Hebreus 11
E Nut Ka Meer Mang Ka Mokpom To A Gunngar (SUA) vs AAI
1 To a re to te, “kmor mnam mor mang E Nut,” ka pun ta vle ti te, kam ho mi ktua serppak hak mang E Nut te, En ner ho mi ktua mitom karo tnangal ruk ngota nho mkor En mang ngar. Ii, ka pun ta vle kat te, o tnangal ruk endruk ngot lo si vokom mar vop orom nguaro kerok, vanangko ngom kael mar oguo ktar ko pum nguaro kerok enangthe ngot her mi vokom mar lsir he.
1 Baitumatum ana itinin i sawar ta anababatun taso’ob ema’ama boro nuhi nafot tanama’am nati sawar tanab. Naatu sawar ta men ta’i’itin, baise taso’ob nati sawar i ema’am boro tanab, nati i boun baitumatum tao’o.
2 Va her vgum a papat to arhe ngolmialaol ruk tennik ngam her matnge vgum o vnek kam sim kut kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar ge, he E Nut nma hover ngaro munik vgum tok arhe.
2 Imih ata a’agir marasika hima’ama hai baitumatumamaim God itin, ana baibasit itih.
3 Ii, ko ngot kor mnam mor mang E Nut he kmokpom kar he ka mnor mang te, o tgoluk tgus kuon ma volkha, endruk ngot kais kam vokom mar orom nguaro kerok, E Nut ther el ka re he kueng ngar he, orom o tgoluk ruk ngot lo kais kam vokom mar.
3 Baitumatumamaim taso’ob tafaramamaim sawar etei i God awanamaim eo himatar, naatu iti sawar himamatar i men ta’i’itahimaim eo himataramih, baise buriburihimaim.
4 Va tennik e Abel ta nngiar ngang E Nut orom ka nngiar, he ka nngiar to endo ta ya kir kim knopia to e Kaen ka nngiar her vgum ko e Abel tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar to le ka nngiar ngang orom tok. He enang tok, E Nut tle khover e Abel ka munik kam mon en la mmok ko pum kalo keik mnam a kolkha to E Nut ta ngatkal mang e Abel ko ta nngiar ngang en tok. He tete e Abel tsi yor, vanangko karo papat ruk kmor mnam en mang E Nut ngma keknen ngang ngor ge.
4 Baitumatumamaim Abel siwar gewasinamak bai na God bitin i men Cain ana siwar na’atube’emih. Ana baitumatumamaim God iyasisir ana ef mutufurin rouw eo, anayabin ana siwar gewasin. Abel i marasik morob, baise ana baitumatumamaim fanan i ema’ama.
5 Va her vgum ko e Inok tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar tok kat, E Nut thigiang he kol ka grap orom ngoguon ma volkha, vanangko tlo yor mo mmie vop. Ii, va o mia ngat sia riring mo mmie ko E Nut tpet petgim mar. Vanangko ktar mang ko E Nut tlo pet petgim mar vop, E Nut thover ka munik kat, her gi vgum ko thigiang E Nut orom karo papat ruk kmor mnam en mang En he kmokpom kar tok.
5 Baitumatumamaim Enoch morobo’e, yawasin au mar yen, sabuw hinuwih men hitita’ur, anayabin God bora’ah. Baise au mar yena’e ana veya abisa sisinaf God itin eo, “O isa ayu abiyasisir.”
6 Ko E Nut tlo kais hak kam higiang a mhel to tlo kor mnam en mang En he lua mokpom kar e, ekam ko endo tre kmaol rkieng E Nut, naka ktar kor mnam en mang En te, tmia vle, yek E Nut nam mrua khenam En mruo ngang a mhel to endo ko nak sovet kmel riring En kam mnor mang.
6 Orot babin yait aurin baitumatum en God nati orot babin isan men ebiyasisir, anayabin orot babin yait God nanamaim titamih i nitumatum God i ema’am, naatu orot babin yait turobe’emaim enunuwih ana baiyan boro nitih.
7 Va e Noa kat, en tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar tok kat ko tlo si vokom a kus to E Nut tengorang en mang, vanangko e Noa tgorang E Nut he kngan vgum to le kaeharom a langail to klalaut kam sulgim ka valngan orom ge. Ii, e Noa tkor mnam en mang E Nut tok, he E Nut tmon en la mmok ko pum kalo keik. He enang tok, e Noa ta kol E Nut ka tnangal ko mkor E Nut her gi vgum ko tkor mnam en mang En he kmokpom kar tok. Vanangko o mia ruk ngta vle kia kus, E Nut tmonik kim a yor ngang ngar, her gi vgum a kus to endo gi E Noa tkor mnam en mang E Nut mang.
7 Baitumatumamaim sawar abisa boro hitamatar isan God Noah bimatanuw ana veya, bir kakafiyinamaim God fanan bai wa wowab aawan natunatun bairi hiyawasih. Ana baitumatumamaim tafaram ana kakafinane kusib tabaratait tit nabin bat, naatu God biyanane yawas mutufurin bain ana baibasit ma’ama ana baitumatumamaim bai.
8 Va e Ebrehem kat, en tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar tok kat. Ko tlo si mnor mang a ni mhe to msim to E Nut tvaeng en kam ngae kun mnam, he nang en kam kol koknaik ko mkor E Nut, vanangko tgia ngan vgum E Nut tok kat he ka mlom orom karo tgoluk he kngae ge.
8 Baitumatumamaim Abraham tafaram ta boro uf i nowanamih tamamatar isan God eo’omatan ana veya’amaim, God fanan bai ana tafaram itumar misir asir remor kwaneyan in.
9 Ii, tgi kor mnam en mang E Nut he kngam rengmat ko mnam a mhe to E Nut tel ka tnangal ngang mang he. He ko tok, nma vle enang a hirtek kun mnam a mhe to ko yok. Ii, ko nma ngam o rambel ruk orom o it ngo kaenatok, gi enang khal to e Isak va kaes to e Yakop ko nginma ngam mar kmonit kun mnam mar tok kat. Ko ennginduk ngint her kol E Nut ka tnangal to endo ko mkor E Nut gi enang e Ebrehem tok kat.
9 Baitumatumamaim Abraham na omatanen me’emaim tit, touman orot na’atube menah tatabirih hai tafaramamaim sis ya ma remor. Isaac naatu Jacob hairi auman na’atube hisinaf, anayabin i auman me nati isan God eomatanih.
10 Ii, e Ebrehem tkor mnam en mang E Nut mang ka tnangal to endo he kngae tok, ekam ko ta nho mkor E Nut kmel en kun mnam E Nut ka rengmat msim, endo E Nut mruo tnonho ekam he kngam kuon ma volkha kam vle ngnik ngnik.
10 Abraham sisimaim ma reremor anayabin i bitumatum bar merar gewasin anababatun God taiyuwin yakitifuw wowowab imaim boro narun wanatowan nitutut nama.
11 Ii, va e Ebrehem si en a ho hipun hak, va ktavlom tgia mait kat, vanangko E Nut tgi kaenserpagam en, he nang ktavlom kmel ka vrek mang en her gi vgum ko e Ebrehem tkor mnam en mang E Nut ka tnangal to tel ngang te, E Nut ka serppak tmi kut kais kam mitom ka tnangal to endo kmeharom gi enang ko thavae.
11 Iban maiye kwana’itin, Abraham i iregah naatu Sarah i a’arin, baise baitumatumamaim Abraham, kek tamah matar, anayabin i so’ob God ana omatanen isah i mar etei ebobosunusunub.
12 He ekam tok, e Ebrehem en tsi re kam yor, va si en a mhel to atgiang, vanangko her en arhe endo ta plam a valngan to orom o mia ngarlakhor ruk ngat kais mang o ketor ruk kuon ma volkha. Ii, karo mia ngarlakhor ngat kais kat mang a vui ko va mou, ko o mia ngat lo kais hak kam him mar kam mnor mang ngar te, mar aner.
12 Imih bebeyan tana’itin, Abraham biyan etei i morob, baise iti orot ta’imon biyanane ana ub ra’at tafaram awan karatan, daman naatu dones na’atube baiyabin en.
13 O mia ruk endri ko her monik mo, mar tgus ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar kam ngae kais ko ngat her yor he. Ii, ngat yor, nang lo vokom o tgoluk ruk E Nut tel karo tnangal ngang ngar ormar e. Nove, mar mruo ngat mrua havae mang ngar mruo te, mar o gi vrong hirtek va o takpun ruk mo mmie. He ekam tok, ngat gi kael o tnangal ruk endruk oguo ktar ko pum ngaro kerok kmor mnam mar mang E Nut mang ngar he ksirei mang E Nut te, ner mi kaikkiem karo rhek ruk tel karo tnangal ngang ngar ormar, kmitom mar, mar kam pis lmien koknaik yek, vanangko ngta vle malhagenmok mang ngar vop.
13 Iti sabuw erebaitumatum hima’am himorob, sawar God eo’omatanih men hibai, baise hinuwamo ef yok na’in hi’itin, naatu yasisiramaim nati sawar hai merar hiyi. Imih taiyuwih isah iti tafaramamaim i nah toumanih naatu ef rimurih na’atube hima.
14 Ii, o mia ruk ngam mrua havae mang ngar tok, ngma khenam mar mruo ma mmok te, ngama nho mkor E Nut kmel mar kun mnam ngarta rengmat langto ko yok kuon ma volkha kam kol ngang ngar mruo.
14 Anayabin sabuw sawar iti na’atube isah teo i tafaram ta bain nowah matar, imaim wanatowan ma’amih tinunuwet.
15 Ii, kua mien te, ngam mrua khenam mar mruo tok, ko enangthe ngpa pat mang o rengmat ruk ngat ottek mnam mar mo mmie enangthe ngta vle ngang ngar mruo te, ngaro mhetor mruo msim, va ngap kais kam riring a ngaelaut tang mar kam kat kaeknik mnam mar kat gi.
15 Naatu hai tafaram atamanin hibihamiy isan hitanotanot na’at, marasika boro ef hitanuwet hitamatabir maiye.
16 Vanangko ngate lua pat tok e. Nove, ngam kle va kael ngaro papat mang a rengmat to kuon ma volkha ha, endo ta ya kir kim o gi vrong rengmat ruk mo mmie. He ekam tok, E Nut nam lua leep pum mar, mar kam mon Endo ngma totu pum orom En. Ii, ngot kais kam mnor te, nam lua leep pum mar tok, ekam ko ther ngam a rengmat langto ngang ngar kuon ma volkha he.
16 Baise nati efanin i tafaram ta gewasin anababatun hinunuwih, tafaram no maramaim. Isan imih God isan hai God hirouw hio i men biyah eo’ohow. Anayabin hai bar merar gewasin imaim wanatowan ma isan yabuna’ika.
17 — ausente —
17 God routobon Abraham bitin ana veya, baitumatumamaim natun ta’imonamo Isaac bai siboromih yai. God ana omatanen Abraham isan i iti na’atube eo,
18 — ausente —
18 “O natu Isaac wanawananamaim boro a ub nara’at.” Baise God Abraham rurutubun ana veya Abraham nowarasit.
19 Ii, e Ebrehem teharom tok, ekam ko karo papat ngta serppak te, E Nut tkais kam hover e Isak petgim ka nnak ge. He kmikkiem a ngothoi to tok, e Isak ther mia vle enangthe, E Nut thover petgim ka nnak he, ko tre kam gia yor ko tok he.
19 Abraham so’ob Isaac namomorob God karam boro niyawas maiye, naatu ana itinin boro iti na’atube tatao, Abraham natun easabunibo uman botan.
20 Mare, va e Isak tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar kat he le kngamyammok mang klo hal ruk e Yakop va e Iso, he nang min kam vokom E Nut ka tnangal koknaik kat.
20 Baitumatumamaim Isaac natunatun rou’ab, Jacob, Esau hairi baigegewasin itih, mar boro hai ma gewas isan.
21 Va e Yakop kat tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar tok kat, ko tie ko ta re kam yor, ta por kim ka kop he kngamyammok mang khal to e Yosep klo hal ruk alomin tgus kat. Ii, tngamyammok mang ngin kam totu pum E Nut enang tok.
21 Jacob baitumatumamaim ma’am iregah morobomih ana veya na kakabom auman Joseph natunatun rou’ab igegewasinih. Naatu ana tu’umaim ibais kuso bat God ana merar yi.
22 Va e Yosep kat tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar. Ko tie ko ta re kam yor kat, ta rere ngang kaornopeik kam ktar kpavap mang o Yuda ko ngara veet kmottek mnam a mhe to e Isip. Va ta smia keknen ngang ngar mang karo sogi kat ko pekam ko nak yor, mar kam lol kmottek ormar kat.
22 Baitumatumamaim Joseph morobomih ana veya na kakabom auman, Israel sabuw Egypt baihamiyin maiye tit isan hai tur eowen, naatu ana rarik auman bai tit isan hai tur eowen.
23 Va e Moses kteit va knan ngint kor mnam min mang E Nut he kmokpom kar kat, ko knan tkol va ngint lo gorang a pos to mkor o Isip nga taven, endo kmim o gunsvel tgus e. Ngint her kle gia tuvgom e Moses kam ngae kais mo kenho ruk korlotge. Ngint tuvgom tok, ekam ko ngat vokom e Moses te, en tlo vle enang o vrong gunsvel akuruk e. Tho mi kut vle yok gi.
23 Baitumatumamaim Moses tutufuw ana veya hinah tamah sumar tounu hibun hima, aiwob orot ana ofafar fokarin eo isan men hibirumih. Anayabin kek tufuw hi’i’itin i men kek afa na’atube’emih.
24 Va e Moses ta laut to kor mnam en mang E Nut he kmokpom kar kat ko tlua svil o mia kam mon en te, o Isip nga taven ka kvek khal e.
24 Baitumatumamaim Moses ra’at yen orot mamatar ana veya’amaim, i men kok boro Pharaoh natun babitai natun hitarouw hitao.
25 Nove, ta kle va mur el en mruo ma kernonhommok kam kaum kar E Nut karo mia mruo, he nang o Isip kam kol a regesal mang en, enang ngar tok kat. Ii, tmur el en mruo ma kernonhommok kar mar tok, nang lua svil kam kaum kar o Isip nga taven mar, en kam lua sirei kam rum karo svil mang o kerkeknen ruk ngam lua vle lhok e.
25 Imih iti yasisir kakafin mar kafai baiyasisir isan i kwahir, naatu God ana sabuw bairi bai’akir isan rubin.
26 Ii, e Moses tmur pat kun mnam en mruo te, tho mi kut ya hak kam kaum kar a valngan to Endo E Nut Thim Orom Ka Msasaen nak pal mnam, he nang o mia kam ngam a leep kuon mang en tok, nang tlo vua ya en kam kaum kar o Isip he ktuur mnam o Isip ngaro gol, nang kle khuo mang karo singni koknaik. Ii, tmur pat kun mnam en mruo tok, ekam ko ther el ka keik to nera kol koknaik yek oguo ktar ko pum kalo keik.
26 I ana not Keriso wabinamaim sabuw biya’ohow hinitin nabi’akir ana gewasin i ra’at kwanekwan men Egypt wanawan toto buyoy gewasin yomanin en na’atube’emih. Anayabin i ana not etei i ana baiyan boro nan isan yayabuna.
27 Ii, tkor mnam en mang E Nut ka tnangal he lua gorang o Isip nga taven karo resik ngang ko tngae ottek mnam a mhe to e Isip. Tottek he kmatnge vgum o vnek ruk ko ma kalputmok ekam ko tkael o tnangal ruk mkor E Nut to o mia ngat lo is kam vokom oguo ktar ko pum kalo keik he kvokom mar te, ngta vle malhagenmok mang ngar vop.
27 Baitumatumamaim Moses misir Egypt ihamiy tit, aiwob orot yan soso’ar isan men bir, baise itafofor tit. Anayabin God wa’iwa’irinamaim ma’am Moses itin.
28 Va e Moses tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar kat ko thera pakvom kmem a pnes to o Yuda ngma mon te, A Engyel Tvarpaam O Yuda Ngaro Molpou. Ii, tkor mnam en mang E Nut tok, he kvorang a sipsip karo gidiel kuo mang o ngtek ruk ko vo gudor ruk mkor o Yuda ngaro rektor kmikkiem E Nut karo rhek ruk endruk kam tokim a koot to nam kaim o mia kngam mar o yoror, kam lo kaim o Yuda ngaro molpou.
28 Baitumatumamaim Moses Tar Nowaten ana bowabow imatar bobaituw hai rara etawan hidadawiren. Saise Gurusenayan kek ai’in rouwamih nanan Israel hai kek ai’in men narouw hinamorob.
29 Va o Yuda ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar tok kat ko ngta nvar a tonglou to ngma mon te, A Tonglou To A Svel gi enangthe ngat kenker a ngaelaut. Vanangko o Isip ngat re kam nvar enang tok kat, va a mou tvuvvuom mar ngatngae.
29 Baitumatumamaim Israel sabuw riy gagamin wabin Red Sea mamah me yanabe hirabon rewan roun hiyen. Baise Egypt baiyowayah hi’ufnunih hirarabon riy matabir maiye re etei himorob.
30 Va e Yosua mar ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar kat ko ngat kairkakleim a rengmat to e Yeriko mo kolkhek ruk aktiek hori orom alomin he a rengmat to endo ka hennek tgi mrua rpuo.
30 Baitumatumamaim Israel sabuw veya etei umat roun rou’ab tafaram Jericho bar merar gagamin fur ufun hibiwaibibib ufunamaim fur tafofor re sabuw etei himorob.
31 Va a vlom to e Rehap, endo nam mur kaenen ka vok ngang lurokol ta ngatkal mang alo Yuda ruk ngint vaik kun ma mmek mnam lYeriko, min kam smia keketar mar. He ekam tok, tlo yor kar endruk ngata kerngnek vgum E Nut her vgum ko tkor mnam en mang E Nut he kmokpom kar tok kat arhe.
31 Baitumatumamaim babin ef remorayan wabin Rahab sabuw baifanasairayah hi’a’asbunubunuwen i men hi’asabunimih, anayabin Israel orot rafot rouwayah hinan hai merar yi buwih ana baremaim hirun.
32 Va o mia ngarlavurgem vop ko kais kam rere mang ngar ko ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar tok kat, vanangko nong a ngaekam ngang dok kam keknen ngang nguk mang ngar ruk e Gidion, e Barak, e Samson, e Yepta, e Devit, e Samuel va o propet kat e.
32 Tur i moumurih na’in tema’am baise veya men ema’am boro Gideon, Barak, Samson, Jephthah, David, Samuel naatu dinab oro’orot isah anao kwananowar.
33 Ko endri kar nglenar akuruk kat ngat kor mar mnam mar mang E Nut he kmokpom kar. Ko akuruk ngat kaus kar o vrong rhek kir kim ngaro serppak. Ii, akuruk ngat kir kim mar to le kya mang ngar kam smia nho mang ngar. Ii, her endruk ngat mi kol a mmie ka mhe to E Nut tel karo tnangal ngang ngarores mang arhe. Va akuruk ngat kaus kar o ngaemslang ruk ngat vua serppak kat, endruk ngma monrik te, o laion he kir kim mar kat.
33 Baitumatumamaim tafaram afa hai aiwob hirouw hinunih, ma gewas ana efamaim sabuw hikaifih bairi hima. Naatu God abisa eomatanih itih, hisinaf lion awah hibit anihimih men hi’anih.
34 Va akuruk, o mia ngat ngam mar kuo kia paei he a paei tvurvur klik, vanangko tlo em mar. Va akuruk, o mia ngat re kam krong ngar orom o mus, vanangko E Nut tmur hong ngar pum a kernonhommok to endo. Akuruk E Nut thortgem mar, ko tesgun ngam lo vua serppak, vanang koknaik E Nut tenserpagam mar kam vle lserppak kam kle kngae kaus lserppak hak kar ngaro imuo ruk o vrong rhek he kir kim mar kam pet mar petgim a mhe to ngat kaus mang.
34 Sabuw ata wairaf in bitakir wan hirouw hiyey men e’arahih, afa kaiy wanane hibihir, afa hiririm hi’inu’in hai fair hibai maiye, afa ahay waf wanawanan hirun nah hi’aiseyasey hibat rakit hi’abargiyigiyih.
35 Va lraip ruk ngles ngat yor, ngata kta lol mar ko mkor o propet, he o propet ngat hover ngles petgim ngaro nnak kam kat kaekon mar ngang ngaortek.
35 Baibin afa taih tuwah morobone God iyawasih itih, afa morob hirubin God hibitumitum isan rakit himisir hibow hirouw biyah hibeyat, biyababan bai’akir gagamin maiyow hibai. Anayabin i hiso’ob morobone misir maiye isan i boro gewasinamaim hinamisir maiye.
36 Ii, va o mia akuruk ko ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar, nglenar ngma kaerer ngaro lpetuk ngang ngar kam kenhor mang ngar va kirmekon a khap mnam mar. Vanang akuruk ko ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar, o mia ngta kleng ngaro singni orom o sen he kaenpasiker mar kun mnam a hengor kam vle ko tok kngae kngae kat.
36 Afa hi’iyabih hi’uwih kwanikwaniyih naatu hibow hirouw biyah hikwimih, afa hibow hifatumih hin dibur hiya.
37 Va akuruk ko ngat kor mnam mar mang E Nut he kmokpom kar, o mia ngat lalaem akuruk orom o krek kngam mar o yoror. Va ngata pokim akuruk ngaro pkor kngam mar nglomin va ngta krong akuruk orom o mus kngam mar o yoror kat. Va akuruk ngma tu kim o tgoluk tgus mo mmie mekam mekam. Va o mia ngama koskalil orom akuruk kam kol a regesal mang ngar kat. Ii, her endri arhe akuruk ngam kaegenkar o sipsip va o got ngaro ir he kngongae orom mar,
37 Afa kabayamaim hirouw himorob, afa naiwah so’omaim hiboro’omen, afa kaiyomaim hiyow himorob, afa bai’akir gagamin maiyow hibai, sheep, goat, bunibunihimaim ar faifuw hisakir hiyon, yababan hibai aurih sawar i’en, aa murumurubih hi’a’akir naatu hirukoukuwih hima hiremor.
38 ko ngam gi vrong punpa ngpang ngar ko ma gi kalputmok, va ko kio vlik, va ko mnam o nhotor va ko mnam o krek ngaro ngnorok kat. Ii, o mia ruk mo mmie, endruk ngat lo kor mnam mar mang E Nut he lua mokpom kar ngam si vle kar E Nut karo mia ri enang tok, vanangko o mia ruk mo mmie ngat lo eveep iser E Nut karo mia mruo hak.
38 Iti tafaramamaim hai ma isan i men igewasin, sabuw toumanih na’atube arar yan, oyaw an, watu wanawanan, sou wanawanan imaim hi’in hima hiremor.
39 Ii, E Nut karo mia ruk endruk tgus ngat kor mnam mar mang E Nut va E Nut tsi hover ngaro mnok ekam tok, vanangko nong tang mnam mar hak tmi vokom o tnangal ruk E Nut telik ngang ngar ge.
39 Sabuw iti etei i hai baitumatumamaim wabih iti tema’am, baise sawar abisa God eo’omatanih men yait ta bai.
40 Nove, ko E Nut ta ktar her el ka papat to kam mi kut el ka mokpom to a gunngar kun pgegom En kar mor ri tete, endo ta ya kir kim ka mokpom to tel tennik. Ko tmi kut el ka papat tok, kam tarkanang ka ngaeha to orom mar ruk tennik orom mor ruk tete, he nang mor tgus kam kaum ka vle la mmok ko pum kalo keik her vgum a mokpom to E Nut tmi kut el kun pgegom En kar mor tete.
40 Anayabin God ana kok nati sabuw i boro hinama hinakaif saise it bairit auta’imon nati sawar gewasin nafaramit youn.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Hebreus 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.