desobediência para que de todos tivesse misericórdia.
33 Seeto majuu caroaro cáti maji netoʉ ãmi Dio. Nipetirijere camaji peocõaʉ ãmi. Cʉ catʉgooñarore bairo mani tʉgooña majiqueti majuucõa. Cʉ cátiere, dope bairo cʉ cátipe unie quenare mani tʉgooña peo majiqueti majuucõa.
33 Como são grandes as riquezas, a sabedoria e o conhecimento de Deus! É impossível entendermos suas decisões e seus caminhos!
34 To bairi wamena ocõo bairo ĩ ucarique ã Dio Wadariquepʉ:
34 “Pois quem conhece os pensamentos do Senhor? Quem sabe o suficiente para aconselhá-lo?”
35 Noa, “Yʉ wapamomi Dio, apeye uniere cʉ yʉ cajoorique wapa,” ĩ majiña maa.
35 “Quem lhe deu primeiro alguma coisa, para que ele precise depois retribuir?”
36 Ati ʉmʉrecoo macaje nipetiro cʉ cátaje jeto ã. Cʉ jʉgori nipetirije ati ʉmʉrecoo macaje bainucu. Nipetirije cʉ cacʉgo wariñuupe jeto ã. To bairi cʉ̃re mani áti nʉcʉbʉgocõa aninucugarã Diore. Amén.
36 Pois todas as coisas vêm dele, existem por meio dele e são para ele. A ele seja toda a glória para sempre! Amém.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Romanos 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.