Mateus 13
Dio Wadarique (TAV) vs NVT
1 Ti rʉmʉna ti wii cãnacʉ cabutiwĩ Jesu. Buti, ʉtabʉcʉra tʉna aá, topʉ caruiwĩ.
1 Mais tarde, naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e sentou-se à beira-mar.
2 Topʉ cʉ caruiro camaja capãarã cʉ tʉpʉ caneñapowã. To bairi capãarã majuu cʉ tʉna na cãno tʉjʉʉ, yʉ tu ne rocarema ĩi cumua petapʉ turorica capajaricare eja jãa, caruiwĩ. To bairi camaja petapʉ catʉjʉnucurãre na caĩ buiowĩ Jesu.
2 Logo, uma grande multidão se juntou ao seu redor. Então ele entrou num barco, sentou-se e ensinou o povo que permanecia na praia.
3 Topʉ na ĩ buio, capee wame na caĩ buiowĩ buio majiorica wameri mena. Ocõo bairo na caĩ buiowĩ Jesu petapʉ catʉjʉnucurãre:
3 Jesus contou várias parábolas, como esta: “Um lavrador saiu para semear.
4 To bairi cʉ cayaye bate oterique jĩca rupaa ma tʉpʉ caroca cumuñupe. To bairi minia ti rupaare tʉjʉ rui atí, caʉga recõañuparã.
4 Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, e as aves vieram e as comeram.
5 — ausente —
5 Outras sementes caíram em solo rochoso e, não havendo muita terra, germinaram rapidamente,
6 — ausente —
6 mas as plantas logo murcharam sob o calor do sol e secaram, pois não tinham raízes profundas.
7 Ape rupaa cʉ cayaye bate oterique pota yucʉ watoapʉ care cumuñupe. To bairi ti apeari caputibatajere pota yucʉ maca cabʉcʉa netocoajupe. To bairi cʉ caoterique maca caroaro cabʉcʉaquẽjupe. To bairi carica mañupe.
7 Outras sementes caíram entre espinhos, que cresceram e sufocaram os brotos.
8 Ape rupaa care cumuñupe tunu caroa yepapʉ. To bairi tie caroaro puti, bʉcʉa, caroaro carica cʉticoajupe. To bairi jĩca rupaa cajooyupe cien rupaa. Ape rupaa rʉgabʉjaroacã sesenta rupaacãre cajooyupe. Apeye tunu treinta rupaacã carica cʉjupe.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada.
9 Noa yʉre caapirã yʉ caĩrijere caroaro na apiʉjaato, na caĩ buiowĩ Jesu cumuapʉ ruiri petapʉ catʉjʉnucurã paarãacãre yua.
9 Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
10 Cabero Jesu buerã cʉ tʉpʉ aá, cʉ̃re jã caĩ jeniñawʉ:
10 Os discípulos vieram e lhe perguntaram: “Por que o senhor usa parábolas quando fala ao povo?”.
11 To bairo cʉ̃re jã caĩ jeniñaro ocõo bairo jã caĩwĩ Jesu:
11 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino dos céus, mas a outros não.
12 To bairi noa yʉ cabuiorijere caapiʉjarãre capee api majiriquere mʉja joogʉmi Dio. Aperã maca yʉ cabuiorijere caapiʉjagaquẽna yʉ yere na caapi majibatajeacã quenare na catʉgooña mawijiaro na átigʉmi Dio.
12 Pois ao que tem, mais lhe será dado, e terá em grande quantia; mas do que nada tem, até o que tem lhe será tirado.
13 To bairi na maca yʉ cátiere tʉjʉ, yʉ cabuiorijere api, baibana quena api puoquẽema. To bairi buio majiorica wameri mena na yʉ buionucu.
13 É por isso que uso parábolas: eles olham, mas não veem; escutam, mas não ouvem nem entendem.
14 To bairi ocõo bairo Isaía tirʉmʉpʉ macacʉ Dio ye quetire cʉ cabuioñarica wamere bairona baima:
14 “Cumpre-se, desse modo, a profecia de Isaías que diz: ‘Quando ouvirem o que digo, não entenderão. Quando virem o que faço, não compreenderão.
15 Na majuuna yʉ yere tʉgooñagaquẽema. To bairi api puoquẽema. Yʉ ye quetire api, yʉ cátiere tʉjʉ, na cabairije to cãnibato quena caapi majiquẽna, catʉjʉ majiquẽnare bairona baima. To bairi na yeripʉ caapi majiquẽna aniri, “Caroorije jã cátie jã janagarã, caroaro catiriquere jã jooya,” yʉ ĩ jeniquẽema, caĩ ucayupi Isaía ati yʉtea macanare na ĩ buio jʉgoyeyei, jã caĩwĩ Jesu.
15 Pois o coração deste povo está endurecido; ouvem com dificuldade e têm os olhos fechados, de modo que seus olhos não veem, e seus ouvidos não ouvem, e seu coração não entende, e não se voltam para mim, nem permitem que eu os cure’.
16 ’Mʉja maca cawariñuurã mʉja anigarã, yʉre caapiʉjarã aniri. Yʉ cátiere tʉjʉrã yʉ cãniere mʉja maji. Yʉ cabuiorijere apirã yʉ caĩrijere mʉja api puo.
16 “Felizes, porém, são seus olhos, pois eles veem; e seus ouvidos, pois eles ouvem.
17 Cariape mʉjaare yʉ ĩ: Dio ye quetire buiori maja, aperã caroarã tirʉmʉpʉ macana yucʉacã mʉjaare yʉ caiñoorijere catʉjʉgabajuparã. Mʉjaare yʉ cabuiorije quenare caapigabajuparã. Na cabaigabato quena na camajioquẽjupi Dio maca.
17 Eu lhes digo a verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês têm visto e ouvir o que vocês têm ouvido, mas não puderam.
18 ’Wejepʉ trigo apearire caotericʉ cʉ cabairique mʉjaare yʉ buio majiopa, jãre caĩwĩ Jesu.
18 “Agora, ouçam a explicação da parábola sobre o lavrador que saiu para semear.
19 —Jĩcaarã Ʉpaʉ Dio cʉ cãniere apibana quena api majiquẽema. Sataná na yeripʉ atí, na caapibatajere ema jee aá rericarore bairo nare áami, na majiritiato ĩi. Ma tʉ cañarique minia na caʉga reriquere bairona cãna ãma camaja to bairo cabairã.
19 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem sobre o reino e não a entendem. Então o maligno vem e arranca a semente que foi lançada em seu coração.
20 Aperã ʉ̃ta yepa jita põreroacã cãni yepapʉ care cumuriquere bairona cabairã ocõo bairo ãma Dio Wadariquere jĩacã caapirã: Caroa quetire nemoona caroaro api wariñuuma mai.
20 As que caíram no solo rochoso representam aqueles que ouvem a mensagem e, sem demora, a recebem com alegria.
21 Api wariñuubana quena jita põreroacã cãno canʉcori maniere bairona na majuuna yoaro apiʉjaquẽema yʉ cabuiorijere. To bairi aperã yʉ ye quetire na caapibataje wapa nare na capopiyeyero yoaro mee janama.
21 Contudo, uma vez que não têm raízes profundas, não duram muito. Assim que enfrentam problemas ou são perseguidos por causa da mensagem, cedo desanimam.
22 Ape rupaa oterique pota yucʉ watoapʉ care cumuriquere bairo cabairã ocõo bairo cãna ãma: Yʉ ye quetire apibana quena, ati yepa macaje macare seeto tʉgooñama. To bairi apeye pairo majuu na cacʉgope tʉgooñarã, “Tiere cʉgorã jã wariñuu anigarã,” jocarãna tʉgooñabama. To bairo ati yepa macaje na cátie apeye uniere na caboo netorije tʉgooñabana yʉ ye queti macare majiritima. To bairi pota yucʉ watoapʉ cañarique carica manore bairona yʉ caboorijere átiquẽema.
22 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações desta vida e pela sedução da riqueza, de modo que não produzem fruto.
23 Aperã caroa yepapʉ cañariquere bairona baima. Yʉ yere api, tiere apiʉjari caroaro api majima. Jĩcaarã treinta rupaa carica cʉtajere bairona cabairã ãma yʉ caboorijere cána aniri. Aperã tunu netobʉjaro caroaro yʉ yere cána sesenta rupaa carica cʉtajere bairona ãma. Aperã tunu na netoro caroaro majuuna yʉ yere ána cien rupaa carica cʉtajere bairona baima, jã caĩ buiowĩ Jesu yua.
23 E as que caíram em solo fértil representam os que ouvem e entendem a mensagem e produzem uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada”.
24 Ape wame queti buio majiorica wame caĩ buiowĩ Jesu tunu:
24 Esta foi outra parábola que Jesus contou: “O reino dos céus é como um agricultor que semeou boas sementes em seu campo.
25 Cabero cʉ ʉmʉa na cacanitoye apeĩ cʉ̃re catʉjʉ tutii atí, caroorije trigore bairo cabaurije cayajioropʉ caoteyupʉ trigo watoapʉna. Cayajioropʉ ote yaparo cáaácoajupʉ.
25 Enquanto os servos dormiam, seu inimigo veio, semeou joio no meio do trigo e foi embora.
26 Cabero trigo maca puti, bʉcʉa, carica cʉtigari paʉ cʉ paari maja caroorije trigo watoapʉ cabʉcʉarije quenare catʉjʉyuparã yua.
26 Quando a plantação começou a crescer, o joio também cresceu.
27 Caroorijere tʉjʉrã, weje ʉpaʉ tʉpʉ aá, cʉ caĩñuparã: “Jãre carotii, caroa aperi jetore mʉ otericʉ. ¿Nope ĩro caroorije trigo watoapʉna to putiyupari?” cʉ caĩñuparã nare carotiire.
27 “Os servos do agricultor vieram e disseram: ‘O campo em que o senhor semeou as boas sementes está cheio de joio. De onde ele veio?’.
28 To bairo cʉ na caĩro apii, “Jĩcaʉ yʉre catʉjʉtei majuu tie caroorijere otericʉmi,” na caĩñupʉ weje ʉpaʉ. To bairo na cʉ caĩro: “¿Caroorijere jã wʉgue rerãati?” cʉ caĩ jeniñañuparã.
28 “‘Um inimigo fez isso’, respondeu o agricultor. “‘Devemos arrancar o joio?’, perguntaram os servos.
29 “Wʉgue requẽja. Mʉja cawʉgue reata trigo jĩca turori quenare mʉja wʉgue reborã caroorije menana.
29 “‘Não’, respondeu ele. ‘Se tirarem o joio, pode acontecer de arrancarem também o trigo.
30 Trigo caroorije menana to bʉcʉato mai. Cabero trigo jeerica paʉ cãno jeeri majare ocõo bairo na yʉ ĩgʉ: ‘Trigore jeegarã jʉgoye caroorijere jeeya. Caroorijere jee, carupa rotori jiari, joe recõaña. Joe re yaparo trigo macare jee, ʉgarique cũrica wiipʉ cũña,’ na yʉ ĩgʉ cajeeri majare,” caĩñupʉ weje ʉpaʉ cʉ ʉmʉare. To bairona ã mani Ʉpaʉ Dio camajare cʉ cabejepe, caĩwĩ Jesu. Jocarãna, “Diore caapiʉjarã jã ã,” caĩrãre Dio na cʉ carepe, cariapena cʉ̃re caapiʉjarã macare cʉ tʉpʉ cʉ cajee aápere ĩ buioʉ, to bairo caĩwĩ Jesu.
30 Deixem os dois crescerem juntos até a colheita. Então, direi aos ceifeiros que separem o joio, amarrem-no em feixes e queimem-no e, depois, guardem o trigo no celeiro’”.
31 Ape wame queti buio majiorica wame na caĩ buiowĩ Jesu tunu:
31 Então Jesus contou outra parábola: “O reino dos céus é como a semente de mostarda que alguém semeia num campo.
32 Tie ape maca õqueacã majuu ã. Õqueacã majuu anibato quena bʉcʉatopʉ apeye wejeri macaje netoro caʉmʉari yucʉ aápá. To bairi minia atí, tii rʉpʉripʉ na batirire peoma. To bairona ã Ʉpaʉ Dio cʉ cãnie queti ape wame netoro, caĩwĩ Jesu.
32 É a menor de todas as sementes, mas se torna a maior das hortaliças; cresce até se transformar em árvore, e vêm as aves e fazem ninho em seus galhos”.
33 Cabero ape wame queti buio majiorica wamere caĩ buiowĩ Jesu:
33 Jesus também contou a seguinte parábola: “O reino dos céus é como o fermento usado por uma mulher para fazer pão. Embora ela coloque apenas uma pequena quantidade de fermento em três medidas de farinha, toda a massa fica fermentada”.
34 To bairi camaja paarãacãre na ĩ buioʉ, queti buio majiorica wameri mena jeto na caĩ buiowĩ Jesu.
34 Jesus sempre usava histórias e comparações como essas quando falava às multidões. Na verdade, nunca lhes falava sem usar parábolas.
35 To bairo jeto na ĩ buiori tirʉmʉpʉ macacʉ Dio ye quetire buiori majocʉ ocõo bairo cʉ caĩ ucañarica wamere bairona cájupi Jesu:
35 Cumpriu-se, desse modo, o que foi dito por meio do profeta: “Eu lhes falarei por meio de parábolas; explicarei coisas escondidas desde a criação do mundo”.
36 Cabero Jesu camaja paarãacãre na aáweori, wiipʉ cajãa ejawĩ. Cʉ cajãa ejaro tʉjʉrã cʉ buerã cʉ tʉpʉ atí, ocõo bairo cʉ jã caĩwʉ:
36 Em seguida, deixando as multidões do lado de fora, Jesus entrou em casa. Seus discípulos lhe pediram: “Por favor, explique-nos a história do joio no campo”.
37 To bairo cʉ jã caĩro ocõo bairo jã caĩ buiowĩ Jesu:
37 Jesus respondeu: “O Filho do Homem é o agricultor que planta as boas sementes.
38 Weje ati yepa nipetiro ĩgaro ĩ. Oterique caroa maca trigo ĩgaro ĩ Ʉpaʉ Dio cʉ cãni paʉ cãniparã. Caroorije caputirique Sataná yarã ãma ĩgaro ĩ.
38 O campo é o mundo, e as boas sementes são o povo do reino. O joio são as pessoas que pertencem ao maligno,
39 Nare cacũricʉ yʉre catʉjʉ tutii ãmi Sataná, caroorije caputiriquere caotericʉre bairona. Trigo jeerica yʉtea ĩgaro ĩ ati ʉmʉrecoo capetiri paʉ majuu. Trigo jeeri majare yʉ caĩata Dio tʉ macanare ángel majare na yʉ ĩ.
39 e o inimigo que plantou o joio no meio do trigo é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os que fazem a colheita são os anjos.
40 To bairi caroorije na cajee joe reriquere bairona na átigʉmi Dio caroorãre ati ʉmʉrecoo capetiri paʉ cãnopʉ.
40 “Da mesma forma que o joio é separado e queimado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 To bairi yʉ, camaja tʉpʉ Dio cʉ cajooricʉ aniri Dio tʉ macanare ángel majare na yʉ joogʉ yʉ carotiri paʉ nipetiropʉ. “Dio cʉ carotirijere cátiquẽnare, aperãre caroorijere cáti wadajã pairã quenare na jee peocõaña,” na yʉ ĩ joogʉ ángel majare.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, e eles removerão do reino tudo que produz pecado e todos que praticam o mal
42 Ángel maja nare na cajee yaparoro peropʉ na yʉ regʉ. Topʉ na yʉ carero seeto majuu tamʉobana tʉgooñarique pai otigarãma.
42 e os lançarão numa fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 To bairo cabairi paʉ cariape cána caroarã maca mani Ʉpaʉ Dio cʉ carotiri paʉpʉ anicõagarãma. Muipu cʉ caaji baterore bairona caaji baterã anigarãma na quena. Noa yʉ yere caapirã caroaro na apiʉjaato, caĩwĩ Jesu.
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”
44 Ocõo bairo caĩnemowĩ Jesu tunu:
44 “O reino dos céus é como um tesouro escondido que um homem descobriu num campo. Em seu entusiasmo, ele o escondeu novamente, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou aquele campo.”
45 Ape wame Jesu ocõo bairo caĩwĩ tunu, Ʉpaʉ Dio tʉpʉ mani cãnipere pairo cawapacʉtie ã, ĩ buioʉ:
45 “O reino dos céus também é como um negociante que procurava pérolas da melhor qualidade.
46 Maca teñaʉ jĩca caroa majuu pairo cawapa cʉtiare catʉjʉyupʉ aperã tʉpʉ. To bairi tiare boʉ nipetiro cʉ apeyere aperãre na nuni, niyerure jee, tiare cawapayeyupʉ, caĩwĩ Jesu, Dio ye macaje pairo cawapacʉtie ã ĩ buioʉ.
46 Quando descobriu uma pérola de grande valor, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou a tal pérola.”
47 Ape wame caĩwĩ Jesu tunu:
47 “O reino dos céus é, ainda, como uma rede de pesca que foi lançada ao mar e pegou peixes de todo tipo.
48 capãarã na cajãaro tʉjʉrã cawemoñuparã paputiropʉ. Wemo yaparo cabeje ruiyuparã yua. Caroarã jetore cajee jãañuparã ape piipʉ. Caroorã maca carecõañuparã.
48 Quando a rede estava cheia, os pescadores a arrastaram até a praia, sentaram-se e juntaram os peixes bons em cestos, jogando fora os ruins.
49 To bairona átigarãma Dio tʉ macana ángel maja ati ʉmʉrecoo capetiri paʉ cãnopʉre. To cãnacã poa macana tʉpʉ aáti, caroarã watoapʉ cãna caroorãre na bejegarãma.
49 Assim será no fim dos tempos. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Caroorãre na beje, peropʉ na regarãma. Topʉ nare na carero seeto majuu tamʉobana tʉgooñarique pai otigarãma, caĩwĩ Jesu.
50 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 To bairije buio yaparo:
51 Vocês entendem todas essas coisas?” “Sim”, responderam eles.
52 To bairo jã caĩro:
52 Então ele acrescentou: “Todo mestre da lei que se torna discípulo no reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro verdades preciosas, tanto novas como velhas”.
53 Atie queti buio majiorica wamerire buio yaparo cáaácoami Jesu cʉ cabʉcʉarica macapʉ.
53 Quando Jesus terminou de contar essas parábolas, deixou aquela região
54 Cʉ cabʉcʉarica macapʉ aá, topʉ eja, na ya wii neñapo buerica wiipʉ Dio Wadariquere na cabuiowĩ. To bairo na cʉ cabuiorijere apirã catʉgooña acʉawã to macana:
54 e voltou para Nazaré, cidade onde tinha morado. Enquanto ensinava na sinagoga, todos se admiravam e perguntavam: “De onde lhe vêm a sabedoria e o poder para realizar milagres?
55 —Cʉ yarãre, cʉ cabairiquere mani maji peticõa. Yucʉ pãiri mena apeye uniere cátacʉ José ãnacʉ Macʉ ãmi. Cʉ paco María cawamecʉco ãmo. Cʉ bairã Jacobo, José, Simón, Juda cawamecʉna ãma.
55 Não é esse o filho do carpinteiro? Conhecemos Maria, sua mãe, e também seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas.
56 Cʉ yarã romiri quena mani ya macapʉ ãma. To bairi camajocʉ manire bairona anibacʉ quena ¿dope bairo tiere cʉ majibaupari? caame ĩwã Jesu cʉ cabʉcʉarica maca macana.
56 Todas as suas irmãs moram aqui, entre nós. Onde ele aprendeu todas essas coisas?”.
57 To bairo ame ĩrã cʉ caapi nʉcʉbʉgoquẽma. To bairo cʉ na caapi nʉcʉbʉgoquẽto tʉjʉʉ ocõo bairo na caĩwĩ Jesu:
57 E sentiam-se muito ofendidos. Então Jesus lhes disse: “Um profeta recebe honra em toda parte, menos em sua cidade e entre sua própria família”.
58 To bairi cʉ cabʉcʉarica macapʉ capee áti iñoorica wamerire cátiquẽmi cʉ̃re na caapi nʉcʉbʉgoquẽto maca.
58 E, por causa da incredulidade deles, realizou ali apenas uns poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.