Mateus 26
Dio Wadarique (TAV) vs NVI
1 Tiere jã ĩ buio yaparo cʉ buerãre ocõo bairo jã caĩ buiowĩ Jesu:
1 Tendo dito essas coisas, disse Jesus aos seus discípulos:
2 —Pʉga rʉmʉ bero pascua na caĩri boje rʉmʉ anigaro, mere mʉja maji, mani ñicʉ jãare Ejiptopʉ capopiye tamʉorãre Dio na cʉ canetoo bojariquere mani catʉgooñapa rʉmʉ. Ti boje rʉmʉ cãno yʉre ñegarãma. Yucʉ tẽorica pãipʉ cʉ papua jĩaña ĩrã yʉre ñegarãma, jã caĩwĩ Jesu.
2 "Como vocês sabem, estamos a dois dias da Páscoa, e o Filho do homem será entregue para ser crucificado".
3 Ti paʉ cãno majuu sacerdote maja ʉparã, aperã cabʉcʉrã judío majare carotirã caneñapoyuparã. Sacerdote maja ʉpaʉ majuu Caifá cawamecʉcʉ ya wiipʉ caneñapoyuparã.
3 Naquela ocasião os chefes dos sacerdotes e os líderes religioso do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, cujo nome era Caifás,
4 Caifá ya wiipʉ neñapo, yajioropʉ Jesure ñeri cʉ na cajĩapere caame wadapeniñuparã.
4 e juntos planejaram prender Jesus à traição e matá-lo.
5 “Cʉ ñebana quena boje rʉmʉ cãno cʉ̃re mani ñequẽna. Camaja capaarã catʉjʉra ejarã cʉ mairã mani awaja tutiborãma,” caame ĩñuparã.
5 Mas diziam: "Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo".
6 Betania na caĩri macapʉ Simón cawamecʉcʉ ya wiipʉ cãmi Jesu yua. Simón caajeri boaʉ cãnacʉ cãmi.
6 Estando Jesus em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 To bairi Simón ya wiipʉ Jesu cʉ caʉga ruiro jĩcao cãromio cʉ tʉpʉ caejawõ. Caneamó carupa rʉ alabastro cawamecʉti rʉ werica rʉ caroaro cajʉti ñuurije, pairo cawapacʉtie cajañari rʉ. Tiere neatí, Jesu rʉpoare capio peówõ.
7 aproximou-se dele uma mulher com um frasco de alabastro contendo um perfume muito caro. Ela o derramou sobre a cabeça de Jesus, quando ele se encontrava reclinado à mesa.
8 To bairo co cáto tʉjʉrã Jesu buerã jã capunijini tʉgooñawʉ cõre:
8 Os discípulos, ao verem isso, ficaram indignados e perguntaram: "Por que este desperdício?
9 Aperãre co cajoata pairo majuu wapa jooboricarãma. Niyeru na cawapayeboriquere cabopacarãre na cajoope pairo aniboricaro, jã caame ĩwʉ.
9 Este perfume poderia ser vendido por alto preço, e o dinheiro dado aos pobres".
10 To bairo jã caame ĩrijere majiri, ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
10 Percebendo isso, Jesus lhes disse: "Por que vocês estão perturbando essa mulher? Ela praticou uma boa ação para comigo.
11 Cabopacarã mʉja tʉpʉ anicõa aninucugarãma mʉja caboori paʉ na mʉja cátinemoparã. Yʉ maca mʉja mena yoaro yʉ aniquetigʉ.
11 Pois os pobres vocês sempre terão consigo, mas a mim vocês nem sempre terão.
12 To bairi atie caroa cajʉti ñuurijere yʉre pio peómo, yʉ cabai yajiro bero yʉ rupaʉ na cayaaparo jʉgoye na cátipere iñoo.
12 Quando derramou este perfume sobre o meu corpo, ela o fez a fim de me preparar para o sepultamento.
13 Cariape mʉjaare yʉ ĩ: Ati yepa nipetiropʉ yʉ ye quetire cabuio teñarã yʉre co cátaje quenare buiogarãma. Yʉre co cátajere majiritiquetigarãma. Cabero macana quena caroaro yʉre co cátajere ame buiogarãma, jã caĩwĩ Jesu.
13 Eu lhes asseguro que onde quer que este evangelho for anunciado, em todo o mundo, também o que ela fez será contado, em sua memória".
14 Cabero Judas Iscariote cawamecʉcʉ Jesu buerã mena macacʉ jĩcaʉ sacerdote maja ʉparã tʉpʉ cáaájupʉ.
14 Então, um dos Doze, chamado Judas Iscariotes, dirigiu-se aos chefes dos sacerdotes
15 Na tʉpʉ aá:
15 e lhes perguntou: "O que me darão se eu o entregar a vocês? " E eles lhe fixaram o preço: trinta moedas de prata.
16 Cʉ na cajooro bero, Jesure na ñeato ĩi nare cʉ cabuioparore cacoteyupʉ Judas.
16 Desse momento em diante Judas passou a procurar uma oportunidade para entregá-lo.
17 Cabero pascua boje rʉmʉ pan cawauorije caajuya manie judío maja na caʉga jʉgori rʉmʉ cãmʉ yua. To bairi Jesu buerã cʉ tʉpʉ atí, cʉ jã caĩ jeniñawʉ:
17 No primeiro dia da festa dos pães sem fermento, os discípulos dirigiram-se a Jesus e lhe perguntaram: "Onde queres que preparemos a refeição da Páscoa? "
18 To bairo cʉ jã caĩ jeniñaro:
18 Ele respondeu dizendo que entrassem na cidade, procurassem um certo homem e lhe dissessem: "O Mestre diz: ‘O meu tempo está próximo. Vou celebrar a Páscoa com meus discípulos em sua casa".
19 To bairi aá, cʉ caĩrore bairona jã cápʉ́. Topʉ pascua jã caʉgapere jã caquenoowʉ.
19 Os discípulos fizeram como Jesus os havia instruído e prepararam a Páscoa.
20 Canaiori paʉ cãno cʉ buerã jã mena caʉga ruiwĩ Jesu yua.
20 Ao anoitecer, Jesus estava reclinado à mesa com os Doze.
21 Jã caʉga ruiri paʉna ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
21 E, enquanto estavam comendo, ele disse: "Digo-lhes que certamente um de vocês me trairá".
22 To bairo jãre cʉ caĩro seeto jã catʉgooñarique paiwʉ. To bairo tʉgooñarique pairã:
22 Eles ficaram muito tristes e começaram a dizer-lhe, um após outro: "Com certeza não sou eu, Senhor! "
23 To bairo cʉ jã caĩ jeniñaro:
23 Afirmou Jesus: "Aquele que comeu comigo do mesmo prato há de me trair.
24 Yʉ cabaipe tirʉmʉpʉ Dio ye quetire cabuioricarã na caĩricarore bairona cabaipaʉ yʉ ã. To bairo cabaipaʉ yʉ cãnibato quena rooro majuu baigaro cʉ̃re yʉ catʉjʉ tutirãre yʉre cʉ cawadajãrije wapa. Cʉ cabuiaquẽpata ñuucõaboricaro cʉ̃re.
24 O Filho do homem vai, como está escrito a seu respeito. Mas ai daquele que trai o Filho do homem! Melhor lhe seria não haver nascido".
25 To bairi Judas, Jesure catʉjʉ teerãre cawadajãpaʉ cʉ quena Jesure ocõo bairo caĩ jeniñawĩ:
25 Então, Judas, que haveria de traí-lo, disse: "Com certeza não sou eu, Mestre! " Jesus afirmou: "Sim, é você".
26 Jã caʉgari paʉna Jesu jĩca pãre ne, Diore cʉ cajeni nʉcʉbʉgowĩ. Jeni nʉcʉbʉgo, pan pe bate, jãre cajoowĩ cʉ buerãre.
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão, deu graças, partiu-o, e o deu aos seus discípulos, dizendo: "Tomem e comam; isto é o meu corpo".
27 Cabero etirica bapare ne, Diore cajeni nʉcʉbʉgowĩ Jesu tunu. Jeni nʉcʉbʉgo, jãre joo:
27 Em seguida tomou o cálice, deu graças e o ofereceu aos discípulos, dizendo: "Bebam dele todos vocês.
28 Atie yʉ rií ã. Yʉ rií re yajigʉ, camaja capaarã caroorije na cátiere na wapayebojaʉ. To bairo yʉ carií re yaji wapayebojaro camaja caroorije na cátajere majiriogʉmi Dio cʉ̃re cajeni nʉcʉbʉgorãre. To bairo mʉjaare yʉ caĩ cũri wamere tʉgooñari etiya.
28 Isto é o meu sangue da aliança, que é derramado em favor de muitos, para perdão de pecados.
29 Cariape mʉjaare yʉ ĩ. Atie ʉje miji wẽ rica ocore yʉ etinemoquetigʉ yʉ Pacʉ Ʉpaʉ yʉre cʉ cajõoparo jʉgoye. Mʉja mena yʉ etinemogʉ ti rʉmʉ Ʉpaʉ yʉ cãnopʉ, jã caĩ buiowĩ Jesu cʉ buerãre.
29 Eu lhes digo que, de agora em diante, não beberei deste fruto da videira até aquele dia em que beberei o vinho novo com vocês no Reino de meu Pai".
30 Cabero Diore jã cawariñuu bajawʉ. Baja yaparo Olivo na caĩricʉpʉ jã cáaápʉ.
30 Depois de terem cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Jã cáaáto ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
31 Então Jesus lhes disse: "Ainda esta noite todos vocês me abandonarão. Pois está escrito: ‘Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersas’.
32 Cariacoatacʉ anibacʉ quena yʉ catí tunucoagʉ. Catí tunu, mʉja jʉgoye yʉ aágʉ Galilea yepapʉ, mʉjaare yuʉ aácʉ, jã caĩwĩ Jesu.
32 Mas, depois de ressuscitar, irei adiante de vocês para a Galiléia".
33 To bairo jã cʉ caĩro ocõo bairo cʉ caĩwĩ Pedro:
33 Pedro respondeu: "Ainda que todos te abandonem, eu nunca te abandonarei! "
34 To bairo cʉ caĩro:
34 Respondeu Jesus: "Asseguro-lhe que ainda esta noite, antes que o galo cante, três vezes você me negará".
35 To bairo cʉ caĩro:
35 Mas Pedro declarou: "Mesmo que seja preciso que eu morra contigo, nunca te negarei". E todos os outros discípulos disseram o mesmo.
36 To bairi Jesu mena jã caejawʉ Getsemaní na caĩri paʉpʉ oterica paʉ. Jã caejaro cʉ buerãre ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
36 Então Jesus foi com seus discípulos para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: "Sentem-se aqui enquanto vou ali orar".
37 To bairo ĩ, na capi aámi cʉ mena Pedrore, Sebedeo punaa na pʉgarã quenare. Topʉ aá, seeto majuu tʉgooñarique pai cayapapua jʉgóyupʉ.
37 Levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 To bairo tʉgooñarique pairi ocõo bairo na caĩñupʉ:
38 Disse-lhes então: "A minha alma está profundamente triste, numa tristeza mortal. Fiquem aqui e vigiem comigo".
39 To bairo na ĩ, na jʉgoyeacã aá, yepapʉ mubia cumu eja, ocõo bairo caĩ jeniñupʉ Diore:
39 Indo um pouco mais adiante, prostrou-se com o rosto em terra e orou: "Meu Pai, se for possível, afasta de mim este cálice; contudo, não seja como eu quero, mas sim como tu queres".
40 Diore jeni yaparo tunu aá, cʉ buerãre catʉjʉyupʉ cacani cuñarãre. Cacani cuñarãre na tʉjʉ, ocõo bairo cʉ caĩñupʉ Pedrore:
40 Então, voltou aos seus discípulos e os encontrou dormindo. "Vocês não puderam vigiar comigo nem por uma hora? ", perguntou ele a Pedro.
41 Caniquẽnana cotecõaña. Diore cʉ jeniya, Sataná cʉ caboorije macare jã áti wadajãremi ĩrã. Mʉja yeripʉre yʉ mʉja cáaá weogaquẽtie to cãnibato quena mʉja rupaʉri macare mʉja ocabʉtiquẽe, na caĩñupʉ.
41 "Vigiem e orem para que não caiam em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca".
42 To bairo na ĩ, cʉ caĩricarore bairona Diore cajeni nʉcʉbʉgoʉ aájupʉ tunu:
42 E retirou-se outra vez para orar: "Meu Pai, se não for possível afastar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade".
43 Diore cʉ cajenitoye Pedro jãa cacanicoajuparã tunu, wʉgoa to caejaro maca. To bairi Jesu Diore ĩ jeni yaparo catunucoajupʉ Pedro jãa tʉpʉ. Tunu eja, na cacani cuñaro na catʉjʉyupʉ tunu.
43 Quando voltou, de novo os encontrou dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 To bairona nare aáweocõari tunu, na jʉgoyeacã to bairona Diore cajeni nʉcʉbʉgoyupʉ.
44 Então os deixou novamente e orou pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Ĩ jeni yaparo catunucoajupʉ Pedro jãa tʉpʉ. Na tʉpʉ eja, ocõo bairo na caĩñupʉ:
45 Depois voltou aos discípulos e lhes disse: "Vocês ainda dormem e descansam? Chegou a hora! Eis que o Filho do homem está sendo entregue nas mãos de pecadores.
46 Yopiya. Jitá. Mere ejatʉgami yʉre cañe rotii, yʉ mena macacʉ cãnibatacʉna, na caĩñupʉ Jesu na itiarãre Pedro jãare.
46 Levantem-se e vamos! Aí vem aquele que me trai! "
47 To bairo Jesu cʉ caĩ ãnona caejawĩ Judas yua, jã mena macacʉ cãnibatacʉ. Na cajʉgo ejawĩ Judas aperã camaja capãarãre jarerica pãiri, yucʉrire cacʉgorã, caroaro wamooricarã mena. Sacerdote maja ʉparã, aperã cabʉcʉrã judío majare carotirã Jesure cʉ na cañe rotiricarã cãma.
47 Enquanto ele ainda falava, chegou Judas, um dos Doze. Com ele estava uma grande multidão armada de espadas e varas, enviada pelos chefes dos sacerdotes e líderes religiosos do povo.
48 Na caejaparo jʉgoye Judas na caĩ buio jʉgoyeyeyupʉ cʉ cajʉgo aánare, Jesure na catʉjʉ majiparore bairo ĩi:
48 O traidor havia combinado um sinal com eles, dizendo-lhes: "Aquele a quem eu saudar com um beijo, é ele; prendam-no".
49 To bairo Judas na cʉ caĩ buio jʉgoye yericarore bairona cámí. To bairi Jesu tʉpʉ atí:
49 Dirigindo-se imediatamente a Jesus, Judas disse: "Salve, Mestre! ", e o beijou.
50 To bairo cʉ cáto:
50 Jesus perguntou: "Amigo, que é que o traz? " Então os homens se aproximaram, agarraram Jesus e o prenderam.
51 To bairo cʉ na cañeri paʉna Jesu mena macacʉ jĩcaʉ jarerica pãire tʉ̃ga we roca joo átiri sacerdote maja ʉpaʉ capaabojari majocʉre, cʉ amoorore capa ta ñoocõa joowĩ.
51 Um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou a espada e feriu o servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 To bairo cʉ cáto ocõo bairo cʉ caĩwĩ Jesu:
52 Disse-lhe Jesus: "Guarde a espada! Pois todos os que empunham a espada, pela espada morrerão.
53 ¿Dio yʉre cʉ cátinemo majirijere mʉ tʉgooñaquẽeti? Yʉ Pacʉre cʉ yʉ cajeniata ángel maja capãarã majuu yʉre camotaboja rotii, na jooboʉmi. ¿Tiere mʉ majiquẽeti?
53 Você acha que eu não posso pedir a meu Pai, e ele não colocaria imediatamente à minha disposição mais de doze legiões de anjos?
54 To bairo to cãnibato quena cʉ yʉ jeniquẽe. Yʉre ñerã Dio ye quetire buiori maja tirʉmʉpʉ macana na caĩ ucaricarore bairona yʉre átigarãma. Dio cʉ caĩ cũrica wamere bairona yʉre átigarãma ati maja. To bairona caĩwĩ Jesu sacerdote maja ʉpaʉ capaabojari majocʉre cʉ amoorore Pedro cʉ capa ta ñooro tʉjʉri.
54 Como então se cumpririam as Escrituras que dizem que as coisas deveriam acontecer desta forma? "
55 To bairo cʉ ĩ, camaja paarãacã cʉ̃re cañerã ejaricarãre ocõo bairo na caĩwĩ Jesu:
55 Naquela hora Jesus disse à multidão: "Estou eu chefiando alguma rebelião, para que vocês venham prender-me com espadas e varas? Todos os dias eu estava ensinando no templo, e vocês não me prenderam!
56 Dio ye quetire cabuioricarã tirʉmʉpʉ macana na caĩ ucariquere bairona yʉre mʉja áa. “Na caĩ buio jʉgoye yeriquere bairona jã áa,” ĩ majiquetibana quena to bairona yʉre mʉja áa, caĩwĩ Jesu.
56 Mas tudo isso aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas". Então todos os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 To bairi Jesure cʉ ñe aána cane ejayuparã sacerdote maja ʉpaʉ majuu ya wiipʉ, Caifá cawamecʉcʉ tʉpʉ. Topʉ caneñapoyuparã judío majare cabuerã, aperã cabʉcʉrã carotirã mena.
57 Os que prenderam Jesus o levaram a Caifás, o sumo sacerdote, em cuja casa se haviam reunido os mestres da lei e os líderes religiosos.
58 Pedro maca cayoaropʉ catʉjʉ ʉja aájupʉ. Sacerdote maja ʉpaʉ ya wii macá yepapʉ eja, caruiyupʉ Pedro ti wiire cacoterã mena, ¿dope bairo to bairoati? ĩ tʉjʉgʉ.
58 Mas Pedro o seguiu de longe até o pátio do sumo sacerdote, entrou e sentou-se com os guardas, para ver o que aconteceria.
59 To bairo cʉ cabairo sacerdote maja ʉparã, aperã carotirã topʉ caneñaporã, ¿di wame caroorije cʉ cájupari? caĩ wadapeni macabajuparã. ¿Dope bairo cʉ cátaje wapa cʉ mani jĩarãati? ĩrã caame jeniñabajuparã.
59 Os chefes dos sacerdotes e todo o Sinédrio estavam procurando um depoimento falso contra Jesus, para que pudessem condená-lo à morte.
60 To bairi capãarã Jesure caĩ wadajãrã cãñuparã. To bairo na ĩ buiobana quena cariape jĩcaro mena caĩrã camañuparã. Aperã ricati, aperã ricati to bairo jeto caĩtoyuparã naa. Cabero aperã pʉgarã ocõo bairo caĩ wadajãñuparã Jesure:
60 Mas nada encontraram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas. Finalmente se apresentaram duas
61 —Ani cʉ caĩriquere jã caapiwʉ. “Dio ya wiire yʉ we rocagʉ. We rocabacʉ quena itia rʉmʉ bero yʉ wajoa nʉcogʉ ape wiire yʉ camajirije mena tunu,” caĩwĩ Jesu, caĩñuparã na pʉgarã.
61 que declararam: "Este homem disse: ‘Sou capaz de destruir o santuário de Deus e reconstruí-lo em três dias’ ".
62 To bairo na caĩrijere apii sacerdote maja ʉpaʉ Caifá cawamecʉcʉ wamʉnʉca, ocõo bairo caĩñupʉ Jesure:
62 Então o sumo sacerdote levantou-se e disse a Jesus: "Você não vai responder à acusação que estes lhe fazem? "
63 Jesu maca cʉ caĩ yʉquẽjupʉ. To bairi Caifá cʉ caĩnemoñupʉ tunu:
63 Mas Jesus permaneceu em silêncio. O sumo sacerdote lhe disse: "Exijo que você jure pelo Deus vivo: se você é o Cristo, o Filho de Deus, diga-nos".
64 To bairo cʉ caĩ jeniñaro:
64 "Tu mesmo o disseste", respondeu Jesus. "Mas eu digo a todos vós: chegará o dia em que vereis o Filho do homem assentado à direita do Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu".
65 To bairo Jesu cʉ caĩro apii cʉ majuuna cʉ jutii cabui macajere catʉ̃ga wooyupʉ Caifá, cʉ caapi punijinirijere iñoʉ:
65 Foi quando o sumo sacerdote rasgou as próprias vestes e disse: "Blasfemou! Por que precisamos de mais testemunhas? Vocês acabaram de ouvir a blasfêmia.
66 ¿Dope bairo cʉ̃re mʉja tʉgooñati? caĩñupʉ Caifá sacerdote maja ʉpaʉ cʉ ya wiipʉ caneñaporãre.
66 Que acham? " "É réu de morte! ", responderam eles.
67 To bairo ĩrã, jĩcaarã to catʉjʉnucurã cʉ riyare caʉco eo bate tuyuparã Jesure yua. Aperã na wamori mena cʉ cañojeñuparã. Aperã juti ajero mena cʉ riyare biperi, cʉ bape, ocõo bairo cʉ caĩñuparã:
67 Então alguns lhe cuspiram no rosto e lhe deram murros. Outros lhe davam tapas
68 —¿Ni maca mʉre cʉ baperi? Dio cʉ cajooricʉna mʉ cãmata jã ĩ bʉgaya, camajii mʉ cãmata, cʉ caĩ epeyuparã Jesure.
68 e diziam: "Profetize-nos, Cristo. Quem foi que lhe bateu? "
69 To bairo rooro Jesure na caĩ ani paʉna Pedro macá yepapʉ caruiyupʉ. Topʉ cʉ caruiro jĩcao ti wiipʉ paa coteri majoco cʉ tʉpʉ atí, ocõo bairo cʉ caĩñupo Pedrore:
69 Pedro estava sentado no pátio, e uma criada, aproximando-se dele, disse: "Você também estava com Jesus, o galileu".
70 To bairo co caĩro apii:
70 Mas ele o negou diante de todos, dizendo: "Não sei do que você está falando".
71 To bairo ĩ yaparo wii na cajanijã amojorerica janiro jopepʉ cáaájupʉ. Topʉ catʉjʉnucuñupʉ. Topʉ cʉ catʉjʉnucuro apeo cʉ tʉjʉri ocõo bairo caĩñupo to cãnare: Jĩ quena Jesu Nasaré macacʉ menana cãninucuwĩ.
71 Depois, saiu em direção à porta, onde outra criada o viu e disse aos que estavam ali: "Este homem estava com Jesus, o Nazareno".
72 To bairo co caĩro apii caĩtoyupʉ Pedro tunu:
72 E ele, jurando, o negou outra vez: "Não conheço esse homem! "
73 Petoacã bero aperã to catʉjʉnucurã Pedro tʉpʉ atí, ocõo bairo cʉ caĩñuparã aperã to catʉjʉnucurã:
73 Pouco tempo depois, os que estavam por ali chegaram a Pedro e disseram: "Certamente você é um deles! O seu modo de falar o denuncia".
74 To bairo cʉ na caĩro roorije na ĩri ocõo bairo na caĩñupʉ:
74 Aí ele começou a se amaldiçoar e a jurar: "Não conheço esse homem! " Imediatamente um galo cantou.
75 To bairo ãbocʉ cʉ cawadarijere apiri Pedro catʉgooña bʉgayupʉ. “Ãbocʉ cʉ cawadaparo jʉgoye itiani, ‘Jesure cʉ yʉ majiquẽe,’ na mʉ ĩtogʉ,” Jesu cʉ caĩriquere catʉgooña bʉgayupʉ. Tʉgooña bʉga, buti, seeto caotiyupʉ Pedro tʉgooñarique pairique mena.
75 Então Pedro se lembrou da palavra que Jesus tinha dito: "Antes que o galo cante, você me negará três vezes". E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.