Lucas 1
Kitab Bogu Pasad talu' nog Mikpongon (SUC) vs ARC
1 Og sulat koni tidu dia ni Luk posunguꞌ dia ni Teopilus.
1 Tendo, pois, muitos empreendido pôr em ordem a narração dos fatos que entre nós se cumpriram,
2 Og sinulat nilan kituꞌ ion non og piguksugan nog gotowanan kituꞌ dianami nog mikotaksiꞌ nog ginang non tidu pa sog tolipunan. Bu ilan dosop og mikpulonag nog Gombaꞌis kituꞌ nog Guksugan paꞌali sog ginang nog Mikpongon dia sog gotowanan.
2 segundo nos transmitiram os mesmos que os presenciaram desde o princípio e foram ministros da palavra,
3 Dadi, akon, pigonadan ku dosop mahatul og glam non kituꞌ tidu pa sog tolipunan non. Mipikil u dosop nog pokpolaspolason ku sumulat og guksugan paꞌali dianon bu poiton ku dianika, Pogodaban Teopilus,
3 pareceu-me também a mim conveniente descrevê-los a ti, ó excelentíssimo Teófilo, por sua ordem, havendo-me já informado minuciosamente de tudo desde o princípio,
4 bagun mu da kosunan nog motud dodaꞌ og pianad kituꞌ dianika nog sakup ni Isus.
4 para que conheças a certeza das coisas de que já estás informado.
5 Kobon pa nog si Herod og migdatuꞌ sog probinsia nog Judia, ngon sala kotow bolian nog bansa Hudyu og ngalan non si Sakaraya. Ion og sakup nog sala kampung nog boliananan kituꞌ nog dia sog pangkat ni Apuꞌ Abidya. Bu og ngalan nog duoy non si Elisabet. Ion siꞌoy miktidu dosop dia sog pangkat ni Apuꞌ Aron.
5 Existiu, no tempo de Herodes, rei da Judeia, um sacerdote, chamado Zacarias, da ordem de Abias, e cuja mulher era das filhas de Arão; o nome dela era Isabel.
6 Og pogduoy koyon midulus og kotubuꞌ nilan dia sog motaan nog Mikpongon bu ondaꞌ ilan kosimoy dia sog glam nog dondagan bu glam nog poꞌatan nog Mikpongon.
6 E eram ambos justos perante Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os mandamentos e preceitos do Senhor.
7 Tibua, daꞌidun og bataꞌ nilan poꞌ si Elisabet, asta mogulang na, ondiꞌ mogbataꞌ.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 Dadi, dangan minatong na og tang nog sakup nog kampung ni Apuꞌ Abidya og mogokbit sog Baloy nog Poktomuyan dia sog Mikpongon, si Sakaraya og bolian dun.
8 E aconteceu que, exercendo ele o sacerdócio diante de Deus, na ordem da sua turma,
9 Poꞌ og botad nog boliananan, moglogindanan ilan bog sima tumutung nog komangyan dia sog poktutungan nilan kituꞌ sog dugu kituꞌ nog mosigda. Bu si Sakaraya og mipiliꞌ nilan.
9 segundo o costume sacerdotal, coube-lhe em sorte entrar no templo do Senhor para oferecer o incenso.
10 Sonuk ni Sakaraya moktutung nog komangyan, glam nog gotowanan dion, sosuku og miktamuy, migyakin ilan sog glowasan.
10 E toda a multidão do povo estava fora, orando, à hora do incenso.
11 Sonuk ni Sakaraya tumutung, gomonsunoy pa, og moloikat nog Mikpongon mikpotongow dianon nog dia pogindog sog dapit glintu nog poktutungan nog komangyan koyon.
11 Então, um anjo do Senhor lhe apareceu, posto em pé, à direita do altar do incenso.
12 Dadi, kitokowan ion bu kiondokan dun dangan mitongow non.
12 E Zacarias, vendo- o, turbou-se, e caiu temor sobre ele.
13 Tibua, miktaluꞌ og moloikat koyon nog, “Naꞌ a kondokan Sakaraya poꞌ og gyakin mu midongog nog Mikpongon. Og duoy mu nog si Elisabet mogbataꞌ nog glaki bu sumboy ingolanan mu ion nog Jan.
13 Mas o anjo lhe disse: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida, e Isabel, tua mulher, dará à luz um filho, e lhe porás o nome de João.
14 Bu bila botaꞌon og bataꞌ koyon, landuꞌ gloliag mu dun bu modakol dosop og gotowanan og mogdaꞌdaꞌ dun.
14 E terás prazer e alegria, e muitos se alegrarão no seu nascimento,
15 Og bataꞌ niu koyon mimung motas dia sog motaan nog Mikpongon. Bu sumboy diꞌ ion minum nog sosuku mokobisa. Bu tidu sog kobataꞌ dianon, dia non na og Bolakat nog Mikpongon.
15 porque será grande diante do Senhor, e não beberá vinho, nem bebida forte, e será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Bu bianan dianon modakol og pangkat ni Apuꞌ Israel og motiguliꞌ dia sog Mikpongon nog Kounutan nilan.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus,
17 Bu ion moguna dia sog Kounutan. Mongon dianon og bolakat bu og bayaꞌ mamaꞌ nog bolakat kituꞌ bu og bayaꞌ nog dia ni Iladya, og polomolatas kituꞌ nog taluꞌ nog Mikpongon kobon nituꞌ. Bu sabap sog pomali nog bataꞌ mu koyon, og mokogulanganan bu og gombataꞌanan nilan nog daꞌ pomoksulut, motiguliꞌ ilan dun. Bu og gotowanan kituꞌ nog ondaꞌ pokokunut sog glegan nog Mikpongon, mokpuliꞌ na dia sog Mikpongon bu mokopikil ilan na moginang nog kodulusan. Bianan dianon, og gotowanan mosimpan sog kodatong nog Kounutan nilan.”
17 e irá adiante dele no espírito e virtude de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos e os rebeldes, à prudência dos justos, com o fim de preparar ao Senhor um povo bem disposto.
18 Tubus nion, miktaluꞌ si Sakaraya dia sog moloikat koyon nog, “Olo ma kisunoy u dun nog og taluꞌ nika koyon motuman dodaꞌ? Poꞌ mogulang ami na!”
18 Disse, então, Zacarias ao anjo: Como saberei isso? Pois eu já sou velho, e minha mulher, avançada em idade.
19 Dadi, tinumabal og moloikat koyon nog, “Akon si Gabriel nog miktidu dituꞌ sog sunguꞌan nog Mikpongon. Ion og dinumondag dianakon mangoy dini nika mangoy mogabit nog molongas nog guksugan koni.
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado a falar-te e dar-te estas alegres novas.
20 Tibua, sabap nog ondiꞌ a ma tumud nog tinaluꞌ u koni nog saka motud bosia, moktimaluy a bod. Moktolipun numun kituꞌ diꞌ a mokopoktaluꞌ asta sog gondow nog motuman na og piktaluꞌ u koni dianika.”
20 Todavia ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas aconteçam, porquanto não creste nas minhas palavras, que a seu tempo se hão de cumprir.
21 Og gotowanan sop kituꞌ nog migbagad dia ni Sakaraya dia sog glowasan nog Baloy nog Poktomuyan koyon, kisobuꞌan ilan bog olo og kiobon non sog dialom.
21 E o povo estava esperando a Zacarias e maravilhava-se de que tanto se demorasse no templo.
22 Dangan linumiu si Sakaraya, ondiꞌ na ion mokopoktaluꞌ. Dadi, misabut nilan nog ongon pitongow nog Mikpongon dianon sonuk nog dituꞌ ion sog dialom. Dadi, sabap nog diꞌ ma ion mokopoktaluꞌ, mikpopononggiꞌ tibua ion dia sog gotowanan koyon dion.
22 E, saindo ele, não lhes podia falar; e entenderam que tivera alguma visão no templo. E falava por acenos e ficou mudo.
23 Dangan midoksuꞌ na og polosukuꞌan ni Sakaraya dia sog Baloy nog Poktomuyan koyon, minuliꞌ ion dituꞌ sog bonua nilan.
23 E sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para sua casa.
24 Tubus nituꞌ, si Elisabet migbogat dodaꞌ, bu lima bulan nog daꞌ ion pogliuliu sog baloy.
24 E, depois daqueles dias, Isabel, sua mulher, concebeu e, por cinco meses, se ocultou, dizendo:
25 Bu miktaluꞌ ion nog, “Kilolatan u dodaꞌ tokodoy nog Pogbayaꞌ poꞌ bianan sog gininang non koni dianakon, miawaꞌ og sipogan ku dun dia sog gotowanan.”
25 Assim me fez o Senhor, nos dias em que atentou em mim, para destruir o meu opróbrio entre os homens.
26 Dangan midopot na gonom bulan og tian ni Elisabet, og moloikat kituꞌ nog si Gabriel dinondag nosop nog Mikpongon mangoy dituꞌ sog Nasaret nog sakup nog probinsia nog Galili,
26 E, no sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 mangoy moguksug dia sog sala kotow dolaga nog daꞌ sibon kotuyok, og ngalan non si Maria. Si Maria koni, pigbayal ilan na ni Jusep og pangkat ni Apuꞌ Dabid.
27 a uma virgem desposada com um varão cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 Bu og moloikat koyon mikpolani dianon mangka poktaluꞌ nog, “Og kotiknaꞌ nog pikilan mongon dianika, poꞌ pipia a nog Mikpongon bu Ion dion nika.”
28 E, entrando o anjo onde ela estava, disse: Salve, agraciada; o Senhor é contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Dadi, kiondokan dun si Maria dangan midongog non og piktaluꞌ nog moloikat koyon, bu pikpikilpikil non bog olo og maꞌana nog kogolun kituꞌ dianon.
29 E, vendo- o ela, turbou-se muito com aquelas palavras e considerava que saudação seria esta.
30 Bu miktaluꞌ nosop og moloikat koyon dianon nog, “Naꞌ a kondokan Maria, poꞌ kisuꞌatan dianika og Mikpongon.
30 Disse-lhe, então, o anjo: Maria, não temas, porque achaste graça diante de Deus,
31 Poꞌ diꞌ mobon mogbogat a. Bu bila mogbataꞌ a na, og bataꞌ mu og glaki bu ingolanoy mu ion nog Isus.
31 E eis que em teu ventre conceberás, e darás à luz um filho, e pôr-lhe-ás o nome de Jesus.
32 Bu ion mimung nog motas bu og pogingalan dianon nog Bataꞌ nog Mikpongon. Og Mikpongon diꞌ kolobian. Bu ion og Pogbayaꞌ. Tugdakon non dianon og kopogdatuꞌ nog pangkat non kituꞌ nog si Dabid.
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai,
33 Bu ion og mogdatuꞌ dia sog pikpongkatan ni Jakub. Og kopogdatuꞌ non daꞌidun kopus non.”
33 e reinará eternamente na casa de Jacó, e o seu Reino não terá fim.
34 Dadi, miktaluꞌ si Maria dia sog moloikat koyon nog, “Olo mogandun kopogbogat u nog daꞌ u pa tanan sibon kotuyok?”
34 E disse Maria ao anjo: Como se fará isso, visto que não conheço varão?
35 Tinumabal og moloikat koyon nog, “Og Bolakat nog Mikpongon tumonaꞌ dianika. Bu kotindungan ka nog bayaꞌ nog Mikpongon nog diꞌ kolobian. Dadi, og bataꞌ mu koyon daꞌ dusa non bu og pogingalan dianon og Bataꞌ nog Mikpongon.
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e a virtude do Altíssimo te cobrirá com a sua sombra; pelo que também o Santo, que de ti há de nascer, será chamado Filho de Deus.
36 Midongog mu taꞌ og goguapuꞌ mu kituꞌ nog si Elisabet, taluꞌ nog gotowanan dun, ondiꞌ na dow ion mogbataꞌ? Tibua, tontong mu, minsan siꞌoy mogulang na, numun koni gonom bulan na og tian non.
36 E eis que também Isabel, tua prima, concebeu um filho em sua velhice; e é este o sexto mês para aquela que era chamada estéril.
37 Poꞌ daꞌidun og mologon dia sog Mikpongon.”
37 Porque para Deus nada é impossível.
38 Tinumabal si Maria nog, “Akon koni, sagya u da og sosoligan nog Mikpongon. Dadi, molongas u da bila motuman dianakon og poktoluꞌon mu koyon.” Tubus nituꞌ, ginonatan ion nog moloikat koyon.
38 Disse, então, Maria: Eis aqui a serva do Senhor; cumpra-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo ausentou-se dela.
39 Dadi, migulikos si Maria mangka pogdaliꞌ dituꞌ sog kobukidan nog probinsia nog Judia, sog bonua ni loꞌ Sakaraya.
39 E, naqueles dias, levantando-se Maria, foi apressada às montanhas, a uma cidade de Judá,
40 Dangan minatong ion dituꞌ sog baloy ni loꞌ Sakaraya, sinumolod ion bu ginolun non si Elisabet.
40 e entrou em casa de Zacarias, e saudou a Isabel.
41 Dangan midongog ni Elisabet og taluꞌ ni Maria, migdodial mogdayun og bataꞌ dia sog dialom tian non. Bu og Bolakat nog Mikpongon minuluꞌ mogdayun dia ni Elisabet
41 E aconteceu que, ao ouvir Isabel a saudação de Maria, a criancinha saltou no seu ventre; e Isabel foi cheia do Espírito Santo,
42 bu mangka ion poktaluꞌ nog mosikad nog, “Sog glam nog kolibunanan, ika og pipia nog Mikpongon. Bu popiaon dosop og bataꞌ koyon dia sog dialom tian mu.
42 e exclamou com grande voz, e disse: Bendita és tu entre as mulheres, e é bendito o fruto do teu ventre!
43 Ondaꞌ u tokodoy bibolaꞌoy nog og ginaꞌ nog Kounutan ku mokoponumbaloy dini nakon.
43 E de onde me provém isso a mim, que venha visitar-me a mãe do meu Senhor?
44 Saꞌan kisunan ku nog ika og ginaꞌ non, poꞌ dangan mibatik u ika, og bataꞌ koni sog dialom tian ku, migdayun mogdodial dun.
44 Pois eis que, ao chegar aos meus ouvidos a voz da tua saudação, a criancinha saltou de alegria no meu ventre.
45 Pipia a nog Mikpongon poꞌ sabap sog tud mu nog glam nog piktaluꞌ nog Mikpongon dianika, motuman nododaꞌ.”
45 Bem-aventurada a que creu, pois hão de cumprir-se as coisas que da parte do Senhor lhe foram ditas!
46 Dadi, tinumabal si Maria,
46 Disse, então, Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 bu landuꞌ og daꞌdaꞌan ku poꞌ ion og Polonabang u.
47 e o meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador,
48 Poꞌ daꞌ non akon suꞌusa kolingowoy minsan siꞌoy sagya u da ombabaꞌ nog sosoligan non. Dadi, moktolipun sog numun koni, og glam nog gotowanan moktaluꞌ nog akon pipia u nog Mikpongon
48 porque atentou na humildade de sua serva; pois eis que, desde agora, todas as gerações me chamarão bem-aventurada.
49 poꞌ ion og diꞌ kontuan, mosolag og tabang nog miinang non dianakon. Mosigda og ngalan non.
49 Porque me fez grandes coisas o Poderoso; e Santo é o seu nome.
50 Tidu sog tiganaꞌ nog pangkat momangkat pitongow nog Mikpongon og glolat non dia sog glam nog gotowanan nog ain mogadab dianon.
50 E a sua misericórdia é de geração em geração sobre os que o temem.
51 Bianan sog Bolakat non, pikpolaꞌ non og mokpotaspotas kituꞌ sog dialom pikilan non,
51 Com o seu braço, agiu valorosamente, dissipou os soberbos no pensamento de seu coração,
52 mangka non pobobaꞌoy og mokokosog nog kodotuꞌan, bu potasoy og mikpobabaꞌ nog bolotabat non.
52 depôs dos tronos os poderosos e elevou os humildes;
53 Piokan non og kigutoman nog sosuku mokobaꞌis, tibua, binugow non og pongdoyahan kituꞌ, nog daꞌidun og binogoy non dun.
53 encheu de bens os famintos, despediu vazios os ricos,
54 Ita og sosoligan non nog bansa Israel, tinobangan non ita. Bu daꞌ non kolingowoy og glolat non
54 e auxiliou a Israel, seu servo, recordando-se da sua misericórdia
55 dia ni Apuꞌ Abraham bu glam nog pangkatanan non. Poꞌ tinuman non og pasad non dia sog mokogulanganan ta kituꞌ kobon nituꞌ asta sog pangkatanan nilan kituꞌ asta nog daꞌ kopus non.”
55 (como falou a nossos pais) para com Abraão e sua posteridade, para sempre.
56 Tubus nion, minguliꞌan si Maria dituꞌ ni Elisabet goktob nog tolu bulan mangka ion uliꞌ.
56 E Maria ficou com ela quase três meses e depois voltou para sua casa.
57 Dadi, dangan minatong og tang nog pogbotaꞌan ni Elisabet, migbataꞌ ion nog glaki.
57 E completou-se para Isabel o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 Bu glam nog sumbaloyanan non bu og pigoloanan non, mikpogdaꞌdaꞌ ilan dosop dangan midongog nilan nog kololatan tokodoy ion nog Mikpongon.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que tinha Deus usado para com ela de grande misericórdia e alegraram-se com ela.
59 Dangan og bataꞌ koyon midopot walu ondow tidu botaꞌon, inangoy nilan tukoy ion. Bu songoyon nilan bosia og ngalan nog bataꞌ koyon dia sog ngalan nog gamaꞌ non nog si Sakaraya.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, vieram circuncidar o menino e lhe chamavam Zacarias, o nome de seu pai.
60 Tibua, si Elisabet miktaluꞌ nog, “Diꞌ mogusoy! Poꞌ sumboy og ngalan non si Jan.”
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não, porém será chamado João.
61 Dadi, mikpoktaluꞌ sala duaꞌ nog, “Oꞌo ma, tibua, sog glam nog pigilugananan nika daꞌidun pa maꞌ nion og ngalan non.”
61 E disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que se chame por este nome.
62 Mangka ilan pononggiꞌ dia ni Sakaraya bog sima og kolegan non og ngalan nog bataꞌ non koyon.
62 E perguntaram, por acenos, ao pai como queria que lhe chamassem.
63 Dadi, minonggiꞌ si Sakaraya nog bogayan ion nog ponulatan non mangka ion sulat nog, “Og ngalan non si Jan.” Dangan mitongow nog gotowanan og sinulat non koyon, kisobuꞌan ilan dun.
63 E, pedindo ele uma tabuinha de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 Tubus non tibua sulatoy og ngalan koyon, miglandan ion mokopoktaluꞌ puliꞌ. Bu miksanglit ion mangka pokposolamat sog Mikpongon.
64 E logo a boca se lhe abriu, e a língua se lhe soltou; e falava, louvando a Deus.
65 Og sumbaloyanan nilan, kisobuꞌan ilan dun dunut gondok nilan. Bu og dongogan koyon mipulonag mogdayun sog kobukidan nog probinsia nog Judia sabap sog guksugan nog gotowanan koyon.
65 E veio temor sobre todos os seus vizinhos, e em todas as montanhas da Judeia foram divulgadas todas essas coisas.
66 Dadi, ain mikodongog dun, mikpikilpikil ilan bog olo gidoy og bataꞌ koyon bila sumolag na poꞌ motampal tokodoy nog dianon og Bolakat nog Mikpongon.
66 E todos os que as ouviam as conservavam em seu coração, dizendo: Quem será, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Tubus nituꞌ, si Sakaraya og gamaꞌ nog bataꞌ koyon tinosopan nog Bolakat nog Mikpongon mangka pomitua nog taluꞌ nog Mikpongon nog,
67 E Zacarias, seu pai, foi cheio do Espírito Santo e profetizou, dizendo:
68 “Sanglit sog Mikpongon, og piktamuy nog bansa Israel poꞌ inangoy non tobangoy og pigotowan non.
68 Bendito o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e remiu o seu povo!
69 Bu pituaꞌ non dianita og bolokatan nog Polonabang nog ion tidu dia sog pangkat nog sosoligan kituꞌ nog Mikpongon nog si Apuꞌ Dabid.
69 E nos levantou uma salvação poderosa na casa de Davi, seu servo,
70 Kobon nituꞌ pa bianan sog polomolatasanan non kituꞌ nog midulus,
70 como falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo,
71 pinasad non na nog tobangan non nododaꞌ ita tidu sog bantaanan ta bu tidu sog bayaꞌ nog ain mokangit dianita.
71 para nos livrar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos aborrecem
72 Bu miktaluꞌ ion nog potongowon non og glolat non dia sog mokogulanganan ta kituꞌ bu ondiꞌ non nododaꞌ poksolingawan og pasad non dianilan.
72 e para manifestar misericórdia a nossos pais, e para lembrar-se do seu santo concerto
73 Og pasad kituꞌ, ion non og pinasad non kituꞌ dia ni Apuꞌ Abraham nog tobangan non ita tidu sog bayaꞌ nog bantaanan ta
73 e do juramento que jurou a Abraão, nosso pai,
74 bagun ita da mokokunut dianon bu ondiꞌ ita mondok dia sog bantaanan ta,
74 de conceder-nos que, libertados das mãos de nossos inimigos, o servíssemos sem temor,
75 bu bagun dosop modulus og kotubuꞌ ta bu molonuꞌ og pikilan ta dia sog motaan non solian totubuꞌ ita pa.
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 Bu ika sop bataꞌ u, sog gunanunan koyon, ingolanan ka nog polomolatas nog Mikpongon nog ion ondiꞌ kolobian. Moguna a dia sog kounutan ta moksimpan nog bianan non.
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque hás de ir ante a face do Senhor, a preparar os seus caminhos,
77 Poꞌ posunon mu dia sog pigotowan nog Mikpongon paꞌali sog tabang non dianilan bianan sog kopongampun nog dusaanan nilan
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, na remissão dos seus pecados,
78 sabap sog landuꞌ tokodoy og glolatan non dianilan. Og bayuꞌ nog kotabang non dianita ompononggiꞌ sog gondow nog mimolaꞌas dia sog silangan nog posunguꞌ na sumilow dianita.
78 pelas entranhas da misericórdia do nosso Deus, com que o oriente do alto nos visitou,
79 Poꞌ ampun matong ion dini nita, ain dia sog kodoloman otawaka sog kopotayan, kosilowan ilan na nog dolag non bagun ilan da koponuluꞌan dia sog kotiknaꞌ nog kopoglokotubuꞌ.”
79 para alumiar os que estão assentados em trevas e sombra de morte, a fim de dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 Bu og bataꞌ koyon sinumolag bu mipagon og pikilan non dia sog Mikpongon. Bu dituꞌ ion migonong sog bonua nog mologon pogonongan asta minatong og gondow nog mangoy ion mokpulonag nog pomali sog gotow Israelanan.
80 E o menino crescia, e se robustecia em espírito, e esteve nos desertos até ao dia em que havia de mostrar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.