1 Reis 22
Songhai de Gao (SES) vs NVT
1 Jiiri hinza tee kaŋ wongu mana huru Siiri borey nda Izirayel borey game.
1 Durante três anos, não houve guerra entre a Síria e Israel.
2 Amma jiiri hinzantoo ga, Žuda kokoyoo Žozafat koy Izirayel kokoyoo do kaŋ ti Akab.
2 No terceiro ano, porém, Josafá, rei de Judá, foi visitar o rei de Israel.
3 Woo gar Izirayel kokoyoo nee nga goykey se: «War ga bay kaŋ Ramot koyraa kaŋ goo Galad gandaa ra manʼti kala ir wane wala? Woo kul, ir si haya kul tee kʼa taa Siiri kokoyoo kone.»
3 Durante a visita, o rei de Israel disse a seus oficiais: “Não sabem que a cidade de Ramote-Gileade nos pertence? E, no entanto, não fizemos coisa alguma para retomá-la do rei da Síria!”.
4 Akab nee Žozafat se: «Nʼga hanga ay bande ka koy Ramot wongu Galad ra wala?» Žozafat nee Izirayel kokoyoo se: «Agay nda ni manʼti kala sanda affoo, ay jamaa nda ni jamaa manʼti sanda affoo, ay baryey nda ni baryey ti sanda affoo.»
4 Então se voltou para Josafá e perguntou: “Você se juntará a mim na batalha para reconquistar Ramote-Gileade?”. Josafá respondeu ao rei de Israel: “Claro que sim! Você e eu somos como um só. Meus soldados são seus soldados, e meus cavalos são seus cavalos”.
5 Žozafat nee Izirayel kokoyoo se: «Ay gʼa wiri ni ga, ma Abadantaa hoyraa wiri jina.»
5 E acrescentou: “Antes, porém, consulte o S enhor ”.
6 Izirayel kokoyoo na annabey marga, i ga too boro zangu taaci (400) cine. A nʼi hãa ka nee: «Ya koy Ramot kaŋ goo Galad gandaa ra wongu wala ya si koy?» Annabey nee: «Žigi ka koy, Abadantaa ga koyraa daŋ ni kaŋ ti kokoyoo kaboo ra.»
6 Então o rei de Israel convocou os profetas, cerca de quatrocentos no total, e lhes perguntou: “Devo ir à guerra contra Ramote-Gileade ou não?”. Todos eles responderam: “Sim, deve! O Senhor entregará o inimigo nas mãos do rei”.
7 Amma Žozafat nee: «Abadantaa annabi kul sii no koyne kaŋ nda ir ga hin ka Abadantaa ibaayoo ceeci wala?»
7 Josafá, porém, perguntou: “Acaso não há aqui um profeta do S enhor ? Devemos consultá-lo também”.
8 Izirayel kokoyoo nee Žozafat se: «Aru folloku ka cindi kaŋ nda ir ga hin ka Abadantaa ibaayoo ceeci, amma agay, ay ga konna a, zama a si haya henna kul har ay ga, ifutu de no a gʼa har. Yimla izʼaroo Miše no.» Žozafat nee: «Kokoyoo, masi woo har.»
8 O rei de Israel respondeu a Josafá: “Há mais um homem que pode consultar o S enhor para nós, mas eu o odeio, pois nunca profetiza nada de bom a meu respeito, só coisas ruins! Chama-se Micaías, filho de Inlá”. “O rei não devia falar assim”, respondeu Josafá.
9 Izirayel kokoyoo na goykaw beeri foo cee ka nee a se: «Cahã ka Yimla izʼaroo Miše ceeci kate.»
9 Então o rei de Israel chamou um de seus oficiais e disse: “Traga Micaías, filho de Inlá. Rápido!”.
10 Woo gar Izirayel kokoyoo nda Žuda kokoyoo Žozafat, affoo kul goo ma goro nga kokoy gorodogoo ra, kokoy darbawey goo jindey ra, i goo farroo kaŋ goo Samari koyraa miɲoo ga. Annabey kul ga annabitaray tee jiney ra.
10 Vestidos com seus trajes reais, o rei de Israel e Josafá, rei de Judá, estavam sentados cada um em seu trono na eira, junto à porta de Samaria. Todos os profetas estavam profetizando diante deles.
11 Kenana izʼaroo Sedesiyas na guuru hilliyaŋ tee, a nee: «Hayaa ne kaŋ Abadantaa nʼa har, a nee: ‹Nʼga Siiri borey tuti nda hilley hala i ma halaci ka ben.›»
11 Um dos profetas, Zedequias, filho de Quenaaná, fez chifres de ferro e declarou: “Assim diz o S enhor : ‘Com estes chifres o rei ferirá os sírios até a morte!’”.
12 Annabey jerey kul na šenni follokaa har ka nee: «Koy Ramot, Galad gandaa ra, nʼga hin ey, Abadantaa ga koyraa daŋ kokoyoo kaboo ra.»
12 Todos os outros profetas concordaram, dizendo: “Sim, suba a Ramote-Gileade e seja vitorioso, pois o S enhor a entregará nas mãos do rei!”.
13 Dontokaa kaŋ koy Miše cee, nee Miše se: «Aywa, annabey kul yadda ka tee mee foo ka ihenna har kokoyoo se. Ay gʼa wiri ni ga, ma naŋ ni šennoo nda ngi wanoo ma tee affoo, ma ihenna har.»
13 Enquanto isso, o mensageiro que foi buscar Micaías lhe disse: “Veja, todos os profetas prometem vitória para o rei. Concorde com eles e também prometa sucesso”.
14 Amma Miše nee: «Ay ga žee nda Abadantaa kaŋ ga huna maaɲoo, woo kaŋ Abadantaa gʼa har hinne no ay gʼa har.»
14 Micaías, porém, respondeu: “Tão certo como vive o S enhor , direi apenas o que o S enhor ordenar”.
15 Waatoo kaŋ Miše too kokoyoo do, kokoyoo nee a se: «Miše, ir ma koy Ramot koyraa kaŋ goo Galad gandaa ra wongu wala ir masi koy?» Miše nee a se: «Koy, nʼga zaame, Abadantaa gʼa daŋ ni kaŋ ti kokoyoo kaboo ra.»
15 Quando Micaías chegou, o rei lhe perguntou: “Micaías, devemos ir à guerra contra Ramote-Gileade ou não?”. Micaías respondeu: “Sim, suba e será vitorioso, pois o S
16 Amma kokoyoo nee a se: «Cee marje no ay ga ni žeendi hala ma cimoo hinne har ya ne Abadantaa maaɲoo ga?»
16 Mas o rei disse: “Quantas vezes preciso exigir que diga somente a verdade quando falar em nome do S enhor ?”.
17 Woo ga, Miše nee:
17 Então Micaías respondeu: “Vi todo o Israel espalhado pelos montes, como ovelhas sem pastor. E o S enhor disse: ‘Seu líder foi morto. Mande-os para casa em paz’”.
18 Izirayel kokoyoo nee Žozafat se: «Ya na nee ma ne kaŋ a si haya henna kul har ay ga, ifutu de no a gʼa har.»
18 O rei de Israel disse a Josafá: “Não falei? Ele nunca profetiza nada de bom a meu respeito, mas somente coisas ruins”.
19 Miše yee ka nee: «Aywa, haŋajer Abadantaa šennoo se. Ay dii Abadantaa a ga goro nga kokoy gorodogoo ra, beenaa hayey kul ga kay a jere, kabe gumaa nda iwaawaa ga.
19 Micaías prosseguiu: “Ouça o que o S enhor diz! Vi o S enhor sentado em seu trono, com todo o exército do céu ao redor, à sua direita e à sua esquerda.
20 Abadantaa nee: ‹May no ma Akab fafagay hala a ma koy Ramot koyraa kaŋ goo Galad gandaa ra tangam, de mo a ga wiiyandi?› Beenaa hayey, affoo kul na nga wanoo har.
20 E o S enhor perguntou: ‘Quem enganará Acabe para que vá à guerra contra Ramote-Gileade e seja morto ali?’. “Houve muitas sugestões,
21 I goo woo da ra kaŋ hundi foo fatta ka kaa ka kay Abadantaa jine ka nee: ‹Ay gʼa fafagay.› Abadantaa nʼa hãa ka nee: ‹Taka foo no nʼgʼa tee?›
21 até que, por fim, um espírito se aproximou do S enhor e disse: ‘Eu o enganarei!’.
22 A nee: ‹Ay ga fatta ka tee hundi kaŋ ga taari daŋ nga annabey kul miɲey ra.› Abadantaa nee: ‹Šikka sii a ra, nʼgʼa fafagay, nʼga hin, fatta ka koy a tee.›»
22 “‘De que maneira?’, perguntou o S enhor . “E o espírito respondeu: ‘Sairei e porei um espírito mentiroso na boca de todos os seus profetas’. “O S
23 Miše nee koyne: «Aywa, takaa woo da ka tee, sohõ Abadantaa na hundi kaŋ ga taari šenni har daŋ ni annabey kul miɲey ra, zama Abadantaa ka bone kayandi ma ne.»
23 “Como vê, o S enhor pôs um espírito mentiroso na boca de todos os seus profetas, pois o S enhor decretou sua desgraça”.
24 Kenana izʼaroo Sedesiyas man Miše kʼa kar garboo ga ka nee: «Man nda Abadantaa Hundoo fatta ay ra ka koy šelaŋ ma ne?»
24 Então Zedequias, filho de Quenaaná, se aproximou de Micaías e lhe deu uma bofetada. “Como foi que o Espírito do S enhor me deixou para falar com você?”, perguntou ele.
25 Miše nee: «Nʼga kaa ka dii a han kaŋ ni koy tugu hugu ka koy hugu ra.»
25 Micaías respondeu: “Você descobrirá em breve, quando tentar se esconder em algum quarto secreto!”.
26 Izirayel kokoyoo nee: «Miše dii ka koy nda a koyraa goforneroo Amoŋ nda kokoyoo izʼaroo Yowaš do.
26 Então o rei de Israel ordenou: “Prendam Micaías e levem-no de volta a Amom, governador da cidade, e a meu filho Joás,
27 Ma nee: ‹Kokoyoo nee: “Wa aroo woo daŋ kasaa ra, war ma cindi kʼa noo ŋaayan kayna nda hari kayna hala waati kaŋ ra ay willi kate nda baani.”›»
27 com a seguinte ordem: ‘Ponham este homem na prisão e deem-lhe apenas pão e água até que eu volte da batalha em segurança!’”.
28 Amma Miše nee: «Nda ni willi kate nda baani, adiši Abadantaa mana šelaŋ nda ay miɲoo.» Miše yee koyne ka nee: «Jamaa, war kul ma maa.»
28 Micaías, porém, respondeu: “Se voltar em segurança, significará que o S enhor não falou por meu intermédio!”. E acrescentou aos que estavam ao redor: “Todos vocês, prestem atenção às minhas palavras!”.
29 Izirayel kokoyoo nda Žuda kokoyoo Žozafat koy Ramot koyraa kaŋ goo Galad gandaa ra tangam.
29 Então o rei de Israel e Josafá, rei de Judá, levaram seus exércitos para atacar Ramote-Gileade.
30 Izirayel kokoyoo nee Žozafat se: «Ay gʼay boŋ bere ka koy wongoo ra. Ni, ma ni kokoy bankaarawey daŋ.» Woo ga, Izirayel kokoyoo na nga boŋ bere ka koy wongoo ra.
30 O rei de Israel disse a Josafá: “Quando entrarmos no combate, usarei um disfarce para que ninguém me reconheça, mas você vestirá seus trajes reais”. O rei de Israel se disfarçou, e os dois foram à batalha.
31 Siiri kokoyoo na nga bari torka boŋkoyni waranza cindi hinkaa (32) yaamar kaŋ i masi boro kaccu wala boro beeri tangam nda manʼti Izirayel kokoyoo hinne.
31 Enquanto isso, o rei da Síria tinha dado as seguintes ordens aos 32 comandantes dos carros de guerra: “Ataquem somente o rei de Israel. Não lutem contra ninguém mais!”.
32 Waatoo kaŋ torka boŋkoyney dii Žozafat, i nee: «Šikka sii kaŋ Izirayel kokoyoo no.» I bere a ga kʼa tangam, amma Žozafat kaati ka ciya.
32 Quando os comandantes dos carros de guerra sírios viram Josafá em seus trajes reais, foram atrás dele. “É o rei de Israel!”, disseram. Contudo, quando Josafá gritou,
33 Torka boŋkoyney dii kaŋ manʼti Izirayel kokoyoo no, i mooru a ga.
33 os comandantes dos carros perceberam que não era o rei de Israel e pararam de persegui-lo.
34 Waatoo woo, aru foo na nga biraa cetaw, a koy duu Izirayel kokoyoo, a nʼa kar koraa nongu feerante ra. Kokoyoo nee nga torka zurandikaa se: «Bere kʼay ka fatta wongoo ra, zama ay maray.»
34 Então um soldado sírio disparou uma flecha ao acaso e acertou o rei de Israel entre as juntas de sua armadura. “Dê a volta e tire-me daqui!”, exclamou Acabe para o condutor de seu carro. “Estou gravemente ferido!”
35 Hanoo woo, wongoo hanse ka koron hala nongu kaŋ ra kokoyoo mma kay torkaa ra ka Siiri borey tangam. Aluulaa ra, a faati. Kokoyoo kuroo doori torkaa ra.
35 A batalha, cada vez mais violenta, prosseguiu durante todo o dia, e o rei permaneceu em pé, apoiado em seu carro, de frente para os sírios. O sangue de seu ferimento escorria para o piso do carro e, ao entardecer, ele morreu.
36 Waynaa kaŋyanoo ga, kaati tee wongu dogoo ra ka nee: «Boro foo kul ma koy nga koyraa ra, boro foo kul ma koy nga gandaa ra.»
36 Quando o sol se punha, um clamor se espalhou entre seus soldados: “Estamos perdidos! Voltem para suas casas!”.
37 Takaa woo nda Izirayel kokoyoo buu. I nʼa zaa ka koy Samari kʼa sutura no din.
37 Assim, o rei morreu, e seu corpo foi levado para Samaria e sepultado ali.
38 Waatoo kaŋ i koy nga torkaa ɲumay Samari bangoo miɲoo ga, hanšey koy nga kuroo logu, woykuurey kaa ka ɲumay haroo din ra. Hayey wey tee nda takaa kaŋ nda Abadantaa šennoo nʼa har.
38 Seu carro de guerra foi lavado junto ao tanque de Samaria, e os cães vieram e lamberam seu sangue no lugar onde as prostitutas se banhavam, exatamente como o S enhor havia prometido.
39 Akab teegoyey cindey, hayey kul kaŋ a nʼi tee, nda hugoo kaŋ a nʼa cin nda tarkunday hiɲe, nda koyrawey kul kaŋ a nʼi cin, i hantumandi Izirayel kokoyey teegoyey citaaboo ra.
39 Os demais acontecimentos do reinado de Acabe, e tudo que ele fez, incluindo o palácio de marfim e as cidades que construiu, estão escritos no Livro da História dos Reis de Israel .
40 Akab koy nga hayragey gar alaahara. Nga izʼaroo Akaziya tee kokoy dogoo ra.
40 Acabe morreu e se reuniu a seus antepassados, e seu filho Acazias foi seu sucessor.
41 Asa izʼaroo Žozafat tee Žuda gandaa se kokoy Izirayel kokoyoo Akab laamaa jiiri taacantoo ra.
41 Josafá, filho de Asa, começou a reinar em Judá no quarto ano do reinado de Acabe, rei de Israel.
42 Jiiri waranza cindi guu (35) bara Žozafat se nda waatoo kaŋ a ga huru kokoytaraa ra. A na jiiri waranka cindi guu (25) tee kokoytaraa ra, a si goro kala Žerizalem. Ɲaŋoo maaɲoo ti Azuba. Šili ize woy no.
42 Josafá tinha 35 anos quando começou a reinar e reinou em Jerusalém por 25 anos. Sua mãe se chamava Azuba e era filha de Sili.
43 A na nga baabaa Asa fondaa gana haya kul ra, a mana šiiri nongu kul here, haya kaŋ ga henan no a nʼa tee Abadantaa jine.
43 Josafá foi um bom rei, que seguiu o exemplo de seu pai, Asa, e fez o que era certo aos olhos do S enhor . Contudo, não removeu todos os santuários idólatras, e o povo continuou a oferecer sacrifícios e queimar incenso neles.
44 Amma woo kul, tooru ganadogey mana hun no. Jamaa ga sargariyaŋ kaa, ka dugu dullandi tooru ganadogey ra.
44 Josafá manteve paz com o rei de Israel.
45 Alaafiya goo Žozafat nda Izirayel kokoyoo game.
45 Os demais acontecimentos do reinado de Josafá, a extensão de seu poder e suas guerras estão registrados no Livro da História dos Reis de Judá .
46 Žozafat teegoyey cindey, nda nga asajataraa, nda wongey kaŋ a nʼi tee, i hantumandi Žuda kokoyey teegoyey citaaboo ra.
46 Ele expulsou da terra os prostitutos cultuais dos santuários idólatras que restaram do tempo de seu pai, Asa.
47 Arey kaŋ ga zinaa tee tooru hugey ra, wey din kaŋ cindi za nga baabaa Asa waati, a nʼi kul kaataray gandaa ra.
47 (Naquela época, não havia rei em Edom, mas apenas um governador.)
48 Waatoo woo, kokoy sii Edom gandaa boŋ. Goforner no mʼa laama sanda kokoy.
48 Josafá construiu uma frota de navios mercantes para buscar ouro em Ofir. As embarcações, porém, nunca chegaram a navegar, pois naufragaram no porto de Eziom-Geber.
49 Žozafat na harihii beeriyaŋ tee kaŋ ga koy Tarsis koyraa ra, kaŋyaŋ ga koy wura zaa kate ka hun Ofir gandaa ra. Amma i mana hin ka naarumay tee, zama harihiyey kayri Esiyoŋ-Geber koyraa here.
49 Certa vez, Acazias, filho de Acabe, propôs a Josafá: “Deixe que meus homens naveguem com os seus”, mas Josafá não aceitou a proposta.
50 Waatoo din ra, Akab izʼaroo Akaziya nee Žozafat se: «Naŋ ay goykey nda ni goykey ma goy cere bande harihiyey ra.» Amma Žozafat mana yadda.
50 Quando Josafá morreu, foi sepultado com seus antepassados na Cidade de Davi. Seu filho Jeorão foi seu sucessor.
51 Woo banda ga, Žozafat koy nga hayragey gar alaahara. I nʼa sutura nga hayragey jere nga hayragoo Dawda koyraa ra. Nga izʼaroo Žoram tee kokoy dogoo ra.
51 Acazias, filho de Acabe, começou a reinar em Israel no décimo sétimo ano do reinado de Josafá em Judá. Reinou em Samaria por dois anos.
52 Akab izʼaroo Akaziya tee Izirayel se kokoy Samari koyraa ra, Žuda kokoyoo Žozafat laamaa jiiri woy cindi iyyantoo (17to) ra. A na Izirayel laama jiiri hinka.
52 Contudo, fez o que era mau aos olhos do S enhor , pois seguiu o exemplo de seu pai e sua mãe e o exemplo de Jeroboão, filho de Nebate, que levou Israel a pecar.
53 A na goy futu tee Abadantaa jine. A na nga baabaa nda nga ɲaa fondaa gana, nda Nebat izʼaroo Žeroboham fondaa kaŋ na Izirayel kaŋandi zunubu ra.
53 Serviu a Baal e o adorou, provocando a ira do S enhor , Deus de Israel, como seu pai havia feito.
54 A ga sujudu tooroo se kaŋ ti Bal kʼa gana. A na Abadantaa, Izirayel Koyoo binoo tunandi ka takaa hunday tee kaŋ nga baabaa nʼa tee.
54 — ausente —
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.