Lucas 1
Kitab Bogu Pasad talu' nog Mikpongon (SUC) vs NVT
1 Og sulat koni tidu dia ni Luk posunguꞌ dia ni Teopilus.
1 Muitos se propuseram a escrever uma narração dos acontecimentos que se cumpriram entre nós.
2 Og sinulat nilan kituꞌ ion non og piguksugan nog gotowanan kituꞌ dianami nog mikotaksiꞌ nog ginang non tidu pa sog tolipunan. Bu ilan dosop og mikpulonag nog Gombaꞌis kituꞌ nog Guksugan paꞌali sog ginang nog Mikpongon dia sog gotowanan.
2 Usaram os relatos que nos foram transmitidos por aqueles que, desde o princípio, foram testemunhas oculares e servos da palavra.
3 Dadi, akon, pigonadan ku dosop mahatul og glam non kituꞌ tidu pa sog tolipunan non. Mipikil u dosop nog pokpolaspolason ku sumulat og guksugan paꞌali dianon bu poiton ku dianika, Pogodaban Teopilus,
3 Depois de investigar tudo detalhadamente desde o início, também decidi escrever-lhe um relato preciso, excelentíssimo Teófilo,
4 bagun mu da kosunan nog motud dodaꞌ og pianad kituꞌ dianika nog sakup ni Isus.
4 para que tenha plena certeza de tudo que lhe foi ensinado.
5 Kobon pa nog si Herod og migdatuꞌ sog probinsia nog Judia, ngon sala kotow bolian nog bansa Hudyu og ngalan non si Sakaraya. Ion og sakup nog sala kampung nog boliananan kituꞌ nog dia sog pangkat ni Apuꞌ Abidya. Bu og ngalan nog duoy non si Elisabet. Ion siꞌoy miktidu dosop dia sog pangkat ni Apuꞌ Aron.
5 Quando Herodes era rei da Judeia, havia um sacerdote chamado Zacarias, que fazia parte do grupo sacerdotal de Abias. Sua esposa, Isabel, também pertencia à linhagem sacerdotal de Arão.
6 Og pogduoy koyon midulus og kotubuꞌ nilan dia sog motaan nog Mikpongon bu ondaꞌ ilan kosimoy dia sog glam nog dondagan bu glam nog poꞌatan nog Mikpongon.
6 Zacarias e Isabel eram justos aos olhos de Deus e obedeciam cuidadosamente a todos os mandamentos e estatutos do Senhor.
7 Tibua, daꞌidun og bataꞌ nilan poꞌ si Elisabet, asta mogulang na, ondiꞌ mogbataꞌ.
7 Não tinham filhos, pois Isabel era estéril, e ambos já estavam bem velhos.
8 Dadi, dangan minatong na og tang nog sakup nog kampung ni Apuꞌ Abidya og mogokbit sog Baloy nog Poktomuyan dia sog Mikpongon, si Sakaraya og bolian dun.
8 Certo dia, Zacarias estava servindo diante de Deus no templo, pois seu grupo realizava o trabalho sacerdotal, conforme a escala.
9 Poꞌ og botad nog boliananan, moglogindanan ilan bog sima tumutung nog komangyan dia sog poktutungan nilan kituꞌ sog dugu kituꞌ nog mosigda. Bu si Sakaraya og mipiliꞌ nilan.
9 Foi escolhido por sorteio, como era costume dos sacerdotes, para entrar no santuário do Senhor e queimar incenso.
10 Sonuk ni Sakaraya moktutung nog komangyan, glam nog gotowanan dion, sosuku og miktamuy, migyakin ilan sog glowasan.
10 Enquanto o incenso era queimado, uma grande multidão orava do lado de fora.
11 Sonuk ni Sakaraya tumutung, gomonsunoy pa, og moloikat nog Mikpongon mikpotongow dianon nog dia pogindog sog dapit glintu nog poktutungan nog komangyan koyon.
11 Então um anjo do Senhor lhe apareceu, à direita do altar de incenso.
12 Dadi, kitokowan ion bu kiondokan dun dangan mitongow non.
12 Ao vê-lo, Zacarias ficou muito abalado e assustado.
13 Tibua, miktaluꞌ og moloikat koyon nog, “Naꞌ a kondokan Sakaraya poꞌ og gyakin mu midongog nog Mikpongon. Og duoy mu nog si Elisabet mogbataꞌ nog glaki bu sumboy ingolanan mu ion nog Jan.
13 O anjo, porém, lhe disse: “Não tenha medo, Zacarias! Sua oração foi ouvida. Isabel, sua esposa, lhe dará um filho, e você o chamará João.
14 Bu bila botaꞌon og bataꞌ koyon, landuꞌ gloliag mu dun bu modakol dosop og gotowanan og mogdaꞌdaꞌ dun.
14 Você terá grande satisfação e alegria, e muitos se alegrarão com o nascimento do menino,
15 Og bataꞌ niu koyon mimung motas dia sog motaan nog Mikpongon. Bu sumboy diꞌ ion minum nog sosuku mokobisa. Bu tidu sog kobataꞌ dianon, dia non na og Bolakat nog Mikpongon.
15 pois ele será grande aos olhos do Senhor. Nunca tomará vinho nem outra bebida forte. Será cheio do Espírito Santo, antes mesmo de nascer.
16 Bu bianan dianon modakol og pangkat ni Apuꞌ Israel og motiguliꞌ dia sog Mikpongon nog Kounutan nilan.
16 Fará muitos israelitas voltarem ao Senhor, seu Deus.
17 Bu ion moguna dia sog Kounutan. Mongon dianon og bolakat bu og bayaꞌ mamaꞌ nog bolakat kituꞌ bu og bayaꞌ nog dia ni Iladya, og polomolatas kituꞌ nog taluꞌ nog Mikpongon kobon nituꞌ. Bu sabap sog pomali nog bataꞌ mu koyon, og mokogulanganan bu og gombataꞌanan nilan nog daꞌ pomoksulut, motiguliꞌ ilan dun. Bu og gotowanan kituꞌ nog ondaꞌ pokokunut sog glegan nog Mikpongon, mokpuliꞌ na dia sog Mikpongon bu mokopikil ilan na moginang nog kodulusan. Bianan dianon, og gotowanan mosimpan sog kodatong nog Kounutan nilan.”
17 Será um homem com o espírito e o poder de Elias, e preparará o povo para a vinda do Senhor. Fará o coração dos pais voltar para seus filhos e levará os rebeldes a aceitarem a sabedoria dos justos”.
18 Tubus nion, miktaluꞌ si Sakaraya dia sog moloikat koyon nog, “Olo ma kisunoy u dun nog og taluꞌ nika koyon motuman dodaꞌ? Poꞌ mogulang ami na!”
18 Zacarias disse ao anjo: “Como posso ter certeza de que isso acontecerá? Já sou velho, e minha mulher também é de idade avançada”.
19 Dadi, tinumabal og moloikat koyon nog, “Akon si Gabriel nog miktidu dituꞌ sog sunguꞌan nog Mikpongon. Ion og dinumondag dianakon mangoy dini nika mangoy mogabit nog molongas nog guksugan koni.
19 O anjo respondeu: “Sou Gabriel, e estou sempre na presença de Deus. Foi ele quem me enviou para lhe trazer estas boas-novas.
20 Tibua, sabap nog ondiꞌ a ma tumud nog tinaluꞌ u koni nog saka motud bosia, moktimaluy a bod. Moktolipun numun kituꞌ diꞌ a mokopoktaluꞌ asta sog gondow nog motuman na og piktaluꞌ u koni dianika.”
20 Agora, porém, você ficará mudo até os dias em que essas coisas acontecerão, pois não acreditou em minhas palavras, que se cumprirão no devido tempo”.
21 Og gotowanan sop kituꞌ nog migbagad dia ni Sakaraya dia sog glowasan nog Baloy nog Poktomuyan koyon, kisobuꞌan ilan bog olo og kiobon non sog dialom.
21 Enquanto isso, o povo esperava Zacarias sair do santuário e se perguntava por que ele demorava tanto.
22 Dangan linumiu si Sakaraya, ondiꞌ na ion mokopoktaluꞌ. Dadi, misabut nilan nog ongon pitongow nog Mikpongon dianon sonuk nog dituꞌ ion sog dialom. Dadi, sabap nog diꞌ ma ion mokopoktaluꞌ, mikpopononggiꞌ tibua ion dia sog gotowanan koyon dion.
22 Quando finalmente saiu, não conseguia falar com eles, e perceberam por seus gestos e seu silêncio que ele havia tido uma visão no santuário.
23 Dangan midoksuꞌ na og polosukuꞌan ni Sakaraya dia sog Baloy nog Poktomuyan koyon, minuliꞌ ion dituꞌ sog bonua nilan.
23 Ao fim de seus dias de serviço no templo, Zacarias voltou para casa.
24 Tubus nituꞌ, si Elisabet migbogat dodaꞌ, bu lima bulan nog daꞌ ion pogliuliu sog baloy.
24 Pouco tempo depois, sua esposa, Isabel, engravidou e não saiu de casa por cinco meses.
25 Bu miktaluꞌ ion nog, “Kilolatan u dodaꞌ tokodoy nog Pogbayaꞌ poꞌ bianan sog gininang non koni dianakon, miawaꞌ og sipogan ku dun dia sog gotowanan.”
25 “Como o Senhor foi bom para mim em minha velhice!”, exclamou ela. “Tirou de mim a humilhação pública de não ter filhos!”
26 Dangan midopot na gonom bulan og tian ni Elisabet, og moloikat kituꞌ nog si Gabriel dinondag nosop nog Mikpongon mangoy dituꞌ sog Nasaret nog sakup nog probinsia nog Galili,
26 No sexto mês da gestação de Isabel, Deus enviou o anjo Gabriel a Nazaré, uma cidade da Galileia,
27 mangoy moguksug dia sog sala kotow dolaga nog daꞌ sibon kotuyok, og ngalan non si Maria. Si Maria koni, pigbayal ilan na ni Jusep og pangkat ni Apuꞌ Dabid.
27 a uma virgem de nome Maria. Ela estava prometida em casamento a um homem chamado José, descendente do rei Davi.
28 Bu og moloikat koyon mikpolani dianon mangka poktaluꞌ nog, “Og kotiknaꞌ nog pikilan mongon dianika, poꞌ pipia a nog Mikpongon bu Ion dion nika.”
28 Gabriel apareceu a ela e lhe disse: “Alegre-se, mulher favorecida! O Senhor está com você!”.
29 Dadi, kiondokan dun si Maria dangan midongog non og piktaluꞌ nog moloikat koyon, bu pikpikilpikil non bog olo og maꞌana nog kogolun kituꞌ dianon.
29 Confusa, Maria tentou imaginar o que o anjo quis dizer.
30 Bu miktaluꞌ nosop og moloikat koyon dianon nog, “Naꞌ a kondokan Maria, poꞌ kisuꞌatan dianika og Mikpongon.
30 “Não tenha medo, Maria”, disse o anjo, “pois você encontrou favor diante de Deus.
31 Poꞌ diꞌ mobon mogbogat a. Bu bila mogbataꞌ a na, og bataꞌ mu og glaki bu ingolanoy mu ion nog Isus.
31 Ficará grávida e dará à luz um filho, e o chamará Jesus.
32 Bu ion mimung nog motas bu og pogingalan dianon nog Bataꞌ nog Mikpongon. Og Mikpongon diꞌ kolobian. Bu ion og Pogbayaꞌ. Tugdakon non dianon og kopogdatuꞌ nog pangkat non kituꞌ nog si Dabid.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo. O Senhor Deus lhe dará o trono de seu antepassado Davi,
33 Bu ion og mogdatuꞌ dia sog pikpongkatan ni Jakub. Og kopogdatuꞌ non daꞌidun kopus non.”
33 e ele reinará sobre Israel para sempre; seu reino jamais terá fim!”
34 Dadi, miktaluꞌ si Maria dia sog moloikat koyon nog, “Olo mogandun kopogbogat u nog daꞌ u pa tanan sibon kotuyok?”
34 Maria perguntou ao anjo: “Como isso acontecerá? Eu sou virgem!”.
35 Tinumabal og moloikat koyon nog, “Og Bolakat nog Mikpongon tumonaꞌ dianika. Bu kotindungan ka nog bayaꞌ nog Mikpongon nog diꞌ kolobian. Dadi, og bataꞌ mu koyon daꞌ dusa non bu og pogingalan dianon og Bataꞌ nog Mikpongon.
35 O anjo respondeu: “O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Altíssimo a cobrirá com sua sombra. Portanto, o bebê que vai nascer será santo, e será chamado Filho de Deus.
36 Midongog mu taꞌ og goguapuꞌ mu kituꞌ nog si Elisabet, taluꞌ nog gotowanan dun, ondiꞌ na dow ion mogbataꞌ? Tibua, tontong mu, minsan siꞌoy mogulang na, numun koni gonom bulan na og tian non.
36 Além disso, sua parenta, Isabel, ficou grávida em idade avançada. As pessoas diziam que ela era estéril, mas ela concebeu um filho e está no sexto mês de gestação.
37 Poꞌ daꞌidun og mologon dia sog Mikpongon.”
37 Pois nada é impossível para Deus”.
38 Tinumabal si Maria nog, “Akon koni, sagya u da og sosoligan nog Mikpongon. Dadi, molongas u da bila motuman dianakon og poktoluꞌon mu koyon.” Tubus nituꞌ, ginonatan ion nog moloikat koyon.
38 Maria disse: “Sou serva do Senhor. Que aconteça comigo tudo que foi dito a meu respeito”. E o anjo a deixou.
39 Dadi, migulikos si Maria mangka pogdaliꞌ dituꞌ sog kobukidan nog probinsia nog Judia, sog bonua ni loꞌ Sakaraya.
39 Alguns dias depois, Maria dirigiu-se apressadamente à região montanhosa da Judeia, à cidade
40 Dangan minatong ion dituꞌ sog baloy ni loꞌ Sakaraya, sinumolod ion bu ginolun non si Elisabet.
40 onde Zacarias morava. Ela entrou na casa e saudou Isabel.
41 Dangan midongog ni Elisabet og taluꞌ ni Maria, migdodial mogdayun og bataꞌ dia sog dialom tian non. Bu og Bolakat nog Mikpongon minuluꞌ mogdayun dia ni Elisabet
41 Ao ouvir a saudação de Maria, o bebê de Isabel se agitou dentro dela, e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 bu mangka ion poktaluꞌ nog mosikad nog, “Sog glam nog kolibunanan, ika og pipia nog Mikpongon. Bu popiaon dosop og bataꞌ koyon dia sog dialom tian mu.
42 Em alta voz, Isabel exclamou: “Você é abençoada entre as mulheres, e abençoada é a criança em seu ventre!
43 Ondaꞌ u tokodoy bibolaꞌoy nog og ginaꞌ nog Kounutan ku mokoponumbaloy dini nakon.
43 Por que tenho a grande honra de receber a visita da mãe do meu Senhor?
44 Saꞌan kisunan ku nog ika og ginaꞌ non, poꞌ dangan mibatik u ika, og bataꞌ koni sog dialom tian ku, migdayun mogdodial dun.
44 Quando ouvi sua saudação, o bebê em meu ventre se agitou de alegria.
45 Pipia a nog Mikpongon poꞌ sabap sog tud mu nog glam nog piktaluꞌ nog Mikpongon dianika, motuman nododaꞌ.”
45 Você é abençoada, pois creu no que o Senhor disse que faria!”.
46 Dadi, tinumabal si Maria,
46 Maria respondeu: “Minha alma exalta ao Senhor!
47 bu landuꞌ og daꞌdaꞌan ku poꞌ ion og Polonabang u.
47 Como meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador!
48 Poꞌ daꞌ non akon suꞌusa kolingowoy minsan siꞌoy sagya u da ombabaꞌ nog sosoligan non. Dadi, moktolipun sog numun koni, og glam nog gotowanan moktaluꞌ nog akon pipia u nog Mikpongon
48 Pois ele observou sua humilde serva, e, de agora em diante, todas as gerações me chamarão abençoada.
49 poꞌ ion og diꞌ kontuan, mosolag og tabang nog miinang non dianakon. Mosigda og ngalan non.
49 Pois o Poderoso é santo, e fez grandes coisas por mim.
50 Tidu sog tiganaꞌ nog pangkat momangkat pitongow nog Mikpongon og glolat non dia sog glam nog gotowanan nog ain mogadab dianon.
50 Demonstra misericórdia a todos que o temem, geração após geração.
51 Bianan sog Bolakat non, pikpolaꞌ non og mokpotaspotas kituꞌ sog dialom pikilan non,
51 Seu braço poderoso fez coisas tremendas! Dispersou os orgulhosos e os arrogantes.
52 mangka non pobobaꞌoy og mokokosog nog kodotuꞌan, bu potasoy og mikpobabaꞌ nog bolotabat non.
52 Derrubou príncipes de seus tronos e exaltou os humildes.
53 Piokan non og kigutoman nog sosuku mokobaꞌis, tibua, binugow non og pongdoyahan kituꞌ, nog daꞌidun og binogoy non dun.
53 Encheu de coisas boas os famintos e despediu de mãos vazias os ricos.
54 Ita og sosoligan non nog bansa Israel, tinobangan non ita. Bu daꞌ non kolingowoy og glolat non
54 Ajudou seu servo Israel e lembrou-se de ser misericordioso.
55 dia ni Apuꞌ Abraham bu glam nog pangkatanan non. Poꞌ tinuman non og pasad non dia sog mokogulanganan ta kituꞌ kobon nituꞌ asta sog pangkatanan nilan kituꞌ asta nog daꞌ kopus non.”
55 Pois assim prometeu a nossos antepassados, a Abraão e a seus descendentes para sempre”.
56 Tubus nion, minguliꞌan si Maria dituꞌ ni Elisabet goktob nog tolu bulan mangka ion uliꞌ.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses, e então voltou para casa.
57 Dadi, dangan minatong og tang nog pogbotaꞌan ni Elisabet, migbataꞌ ion nog glaki.
57 Chegado o tempo de seu bebê nascer, Isabel deu à luz um filho.
58 Bu glam nog sumbaloyanan non bu og pigoloanan non, mikpogdaꞌdaꞌ ilan dosop dangan midongog nilan nog kololatan tokodoy ion nog Mikpongon.
58 Vizinhos e parentes se alegraram ao tomar conhecimento de que o Senhor havia sido tão misericordioso com ela.
59 Dangan og bataꞌ koyon midopot walu ondow tidu botaꞌon, inangoy nilan tukoy ion. Bu songoyon nilan bosia og ngalan nog bataꞌ koyon dia sog ngalan nog gamaꞌ non nog si Sakaraya.
59 Quando o bebê estava com oito dias, eles vieram para a cerimônia de circuncisão. Queriam chamar o menino de Zacarias, como o pai,
60 Tibua, si Elisabet miktaluꞌ nog, “Diꞌ mogusoy! Poꞌ sumboy og ngalan non si Jan.”
60 mas Isabel disse: “Não! Seu nome é João!”.
61 Dadi, mikpoktaluꞌ sala duaꞌ nog, “Oꞌo ma, tibua, sog glam nog pigilugananan nika daꞌidun pa maꞌ nion og ngalan non.”
61 Então eles lhe disseram: “Não há ninguém em sua família com esse nome”,
62 Mangka ilan pononggiꞌ dia ni Sakaraya bog sima og kolegan non og ngalan nog bataꞌ non koyon.
62 e com gestos perguntaram ao pai como queria chamar o bebê.
63 Dadi, minonggiꞌ si Sakaraya nog bogayan ion nog ponulatan non mangka ion sulat nog, “Og ngalan non si Jan.” Dangan mitongow nog gotowanan og sinulat non koyon, kisobuꞌan ilan dun.
63 Ele pediu que lhe dessem uma tabuinha e, para surpresa de todos, escreveu: “Seu nome é João”.
64 Tubus non tibua sulatoy og ngalan koyon, miglandan ion mokopoktaluꞌ puliꞌ. Bu miksanglit ion mangka pokposolamat sog Mikpongon.
64 No mesmo instante, Zacarias voltou a falar e começou a louvar a Deus.
65 Og sumbaloyanan nilan, kisobuꞌan ilan dun dunut gondok nilan. Bu og dongogan koyon mipulonag mogdayun sog kobukidan nog probinsia nog Judia sabap sog guksugan nog gotowanan koyon.
65 Toda a vizinhança se encheu de temor, e a notícia do que havia acontecido se espalhou por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Dadi, ain mikodongog dun, mikpikilpikil ilan bog olo gidoy og bataꞌ koyon bila sumolag na poꞌ motampal tokodoy nog dianon og Bolakat nog Mikpongon.
66 Todos que ficavam sabendo meditavam sobre esses acontecimentos e perguntavam: “O que vai ser esse menino?”. Pois a mão do Senhor estava sobre ele.
67 Tubus nituꞌ, si Sakaraya og gamaꞌ nog bataꞌ koyon tinosopan nog Bolakat nog Mikpongon mangka pomitua nog taluꞌ nog Mikpongon nog,
67 Então seu pai, Zacarias, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou:
68 “Sanglit sog Mikpongon, og piktamuy nog bansa Israel poꞌ inangoy non tobangoy og pigotowan non.
68 “Seja bendito o Senhor, o Deus de Israel, pois visitou e resgatou seu povo.
69 Bu pituaꞌ non dianita og bolokatan nog Polonabang nog ion tidu dia sog pangkat nog sosoligan kituꞌ nog Mikpongon nog si Apuꞌ Dabid.
69 Ele nos enviou poderosa salvação da linhagem real de seu servo Davi,
70 Kobon nituꞌ pa bianan sog polomolatasanan non kituꞌ nog midulus,
70 como havia prometido muito tempo atrás por meio de seus santos profetas.
71 pinasad non na nog tobangan non nododaꞌ ita tidu sog bantaanan ta bu tidu sog bayaꞌ nog ain mokangit dianita.
71 Agora seremos salvos de nossos inimigos e de todos que nos odeiam.
72 Bu miktaluꞌ ion nog potongowon non og glolat non dia sog mokogulanganan ta kituꞌ bu ondiꞌ non nododaꞌ poksolingawan og pasad non dianilan.
72 Ele foi misericordioso com nossos antepassados ao lembrar-se de sua santa aliança,
73 Og pasad kituꞌ, ion non og pinasad non kituꞌ dia ni Apuꞌ Abraham nog tobangan non ita tidu sog bayaꞌ nog bantaanan ta
73 o juramento solene que fez com nosso antepassado Abraão.
74 bagun ita da mokokunut dianon bu ondiꞌ ita mondok dia sog bantaanan ta,
74 Prometeu livrar-nos de nossos inimigos para o servirmos sem medo,
75 bu bagun dosop modulus og kotubuꞌ ta bu molonuꞌ og pikilan ta dia sog motaan non solian totubuꞌ ita pa.
75 em santidade e justiça, enquanto vivermos.
76 Bu ika sop bataꞌ u, sog gunanunan koyon, ingolanan ka nog polomolatas nog Mikpongon nog ion ondiꞌ kolobian. Moguna a dia sog kounutan ta moksimpan nog bianan non.
76 “E você, meu filhinho, será chamado profeta do Altíssimo, pois preparará o caminho para o Senhor.
77 Poꞌ posunon mu dia sog pigotowan nog Mikpongon paꞌali sog tabang non dianilan bianan sog kopongampun nog dusaanan nilan
77 Dirá a seu povo como encontrar salvação por meio do perdão de seus pecados.
78 sabap sog landuꞌ tokodoy og glolatan non dianilan. Og bayuꞌ nog kotabang non dianita ompononggiꞌ sog gondow nog mimolaꞌas dia sog silangan nog posunguꞌ na sumilow dianita.
78 Graças à terna misericórdia de nosso Deus, a luz da manhã, vinda do céu, está prestes a raiar sobre nós,
79 Poꞌ ampun matong ion dini nita, ain dia sog kodoloman otawaka sog kopotayan, kosilowan ilan na nog dolag non bagun ilan da koponuluꞌan dia sog kotiknaꞌ nog kopoglokotubuꞌ.”
79 para iluminar aqueles que estão na escuridão e na sombra da morte e nos guiar ao caminho da paz”.
80 Bu og bataꞌ koyon sinumolag bu mipagon og pikilan non dia sog Mikpongon. Bu dituꞌ ion migonong sog bonua nog mologon pogonongan asta minatong og gondow nog mangoy ion mokpulonag nog pomali sog gotow Israelanan.
80 João cresceu e se fortaleceu em espírito. E viveu no deserto até chegar o tempo de se apresentar ao povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.