Mateus 26
Dio Wadarique (TAV) vs BKJ
1 Tiere jã ĩ buio yaparo cʉ buerãre ocõo bairo jã caĩ buiowĩ Jesu:
1 E aconteceu que, quando Jesus concluiu todas estas palavras, ele disse aos seus discípulos:
2 —Pʉga rʉmʉ bero pascua na caĩri boje rʉmʉ anigaro, mere mʉja maji, mani ñicʉ jãare Ejiptopʉ capopiye tamʉorãre Dio na cʉ canetoo bojariquere mani catʉgooñapa rʉmʉ. Ti boje rʉmʉ cãno yʉre ñegarãma. Yucʉ tẽorica pãipʉ cʉ papua jĩaña ĩrã yʉre ñegarãma, jã caĩwĩ Jesu.
2 Sabeis que daqui a dois dias é a festa da Páscoa, e o Filho do homem será traído para ser crucificado.
3 Ti paʉ cãno majuu sacerdote maja ʉparã, aperã cabʉcʉrã judío majare carotirã caneñapoyuparã. Sacerdote maja ʉpaʉ majuu Caifá cawamecʉcʉ ya wiipʉ caneñapoyuparã.
3 Então se reuniram os principais sacerdotes, e os escribas, e os anciãos do povo, no palácio do sumo sacerdote, o qual se chamava Caifás,
4 Caifá ya wiipʉ neñapo, yajioropʉ Jesure ñeri cʉ na cajĩapere caame wadapeniñuparã.
4 e consultaram-se entre eles para que pudessem prender Jesus com astúcia para matá-lo.
5 “Cʉ ñebana quena boje rʉmʉ cãno cʉ̃re mani ñequẽna. Camaja capaarã catʉjʉra ejarã cʉ mairã mani awaja tutiborãma,” caame ĩñuparã.
5 Mas eles disseram: Não durante o dia da festa, para que não haja alvoroço entre o povo.
6 Betania na caĩri macapʉ Simón cawamecʉcʉ ya wiipʉ cãmi Jesu yua. Simón caajeri boaʉ cãnacʉ cãmi.
6 Ora, estando Jesus em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 To bairi Simón ya wiipʉ Jesu cʉ caʉga ruiro jĩcao cãromio cʉ tʉpʉ caejawõ. Caneamó carupa rʉ alabastro cawamecʉti rʉ werica rʉ caroaro cajʉti ñuurije, pairo cawapacʉtie cajañari rʉ. Tiere neatí, Jesu rʉpoare capio peówõ.
7 aproximou-se dele uma mulher com um vaso de alabastro com unguento muito precioso, e derramou-o sobre a sua cabeça, estando ele reclinado à mesa.
8 To bairo co cáto tʉjʉrã Jesu buerã jã capunijini tʉgooñawʉ cõre:
8 Mas, vendo isto, os seus discípulos indignaram-se, dizendo: Qual o propósito deste desperdício?
9 Aperãre co cajoata pairo majuu wapa jooboricarãma. Niyeru na cawapayeboriquere cabopacarãre na cajoope pairo aniboricaro, jã caame ĩwʉ.
9 Pois este unguento podia ter sido vendido por muito, e dado aos pobres.
10 To bairo jã caame ĩrijere majiri, ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
10 Entendendo isto, Jesus lhes disse: Por que afligis esta mulher? Pois ela fez uma boa obra para mim.
11 Cabopacarã mʉja tʉpʉ anicõa aninucugarãma mʉja caboori paʉ na mʉja cátinemoparã. Yʉ maca mʉja mena yoaro yʉ aniquetigʉ.
11 Porquanto tendes os pobres sempre convosco; mas a mim nem sempre tendes.
12 To bairi atie caroa cajʉti ñuurijere yʉre pio peómo, yʉ cabai yajiro bero yʉ rupaʉ na cayaaparo jʉgoye na cátipere iñoo.
12 Pois derramando ela este unguento sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Cariape mʉjaare yʉ ĩ: Ati yepa nipetiropʉ yʉ ye quetire cabuio teñarã yʉre co cátaje quenare buiogarãma. Yʉre co cátajere majiritiquetigarãma. Cabero macana quena caroaro yʉre co cátajere ame buiogarãma, jã caĩwĩ Jesu.
13 Na verdade eu vos digo que, onde quer que este evangelho for pregado em todo o mundo, também será contado o que esta mulher fez, para memória sua.
14 Cabero Judas Iscariote cawamecʉcʉ Jesu buerã mena macacʉ jĩcaʉ sacerdote maja ʉparã tʉpʉ cáaájupʉ.
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi até os principais sacerdotes,
15 Na tʉpʉ aá:
15 e disse-lhes: O que me dareis, e eu lho entregarei? E eles concordaram em trinta moedas de prata.
16 Cʉ na cajooro bero, Jesure na ñeato ĩi nare cʉ cabuioparore cacoteyupʉ Judas.
16 E desde esse momento, ele buscou oportunidade para traí-lo.
17 Cabero pascua boje rʉmʉ pan cawauorije caajuya manie judío maja na caʉga jʉgori rʉmʉ cãmʉ yua. To bairi Jesu buerã cʉ tʉpʉ atí, cʉ jã caĩ jeniñawʉ:
17 E, no primeiro dia da festa dos pães ázimos, os discípulos vieram até Jesus, dizendo: Onde queres que preparemos para comeres a Páscoa?
18 To bairo cʉ jã caĩ jeniñaro:
18 E ele disse: Ide à cidade, ao tal homem, e dizei-lhe: O Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a Páscoa com os meus discípulos.
19 To bairi aá, cʉ caĩrore bairona jã cápʉ́. Topʉ pascua jã caʉgapere jã caquenoowʉ.
19 E os discípulos fizeram como Jesus lhes ordenara, e prepararam a Páscoa.
20 Canaiori paʉ cãno cʉ buerã jã mena caʉga ruiwĩ Jesu yua.
20 Ao anoitecer, ele assentou-se com os doze.
21 Jã caʉga ruiri paʉna ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
21 E enquanto eles comiam, disse: Na verdade eu vos digo que um de vós me trairá.
22 To bairo jãre cʉ caĩro seeto jã catʉgooñarique paiwʉ. To bairo tʉgooñarique pairã:
22 E eles, demasiadamente tristes, começaram cada um a perguntar-lhe: Senhor, sou eu?
23 To bairo cʉ jã caĩ jeniñaro:
23 E ele, respondendo, disse: O que põe sua mão comigo no prato, esse me trairá.
24 Yʉ cabaipe tirʉmʉpʉ Dio ye quetire cabuioricarã na caĩricarore bairona cabaipaʉ yʉ ã. To bairo cabaipaʉ yʉ cãnibato quena rooro majuu baigaro cʉ̃re yʉ catʉjʉ tutirãre yʉre cʉ cawadajãrije wapa. Cʉ cabuiaquẽpata ñuucõaboricaro cʉ̃re.
24 O Filho do homem vai, conforme está escrito a seu respeito; mas ai daquele homem por quem o Filho do homem é traído! Bom seria para esse homem se não tivesse nascido.
25 To bairi Judas, Jesure catʉjʉ teerãre cawadajãpaʉ cʉ quena Jesure ocõo bairo caĩ jeniñawĩ:
25 Então Judas, que o traía, respondeu e disse: Mestre, sou eu? Ele disse: Tu o disseste.
26 Jã caʉgari paʉna Jesu jĩca pãre ne, Diore cʉ cajeni nʉcʉbʉgowĩ. Jeni nʉcʉbʉgo, pan pe bate, jãre cajoowĩ cʉ buerãre.
26 E, enquanto comiam, Jesus tomou o pão, e abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, e disse: Tomai, comei, isto é o meu corpo.
27 Cabero etirica bapare ne, Diore cajeni nʉcʉbʉgowĩ Jesu tunu. Jeni nʉcʉbʉgo, jãre joo:
27 E tomando o cálice, deu graças e deu-lho, dizendo: Bebei todos dele;
28 Atie yʉ rií ã. Yʉ rií re yajigʉ, camaja capaarã caroorije na cátiere na wapayebojaʉ. To bairo yʉ carií re yaji wapayebojaro camaja caroorije na cátajere majiriogʉmi Dio cʉ̃re cajeni nʉcʉbʉgorãre. To bairo mʉjaare yʉ caĩ cũri wamere tʉgooñari etiya.
28 porque isto é o meu sangue do novo testamento, que é derramado por muitos, para remissão dos pecados.
29 Cariape mʉjaare yʉ ĩ. Atie ʉje miji wẽ rica ocore yʉ etinemoquetigʉ yʉ Pacʉ Ʉpaʉ yʉre cʉ cajõoparo jʉgoye. Mʉja mena yʉ etinemogʉ ti rʉmʉ Ʉpaʉ yʉ cãnopʉ, jã caĩ buiowĩ Jesu cʉ buerãre.
29 Mas eu vos digo que, daqui em diante não mais beberei deste fruto da videira até aquele dia em que o beber, novo, convosco no reino de meu Pai.
30 Cabero Diore jã cawariñuu bajawʉ. Baja yaparo Olivo na caĩricʉpʉ jã cáaápʉ.
30 E, tendo cantado um hino, eles saíram para o monte das Oliveiras.
31 Jã cáaáto ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós vos escandalizareis por minha causa esta noite; pois está escrito: Eu ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão espalhadas.
32 Cariacoatacʉ anibacʉ quena yʉ catí tunucoagʉ. Catí tunu, mʉja jʉgoye yʉ aágʉ Galilea yepapʉ, mʉjaare yuʉ aácʉ, jã caĩwĩ Jesu.
32 Mas, depois de ser eu ressuscitado, irei adiante de vós para a Galileia.
33 To bairo jã cʉ caĩro ocõo bairo cʉ caĩwĩ Pedro:
33 Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos os homens se escandalizem em ti, eu nunca me escandalizarei.
34 To bairo cʉ caĩro:
34 Disse-lhe Jesus: Na verdade eu te digo que, nesta noite, antes do galo cantar, tu me negarás três vezes.
35 To bairo cʉ caĩro:
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, eu não te negarei. E o mesmo disseram todos os discípulos.
36 To bairi Jesu mena jã caejawʉ Getsemaní na caĩri paʉpʉ oterica paʉ. Jã caejaro cʉ buerãre ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
36 Então chegou Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse a seus discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 To bairo ĩ, na capi aámi cʉ mena Pedrore, Sebedeo punaa na pʉgarã quenare. Topʉ aá, seeto majuu tʉgooñarique pai cayapapua jʉgóyupʉ.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se muito.
38 To bairo tʉgooñarique pairi ocõo bairo na caĩñupʉ:
38 Então lhes disse: A minha alma está demasiadamente triste, até a morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 To bairo na ĩ, na jʉgoyeacã aá, yepapʉ mubia cumu eja, ocõo bairo caĩ jeniñupʉ Diore:
39 E ele indo um pouco mais adiante, prostrou-se sobre a sua face, orando e dizendo: Ó meu Pai, se é possível, passe de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Diore jeni yaparo tunu aá, cʉ buerãre catʉjʉyupʉ cacani cuñarãre. Cacani cuñarãre na tʉjʉ, ocõo bairo cʉ caĩñupʉ Pedrore:
40 E, ele voltando para os seus discípulos, achou-os adormecidos, e disse a Pedro: O que, não pudeste vigiar comigo nem uma hora?
41 Caniquẽnana cotecõaña. Diore cʉ jeniya, Sataná cʉ caboorije macare jã áti wadajãremi ĩrã. Mʉja yeripʉre yʉ mʉja cáaá weogaquẽtie to cãnibato quena mʉja rupaʉri macare mʉja ocabʉtiquẽe, na caĩñupʉ.
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; na verdade, o espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 To bairo na ĩ, cʉ caĩricarore bairona Diore cajeni nʉcʉbʉgoʉ aájupʉ tunu:
42 Ele se afastou novamente pela segunda vez, e orou, dizendo: Ó meu Pai, se este cálice não pode passar de mim sem eu o beber, faça-se a tua vontade.
43 Diore cʉ cajenitoye Pedro jãa cacanicoajuparã tunu, wʉgoa to caejaro maca. To bairi Jesu Diore ĩ jeni yaparo catunucoajupʉ Pedro jãa tʉpʉ. Tunu eja, na cacani cuñaro na catʉjʉyupʉ tunu.
43 E, voltando, achou-os outra vez adormecidos; porque os seus olhos estavam pesados.
44 To bairona nare aáweocõari tunu, na jʉgoyeacã to bairona Diore cajeni nʉcʉbʉgoyupʉ.
44 E, ele deixando-os de novo, foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Ĩ jeni yaparo catunucoajupʉ Pedro jãa tʉpʉ. Na tʉpʉ eja, ocõo bairo na caĩñupʉ:
45 Então veio ele aos discípulos, e disse-lhes: Dormi agora, e descansai; eis que é chegada a hora, e o Filho do homem está sendo traído pelas mãos dos pecadores.
46 Yopiya. Jitá. Mere ejatʉgami yʉre cañe rotii, yʉ mena macacʉ cãnibatacʉna, na caĩñupʉ Jesu na itiarãre Pedro jãare.
46 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
47 To bairo Jesu cʉ caĩ ãnona caejawĩ Judas yua, jã mena macacʉ cãnibatacʉ. Na cajʉgo ejawĩ Judas aperã camaja capãarãre jarerica pãiri, yucʉrire cacʉgorã, caroaro wamooricarã mena. Sacerdote maja ʉparã, aperã cabʉcʉrã judío majare carotirã Jesure cʉ na cañe rotiricarã cãma.
47 E, enquanto ele ainda falava, eis que veio Judas, um dos doze, e com ele uma grande multidão com espadas e bastões, da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Na caejaparo jʉgoye Judas na caĩ buio jʉgoyeyeyupʉ cʉ cajʉgo aánare, Jesure na catʉjʉ majiparore bairo ĩi:
48 Então, o que o traía lhes deu um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar é ele; segure-o rapidamente.
49 To bairo Judas na cʉ caĩ buio jʉgoye yericarore bairona cámí. To bairi Jesu tʉpʉ atí:
49 E logo, aproximando-se de Jesus, disse: Salve, mestre; e o beijou.
50 To bairo cʉ cáto:
50 E Jesus lhe disse: Amigo, porque tu vieste? Então, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 To bairo cʉ na cañeri paʉna Jesu mena macacʉ jĩcaʉ jarerica pãire tʉ̃ga we roca joo átiri sacerdote maja ʉpaʉ capaabojari majocʉre, cʉ amoorore capa ta ñoocõa joowĩ.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo sua mão, puxou sua espada e, ferindo um servo do sumo sacerdote, cortou-lhe sua orelha.
52 To bairo cʉ cáto ocõo bairo cʉ caĩwĩ Jesu:
52 Então Jesus disse-lhe: Põe novamente a tua espada em seu lugar; porque todos os que lançarem mão da espada, hão de perecer com a espada.
53 ¿Dio yʉre cʉ cátinemo majirijere mʉ tʉgooñaquẽeti? Yʉ Pacʉre cʉ yʉ cajeniata ángel maja capãarã majuu yʉre camotaboja rotii, na jooboʉmi. ¿Tiere mʉ majiquẽeti?
53 Tu pensas que eu não posso agora orar a meu Pai, e ele imediatamente me daria mais de doze legiões de anjos?
54 To bairo to cãnibato quena cʉ yʉ jeniquẽe. Yʉre ñerã Dio ye quetire buiori maja tirʉmʉpʉ macana na caĩ ucaricarore bairona yʉre átigarãma. Dio cʉ caĩ cũrica wamere bairona yʉre átigarãma ati maja. To bairona caĩwĩ Jesu sacerdote maja ʉpaʉ capaabojari majocʉre cʉ amoorore Pedro cʉ capa ta ñooro tʉjʉri.
54 Mas, nesse caso, como poderia se cumprir aquilo que as escrituras dizem que deve suceder?
55 To bairo cʉ ĩ, camaja paarãacã cʉ̃re cañerã ejaricarãre ocõo bairo na caĩwĩ Jesu:
55 Naquela mesma hora disse Jesus à multidão: Saístes, como a um ladrão, com espadas e bastões para me prenderes? Todos os dias eu me assentava junto de vós, ensinando no templo, e não me prendestes.
56 Dio ye quetire cabuioricarã tirʉmʉpʉ macana na caĩ ucariquere bairona yʉre mʉja áa. “Na caĩ buio jʉgoye yeriquere bairona jã áa,” ĩ majiquetibana quena to bairona yʉre mʉja áa, caĩwĩ Jesu.
56 Mas tudo isto foi feito para que pudesse se cumprir as escrituras dos profetas. Então todos os discípulos, deixando-o, fugiram.
57 To bairi Jesure cʉ ñe aána cane ejayuparã sacerdote maja ʉpaʉ majuu ya wiipʉ, Caifá cawamecʉcʉ tʉpʉ. Topʉ caneñapoyuparã judío majare cabuerã, aperã cabʉcʉrã carotirã mena.
57 E os que seguraram a Jesus o conduziram à presença do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 Pedro maca cayoaropʉ catʉjʉ ʉja aájupʉ. Sacerdote maja ʉpaʉ ya wii macá yepapʉ eja, caruiyupʉ Pedro ti wiire cacoterã mena, ¿dope bairo to bairoati? ĩ tʉjʉgʉ.
58 Mas Pedro o seguiu de longe, até o palácio do sumo sacerdote, e, entrando, sentou-se com os servos, para ver o fim.
59 To bairo cʉ cabairo sacerdote maja ʉparã, aperã carotirã topʉ caneñaporã, ¿di wame caroorije cʉ cájupari? caĩ wadapeni macabajuparã. ¿Dope bairo cʉ cátaje wapa cʉ mani jĩarãati? ĩrã caame jeniñabajuparã.
59 Ora, os principais sacerdotes, e os anciãos, e todo o concílio, buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem matá-lo,
60 To bairi capãarã Jesure caĩ wadajãrã cãñuparã. To bairo na ĩ buiobana quena cariape jĩcaro mena caĩrã camañuparã. Aperã ricati, aperã ricati to bairo jeto caĩtoyuparã naa. Cabero aperã pʉgarã ocõo bairo caĩ wadajãñuparã Jesure:
60 mas não achavam nenhuma; sim, embora viessem muitas falsas testemunhas, não acharam nenhuma. Por último, vieram duas falsas testemunhas,
61 —Ani cʉ caĩriquere jã caapiwʉ. “Dio ya wiire yʉ we rocagʉ. We rocabacʉ quena itia rʉmʉ bero yʉ wajoa nʉcogʉ ape wiire yʉ camajirije mena tunu,” caĩwĩ Jesu, caĩñuparã na pʉgarã.
61 e disseram: Este homem disse: Eu posso destruir o templo de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 To bairo na caĩrijere apii sacerdote maja ʉpaʉ Caifá cawamecʉcʉ wamʉnʉca, ocõo bairo caĩñupʉ Jesure:
62 E o sumo sacerdote levantou e lhe disse: Nada respondes? O que estes testemunham contra ti?
63 Jesu maca cʉ caĩ yʉquẽjupʉ. To bairi Caifá cʉ caĩnemoñupʉ tunu:
63 Mas Jesus permanecia em silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 To bairo cʉ caĩ jeniñaro:
64 Disse-lhe Jesus: Tu o disseste; contudo, eu vos digo que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 To bairo Jesu cʉ caĩro apii cʉ majuuna cʉ jutii cabui macajere catʉ̃ga wooyupʉ Caifá, cʉ caapi punijinirijere iñoʉ:
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Ele blasfema falando; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que agora acabais de ouvir a sua blasfêmia.
66 ¿Dope bairo cʉ̃re mʉja tʉgooñati? caĩñupʉ Caifá sacerdote maja ʉpaʉ cʉ ya wiipʉ caneñaporãre.
66 O que pensais? E eles, respondendo, disseram: Ele é culpado de morte.
67 To bairo ĩrã, jĩcaarã to catʉjʉnucurã cʉ riyare caʉco eo bate tuyuparã Jesure yua. Aperã na wamori mena cʉ cañojeñuparã. Aperã juti ajero mena cʉ riyare biperi, cʉ bape, ocõo bairo cʉ caĩñuparã:
67 Então eles cuspiram na sua face, e o espancaram; e outros feriram-no com as palmas das suas mãos,
68 —¿Ni maca mʉre cʉ baperi? Dio cʉ cajooricʉna mʉ cãmata jã ĩ bʉgaya, camajii mʉ cãmata, cʉ caĩ epeyuparã Jesure.
68 dizendo: Profetiza-nos, Cristo, quem te bateu?
69 To bairo rooro Jesure na caĩ ani paʉna Pedro macá yepapʉ caruiyupʉ. Topʉ cʉ caruiro jĩcao ti wiipʉ paa coteri majoco cʉ tʉpʉ atí, ocõo bairo cʉ caĩñupo Pedrore:
69 Ora, Pedro estava sentado do lado de fora do palácio; e, aproximando-se dele uma criada, disse: Tu também estavas com Jesus da Galileia.
70 To bairo co caĩro apii:
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Eu não sei o que dizes.
71 To bairo ĩ yaparo wii na cajanijã amojorerica janiro jopepʉ cáaájupʉ. Topʉ catʉjʉnucuñupʉ. Topʉ cʉ catʉjʉnucuro apeo cʉ tʉjʉri ocõo bairo caĩñupo to cãnare: Jĩ quena Jesu Nasaré macacʉ menana cãninucuwĩ.
71 E ele saindo para o pórtico, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este indivíduo também estava com Jesus de Nazaré.
72 To bairo co caĩro apii caĩtoyupʉ Pedro tunu:
72 E ele negou outra vez com juramento: Eu não conheço o homem.
73 Petoacã bero aperã to catʉjʉnucurã Pedro tʉpʉ atí, ocõo bairo cʉ caĩñuparã aperã to catʉjʉnucurã:
73 Pouco depois, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Certamente tu também és um deles, pois a tua fala te denuncia.
74 To bairo cʉ na caĩro roorije na ĩri ocõo bairo na caĩñupʉ:
74 Então ele começou a amaldiçoar e a jurar, dizendo: Eu não conheço o homem. E imediatamente o galo cantou.
75 To bairo ãbocʉ cʉ cawadarijere apiri Pedro catʉgooña bʉgayupʉ. “Ãbocʉ cʉ cawadaparo jʉgoye itiani, ‘Jesure cʉ yʉ majiquẽe,’ na mʉ ĩtogʉ,” Jesu cʉ caĩriquere catʉgooña bʉgayupʉ. Tʉgooña bʉga, buti, seeto caotiyupʉ Pedro tʉgooñarique pairique mena.
75 E Pedro lembrou-se das palavras de Jesus, que lhe dissera: Antes do galo cantar, tu me negarás três vezes. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.