Lucas 12
Magtubu dənə̂ Mãr̰ĩ (SOR) vs ARA
1 Wála gɨ ta lə da, nare dayar nan̰ nem dubu dubu me, nə yab ɗɨrbɨ kwandagɨ gɨ gɨdɨragɨ daa pəgɨn̰ mad mad. Jesu u gwale waygɨ woni gɨrsə gwale duwa ba da: «Gamna sɨdənge dara musbu gɨnə nare nə Parise day. Cendi i nare nə gwale ꞌyol bɨdəgɨ lə, me dusɨrəgɨ dɨ korgɨn̰ i jiga. Pamna mani day nə àla bədə.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Dara mani nə nare gamgɨ dusɨrəgɨ lə pad da, ha dɨmə daa me, nə gɨ àlgɨ̀ budə lə kaw, gɨndəgɨ ha piyara daa pad me ca.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 I dara ta di me gwale gɨ anə wayɨw budɨ lə da, gɨ ha dwayaw daa pɨden̰yə ɗən̰ ɗən̰ me, gɨ anə dam kulə bo bɨdəng nare sumdəgɨ lə n̰amɨw nɨm kaw, gɨ ha swajaw daa pɨden̰yə pəng pəng nare dɨrəgɨ lə me ca.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 Nə wayang i ꞌyeni nə kwandan moso: Kalna lán̰agɨ gɨ nare ɗi. Cendi da, nem ꞌyáa gun sɨw gɨ doni mɨra me ha nyama gaba àláw mani mɨn targɨn̰ ɗang bədə.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Yarna, nə gɨləng gun gɨ anə ha lán̰aw di: Lán̰ɨnaw Mãr̰ĩ an̰ju, dara an̰ji duwa da, nem ꞌyáng me nem bwaa dúndɨrəng mana gɨ dùwa dɨ budə dɨra gɨ bam ilə bədə bɨr̰ɨn̰yə di. Əw, nə wayang: I an̰ji me lán̰ɨnaw.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 Dirbi nə tẽtẽ kaw, gɨ ɓamgɨ jii me gɨ kɨlgɨ bam gɨ chile dɨ ɓani sɨr gaa bədə mo? Yande kaw, dirbi nə ta di, mɨn dwar̰agɨ lə kaw, Mãr̰ĩ nɨmgɨ bam bədə.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Ɗang da, wudɨn̰ nə dɨdəng kaw, Mãr̰ĩ ꞌwocn̰ gɨr̰ə day le me ca. Yande da, lán̰ɨna bədə! Anə ꞌyolɨw Mãr̰ĩ nan̰ ɗoy dirbi nə gɨr̰e bam.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 Nə wayang daa: Gun gɨ wayna daa nare dɨrəgɨ lə ba a i gun ni da, ɨndi gɨ Gun gorndɨw kaw, nə ha waya daa Paja nənə Mãr̰ĩ duwa nə daa dɨrəgɨ lə, an̰ju ba i gun ni me ca.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ɗɨm da, gun gɨ bɨlnə bɨw sarni wayna daa nare dɨrəgɨ lə ba a ꞌwocn̰ɨn bədə da, ɨndi kaw, nə ha waya daa paja nənə Mãr̰ĩ duwa nə daa dɨrəgɨ lə ba nə ꞌwocn̰ɨw bədə me ca.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Gun gɨ wayna ɨndi gɨ Gun gorndɨw gwale ni gɨ àcn̰e kaw, Mãr̰ĩ ha kala dusɨw hɨlala dɨwə me, aba cadɨba dúndi dɨnə Mãr̰ĩ duwa da, an̰ji ha ꞌywaa dusi dɨ hɨlale Mãr̰ĩ sɨwə bədə.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 Wála gɨ gɨ dara hára gandang kululi woni amsa Mãr̰ĩyə dara àlang sariya, labaa dara hára gandang dolgə lə labaa woni dwana dɨrəgɨ lə kaw, kalna hára dara gwale gɨ anə ha wayaw me bɨlə gɨ sɨdəng daa me di ɗi.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Dara i dúndi dɨnə Mãr̰ĩ duwa me ha gɨləng gwale gɨ anə ha wayaw mana gɨ ta lə di dog tandi.»
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Gun mɨn mana gɨ nare nə gɨr̰e dwar̰agɨ lə wayɨw Jesu da: «Aba gɨlənin mani, wayɨw chendɨn kalɨw a ɨsɨnənin dɨba dɨ abɨranin kalnin gandɨdɨ di bam.»
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Jesu cow wayɨw ba da: «Jan maché, i wi me chɨ́n geche gaba ang gwale labaa, aba ɨsəng mani dodə mo?»
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Ɨr̰ɨ Jesu waygɨ nare ba da: «Àsɨna angal dan dara ùrə gɨ mani nə ꞌywaa nə ꞌyarbare. Gun da, dee mani duwa nə ꞌywaa ꞌyarbarna ya man de kaw, cendi nem bɨləw bədə.»
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Ɨr̰ɨ Jesu waygɨ gwale gɨ diri ba da: «Gun mɨn gaba ꞌywaa mani gɨ yiga duwa naw swagə ꞌyarbar nan̰ ilə.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Mwom da, an̰ji dam ɨrɨm gwale dusɨwə ba da: “Mana ni gaba bwaa swagə di yen daa me, nə ha àla i man mo?”
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Ɨr̰ɨ an̰ji way da: “Yər, mani nə nə ha àlagɨ̀ di me i ta: Nə ha ichɨbə ɓechibe ni bam pad me, nə ha piyə nə gechide ɗang me, nə ha bwaa gɨ swagə ni di lə me, nə ha dáya gɨ mani ni nə ꞌywaa nə ɗang pad lə me ca.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Targɨn̰ ɗang da, nə ha waya dusɨnnə ba da: Dúndɨn, mani diya woni wama aliya nan̰ dalawə ꞌyarbar nan̰e. Dam, də wom me, də chə̀ me, də bo gwayni, də ajɨ pide sɨn̰a dɨdə.”
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Ɨr̰ɨ Mãr̰ĩ cor wayɨw da: “Məng gá! Changa dɨ laba lə da, mə ha mara le! Yande da, mani dɨma nə ꞌywaa nə mə dajɨbɨgɨ di, ha waraw i wi mo?”»
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Me Jesu way ɗang ba da: «Gun gɨ kan̰jɨna ꞌywaa dara sɨw duwa gang me kan̰jɨ ꞌywaa gɨ daa Mãr̰ĩ sɨwə bədə da, ha wunə ya ta di de me ca.»
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Ɨr̰ɨ Jesu waygɨ woni gɨrsə gwale duwa ba da: «I dara ta di me nə wayang da: Kalna nulbə gɨ sɨdəng dara haye gɨ anə ha wama bɨlə nɨm di ɗi, me barge gɨ anə ha hura sɨdəngə di ɗi.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Dara gun dama duwa gɨ dɨrəw bɨ̀ra sɨn̰a dɨdə ka da, ladni duwa ɗoy mani nə wama bam, me gun sɨw gɨ doni kaw, ladni duwa ɗoy barge gɨ hura bam me ca.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Ɨrmɨnə gàa dɨwə sɨn̰: An̰ji yigɨ swagə bədə, me n̰il bədə me, dogɨlɨn̰ duwa kaw, ilə bədə me ca. Ɓechibe duwa ilə bədə kaw, Mãr̰ĩ ɨsɨw ta bədə mo? Me ꞌyeni nə nare da, anə ɗoy dirbi bam hən̰ Mãr̰ĩ dɨrəwə bədə mo?
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Ɗang da, i wi dwar̰angə, dara nulbə duwa gɨ sɨw di, me chidɨ nɨm gɨ wála duwa gɨ dam nɨm sɨn̰a dɨdə daa pii hin̰e mo?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Ina yande da, dee dwana dan nyamna dara àla mani nə hin̰er̰u bədə da, dara na me anə nulbə sɨdəng dara mani nə ɗang di mo?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 Yarna balawrang hoo duwa gɨ an̰ji huw sɨn̰. An̰ji àl giyə bədə me ku barge bədə me ca. Me nə wayang: Dole gɨ Salmõ gɨ mani duwa ꞌyarbar nan̰ ta kaw, dii mɨn hurə barge gɨ lade gɨ ya balawrang hoo duwa di de bədə.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Ay, ꞌyeni nare nə dusɨrəng dɨ kala Mãr̰ĩ dɨwə i ɓani nə gá! Chemde nə bam nə dam laba me, sanga gɨ ha bwagɨ dùwa lə kaw, Mãr̰ĩ hurnagɨ barge gɨ lade sɨdəgɨ lə da, ꞌyeni nə nare da, an̰ji ha hurang barge sɨdəngə bədə man man mo?
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Yande da, ꞌyeni, kalna nulbə gɨ sɨdəng mani nə wama dɨdəgɨ lə ɗi me, kalna nulbə gɨ sɨdəng mani nə chàa dɨdəgɨ lə ɗi me ca. Ɨrmɨnə mani nə ya ta de di dɨdəgɨ lə nan̰ bədə me ca.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Mani nə ta di pad da, i nare woni ꞌwacn̰a Mãr̰ĩ gɨ ɓag bədə me kan̰jɨgɨ dɨban bwaa gɨ gwayni cendi sɨn̰a dɨdə ka. Me ꞌyeni da, Abɨrang gɨ Mãr̰ĩ ꞌwocn̰ mani pad nə jalang ta di com.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Yande da, kan̰jɨna dara kal Mãr̰ĩ lamna dwãr̰ĩ duwa dɨdəngə pii do me, mani nə ɗang di da, Mãr̰ĩ ha ꞌyàng gandagɨ lə diiyə sɨn̰.»
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 «ꞌYeni nə anə wun ya dɨmən̰je nə dayar ɓani kab de da, kalna lán̰a ɗi, dara Abɨrang gɨ Mãr̰ĩ ùr ba a kalang anə ha dama ciri duwa lə di le.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Kɨlnə mani dan nə ꞌywaa bam me, gursɨ day da, ɨsɨnəgɨ woni n̰agɨni. Kan̰jɨna mál dɨ idɨ myandara bam bədə tandi. Dáyna mál dan bwanadɨ daa Mãr̰ĩyə, dara i mana gɨ mẽ ha mĩyədɨ bədə me, dɨgɨn̰e kaw, ha ladɨ bədə me ca.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Nə way yande dara mana gɨ mani dan nə ꞌywaa pad ilə ta di, dusɨrəng ha ꞌya lə dɨwə me ca.»
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 «Hurbɨna barge dan gɨ giyə sɨdəngə damna nɨm me, kalna lamba dan damna gɨ ꞌywaa jang me ca.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Damna wunə ya woni àla giyə nə dam ɓedɨ aba ciri day gɨ ya dyamdɨraniyə cwara duwa ta de. Mana gɨ an̰ji gɨrnəy me ajɨna kulu bɨw me da, cendi ɓɨr̰ɨn̰ kaláng tɨn̰ɨw bam.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Woni àla giyə nə aba ciri day cwarnay gɨrnəy ꞌywanagɨ bɨ̀ra da, cendi dam i gɨ sii ꞌywala! Dwayna, nə wayang i gwale sɨw: Aba ciri di ha cwara hura barge gɨ giyə di sɨwə me, ha kalagɨ dama dodə me, ha hára dwar̰agɨ lə mɨn mɨn ɨsəgɨ mani nə wama me ca.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Aba ciri di cwarnay hane gɨ changa dwar̰ɨ labaa, gɨ manapɨr ib me, ꞌywanagɨ bɨ̀ra da, woni àla giyə nə ta di, dam i gɨ sii ꞌywala.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Anə ꞌwocn̰ com, gun gaba ciri dee ꞌwacn̰ana dara mẽ ba hára lə mĩyəwə gɨ dawa dɨ ya ta de da, an̰ji ha dama dɨrəw bɨ̀ra ɨməw ɓwalba gɨ bii dɨmə kɨrə duwa lə di bam.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 ꞌYeni kaw, ɗangr̰ɨna sɨdəng damna dɨrəng bɨ̀ra, dara ɨndi gɨ Gun gorndɨw di, nə ha cwara i gɨ dawa dɨ anə ɨrɨm lə bədə.»
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Piyer ùr Jesu ba da: «Aba ciri nin, gwale gɨ diri gɨ mə wayɨw ta di da, mə waynin i nenin mɨra labaa, mə waygɨ i nare pad mo?»
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Aba ciri gɨ Jesu way da: «Gun gaba gama mani gɨ dusɨw mɨn me gɨ dɨrəw naa me da, i gɨ man mo? I gun gɨ aba ciri duwa ha bwaw giyə gɨ aba ɨsəgɨ nare nə kɨrə duwa lə mani nə wama mana gɨ dawa day nem lə bá bá.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Kwaya gɨ aba ciri duwa cwarnay gɨrnəy ꞌywanaw ilə àla giyə gɨ an̰ji ɨrmɨw piiyə da, kwaya gɨ ta di dam i gɨ sii ꞌywala.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 I sɨdɨ, nə wayang: Aba ciri duwa ha bwaw mani duwa nə ꞌywaa pad ɨsəwə.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Me dee kwaya di wayna dusɨwə ba da: “Aba ciri ni hára gang bədə sɨn̰” me an̰ji damna dara gwaba kwandaw kòy nə abje me nə namde me, kal sɨw dam wom me chə̀ widɨbɨ nɨm an̰ju gang me da,
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 ɨr̰ɨ aba ciri duwa di cwara hára i gɨ wála gɨ an̰ji gamɨw lə bədə me, i gɨ dawa dɨ an̰ji ꞌwocn̰ɨdɨ bədə me ca. Mana gɨ ta lə da, aba ciri duwa di ha ꞌywaraw bam iche me, ha àsaw wamani gɨ gecheyə ɓamaw gɨ nare nə cow Mãr̰ĩ taragɨ.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 Kwaya gɨ ꞌwocn̰ mani nə aba ciri duwa ùrgɨ di com me, an̰ji àlnagɨ̀ bədə me, ɗangr̰ɨna mani gamna gɨ cwara duwa bədə me da, aba ciri duwa di ha gwabaw nan̰e.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Me kwaya gɨ ꞌwocn̰ mani nə aba ciri duwa ùrgɨ di bədə, me àlna mani nə àcn̰e da, gɨ ha gwabaw ɓaniye. Gun gɨ gɨ ꞌyànáw mani ɨsəwə nan̰ da, gɨ ha ùrəw mani nan̰ me ca.»
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 «Nə hára dara gɨrə dùwa mana gɨ sɨn̰a dɨdə ka. Ay, dùwa di dee gɨrnənə le ɗɨm ɗe!
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Me ɨndi da, ùrɨn i àla gɨ batem mɨn dɨ wamani me, nə dam i gɨ hára bɨraa ɗan̰ mani nə ta di àlal nɨm bá.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Ɨrmə dannə da, anə way ba nə yalang i gɨ labiya sɨn̰a dɨdə ka ɓa? Bədə. Me nə wayang: Hára ni da, agdɨ nare bam.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 So caga ka da, nare jii damna kɨrə mɨn da, ha agda i bam, nə subu ha bwaa gɨndəgɨ ɨlə nə sɨr le me, nə sɨr ha ɨlə nə subu le me ca.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Dwe abəw ha ɨləwe me, dwe ha ɨlə abəwe me ca. Dwe idɨ ha ɨlədɨ le me, durmədɨ kaw, ha ɨlədɨ le me ca. Dwe nuwadɨ ha ɨlədɨ le me, deme dɨ dɨrway ha ɨlə nuwadɨ le me ca.»
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Jesu waygɨ nare nə gɨr̰e nan̰ di ɗang bi ba da: «Anə yarna mãr̰ĩ swanay gɨndɨwə da, anə way, an̰ji ba ha ꞌwāa le me, an̰ji hára ꞌwō ꞌyang me ca.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Me mana gɨ anə yarna gale wanəy ɨsay gɨ abeyə da, anə way mana ba ha ur̰ə nan̰e, me mana di gɨra ur̰ɨ ꞌyang me ca.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 ꞌYeni nare nə gwale ꞌyol bɨdəngə, me dusɨrəng dɨ korgɨn̰ i jiga nə gá! Anə ꞌwocn̰ mani nə àlal sɨn̰a dɨdə me nə daa me ca, me dara na me anə ꞌwocn̰ mani nə ilə àlal lə caga ka di gɨndəgɨ bədə mo?»
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 «Dara na me ꞌyeni gang, mani nə àla nə i gɨ bɨrmə day da, anə ꞌwocn̰ɨgɨ bədə ɓara?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 I ya aba àla gandɨm gwale ꞌwagɨnam mana gɨ sariya lə da, mana gɨ anə wor hára lə bɨrmə lə sɨn̰ da, ɗangr̰ɨ gandɨw gwale gɨ mar̰ɨjam nə hɨlale, pəgɨn̰ bədə da, an̰ji ha hára gandɨm aba àla sariya dɨrəwə me, aba àla sariya di ha yə̀m ꞌyàgɨ́ asɨngar ɨsɨragɨ lə me, asɨngar di ha hára àsam dangeyə.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Nə wayɨm daa wang: Mə ꞌywagɨna gursɨ dɨ dɨmə di ꞌyan̰ɨna bam pad bədə da, mə ha dɨmə bam dangeyə di bədə bɨr̰ɨn̰.»
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.